A prensa local informa dos primeiros accidentes que se produciron na Variante de Marín. A estes sucesos cómpre engadir unha incidencia máis que aconteceu o pasado 17 de agosto. Un condutor informou da existencia, pola mañá, dun animal de tamaño mediano atropelado no carril de Pontevedra a Marín, á altura de Lourizán. Nese momento, unha patrulla da Garda Civil dirixíase en dirección a ese punto coas luces de emerxencia prendidas.
Prégase moderar a velocidade neste vial. A irrupción dun animal na Variante significa que pode haber algunha EIVA DE SEGURIDADE no valado perimetral, posto que semella difícil que unha criatura desas dimensións dera saltado por enriba da rede metálica, ou mesmo que algún desalmado o ceibara en pleno asfalto. Ante todo, PRECAUCIÓN.
Descubren en una cueva en Triacastela (Lugo) los primeros restos de arte parietal paleolítico de Galicia en forma de pinturas y grabados rupestres. Las excavaciones, que han contado con una aportación de la Xunta que supera los 13.000 euros, continuarán tres semanas más “para seguir buscando nuevos vestigios”
“…Despois de que a ditadura franquista suspendese as oposicións de mestre que Pousa Antelo aprobara, entregouse en maior xeito á investigación e formación en materia rural. Así, en 1948 fíxose cargo da Escola Agrícola da Granxa de Barreiros (Lugo). O seu labor tanto docente como investigador en materia de agricultura, polo que recibiu numerosos recoñecementos, estendeuse máis alá das fronteiras galegas, traballando en lugares como as illas Canarias ou Aragón…”
Tralos comentarios que suscitou o artigo de Erasmo a propósito da ubicación dun polígono industrial en Marín, o colaborador do Foro Marinenses volveuse pronunciar novamente -este pasado domingo 19 de agosto- sobre tan polémica cuestión, abundando nos distintos puntos de vista que expoñen a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e maila alcaldesa de Marín, María Ramallo.
He leído con atención las declaraciones de la alcaldesa, María Ramallo, al Faro de Vigo, respondiendo a una nota de la plataforma ecologista Defensa de los Montes del Morrazo. Esta plataforma se opone a cualquier construcción de polígonos empresariales en la comarca de Marín. Aunque no comparto todos sus argumentos, comprendo su punto de vista. Como plataforma ecologista cumple su papel, cual es la defensa de la naturaleza. Pero una cosa es defender la naturaleza y otra someter esta a intereses legítimos que tienen que ver con el desarrollo económico humano –no a cualquier precio, naturalmente-, controlables desde el punto de vista medioambiental pero que buscan el crecimiento de una población, en este caso la de Marín, para que el futuro pueda apuntalarse de manera sostenible, armoniosa, y pueda crearse trabajo y riqueza para que las futuras generaciones no tengan que emigrar.
Por razones prácticas, economía de escala, orográficas, ambientales y de patrimonio, no comparto el desarrollo de un polígono industrial en Monte Pituco -cosa que sí acepta el PP, el PSOE, BNG y Mar-In-. La decisión está contemplada en el PXOM y el asunto no tiene remedio. Pero una cosa es que figure en el PXOM y otra que se lleve a cabo. Yo creo que no va a suceder así, aunque siempre dependerá, como una espada de Damocles, de los gobiernos de turno. Si gobiernan socialistas o nacionalistas puede ser factible, si gobierna el PP, lo más probable es que no, aunque no podemos descartar la presión que van a ejercer algunos miembros de la Comunidad de Montes de San Xulián, empeñados en una rentabilidad económica para sus terrenos. En ello ven NEGOCIO y ya está. Humanamente es comprensible pero para el desarrollo económico de Marín a largo plazo, no.
Me inclino a pensar que va a ser Pastoriza-Cruz da Maceira la zona más idónea para que se instale un polígono industrial. Allí hay terreno suficiente, no plantea insalvables problemas medioambientales, ni orográficos, tiene buenas comunicaciones y está aislado del caso urbano. Creo que el PP y Mar-In van a apostar claramente por impulsar Pastoriza frente a cualquier alternativa. En mi opinión, además de los estudios pertinentes que se tengan y se deban hacer, lo lógico es que se plantee la creación de una sociedad con participación privada, del Ayuntamiento, de la Diputación y de la Xunta para sentar las bases del proyecto. Si puede ser en esta legislatura, mejor que mejor. Los porcentajes se deberían estudiar. El control público para evitar la especulación es fundamental; eso se puede realizar fijando cláusulas de obligado cumplimiento, aunque no necesariamente esa sociedad tiene por qué tener mayoría pública de capital. La experiencia, demasiadas veces contrastada, demuestra que en cuestión de creación de empresas funciona mejor la iniciativa privada que la pública.
Como habrán podido comprobar los estimables Nativo, Nilo y Metropolitano, mi posición está muy alejada de la suya. Lo que sucede es que los tres, coincidentes en el fondo, no dan ninguna alternativa para el desarrollo económico de Marín. La zona industrial del puerto está agotada, es cara y además tiene problemas jurídicos importantes. El propio puerto -la principal empresa de la Ría y el motor económico de Marín- ha dicho por activa y por pasiva que se necesita terreno industrial. Ha DESCARTADO Monte Pituco y no ha dicho nada más, pero la demanda está ahí y aunque ahora estamos atravesando una crisis, estoy convencido de que a partir de 2014 empezaremos a remontar. Hay que estar preparado para ello. Marín no se puede permitir el lujo de perder el tiempo. Bastante se ha perdido ya.
Nativo dice que solo en la costa puede haber industrias. Pues bien, yo digo que no solamente en la costa es posible instalar empresas y cuando digo empresas no me estoy refiriendo solamente a industria, que también. Pero empresas lo son también las que pertenecen al sector servicios o al sector primario. Lo que no se puede es poner puertas al campo, que es lo que pretende Nativo. Evidentemente, no comparto ese criterio, primero, porque con Pastoriza no cerramos las posibilidades a los emprendedores de Marín y, segundo, porque debemos abrirnos a inversiones que puedan venir de afuera. O es que Nativo se opone a que una empresa alemana, o suiza, o japonesa, o norteamericana, o francesa, o vasca, o madrileña, o de Ourense (que yo sepa esta provincia no tiene mar y sus polígonos industriales están en el monte), pueda instalarse en Marín. Y, por cierto, eso de que los polígonos industriales están vacíos como nos sugiere -tesis a la que también se apunta Nilo-, no es cierto. Más bien es lo contrario. Lean por favor el informe de la Xunta de febrero de este mismo año sobre las áreas empresariales ya en marcha, para comprobar que lo que está diciendo no se ajusta la realidad. Como no se ajusta a la realidad casi nada de lo que dice a continuación en su comentario. Lo mezcla todo, cosas que cree saber pero que no sabe, como el dinero del BCE a la banca, subvenciones, producción industrial, I+D, arquitectura urbana, empresa familiar, más subvenciones, el sueldo de los alcaldes. Menudo batiburrillo.
Lo siento, Nativo pero tengo que decirle que su comentario es demagógico y está muy poco sustentado en la realidad y, sobre todo, en la veracidad. Estoy dispuesto a debatir con usted sobre lo que quiera, pero para eso sigamos un orden, ofrezcamos información seria, contrastable, bien argumentada y así podremos entendernos. O no. Pero por lo menos hablaremos en un lenguaje entendible, sin demagogias. Por mucho esfuerzo que he hecho leyéndole no he conseguido saber qué es lo que realmente nos ha querido transmitir. Lo único que he sacado en conclusión es que usted no es partidario del desarrollo económico de Marín por la vía de la instalación de nuevas empresas. Si es así, bien, le respeto pero dígalo claro.
Artigo de Erasmo no Foro Marinenses, publicado o luns 13 de agosto, sobre o debate encol da ubicación dun polígono industrial -…só un?- en Marín.
Un hecho de extraordinariamente importancia para Marín me ha impulsado a participar nuevamente en este foro, que sigo con mucho interés, aunque he estado ausente, por decisión personal, durante unos meses. Se trata de las declaraciones del conselleiro de Medio Ambiente, Territorio e Infraestructuras de la Xunta, Agustín Hernández. Esas declaraciones se realizaron el pasado día 9 de agosto en Moaña, en una visita oficial del conselleiro. Todos ustedes las han podido leer en la prensa y me extraña que nadie las haya comentado en este u otros foros porque realmente son muy clarificadoras. Junto al conselleiro se hicieron la foto oficial, el alcalde de Moaña, José Fervenza, la alcaldesa de Marín, María Ramallo y el concejal de Urbanismo y Hacienda, Manuel Santos.
Como ustedes saben, la primera razón que me impulsó a participar, hace cuatro años, ¡cuatro!, en los foros de Marín, primero en el de Breaseixo, al que todos los marinenses tenemos que agradecer su visión de crear una plataforma contraria a la creación de una zona industrial en A Brea -hay un antes y un después en la opinión pública de Marín después de lo que ha hecho esta extraordinaria conciudadana a la que admiro por su encomiable labor, su empuje, su batalla con los molinos de viento y su tenacidad- y, posteriormente en este mismo foro, ha sido la inconcebible idea de los minipolígonos industriales que socialistas y nacionalistas querían imponer en este pueblo.
Muchas cosas han pasado desde entonces. La primera fueron unas elecciones autonómicas que ganaron los populares. Si no fuera así, A Brea estaría hoy condenada a ser un terreno industrial y junto a esta zona, otras que también tenían contestación del pueblo. Pero esto es, afortunadamente, historia. También recuerdo una rueda de prensa a la que acudió Ana Pastor, actual ministra de Fomento, y esposa del presidente del Puerto de Marín, cómo ante el actual alcalde de Moaña, José Fervenza, y la actual alcaldesa de Marín, María Ramallo, apostó públicamente por crear un polígono industrial en Pastoriza. Yo estaba allí. Fruto de aquella rueda de prensa surgió la iniciativa de que la Sepes hiciera un estudio sobre Pastoriza, con el acuerdo unánime del Congreso de los Diputados, que el anterior alcalde, Francisco Veiga, “El Desdichado”, nunca se atrevió a acometer. También recuerdo las declaraciones del ahora presidente de la Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijóo, en una visita en campaña electoral cuando estaba en la oposición, que apostó por crear en Pastoriza el gran polígono industrial.
Antes les comentaba que hace cuatro años que entro en los foros de Marín, pero mi visión por una gran zona industrial en Marín es anterior. Mi decisión sobre Pastoriza está fundamentada en mis conocimientos económicos y en mi experiencia profesional. Este tema lo hablé por primera vez hace ya bastantes años con mi amigo Miguel Suárez Briones, que fue el que precisamente me presentó a María Ramallo a la salida de un pleno. Lo primero que le dije entonces a la actual alcaldesa fue que había que hacer un polígono industrial en Pastoriza porque otra opción era inviable a futuro. Desde aquel día, la química entre Ramallo y yo sabía que era posible. Lo que sucede es que María es, ante todo, una política de vocación, y con los políticos tienes que ir a cámara lenta. Sobre todo si eres periodista como yo soy. “Do ut dest”. Yo te doy, tú me das. Ese es el juego. Cada uno tiene su papel. Y eso es lo que he hecho cada vez que hablo con un político. Ni me fío ni me dejo de fiar, ellos están en su papel y yo en el mío. Entre Miguel y yo hay un abismo ideológico, pero nuestras conversaciones son auténticas, un “brainstorming” (tormenta de ideas) y entre María y yo hay una concepción de la política que a veces no comparto. Yo soy un liberal a la vieja usanza, y ella es una militante del PP con oportunidades pero con esclavitudes de partido. Ni que decir que con los representantes socialistas de Marín me separa una gran distancia, sobre todo porque tengo la sensación de que no saben por dónde les da el aire, y con el BNG, ni digamos, estoy en sus antípodas tanto en el fondo como en las formas. Pero, por favor, no me malinterpreten, en esto no hay nada personal. Ni lo quiero ni lo busco. Me alegro de tener amigos en todas las opciones. Pero esto tiene que ver con mi profundo respeto al contrario, porque todo el mundo tiene derecho a pensar…y a equivocarse, algunos lo hacen incluso con mucha seguridad.
Me estoy desviando de la cuestión central, por eso vuelvo al principio. El conselleiro Hernández ha dicho que la Xunta está punto de aprobar definitivamente el Plan de Suelo Empresarial para Galicia “que recogerá previsiblemente el desarrollo del polígono entre Moaña y Marín”. Esto, sencillamente -lo entiendo así-, es que la Xunta va a apostar por Pastoriza, en el caso de Marín. No lo ha nombrado, es cierto, pero verde y con asas. El PP le da el “okey” a la iniciativa de los empresarios de Moaña que han comprado terrenos para instalar sus empresas -sin aportaciones de la Xunta, o sea lo tienen que desarrollar los propios empresarios con sus inversiones- y al lado, con cerca de 1 millón de metros cuadrados, sin afectar absolutamente a nada y con todas las bendiciones de medio ambiente, terreno, oportunidad etc, a Pastoriza. Probablemente, la Xunta aportará inversiones porque el proyecto es supramunicipal, no son terrenos privados como sucede en Moaña.
El PP de Marín, no obstante, está jugando al gato y al ratón, acepta Pastoriza pero no renuncia al Pituco por si las moscas. Lo mismo hace Mar-In. Se trata, al final, de que el pueblo no quede sin terreno industrial. Lo que sucede es que algún día tendrán que clarificarse ambos partidos: o empiezan a construir en Pastoriza o empiezan a construir en el Pituco. Lo primero es lo más viable, lo segundo, no.
El PP de Marín tiene, sin embargo, más compromisos políticos, primero con algunos comuneros de montes de su propio partido en el caso de Pituco -que ven en Pituco una mina de oro para especular con sus terrenos- y, segundo, con el compromiso que aceptó con socialistas y nacionalistas hace tres años. Estos dos últimos partidos quieren, claramente, que Monte Pituco sea la zona industrial, el PP, no.
Pero el PP, al final, si gana las próximas elecciones autonómicas, va a decidir claramente por Pastoriza. Está en juego la palabra explícita de Ana Pastor, Alberto Feijoo y María Ramallo, aunque la actual alcaldesa quiera seguir dando, por el momento, capotazos para contentar a tirios y troyanos. Nuestra regidora parece que tiene a la Eneida de Virgilio como libro de cabecera en este asunto.
Y ya entrados en harina -Pastoriza es un tema casi cerrado para mí, lo cual me satisface no saben ustedes cuánto, aunque queda todo por hacer y en ese hacer mi visión y la del PP seguramente no coincidirá en todos sus planteamientos-, me voy a centrar ahora en algunos aspectos de la política municipal. Ha pasado más de un año desde las últimas elecciones municipales. Vaya por delante que creo que se han hecho más cosas positivas que negativas. Sigo, por otro lado, constatando que no hay oposición y esto es grave. En democracia si no hay oposición el gobierno tiende a hacer lo que le viene en gana y eso es peligroso. El gobierno mayoritario del PP puede correr el riesgo de creerse que todo lo que hace está bien, y eso no es cierto. Ha habido cosas muy positivas, muchas, y cosas negativas que a mí, personalmente, no me satisfacen en absoluto.
Vayamos por partes, aún estoy esperando unos presupuestos para este ejercicio. El equipo de gobierno no tiene ninguna justificación, repito, ninguna, para que a estas alturas no sepamos lo que ingresa y lo que gasta. Y que no me pongan la justificación de las facturas. Eso no me vale, Marín lleva demasiados años sin presupuesto municipal y eso es impresentable, lo cual dice mucho de los gobernantes que ha tenido y tiene. Como tampoco me vale que no exista una Intervención como Dios manda. Manuel Santos y por elevación María Ramallo son los principales responsables de que esto no haya sido hasta ahora posible. En el programa del PP venía que cada tres meses nos iban a dar una relación de ingresos y gastos. No se ha cumplido, como no se ha cumplido lo de la central de compras. En segundo lugar, y me parece muy, pero que muy mal, el PP no puede utilizar la página web oficial del concello para atacar a la oposición; se ha hecho en alguna ocasión y esto es un abuso. La página web está pagada por todos -por cierto escasea la información pública a la que se han obligado- y tiene que ser aséptica y puramente informativa, que se dejen de hacer propaganda partidista. Por otra parte, lo único que funciona es la página personal de María Ramallo, no la del PP, y es un auténtico desastre la de los socialistas y la del Bloque que desde que se rompió en pedazos no dan pie con bola. De Mar-In, ni están ni se les espera. Siguen siendo como el ejército de Pancho Villa. Me da a mí que a las próximas elecciones ni se presentan. Es una pena.
Como ya les adelanté en campaña electoral a las municipales hay cosas que no se van a hacer en esta legislatura. Tenía razón Enrique Tierno Galván cuando decía aquello de que los programas se hacen para no cumplirlos. Lo está haciendo el PP nacional, lo está haciendo el PP autonómico y lo está haciendo el PP local. El PP de Marín no va a cumplir muchas cosas que aparecían en su programa y convendría que empezara a pedir disculpas por ello. No es solo una cuestión de crisis, que también, es una cuestión de principios. En la crisis ya estábamos instalados. Muchos lo sabíamos, pero a los políticos les gusta mirar para otro lado cuando se le dicen las verdades del barquero. Y eso de que en campaña todo vale, a mí no me sirve. Me centro en el PP porque es el que gobierna, el programa del PSOE y el del Bloque ni los comento porque no gobiernan pero ambos también estaban en la estratosfera.
En la balanza también hay cosas muy positivas. Mi enhorabuena por el PXOM, mi enhorabuena por tratar de enderezar las cuentas, mi enhorabuena porque vamos a empezar -espero- en el próximo otoño con el presupuesto del nuevo centro de salud. Y mi enhorabuena por otras muchas cosas que, ciertamente, se han hecho más bien que mal con la que está cayendo. Pero todo eso es insuficiente. Puede justificar una legislatura en cuanto a logros (María Ramallo tiene muy buena sintonía con los que mandan en el PP autonómico y nacional), pero no justifica que en Marín no exista una sintonía entre el Ayuntamiento y la ciudadanía y, en definitiva, un acercamiento entre los gobernados y los gobernantes. Sigue faltando transparencia. Sigue faltando, sobre todo, que el Ayuntamiento de Marín tenga techo y suelo de cristal para que todos podamos verlo todo y opinar en consecuencia. Esa es nuestra demanda, nuestro objetivo y nuestra ilusión como marinenses. Solo pedimos más transparencia, o sea más democracia.
O legado de Avelino Pousa Antelo é tan amplo, tanxible e intanxiblemente, que parece realmente complicado resaltar unha faceta súa por riba das demais. Porén, xunto co seu denodado espírito docente, a súa intensa produción xornalística e literaria e o seu carácter galeguista, o Lucho do Peto pasará á historia do país pola súa incansable defensa do cooperativismo agrario. Aí quedan “Valen ou non as cooperativas de esplotación comunitaria pra o campo galego?” e “Galicia, tarefa urxente” como testemuñas escritas do seu ideario. Aí queda a Granxa-escola de Barreiros (Sarria), como proba palpable da súa fe cega na importancia da educación agraria como semente de futuro.
Corría o final do anos corenta e don Avelino rotaba como mestre por escolas de toda Galicia. Ocupado como interino en Santa Comba, recibiu a proposta por parte do home de negocios Antonio Fernández López de dirixir unha escola rural que proxectaba levantar na parroquia de Ortoá, concello de Sarria. O noso home, cos medos propios de quen se lle é encomendado unha grande responsabilidade, tatexou uns segundos antes de aceptar. O seu soño ía cumprirse.
Mais antes de lanzarse a acometer tal empresa, decidiu completar a súa formación. A Misión Biolóxica de Galicia, a Estación Pecuaria Rexional de Lugo, a Estación de Praticultura e Cultivos de Veiga, a Estación de Fitopatoloxía Agrícola e a Estación de Fruticultura de Logroño foron algunhas das paradas previas. Conta Valentín Arias que nesta época don Avelino recibiu, por parte do responsable dunha empresa de produtos lácteos, a oferta dun posto técnico de relevo. Pagáballe ata cinco veces máis do que cobraría dirixindo a escola. O resultado? O 1 de febreiro de 1948 inaugurábase a Escola Agrícola da Granxa de Barreiros con Avelino Pousa Antelo como alma pater.
A Granxa-escola era gratuíta e unisex. Acolleu rapazas e rapaces de entre seis e catorce anos de todas as parroquias da contorna -e incluso adultos que pensaban que nunca é tarde para aprender-. En total, don Avelino daba clase a unhas cen persoas cada día, aplicando fielmente o programa escolar confeccionado por el mesmo. Non estaba só. Axudábano unha mestra recén titulada que se encargaba dos alumnos de primeiro grao, e a súa muller, Nora, que lle ensinaba a coser e a cociñar aos adolescentes da contorna. Porén, o traballo de don Avelino non remataba en horario lectivo. Os sábados acudía ás casas dos pais dos seus alumnos e dáballes clases prácticas de tratamento de cultivos, muxido e hixienización do leite, elaboración de manteiga e queixo, tratamentos contra pragas e, en definitiva, de todo o que fixera falta. Tamén organizaba proxeccións de filmes de temática agrícola e gandeira os domingos pola tarde na escola, sesións de canto, teatro, bailes, etcétera.
En fin, que o desexo do financeiro da escola, don Antonio Fernández, de evitar calquera tipo de propaganda, foi inútil. As novas sobre a Granxa-escola de Barreiros chegaron incluso á emigración galega na América. Don Antonio non tivo máis remedio que implantar o modelo de Ortoá en outras escolas galegas. E Pousa Antelo, “culpable” do éxito, non tivo outra que programar a ensinar en “Cursiños de formación agropecuaria para mestres rurais” cada verán. A resultas desta experiencia, confeccionou o “”Cuestionario de ciencias físico-químicas, historia natural y agricultura para los maestros nacionales que asistieron a los cursillos agropecuarios, organizados por la Inspección Provincial de Primera Enseñanza de Lugo”, publicado en 1949.
Dous anos despois, o propio autor correría cos gastos de edición do seu “Temas de Galicia”, unha guía práctica que funcionou como resumo de todo o ideario agrícola de Pousa Antelo.
Avelino Pousa Antelo cunha das variedades de patacas, de meirande tamaño, das que promoveu a súa introdución en Galicia (Foto publicada en Praza Pública).
MESTRE E ENSAÍSTA
En total, sete anos e medio inzados de satisfaccións e, sobre todo, moito traballo, foron os que don Avelino dedicou a Granxa-escola de Barreiros. Logo, desacordos con Antonio Fernández e, quen sabe, interese propio en tomarse un respiro, decidiu voltar ao Maxisterio Nacional. As Illas Canarias foron o seu destino, e nin aló deixou de lado a docencia agrícola. Botou catro anos nun colexio da Orotava e, ademais, realizou -para o Cabildo, empresas ou veciños- ensaios de selección, obtención e adaptación de variedades de millo, de explotación froiteira, de loita contra enfermidades da pataca, etcétera.
Xa no 59, decide deixar as Canarias e voltar á terra. É contratado por Semillas Selectas S.A. para a promoción dos seus produtos por toda Galicia. Ademais, non só non deixou de lado a súa faceta ensaística, senón que esta se revitalizou grazas ao contacto cos problemas que percibiu no agro galego en todas estas viaxes. No 61, concédeselle o Premio Ramón Mourente de xornalismo polo seu texto “Producción agropecuaria de Galicia: ideas para modificar su estructura e incrementar el nivel de la renta campesina” na publicación santiaguesa La Noche e, en 1963, o Premio Luís Sánchez Harguindey. Un ano despois pasa a organizar e dirixir a empresa Agropecuaria Industrial del Valle del Ebro (AIVESA), co que volve deixar atrás Galicia.
En Zaragoza titúlase Xerente de Empresas Cooperativas grazas á tese “Cooperativa de explotación comunitaria para unha parroquia rural”, publicada na Revista de Economía de Galicia, editada como volume independente en 1968 e ampliada baixo o título “Valen ou non as cooperativas de explotación comunitaria para o campo galego?” en 1971. Esta obra, celme do seu ideario, figura entre as publicacións máis vendidas da historia da editorial Galaxia.
Nela, Pousa Antelo sintetiza en apenas 137 páxinas, apoiando con datos da época e cunha prosa sinxela propia da experiencia didáctica, o seu pensamento cooperativista. “As cooperativas son a gran posibilidade pra a Galicia rural: son a única posibilidade, penso que debemos dicir”, afirma don Avelino. Como acerta a sinalar Valentín Arias, Pousa Antelo concibe o cooperativismo non só como medio de produción (fronte ao capitalismo) senón case máis como filosofía de vida, pasando pola realización educativa (cooperación contra competición).
A resultas desta loita de toda unha vida, a Pousa Antelo recoñéceselle como “o mestre de Galicia”. Premios, galardóns, condecoracións, homenaxes sucedéronse e sucédense para honrar a este home que, preto ou lonxe da terra, estudou e traballou a partes iguais co único obxectivo de mellorar a calidade de vida dos galegos.
Podería ter sido pola fresca, na mañanciña, para descubrir como o monte vai espertando e tornándose cada vez máis luminoso; ou ao mediodía, cando xa se aprecia unha intensa actividade de bolboretas, paxaros e outras criaturas diurnas que pululan entre a matogueira; ou a media tarde, para que a camiñata sexa vigorosa tralo xantar dominical. Pero nesta ocasión a estampa do Pornedo cadra entre lusco e fusco, cun solpor frustrado pola cortina de nubes que se deitan sobre a ría.
Aínda con luz abondo, comprobamos que o espazo que antano estaba ocupado polo circuíto ilegal de motorismo que acaparaban motos e quads a toda mecha, trazando coas súas rodas un labirinto de surcos fondos e areosos, volveu recuperar afortunadamente o uso agrícola que nunca debeu perder por aquel lamentable motivo. Medrou a vexetación, e nestes días pasados a veciñanza aproveitou o bo tempo para dar boa conta do fento e da herba que pouco a pouco foron cubrindo o val do Pornedo nos últimos meses.
Dentro de pouco o campo volverá reverdecer, como aconteceu nunha zona máis próxima ao mirador, onde tamén se fixo anteriormente unha corta de toxo. A explanada loce agora un novo look para camiñar comodamente entre o novo manto de vexetación.
Nestas alturas do verán tamén podemos ver como empeza a florecer a “calluna vulgaris”, un arbusto típico do monte baixo que, despois dos carrascos, vai volver tinguir a superficie do monte dunha agradable tonalidade rosada.
…E aínda seguimos pendentes de como se vai transformando a flor do “allium” [ver a sección de “Flora” a foto do allium ampeloprasum] que descubrimos hai un tempo no mesmo alto do Pornedo. Unha especie que nos foi sorprendendo día a día na súa peculiar metamorfose e que, arestora vai madurando moi amodiño, ao tempo que se prepara para deitar na terra a súa semente.
E da flora, á fauna… Despois de estresar a un pobre saltón cunha implacable sesión de fotos, atopamos no camiño os restos do que parece ser unha escaramuza entre algún paxaro cun depredador.
…Pa-ta-ta!
E despois de dar unha volta paseniño por toda a contorna, procede voltar ao miradoiro natural; o recuncho onde moitos paseantes van despedirse do sol ata o día seguinte, mentres no centro de Marín se van acendendo as bombillas do alumeado público.
Quen fai sendeirismo ou viaxa a espazos naturais autóctonos ou afastados aplica sempre unha máxima: non deixar rastro, e levar só fotografías. Seguindo esa recomendación, a visita ao Pornedo remata cunha serie de imáxenes máis -para engadir ao amplísimo catálogo visual do que pode ser o monte máis retratado da zona-… e cunha botella de plástico menos.
Os petroglifos de Outeiro da Edra e da Pedra Escorregadoiro, ambos na parroquia veciña de Lourizán (Pontevedra), son algúns dos últimos achados que se incorporan ao xa amplo e interesante catálogo de gravados rupestres que posúe o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños, un proxecto que conta co apoio dunha vintena de colectivos nas bisbarras de Pontevedra e do Morrazo, entre eles Defende o Monte Pituco.
Porque no ámbito do Pituco hai varios petroglifos que tamén se inscriben neste roteiro: os gravados de Pornedo, de Sete Camiños, de Piñeiral de Caeiro, da Carrasca… Elementos para os que Defende o Monte Pituco vén reivindicando unha actuación das Administracións competentes para que se poñan en valor, para evitar que sofran agresións no seu contorno, para que poidan ser visitadas e admiradas nun contexto respectuoso como lles corresponde por tratarse de Bens de Interese Cultural catalogados.
Defende o Monte Pituco felicita a Lukas Santiago e a Rafa Quintía, descubridores dos petroglifos citados ao comezo deste artigo, integrantes da comisión técnica do proxecto de creación do Espazo Sete Camiños e directivos da Sociedade Antropolóxica Galega.
Pero non podemos esquecer que, aínda que se trata dunha iniciativa moi encomiable, o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños é unha iniciativa social; carece de apoio institucional e, aínda que os Concellos de Pontevedra e de Vilaboa amosaron no seu momento o seu interese por estudar o seu respaldo ao proxecto, non conta con ningún impulso oficial e todo canto se consegue ou se organiza é a conta do esforzo dun grupo de persoas que traballan de forma completamente altruista, a prol da protección do patrimonio natural e cultural.
En canto ao Concello de Marín, na anterior lexislatura o grupo municipal do PSOE nin sentía nin padecía e todos os intentos por contactar co exalcalde, Francisco Veiga, toparon co máis desprezativo dos silenzos; o BNG, pola súa parte, nunca se amosou partidario de apoiar o Espazo Sete Camiños, aínda que a exconcelleira de Cultura, Esther Crespo, paseouse polos petroglifos de Pornedo cun grupo de sendeiristas que percorreron o roteiro. Unha Esther Crespo que, por riba, aspiraba a formar parte da directiva da Comunidade de Montes de San Xulián e que, aínda que pola súa tendencia política podíase supoñer que ten unha certa sensibilidade por estes temas, non tivo o valor de posicionarse ao favor da creación do Espazo. E no actual Goberno Local, aínda que a alcaldesa e algúns concelleiros tiveron polo menos a xentileza de molestarse en subir ata o monte para coñecer unha mínima parte do enorme potencial deste proxecto que descoñecían, renuncian a darlle posibilidades de prosperar porque o PXOM condea o Pornedo e todo o seu contorno no termo municipal marinense a converterse, nun futuro indefinido, nun polígono industrial que arruinaría de maneira catastrófica e irreversible a idea de pór en marcha o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños.
Unha vez máis, unha proposta cidadá que reportaría riqueza -como elemento identitario, como reclamo turístico, como xerador de emprego- de maneira ilimitada no tempo para as xeracións presentes e vindeiras, choca coa irracionalidade do poder político e especulativo.
A rexedora municipal de Marín, María Ramallo, quitou a careta da ambigüidade que tiña posta dende mesmo antes de acceder á alcaldía, ao posicionarse claramente a favor da instalción dun polígono industrial no Monte Pornedo, agora que xa é practicamente oficial a través dese delirante PXOM que non quixo ter en conta a lexítima protección ambiental que posúe este espazo e as difíciles condicións da súa orografía natural para urbanizalo, sen esquecer a abundancia de restos arqueolóxicos catalogados e a privilexiada localización deste enclave sobre a ría, causando un impacto paisaxístico descomunal e irreversible.
María Ramallo dicía por activa e por pasiva que o PP de Marín era partidario doutra ubicación para aloxar chan empresarial co argumento de que o Pornedo tería obxeccións a nivel ambiental, e fixo un paripé digno dun Óscar de Hollywood á mellor interpretación ao instar o anterior Goberno local do bipartito PSOE-BNG a dirixirse á Sociedad Estatal Pública Empresarial de Suelo (SEPES) solicitando un estudo de viabilidade da zona de Pastoriza, que non figuraba no proxecto do PXOM. Agora, ostentando a alcaldía, vese “bendecida” xa non con un, senón con dous proxectos que, polo menos no caso do Pornedo, é un auténtico ATENTADO ao sentido común, por moito PXOM que o avale.
Declarou María Ramallo que “ter pasado o primeiro filtro” da Xunta significa que “o impacto medioambiental non é tan grande”. As súas palabras reflicten un certo desdén polos argumentos que non só DEFENDE O MONTE PITUCO, senón tamén colectivos importantes como a Asociación pola Defensa da Ría de Pontevedra, a Organización Galega de Comunidades de Montes en Man Común e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, así como outros non menos relevantes a nivel municipal como a Asociación de Veciños de San Xulián, o Colectivo Nacionalista de Marín, Almuinha ou Ronsel, vimos mantendo a prol da conservación do Pornedo e da posta en valor dos seus valores paisaxísticos e culturais a través da creación do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños, que segue sumando novos elementos prehistóricos que enriquecen esta interesante iniciativa social que apoian unha vintena de organizacións da bisbarra.
María Ramallo felicítase de que o Concello de Marín presentara alegacións ao Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais pola baixa puntuación que o informe técnico lle dera a este emprazamento, coma un alumno frustrado que lle vai reclamar ao profesor unha suba da nota tras suspender o exame. As alegacións do Concello de Marín constan dun dictame de apenas 8 folios, cun anexo dunha trintena de páxinas referidas ao Pornedo que basicamente se apoian en dous argumentos: a avaliación ambiental estratéxica e o PXOM.
Precisamente, o Informe de Sostibilidade Ambiental (ISA) do PXOM -que catalogaba o Pornedo no ámbito protexido dos Montes do Morrazo- era o que máis atrancos lle poñía á urbanización deste monte:
“Cómpre trasladar ao Planeamento o papel clave dos montes de Marín non só na natureza e na paisaxe municipal, senón tamén como unha contribución relevante ao patrimonioambiental do Morrazo”, afirmaba o ISA.
Noutro parágrafo, o informe ambiental referíase aos fitos paisaxísticos do Concello: “…Determinadas chairas en zonas altas, chans, que adquiren a súa condición de miradoiro cara ao espazo inmediato: Outeiro de Campolongo, Allariz, miradoiro de Teoira, miradoiro de Pereiro, Castiñeiras, miradoiro de Pituco e O Sequelo”.
Tamén había un apartado relativo ás RESTRICCIÓNS, unhas de tipo AMBIENTAL E PAISAXÍSTICO, e outras NORMATIVAS. En canto ás restriccións ambientais e paisaxísticas, o ISA apuntaba que “o conforman o espazo forestal dos Montes do Morrazo e outros enclaves arborados do municipio asociados a factores de ALTITUDE e RELEVO, e á PROXIMIDADE DO LITORAL“; unha casuística na que encaixa perfectamente o Monte Pornedo. Pero máis aló, as restriccións normativas incluían “as áreas de protección ambiental do patrimonio incluidas nos espazos naturais das Normas Subsidiarias e Complementarias Provinciais e os espazos protexidos polas Directrices de Ordenación do Territorio (Montes do Morrazo e Cotorredondo). Este grao de restricción ten un VALOR LIMITANTE ABSOLUTO PARA USOS URBANÍSTICOS DE CARÁCTER RESIDENCIAL E INDUSTRIAL“.
Se logo disto as malas prácticas dos políticos que nos des-representan e as súas prevendas nas numerosas roldas de negociacións que mantiveron, contribuiron a reescribir á súa comenencia estas rotundas directrices, converténdoas en papel mollado, queda á súa conciencia, se é que a teñen.
Semella que as alegacións presentadas polo Concello fan unha interpretación un tanto arbitraria dos mapas e das cores, pintando e despintando onde convén. Así, plantexan que no Monte Pornedo as RESTRICCIÓNS AMBIENTAIS son de tipo “baixo” e “alto”, como se a zona da Pena, do Caeiro e da Bouza afectadas no ámbito do polígono tiveran as mesmas cualidades que o centro urbán, cando se trata de “espazos de cultivo nos que predominan o viñedo como elemento estrutural e os cultivos anuais”, así como “superficie de matorial sometida a tratamento agrario”; unha descrición á que lle corresponde un tipo de aptitude “MEDIA”, mentres que ao monte propiamente dito, correspóndelle, en efecto, un grao de restricción ambiental “ALTO” por tratarse de “espazo forestal e arborado”.
En canto ás RESTRICCIÓNS NORMATIVAS, a zona incluida no polígono reúne ámbitos con GRAOS DE RESTRICCIÓN “MOI ALTO” (dominio público marítimo-terrestre – non en van unha parte está afectada polo Plan de Ordenación do Litoral-, protección integral do patrimonio arqueolóxico e protección ambiental en espazos naturais das Normas Subsidiarias e Complementarias de Planeamento e das Directrices de Ordenación do Territorio), “ALTO” (servidume de costas, protección ambiental do patrimonio arqueolóxico, espazos naturais catalogados nas NSCP/DOT nos montes veciñais) e “MEDIO” (zona de policía do dominio público hidráulico, montes veciñais en man común e espazos catalogados nas NSCP).
Por esta suma de motivos, o mapa conxunto que mide a APTITUDEdo emprazamento designado para o polígono reflicte que na zona concéntrase espazos maioritariamente catalogados como “MOI BAIXA” e “BAIXA” aptitude. E onde se marca que a aptitude é de tipo “MEDIO”, basta fixarse no mapa posterior de intervisibilidade (fraxilidade visual), para apreciar que esa zona, que se atopa inmediatamente por riba dos lugares da Pena e do Caeiro, ten unha MOI ALTA INTERVISIBILIDADE.
Sorprendentemente, o Concello alega que o 81% da superficie total do parque empresarial proposto no Pornedo encádrase dentro da categoría de aptitude ambiental “media”, unha consideración que, Á VISTA DOS PLANOS, CARECE DE CREDIBILIDADE. O informe do Concello, establece que a superficie de “baixa” aptitude ambiental acada o 17,2% pola súa pertenza aos Montes do Morrazo, recollido nas Normas Subsidiarias e Complementarias da provincia de Pontevedra, ao que engade que “non foi incluido dentro da Rede Natura 2000”, nun xesto que se pode considerar de DESPREZO cara a este espazo natural, cando precisamente colectivos como a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo vén reivindicando dun tempo a esta parte que os Montes do Morrazo se inclúan na Rede Natura ao considerar que cumpren os requisitos necesarios para beneficiarse dese estatus ambiental.
En canto á análise do MAPA DE INTERVISIBILIDADE as alegacións do Concello din que “no cadrante correspondente ao parque industrial proposto pódese observar que toda a superficie atópase dentro da categoría ‘alta ou moi alta moi baixa intervisibilidade’, o que fai desta localización un enclave que, aínda que apropiado, NECESITE DUNHAS MEDIDAS CORRECTORAS (deberase someter o Plan de Desenvolvemento e o seu Proxecto de Urbanización aos informes sectoriais correspondentes e, en concreto, do Ministerio de Defensa, D.G. de Aviación Civil e Consellería de Cultura e Turismo, así como ao procedemento establecido no R.D.L. 1/2008, de 11 de xaneiro, polo que se aproba o texto refundido da Lei de Avaliación Ambiental)”.
E isto foi o que levou a que, na quinta fase de elaboración do PXOM, se decidira incluir o Pornedo como Solo Urbanizable Non Delimitado para xustificar a súa actual clasificación como Solo Urbanizable Delimitado.
…O que constitúe unha auténtica ABERRACIÓN dende o punto de vista non só ambiental, senón normativo. Porque así como resulta inverosímil que un 80% da superficie do polígono teña unha aptitude ambiental de tipo “medio”, tendo en conta que o Monte Pornedo se inscribe nos Montes do Morrazo, clasificados como Solo Rústico de Especial Protección de Espazos Naturais, onde xa non cabe discusión posible é no feito de que o MAPA DE RESTRICCIÓNS NORMATIVAS reflicte que no Pornedo se concentran áreas de restriccións de tipo “medio” e, sobre todo, “alto” e “moi alto”. Pero a maiores, para redundar nos argumentos en contra do polígono e a favor da conservación do Pornedo, o MAPA DEINTERVISIBILIDADE é rotundamente claro ao plasmar que a intervisibilidade é, maioritariamente “ALTA” e “MOI ALTA”, e que só unha pequena parte, a máis interior e limítrofe co concello veciño de Pontevedra, ten zonas de intervisibilidade “media”, “baixa” ou, en moita menor medida, “moi baixa”. As alegacións do Concello neste sentido, son pois, o reflexo dunha manipulación informativa baseada na palabrería e na repetición dunha mentira que, ao estilo da fórmula propagandística de Goebbels, aspira a converterse nunha verdade.
A alegación do Concello de Marín só se apoia en que o polígono previsto no Monte Pornedo atópase “moi próximo ao nó de enlace coa Variante de Marín” e, de maneira revirada, cunha absoluta falta de rigor, argumenta que está orientado a actividades empresariais e industriais “que teñan unha estreita relación co porto”, cando a Autoridade Portuaria manifestou publicamente que esta proposta “foi REXEITADA no ano 2000” debido ao desnivel do terreo e á falta de conexión ferroviaria. A alegación do Concello de Marín recoñece que a APTITUDE AMBIENTAL para a urbanización é “BAIXA” (nun 20,5%) e “MOI BAIXA” (nun 30,5%), o que suma un 51% de NEGATIVIDADE. [Esta cifra CONTRADISE claramente con aqueloutra na que o Concello de Marín afirmaba que a aptitude ambiental é de tipo “medio” nun 81% da superficie.] E atribúe esta calificación negativa á existencia das “áreas de protección ambiental dos petroglifos de Pornedo, Sete Camiños e Pinal do Caeiro. Tamén está afectado pola área de protección ambiental do túmulo megalítico de Chan da Lagoa, aínda que este xacemento non está dentro dos límites de Marín. Estes valores patrimoniais teñen especial relevancia ao formar parte dos Montes do Morrazo”.
E aínda así, con todos estes inconvintes, aos que se suma a súa “moi alta intervisibilidade”, a urbanización do Pornedo faríase “a curto-medio prazo”, coa previsión de instalar unha subestación eléctrica e un depósito de auga de 3.500 m³. Auga que, seguramente se detraería dos ACUÍFEROS NATURAIS -legalmente inscritos- que posúe o monte, e que suministran os veciños dos lugares da Pena, Caeiro, Bouza, Bravos, Casal, Arealonga… tanto para consumo doméstico como para regadío das fincas: mananciais de Fontenla, As Presas, Gorgullón do Pino/Fonte das Pulgas, manancial de Sete Camiños, de Cachada de Carballo, Fonte Lagoa/Fontáns, Monte da Serra… todos eles AFECTADOS polo polígono e con CENTOS DE VECIÑOS damnificados pola súa MÁIS QUE PROBABLE PERDA.
As MEDIDAS CORRECTORAS son un auténtico brinde ao sol, unha brincadeira literaria e quedan moi ben sobre o papel pero, na práctica, NON SE VAN CUMPRIR, porque en ningún parque industrial -xa non só na provincia, senón en Galicia enteira- se coñece un só polígono que sexa respectuoso co contorno: a fauna, a flora, os regatos, o contorno paisaxístico, os xacementos arqueolóxicos… todo o sistema AGREDIDO polos taludes de formigón, o asfalto, o tendido eléctrico, a contaminación atmosférica e acústica.
“Adoptaranse as necesarias accións PREVENTIVAS encamiñadas á PROTECCIÓN do PATRIMONIO ARQUEOLÓXICO. No deseño do espazo industrial implantaranse MEDIDAS DE CARÁCTER PAISAXÍSTICO para INTEGRAR as instalacións na PAISAXE FORESTAL do contorno e MITIGAR a ALTA EXPOSICIÓN VISUAL. O carácter discreto dos elementos do patrimonio a protexer facilita a súa preservación mesmo respectando o seu contexto mediante o AXEITADO DESEÑO do tratamento paisaxístico do espazo industrial. Polo que respecta aos MONTES DO MORRAZO, este enclave afecta a unhas parcelas en posición distal e nas que predomina a vexetación rasa. A implantación dun espazo industrial nesta zona NON LLE AFECTA por tanto ao PAPEL ESTRATÉXICO destes Montes para a conservación do Morrazo, xa que se conserva no PXOM de Marín a integridade destes montes como Solo Rústico de Especial Protección de Espazos Naturais. A este respecto, o urbanizable industrial de Pornedo non incide no principal problema de conservación da biodiversidade forestal, a fragmentación de hábitats”.
…Se estas son as “garantías” que ofrece o Concello de Marín para que a hipotética instalación dun polígono industrial ou plataforma loxística no Pornedo non repercuta negativamente nin no patrimonio arqueolóxico, nin no impacto paisaxístico, nin no papel estratéxico dos Montes do Morrazo, QUE BAIXE DEUS E O VEXA. Dar por válidas estas afirmacións tan peregrinas é como CRER NOS PAXARIÑOS PREÑADOS e teñen un TUFO PANFLETARIO que raia o insulto.
Ter a audacia de RECOÑECER que existe unha ALTA EXPOSICIÓN VISUAL e afirmar que se implantarán “medidas de carácter paisaxístico para integrar na paisaxe e mitigar a alta exposición visual” dun polígono industrial cunhas dimensións de 74 hectáreas, lembra as vellas aspiracións do antigo voceiro popular no Concello de Pontevedra, Telmo Martín, de soterrar viais de comunicación e prazas públicas; ou aquel ridículo aspecto que luciu durante un tempo a fábrica de Celulosas, coa súa fachada pintada de colores, ondas do mar, barcos e animais mariños nun intento “cutre” de disimular o seu impacto visual a carón da ría e transmitir unha cuestionable imaxe de responsabilidade ambiental que non lle pegaba nin con cola.
En canto a outros aspectos das alegacións do Concello ao Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais, o Goberno Local intenta gañar puntos restándolle importancia á incidencia do PLAN DE ORDENACIÓN DO LITORAL no perímetro do polígono previsto no Pornedo. O Concello recoñece que o parque empresarial proxectado no Pornedo “ten unha pequena parte do seu perímetro coa área de ordenación do POL, quedando a maior parte do enclave proposto dentro do que o Plan Sectorial denomina ‘zona de afección’, definida por unha franxa de 500 metros de distancia dende a zona de ordenación”.
Nas alegacións presentadas por DEFENDE O MONTE PITUCO no sentido de reforzar a incidencia do POL na área industrial, xustificando a súa cercanía coa franxa litoral, faise unha relación das recomendacións que fai o POL para o desenvolvemento de parque empresariais: “Limitar as actuacións que dean como resultado a obstrucción de vistas; evitar a construcción sobre elementos dominantes da paisaxe, cristas topográficas e zonas culminantes do terreo; evitar alteracións innecesarias da pendente natural dos terreos, minimizar os movementos de terra; evitar a cubrición de canles naturais; ou evitar procesos de escorrenta e arrastres de estériles ou residuos das posibles actuacións que afecten á calidade das augas“.
Todas estas premisas INCUMPRIRÍANSE no caso do Pornedo, habida conta da súa elevada intervisibilidade, da presenza de mananciais e fauna protexida asociada aos regatos, como a saramaganta rabilonga, que está catalogada como especie endémica vulnerable e incluida no Catálogo Galego de Especies Ameazadas.
Outro aspecto onde o Concello de Marín pretende saír beneficiado é no balance das PENDENTES:
“A pesar de estar situada nos montes de O Morrazo, e a súa gran superficie, a zona delimitada ten unha pendente media de 7, 84%. O 30,12 % da superficie (31 ha) ten unha pendente menor do 5%. A maior superficie corresponde á categoría de pendente entre o 5 e o 10%, representa o 41% da superficie total (41,8 ha). Para a valoración emprégase a pendente media do terreo. A maior parte do terreo onde se sitúa o enclave empresarial non supera o 15% de pendente, con zonas onde se superan o 20%”.
Unha vez máis, o Concello de Marín volve utilizar os datos NO SEU BENEFICIO. Porque neste caso estaríase analizando o desnivel da plataforma loxística Pontevedra-Marín, na que só unha pequena parte da hipotética área empresarial se sitúa no ámbito territorial marinense, mentres que o groso do polígono recae no municipio colindante de Pontevedra, que REXEITAa construcción desta infraestrutura e presentou alegacións en contra da mesma.
O INFORME TÉCNICO encargado por DEFENDE O MONTE PITUCO sobre a superficie afectada pola plataforma loxística Marín-Pontevedra revela a existencia de “pendentes elevadas do terreo nun 25% da superficie prevista como parque empresarial”. Unha porcentaxe nada desdeñable.
En cambio, como xa se ten reiterado en numerosas ocasións, se o que se pretende analizar non é o ámbito xeográfico da PLATAFORMA MARÍN-PONTEVEDRA, senón a área industrial contemplada no PXOM de Marín, que se cingue unicamente a territorio marinense e afecta de cheo ao MONTE PORNEDO, cambia o conto de forma radical, como demostra o informe técnico elaborado en marzo de 2010: “o 92,60% da superficie do posible polígono industrial no Monte Pornedo ten unha pendente superior ao 15%“.
Máis datos reveladores: o 57,36% da superficie, máis do dobre da extensión prevista, ten un desnivel superior ao 35%, máis do dobre da pendente recomendada pola “Guía de Recomendaciones Técnicas para el Proyecto Integral de Parques Empresariales en Galicia”, publicada en 2009 polo Instituto Galego de Vivenda e Solo. E só o 7,4% do terreo ten unha inclinación inferior ao 15% recomendado.
OS NÚMEROS SON CONTUNDENTES e demostran que a instalación dun polígono no Monte Pornedo é INVIABLE dende o punto de vista ECONÓMICO, posto que a obra civil sería de tales dimensións que absorbería un cuantioso desembolso monetario. E isto obrigaría a taxar o metro cadrado a un prezo inasumible para os empresarios que estiveran dispostos a investir, razón pola cal ao redor de Marín hai milleiros de metros cadrados de chan industrial baleiro: polo seu elevado custe, pola falta de planificación con criterios de racionalidade financeira, pola nula sensibilidade urbanística e ambiental, que levou a instalar parques empresariais en zonas inadecuadas.
As alegacións do Concello volven caer na CONTRADICIÓN e no contrasentido cando, despois de ter afirmado que “a maior parte do terreo onde se sitúa o enclave empresarial non supera o 15% de pendente”, refírese á COMPOSICIÓN XEOLÓXICA E XEOTÉCNICA do terreo nos seguintes termos:
“A drenaxe superficial está moi favorecida polas ELEVADAS PENDENTES (…) As súas características mecánicas con moi favorables, SE BEN PODEN APARECER PROBLEMAS RELACIONADOS COAS ELEVADAS PENDENTES“.
E aínda así, o informe do Concello insiste en que as condicións de pendente son “favorables”.
E fronte ao interese da Xunta por promover a creación de parques de ámbito comarcal, como a proposta da plataforma Marín-Pontevedra, o cambio de ubicación proposto polo Concello de Marín para que o polígono se circunscriba unicamente ao ámbito do solo industrial contemplado polo PXOM no Pornedo, réstalle posibilidades a un parque empresarial que o Goberno Local marinense reduce só a nivel “municipal”.
Con todo, as alegacións do Concello de Marín ao Plan Sectorial para que se reconsidere a puntuación outorgada polo informe da Xunta a respecto do polígono proposto no Monte Pornedo, só conseguen aumentar a puntuación final do parque nun punto máis (73) fronte á nota anterior inicial (72) que a Administración autonómica tildaba de inviable.
Se agora, cinco meses despois de que rematara o prazo para a presentación de reclamacións ao Plan Sectorial, a Xunta decide que o que con 72 puntos era INVIABLE, agora, con 73 puntos é VIABLE, será única e exclusivamente porque se trata dun favor entre gobernos amigos do PP, a nivel autonómico e municipal. E porque había un acordo tácito para que a Xunta do PP aprobara o PXOM de Marín ostentando a alcaldía unha representante do PP.
Unha representante do PP que, en abril de 2010, cando estaba na oposición, e en pleno debate sobre futuro do Planeamento, criticou que o bipartito local PSOE-BNG apostaran polo Pituco para instalar un polígono industrial e tratara de evitar a alternativa de Pastoriza, que era a opción que apoiaba o grupo municipal do PP, por máis que acabara apoiando a aprobación do PXOM nas súas actuais condicións para non seguir demorando a súa tramitación.
A Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo vén de publicar un novo comunicado arremetendo contra a intención da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas de manter os seus proxectos de construcción de novos polígonos industriais na bisbarra, entre eles o que lle afectaría ao Monte Pornedo.
A Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, cualifica como mediática e electoralista a escasos meses dos novos comicios autonómicos, a proposta da Consellaría de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas (CMATI) a través do Instituto Galego da Vivenda e Solo (IGVS) de incluír finalmente o polígono empresarial Moaña-Marín e a plataforma loxística Marín-Pontevedra no Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais de Galicia.
E tamén de irresponsable e incompetente ao intentar darlle cabida agora a proxectos que hai uns meses eran cualificados como INVIABLES e coas PEORES PUNTUACIÓNS dentro do propio Plan sometido a exposición pública. Lembramos que entre esas baixas puntuacións estaba o elevado e irreversible IMPACTO AMBIENTAL que provocaban eses proxectos, ou a súa ilocalización, como no caso do polígono empresarial Moaña-Marín.
As citadas áreas empresariais, que suman en total arredor dos 2 millóns de m2 de superficie, están proxectadas dentro do espazo natural dos Montes do Morrazo, nos lugares de Cruz da Maceira-Pastoriza no caso do polígono empresarial Moaña-Marín (1.500.000 m2 sumando as propostas dos PXOM de Moaña e Marín) e no monte Pornedo no caso da plataforma loxística Marín-Pontevedra (167.618 m2), cualificados como solo rústico de especial protección de espazos naturais.
Entre as afeccións ao solo rústico de especial protección do espazo natural están a PAISAXÍSTICA por enriba dos 400 metros de altitude entre as rías de Vigo e Pontevedra; a xeolóxica e edáfica incumprindo os DESNIVEIS permitidos, por enriba dun 25%, ante unha orografía moi abrupta e complicada; a hidrolóxica en nacementos de regos e regatos; a biolóxica en hábitats naturais de interese comunitario e en áreas naturais de poboacións animais e vexetais con endemismos ibéricos e especies vulnerables ou en vías de extinción; a cultural na área de protección de cuantiosos e cualificados xacementos arqueolóxicos e elementos patrimoniais (mámoas e petróglifos) inventariados ou mesmo catalogados como ben de interese cultural, monte comunal, explotacións forestais e gandeiras, sendeiros ecolóxicos catalogados e sinalizados de pequeno e longo percorrido a nivel municipal e comarcal; a territorial pola necesidade de novas vías asfaltadas de comunicación…
A ese elevado impacto ambiental habería que lle engadir o conseguinte gasto económico, que en conxunto faría estes proxectos practicamente inviables, como finalmente vén demostrar a propia CMATI cando renuncia a executalos con fondos públicos, deixándoo a expensas de inversións do grande capital privado, o mesmo que insustentablemente nos meteu nesta crise global e financeira do sistema.
A mesma Xunta a través de Xestur no ano 2010 informou que estaban sen ocupar arredor de 1.500.000 m2 de superficie industrial en parques empresariais de nova construción a nivel provincial, sen que a situación probablemente mudara senón, todo o contrario, empeorara dada a forte e enquistada crise financeira e a tamén, por conseguinte, recesión no desenvolvemento empresarial e industrial.
Polo tanto, a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo considera de auténtica tómbola a política que está levar a cabo esta Xunta de Galicia gobernada polo PP a través da CMATI, que da noite para a mañá o que dicía antes con argumentos técnicos deixa de dicilo agora con argumentos totalmente electoralistas e especulativos, demostrando unha falta de ordenación real do territorio, propio dun modelo de desenvolvemento que fluctua segundo os intereses políticos e empresariais de turno, sen lle importar a sustentabilidade das medidas a levar a cabo.
A Plataforma está en contra dos citados parques empresariais, e así llo fixo chegar oficialmente á Xunta o pasado mes de marzo nas alegacións feitas ao Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais de Galicia, nas que solicitou que fronte ao criterio do 30% da demanda mínima para desenvolver un polígono se teña en consideración o deber de encher os polígonos existentes, xa que aínda non teñen todo o seu espazo ocupado, e que o resto da oferta de sólo empresarial e industrial, no caso de ser necesaria, se adapte á demanda real apostando por áreas municipais máis pequenas, cunha ocupación total de parcelas, fóra de espazos naturais e protexidos e cun menor impacto no medio.
Tanto alarde técnico para expoñer o informe económico e o balance de xestión -que ao final resultou bastante caótico pola falta de pericia no manexo do ordenador- que a directiva non tivo o detalle de facer fotocopias para que os comuneiros puideran dispoñer dunha relación por escrito dos gastos e dos ingresos. Pero como a asemblea está gravada, Defende o Monte Pituco puido completar os datos que non deu tempo a anotar durante a asemblea.
GASTOS:
1) Avogados:
-Miguel Lema: 2.353,20
-Belén Raposo (caso Romero): 1.031,91
*Total gastos avogados: 3.385,11 €
2) Xulgado: costas do caso Romero: 289,75 €
3) Bancos:
-BBVA: 40
-Banco Popular: 71,24
*Total bancos: 111,24 €
4) Facenda: 446,60 €
5) Seguros:
-Mapfre (seguro de resposabilidade civil da Casa de Montes): 682,12
-Mapfre (seguro obrigatorio da Casa de Montes): 2.122,78
*Total seguros: 2.804,90 €
6) Recadación municipal: 271,70 €
7) Fotógrafos e notarios (caso Romero): 304,18 €
8) Digital Plus: 423,80 €
9) Fenosa:
-Luz da Casa de Montes: 2.418,04
-Luz do campo de fútbol: 394,04
*Total Fenosa: 2.812,08 €
10) Xestoría: 200,85 €
11) 1º Prazo do expedente de legación da Casa de Montes no Concello de Marín: 1.062 € (pendente o 21 prazo)
12) Seguros Sociais das traballadoras da Casa de Montes: 8.388,51 €
13) Liquidacións, soldos e pagas extra das traballadoras da Casa de Montes: 10.638,36 €
14) Gastos da Casa de Montes
-Extintores Cesin (revisión e recarga): 333,30
-150 sillas (El Priorato): 1.575
-Fumigación (Ecoplaga): 324,50
-Cristalería de Marín (vitrina, cristais mesas): 600
-Máquina rexistradora (Mafari): 1.888
-Plancha e Fritidora: 1.392,40
-Ordenador para a oficina: 397
*Total gastos da Casa de Montes: 6.513,20 €
[Se os datos achegados son correctos, a suma destes gastos debería dar 6.510,20 €]
15) Subvencións e axudas:
-Pirotécnica Gallega (fogos de verán das festas de San Xulián): 500
-Pirotécnica Gallega (fogos para as festas de San Pedro 2012): 150
-Pirotécnica Gallega (fogos de inverno 2012 das festas de San Xulián): 500
-Pinchos (corais, grupos de percusión, pachanga de fútbol): 845
-Airiños de San Xulián (Festival Virxe dos Remedios): 350
-Os da Caña (chocolatada Entroido): 250
-Asociación de Veciños Pardavila (parque multixogos): 6.000
*Total subvencións e axudas: 8.595 €
TOTAL DE GASTOS: 46.247,28 €
INGRESOS:
1) Manuel Novas Salgueiro: 2.530 €
2) Díaz y Buceta: 5.688,90 €
3) Madeiras Paco Cacharolo: 3.286,40 + 16.432
4) Díaz y Buceta: 40.970,83
5) Madeiras Paco Cacharolo: 16.432 €
*Total ingresos: 85.340,13 € + Saldo anterior a 26 de xullo de 2011 (22.475,71 €)
TOTAL INGRESOS: 107.815,84
MENOS OS GASTOS (46.247,28)
SALDO ACTUAL (Agosto 2012): 61.568,56 €
Trala exposición da tesoureira, que máis parecía unha secretaria do mítico 1,2,3, o presidente da Comunidade de Montes tomou a palabra para expoñer as xestións que realizou a directiva neste último ano:
–Cortas de madeira: A Xunta autorizou dúas cortas. Unha, que xa se realizou, na zona do Lago ata Areas de Armada, ladeira abaixo. A pista quedou en malas condicións e está pendente de ser arranxada. A outra corta -que aínda non se botou abaixo- está na zona do cerre do Lago, preto dunha caseta de información cara ao enlace con Santomé. O presidente explicou que ao carón queda unha parcela pequena para a que van pedir permiso, para facilitar o crecemento dunha masa de frondosas. Tamén sinalou que a Xunta contribuiu para a erradicación de pragas nas masas de piñeiro e eucalipto.
–Recollida de lixo: “A Comunidade de Montes está cansa de pagar diñeiro en multas”, queixouse o presidente. Sen embargo, no informe das contas NON FIGURA ningún dato referente a estas sancións. Segundo o presidente, conseguiron salvarse da última, que superaba os 900 euros, grazas a ter que traballar para limpar un verquido localizado na Bouza. “Non hai concencia nesta parroquia?”, engadiu Francisco Casal. “Non creo que sexa ningún comuneiro, pero hai xente que pasa e non chama a atención nin toma unha matrícula. Isto é denigrante. Diriximos a Comunidade pero non imos ir durmir alí no monte”. Queixouse un veciño de que en Macenlle tamén os había. “A Xunta quéimanos”, engadiu o presidente. De feito, revelou que hai unha denuncia máis da Policía Autonómica a raíz dun verquido realizado na zona das Presas: “Apareceron albaráns dunha empresa que xa non existe, estanterías e lonas”, parte das cales foron retiradas por chatarreiros, segundo explicou, “pero aínda queda algo”, como así demostran as fotografías tomadas na zona.
–Traballos no monte: En Macenlle realizouse a medición dunha parcela a carón da Fonte da Rega, da que “un veciño quería apropiarse”.
-Solicitóuselle á Xunta unha subvención para realizar desbroces nas marxes de 9 quilómetros de pistas. Tamén para limpeza e desbroce de cortalumes. E para reparación de 12 quilómetros de pistas. A Comunidade de Montes presentará o plan de traballo en decembro “e a ver se temos sorte e nos limpan algo”.
No apartado de rogos e preguntas, un veciño do Caeiro solicitoulle que nese plan se inclúa a pista forestal do Monte Pituco, que está chea de broza nas marxes e que ten o firme moi deteriorado debido a que as augas pluviais desbordan das canles laterais por culpa de verquidos de escombro, desprendementos de terra e vexetación acumulada que inutilizan estes regos.
–Área recreativa de Pardavila: A Asociación de Veciños da Pardavila dirixiuse a varias Administracións para solicitar subvencións que lle permitan instalar un parque nun terreo cedido pola Comunidade. Un parque que é “de todos os veciños, porque a propiedade é comunal”. A directiva da Comunidade acordou concederlle unha axuda de 6.000 euros, o 30% dos 18.000 euros que precisan, co que a entidade veciñal aínda ten que conseguir a cantidade restante. Segundo expuxo o presidente da Comunidade, o orzamento total para acondicionar a zona é de 74.000 euros.
–Circuito de motocross: Solicitóuselle unha subvención á Axencia Galega de Desenvolvemento Rural para acondicionalo. “Os rapaces vense indefensos, aquelo está sen deslindar”. Dos 54.600 € que custa a actuación, a axuda sería do 50%, de 23.600 €. Seica hai ofertas de varias empresas para facer os traballos, pero “hai que moverse para conseguir os outros 20.000 e pode ir avante”, afirmou Francisco Casal, “para que non anden polo monte para nada, a desfacer todo”, dixo sobre os motoristas.
-Xestión dunha axuda para regantes da Moreira, no lugar das Cortellas, para a instalación duns tubos.
–Ampliación da beirarrúa fronte á Casa de Montes: por fin atopamos resposta ao dilema sobre o recheo situado a carón da estrada de Figueirido, entre a Variante e a área de lecer situada a carón da estrada. O presidente presumiu de que a directiva conseguiu “de balde” que se ampliara a beirarrúa que se estivo construindo na parroquia cun tramo a maiores situado en fronte da Casa de Montes que non estaba incluido no proxecto inicial. A cambio de que? “A cambio de deixarlles botar a terra alí ao lado da circunvalación, no Pituco”.
E cómpre repetir neste punto: con quen foi consultada esa decisión? con que estudo de avaliación ambiental? con que medidas de seguridade? É evidente que a cantidade de terra depositada neste espazo é inmensamente maior da que se puido ter retirado para construir o muro de contención a carón da beirarrúa de nova construcción. De onde proceden as toneladas de terra que hai a maiores? Que uso se lle vai dar a este espazo, en caso de que sexa posible o seu aproveitamento?
–Caso Romero: xa está no xulgado o recurso da Comunidade e a demanda. Agora cómpre “esperar a que o xuíz dictamine, nós imos defender o que é noso, ata agora estivémolo defendendo”.
Malisimamente, por certo, con pésimos resultados a nivel legal. E cun custe económico elevadísimo, como así figura nas contas das últimas anualidade: minutas de avogados, notarios, informes, pago de costas xudiciais polas sentenzas en contra…
–Plano topográfico: O presidente informou que se está facendo un plano topográfico da parroquia a raíz dos problemas de lindes coas comunidades de montes limítrofes, entre elas, a de San Tomé, “que teñen tela e non hai forma, queren todo para eles e nada para nós”, asegurou Francisco Casal. Na última xuntanza a proposta de San Tomé consistiu en que San Xulián lle dera unha parcela “que é nosa” a cambio doutra, co que “nós gañamos 13 hectáreas”, sinalou Casal.
Mentres contaba isto, na pantalla onde proxectaban o informe podíase ler: “Informe ORTOGRÁFICO” en vez de topográfico.
–Actualización do censo e realización dos carnets de comuneiro: O presidente queixouse de que os comuneiros que non están na lista non se preocupan de comprobar se están censados e instou os comuneiros a acudir á oficina da Casa de Montes os venres ás 21:00 para ser atendidos.
–Legalización da Casa de Montes: tal e como se expuxo no informe de contas, xa se pagou o primeiro prazo do expediente para a legalización do edificio. Pero o presidente advertiu que haberá outro problema cando o Concello alegue que o terreo no que está contruida a Casa é de titularidade municipal. O presidente propuxo que para entón se lle plantexe ao Concello a permuta dun terreo de monte comunal a cambio da parcela que ocupa a sede da Comunidade.
…Velaquí as consecuencias de ter comezado a casa polo tellado, como di o refrán.
–Oficina da Casa de Montes: Comprouse mobiliario para a oficina e algúns directivos doaron material de balde. No balance de contas non se especifica nada referente á compra de mobles; tan só sillas para o salón de actos e un ordenador. A que mobiliario se refería o presidente? Tamén dixo que se optimizara o consumo eléctrico -que se reducira un 30%- cambiando as bombillas que había por outras de baixo consumo. Este investimento tampouco se reflectiu na relación de gastos.
–Cobro ás asociacións “con” ánimo de lucro: O presidente da Comunidade explicou que “estase cobrando polas actividades con ánimo de lucro”, non ás asociacións culturais sen ánimo de lucro. “Solo se lles cobra aos que traen un profesor, ao que teñen que pagarlle, que lles cobra aos alumnos, e están deixando 1,50 € por hora ao mes, e algúns aínda protestan”. Para Francisco Casal “a decisión está ben tomada, non é roubarlle a ninguén”. E a que se destina ese diñeiro que se recauda? A limpeza, productos para os baños, vasoiras. “Se non se lles cobra aos que non cobran nada, bendito sexa deus, pero o que veña aquí a facer negocio, que polo menos deixe algo”.
Esta medida causou polémica na parroquia. Asociacións tan veteranas e prestixiosas como Fentos e Frouma posicionáronse en contra desta decisión. Trátase dun colectivo sen ánimo de lucro que se adica á promoción do folclore, á investigación no acervo cultural galego e a recuperar festas tradicionais. Loxicamente, os profesores que imparten clases de instrumentos algo teñen que cobrar por ese traballo, pero non é xusto que se lles penalice economicamente por utilizar as instalacións da Casa de Cultura cando noutras comunidades de montes imparten clases e ensaian de balde. Con esta medida só conseguirán baleirar de contido a Casa de Cultura e cansar ata que tiren a toalla os escasos promotores culturais que hai na parroquia. Acaso é iso o que pretende a Comunidade, co conseguinte desprestixio que conleva para a parroquia?
Por outra banda, non se supón que os productos para a limpeza da Casa de Montes e outros suministros (bombillas, papel hixiénico, ambientadores, servilletas…) non se financian cos recursos da propia Comunidade, ou mesmo do bar, onde consumen os usuarios das clases que se imparten e os seus acompañantes? Ou acaso nun bar calquera os clientes, ademais da súa consumición tamén pagan algún tipo de taxa adicional para o mantemento das instalacións?
–Aluguer do bar: Un asunto moi importante que o presidente deixou a mantenta para o final, malia que se trata do maior problema económico da Comunidade, cuns gastos desmesurados que, neste último ano -entre seguros sociais e soldos do persoal contratado- acumularon preto de 20.000 euros.
O presidente recoñeceu que a xestión do bar “estábanos desangrando completamente, cuns gastos impresionantes ata o mes de abril”, polo que a directiva decidiu “cortalo de raíz porque non se podía agantar”. Casal lembrou que na acta da asemblea do 31 de xullo de 2011 a comuneira Lucinda Montenegro sinalara que “se o bar non tiña solvencia para sufragar os seus gastos, se cerrara”. Daquela, o presidente sinalou que o persoal do bar tamén se ocupa da limpeza da Casa de Montes, polo que “non había intención de cerrar as instalacións” e que fora a nova directiva -a que el encabeza, trala súa reelección- os que decidiran.
“Laureano (Allariz) estaba cansado e quíxoo deixar, xa de antes, e decidimos que María Dolores Lorenzo (a tesoureira) xestionara o bar durante cinco meses, pero non había forma e os gastos ían a máis”.
Como é posible que se diga, sen ningún rubor, que o bar da Comunidade era absolutamente ruinoso, que a persoa que o supervisaba (o vicepresidente) se aparte -ou o aparten- sen ningún tipo de auditoría ou investigación para determinar a orixe de semellante volume de gastos. E que por riba digan o que vén a continuación:
“Como ela estaba alí e nós tiñabamos potestade para alugarllo, foi decisión da directiva, menos dous votos -un en contra e unha abstención- que a partir de xuño o teña alugado. Legalmente é tesoureira da Comunidade e ten o bar. Pregunteille ao señor avogado e dixo que non había problema ningún. Cada un pode pensar o que sexa, é moi fácil, pero agantar a todo o que vén aquí, non só os que veñen consumir, con algúns hai que ter bemoles, e críticas e máis críticas…”
Como dixo ao final da asemblea un dos comuneiros, será legal -ou non, habería que contrastalo- pero DENDE O PUNTO DE VISTA ÉTICO é moi cuestionable que unha persoa da directiva da Comunidade de Montes que, por riba, ten a misión de custodiar e levar un control rigoroso das contas, estea tamén á fronte dun negocio lucrativo vencellado á propia Comunidade, e que para máis señas, tense convertido nun auténtico burato negro para as arcas da entidade. O que se require dun tesoureiro ou tesoureira é máxima transparencia no seu labor, que en absoluto se pode garantir nestas circunstancias tan dubidosas.
Nin tan sequera a decisión da directiva da Comunidade de Montes foi por unanimidade de todos os seus integrantes, que é o mínimo que se lles podería pedir cando deciden adxudicarlle a dedo a xestión do bar a unha dos seus integrantes. O que demostran así é a existencia de división no seo da propia xunta rectora.
Non é de recibo que o presidente diga que non hai ningunha traba legal e que o avogado da Comunidade -ou da directiva, máis ben- non argumente en que se basea para avalar esa suposta legalidade. Non é de recibo que o presidente veña dicindo que alá o que pense cada quen, como cando dixo “alá vós” o día no que non lle aprobaron unhas contas que logo na acta se deron como aprobadas por arte de birlibirloque.
Parece pouco razoable que o bar se lle adxudique con total nepotismo a un membro da directiva sen que medie ningún tipo de concurso aberto, como se tería procedido nunha entidade máis seria. Máxime habendo na parroquia xente capacitada e mesmo necesitada dunha saída laboral; un veciño ou veciña a quen se lle dera a oportunidade de reflotar un bar cuxa xestión é un auténtico desastre, como demostran uns números tan disparatados. A súa actual inquilina, ademais de tesoureira da Comunidade, ten unha profesión autónoma que vai poder seguir exercendo nas instalacións da Casa de Montes, facendo uso do suministro eléctrico e dos demais servizos que se pagan cos recursos da propia Comunidade. E logo reclama que non se mesture a súa actividade profesional e persoal co seu cargo na directiva…
En definitiva, a maniobra consistiu en desvestir un santo (o vicepresidente) para vestir outro (a tesoureira). E volvendo novamente ao sabio refraneiro popular, todo queda na casa.
A máxima expresión do afán de “poder” quedou plasmada cando a tesoureira se enfrontou verbalmente coa directora da Asociación Fentos e Frouma, a raíz das discrepancias desta última coa directiva en xeral e coa propia tesoureira en particular, polos cambios nos horarios dos ensaios que realiza a agrupación: “¡Conmigo no quieres hablar, pues vas a tener que hablar porque SOY YO la que gestiona la casa!”.
“A clasificación dun solo urbanizable nas proximidades do Monte Pituco NON SUPÓN UNHA PERDA DO VALOR DO MESMO, xa que os seus valores están recollidos a través da súa ESPECIAL PROTECCIÓN COMO ESPAZO NATURAL“.
-Agustín Hernández, conselleiro de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas da Xunta-
Amigas e amigos do Monte Pituco, que sodes moitos na parroquia de San Xulián, en Marín, e mesmo fóra da vila, con pleno dereito a ser siareiros entusiastas deste espazo natural, por máis que os partidarios da súa destrucción cun polígono industrial vos queiran negar o lexítimo apoio que lle dades a este modesto colectivo veciñal.
As novas da prensa local non parecen ser alentadoras estes días, ao recoller que o Plan de Solo Empresarial de Galicia vai incluir a instalación dunha plataforma loxística ou parque empresarial no Pituco. Con esta hipotética decisión, da que non temos constancia oficial, semella que a Xunta ignora os seus propios informes previos, pagados cos impostos de todos os galegos e galegas.
Aquel estudo calificaba de practicamente inviable a instalación dunha Plataforma Loxística Marín-Pontevedra de 167.618 metros cadrados de superficie neta, 279.364 metros cadrados en total. E dáballe unha viabilidade de 72 puntos basicamente por tres razóns: a principal, a pendente natural do terreo; o valor expropiatorio dos terreos comunais; e a proximidade doutras áreas empresariais. Pero tamén influían na baixa puntuación a incidencia do POL, a afección sobre os acuíferos, e mesmo a existencia de servidume aeronáutica.
Defende o Monte Pituco presentou un completo dossier de alegacións, no que a principal baza eran os MAPAS DE PENDENTES, cun resultado nada desdeñable.
O 25% da zona afectada pola Plataforma Loxística Marín-Pontevedra ten un desnivel superior ao 15%; unha porcentaxe que, segundo a “Guía de Recomendaciones Técnicas para el Proyecto Integral de Parques Empresariales de Galicia” non aconsellaría a execución desa infraestructura: “Os parques de tipo industrial non se poden localizar razoablemente sobre as zonas moi abruptas, entendendo por estas as que superen o 15% de pendente”.
Nas alegacións presentadas por Defende o Monte Pituco tamén se incluiu unha ANÁLISE DA CONCA VISUAL do parque empresarial proxectado, co seguinte resultado.
“A localización do parque empresarial no alto dun coto fai que sexa visible desde unha ampla zona. Analízase a intervisibilidade, os puntos dende os que se podería contemplar o perímetro do parque empresarial sobre o conxunto da ría de Pontevedra, realizando unha análise mediante un sistema de información xeográfica. O parque empresarial, sería visible dende todo o litoral norte da ría de Pontevedra (Combarro, Sanxenxo, etc) e parte do núcleo urbano de Marín e Pontevedra. Estímase en 15.300 ha. a superficie dende a cal sería visible o polígono empresarial. Estas son zonas de elevada poboación e uso turístico, polo que a afección á paisaxe e ao desenvolvemento turístico do territorio é moi elevada.
Este emprazamento é ademais incompatible coas recomendacións recollidas no Plan de Ordenación do Litoral para o desenvolvemento de Áreas Empresariais, que di que deberán evitar posicións dominantes sobre o terreo. Non se pode esquecer que o emprazamento previsto para o Parque Empresarial está incluído no ámbito do Plan de Ordenación do Litoral.
Non se pode esquecer que este é o SEGUNDO INFORME TOPOGRÁFICO encargado por Defende o Monte Pituco a unha empresa independente. O primeiro, que data de marzo de 2010, baséase exclusivamente na superficie do Monte Pituco e aledaños afectada polo Plan Xeral de Ordenación Municipal (PXOM) de Marín, que cataloga este espazo como chan industrial. Este informe é aínda máis demoledor dende o punto de vista da orografía: un 92,60 % da superficie do posible polígono industrial no Monte Pituco ten unha pendente superior ao 15 %.
Plano topográfico da zona afectada como chan industrial no PXOM de Marín.
En azul escuro, o territorio marinense afectado pola Plataforma Loxística Marín-Pontevedra. En vermello, a zona que o Concello de Marín alegou para que se incluira no Plan de Solo Empresarial, que coincide coa área delimitada no PXOM como chan industrial.
Os datos son absolutamente obxectivos e irrefutables. En que mapa se non, se baseou o Concello de Marín para presentar alegacións ao Plan Sectorial coa intención de obter unha maior puntuación? En que mapa se baseou o colectivo Virxe dos Remedios para chegar á inverosímil conclusión de que no Monte Pituco e nos Sete Camiños caben non só un, senón dous parques empresariais? Abofé que a súa fonte non ha ser o plano topográfico do Pornedo, senón o mapa dalgunha superficie extraterrestre.
En canto ao conselleiro Agustín Hernández, da súa percepción sobre a polémica encol do chan industrial en Marín só cabe unha lectura: falta de claridade, ou cobardía á hora de afrontar cun colectivo social legalmente constituido cal é a realidade e o futuro deste espazo ante a solidez dos argumentos que Defende o Monte Pituco está expoñendo a favor da conservación deste espazo.
Na súa última comunicación con Defende o Monte Pituco, o titular de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas indica que o PXOM de Marín clasifica esta zona como “solo rústico de especial protección de espazos naturais, catalogando á súa vez os xacementos arqueolóxicos existentes no mesmo”, que son bastantes, por certo. Con esta afirmación Agustín Hernández demostra o seu gran descoñecemento do PXOM que tanto presume de ter contribuído a aprobar recentemente de forma provisional, posto que o Monte Pituco foi clasificado no mesmo como solo empresarial, moi ao noso pesar e malia ás alegacións que se presentaron. A clasificación que verdadeiramente lle correspondería, en cambio, coincide coa valoración que Agustín Hernández fai do mesmo; non en van, o Pituco pertence ao espazo Montes do Morrazo que, efectivamente, está catalogado como solo rústico de especial protección de espazos naturais.
Foi a propia alcaldesa de María Ramallo, quen tivo que sacar do erro ao conselleiro de Medio Ambiente, nun recente encontro extraoficial cunha representación de Defende o Monte Pituco. Mentres Agustín Hernández repetía que o Monte Pituco xa estaba protexido, dende Defende o Monte Pituco replicábaselle que, malia corresponderlle ese lexítimo rango de protección urbanística e ambiental, o PXOM condenárao a figurar como chan industrial, ao que a rexedora local asentía con seriedade. Non pode ser, por tanto, que Agustín Hernández descoñeza a realidade urbanística dun territorio sobre o que lle corresponde a obriga institucional de administrar, ou finxa descoñecela cun presunto ánimo de confundir á parte administrada. Dende logo, hai que estar moi ben informado e ter as cousas moi claras para tratar cun conselleiro ou mesmo con calquera político, por moi de medio pelo que pareza.
O conselleiro de Medio Ambiente debería aceptar as invitacións de Defende o Monte Pituco para visitar este lugar, para comprobar ao pé o seu miradoiro natural o impacto visual brutal que causaría en toda a franxa litoral a instalación dun polígono industrial; para admitir que, se como obriga a lexislación, cómpre gardar un perímetro de seguridade arredor dos gravados rupestres e das mámoas catalogadas, esa plataforma loxística sería o máis parecido a un queixo grullere no medio do monte; para verificar que, efectivamente, faría falta un investimento económico desmesurado que unha Administración Pública non se pode permitir nin agora nin nunca para facer un desmonte descomunal e construir taludes de dimensións desproporcionadas para acabar poñendo o metro cadrado a un prezo desmesurado que non se podería permitir ningún empresario ou emprendedor con dous dedos de fronte.
A única alternativa razoable no futuro do Monte Pituco pasa, unicamente, por aproveitar a súa ubicación privilexiada, en plena fachada da ría, para darlle un uso ambiental, cultural, forestal e turístico que xeraría -por tempo indefinido- moita máis riqueza que todas esas naves industriais que queren instalar nun polígono ou plataforma loxística que, a todas luces, é e seguirá sendo inviable, a pesar de todas as declaracións políticas e os titulares de prensa grandilocuentes cos que se queira contaminar a opinión pública.
A asemblea comezou coa lectura da acta da reunión anterior, celebrada o 21 de agosto de 2011. Nesa acta reflectiuse que a asistencia fora do 25%, curiosamente, o mínimo que marcan os estatutos en segunda convocatoria. Pero ese dato non é certo. Naquela asemblea, tras pasar lista, a directiva contabilizou 76 comuneiros, o que equivale -só- a un 14%. A falta de quorum foi, pois, un dos motivos polos que Defende o Monte Pituco, así como o grupo crítico que encabezan os simpatizantes do Bloque, quixo impugnar aquela asemblea. Cunha diferenza: a reclamación do grupo de Francisco Piñeiro e de Esther Crespo tivo que ser admitida, e a de Defende o Monte Pituco, aínda presentándose o último día de prazo, por tanto, en tempo e forma, non foi recepcionada polos directivos aos que se lles intentou entregar. En calquera caso, se houbera quorum, a denuncia do outro grupo non tería prosperado e a xunta rectora da Comunidade de Montes non estaría obrigada a realizar a asemblea extraordinaria deste pasado 5 de agosto. As cousas son como son, por tanto, é falso que o 21 de agosto de 2011 asistiran á asemblea o 25% dos comuneiros.
Na acta anterior tamén se deu conta de que seis comuneiros expresaran o seu desacordo coa redacción da acta correspondente á asemblea precedente, que fora redactada en castelán, solicitando que se empregara o galego. A este respecto, continúa a acta do 21 de agosto, “muchos comuneros” manifestaron a súa disconformidade.
Naturalmente, esta acta tamén está en castelán, pero non negará a directiva que o galego é a lingua oficial de Galicia. Xunto co castelán, claro está. Mais pouco ou nada lle custa á directiva fomentar o uso o galego, polo menos nas súas comunicacións oficiais. Sería unha mostra de compromiso admirable coa cultura e co idioma autóctonos que non lle pode molestar a ninguén que teña un mínimo de sensibilidade. Certo é que hai cuestións máis importantes e preocupantes sobre a xestión do monte que a lingua na que se escribe unha acta, pero intentar deixar en mal lugar a quen solicita -de pleno dereito- que se utilice máis o galego, replicando que “muchos comuneros” están en desacordo, non leva a ningures. Non se fixo ningunha votación ao respecto, polo que iso de “moitos” é unha valoración subxectiva da directiva que non aporta nada. Máis aínda, non deixa de ser paradóxico, cando non incongruente, que a inmensa maioría dos asistentes fale en galego, e a acta se faga en castelán.
Tampouco vén moito a conto cargar as tintas sobre o modo en que certos comuneiros efectúan as súas intervencións. Sobre o veciño alcumado Cañón, na acta díxose que “se le advierte que modere el tono y no vuelva a interrumpir la asamblea, y que si no cesaba se avisaría a la fuerza pública para desalojarle”. Quen non tivera asistido á reunión de agosto de 2011 pode pensar que Cañón montou en cólera e exerceu algún tipo de violencia verbal ou física por non ter sido incluido no censo, o que lle impediu presentarse ás eleccións. Nada diso pasou, máis aló de ter manifestado ostensiblemente o seu enfado. Loxicamente, para facerse oír tivo que erguer a voz porque o único micrófono dispoñible está no estrado, nas mans do presidente que, ademais de ter unhas potentes cordas vocais, utiliza o micro para solapar calquera comentario discrepante e impedir que o resto do público poida coñecer o punto de vista crítico. Inexplicablemente, Cañón, que estaba presente na sala, non fixo ningunha alusión; se fora outro, tería solicitado -amablemente, iso si- que se rebaixara o ton dese escrito, que o deixa en mal lugar, e mesmo menoscaba a súa honorabilidade. Pero a cousa quedou así.
En vez de reflectir sen adornos nin artificios innecesarios o que se opina a favor e en contra, e o que se decide en función do número de votos, semella que a acta se utilice como arma para fustigar a quen leva a contraria ou interrumpe xustificadamente o curso ou o ritmo que a directiva lle quere imprimir ás asembleas. Sobre Francisco Piñeiro, a acta anterior di que pediu “de malas maneras” unha suspensión da asemblea porque moitos comuneiros non se enteraron do proceso electoral argumentando que houbera “moitas zonas sen carteis”. Unha vez máis, o das malas maneiras é unha apreciación da directiva que, loxicamente, non ve con bos ollos que un comuneiro que, por riba, formou parte da anterior xunta rectora e dimitiu -en estrañas circunstancias, visto dende fóra- da mesma, se revolva agora contra eles.
Tamén quedou constancia da polémica que rodeou as dúas candidaturas que aspiraban á dirección da Comunidade de Montes.
Unha estaba formada por: José González Iglesias (presidente), Francisco Piñeiro García (vicepresidente), Jesús González Fuentes (tesoureiro), Esther Crespo (secretaria), Benita Boullosa, Hermitas de la Torre Carballal, Alfonso Garrido Piñeiro, Faustino Villanueva, Santiago Reigosa (vocais).
A outra constaba de: Francisco Casal Villanueva (presidente), Laureano Allariz Crespo (vicepresidente), Manuel Estévez Quintela (secretario), Dolores Lorenzo Lamoso (tesoureira), Manuel Trabazo Torres, Emilio Iglesias Davila, José Suárez del Río, Manuel Iglesias Davila, Daniel de la Torre Allariz, José Suárez del Río, Amalia Ignacio Villanueva, Ángel Pazos del Río, José Manuel Rosales Filgueira, Víctor Santiago del Rosario, Pilar Pesqueira (vocais).
Este último grupo expuxo que no equipo rival nin os aspirantes a presidente e secretaria son comuneiros, polo que propuxeron que a asamblea rexeitara esa candidatura. A votación foi a man alzada e, segundo se reflectiu na acta, “a práctica totalidade dos presentes, excepto 9 comuneiros, acordou a inadmisión”. Na acta tamén consta que José González Iglesias “comienza a insultar a los miembros de la junta rectora con términos como superpayaso, dirigidos al presidente y, abandona la asamblea”.
Sen xustificar que se proferiran descalificacións que fraco favor lle fan a quen os verque inxustificadamente, cabe chamar a atención sobre un feito chamativo: quen aspiraba a ocupar a presidencia da Comunidade de Montes é un veciño de San Xulián que reside na parroquia hai moitos anos; era habitual a súa presenza e a súa participación activa en anteriores asembleas. Cando á anterior directiva lle interesou o seu voto, ninguén obxectou; cando optou a encabezar unha candidatura automaticamente aplicáronlle os estatutos para deixalo fóra de xogo.
Finalmente, a única candidatura que quedaba foi elixida “por aclamación”, escribiron na acta. Outro alarde literario excesivo…
Estaba rematando a lectura da acta cando Francisco Piñeiro ergueu o brazo con ademán de tomar a palabra “para opinar sobre a acta”, dixo. Ao que o presidente contestoulle que “sobre a acta non se opina” e ordenoulle que se sentara. “Eu quero falar sobre a acta. Tedes medo?”, insistiu o ex-tesoureiro da Comunidade. Seguidamente, os directivos presentaron o abogado da Comunidade de Montes para que explicara que “a acta vótase, apróbase ou non se aproba” e, en caso de non estar de acordo, pódese impugnar e remitir un escrito á Xunta.
Pero a intervención de Francisco Piñeiro non foi a única que xerou controversia. Tamén quixo falar unha veciña que afirmou que formaba parte da candidatura que gañou as eleccións. “Decís que hubo irregularidades en la segunda candidatura y en la vuestra también las había”, afirmou ante o asombro das persoas que a escoitaron e comprenderon o calado das súas palabras. Esta veciña asegurou que formaba parte do grupo que encabezaba e nin sequera estaba censada. “Ti enganáchesnos”, replicoulle o presidente, ao que ela negaba coa cabeza. Obviamente, a versión do presidente é inverosímil. Unha persoa coma el que coñece a parroquia e os comuneiros; que, por riba, ten acceso directo á lista de comuneiros, non pode intentar saír por peteneras a base de desacreditar a quen lle fai frente e sen aclarar suficientemente unha acusación tan grave por parte dunha (ex)integrante do seu propio equipo. Con esta, xa son dúas as persoas que cuestionan a presidencia, despois da dimisión de Francisco Piñeiro como tesoureiro da anterior directiva “por non estar de acordo coas contas do bar”.
Este último, precisamente, tildou a Francisco Casal de “trampón”, ao que o presidente reaccionou retirándolle a palabra e dándolle un “primeiro aviso” de expulsión -“¡e compórtate!” que ameazou con facer efectivo se o apercibía por terceira vez.
A concelleira do Bloque Esther Crespo intentou botarlle un capote ao seu compañeiro: “Esta acta é mentira, non houbo un 25%”. E tiña razón, como xa se expuxo ao principio deste artigo. O presidente, na súa actitude habitual, volveu botar man do descrédito, a falta dun argumento mellor: “Vostede presentábase como tesoureira e nin sequera é comuneira”, espetoulle.
Outra versión, recabada ao remate da asemblea, refire que a directiva da Comunidade de Montes négalle a Esther Crespo o recoñecemento no listado de comuneiros por residir na vivenda familiar, aínda que independentemente. A este respecto, o artigo 11º dos estatutos di: “La condición de Vecino Comunero queda ligada a la casa familiar de forma que solo se considerara un vecino comunero por casa, salvo en aquellos casos en que haya economías familiares independientes”. Se Esther Crespo é quen de acreditar esta condición, non debería atopar resistencia por parte da directiva para obter o seu carnet de comuneira.
Finalmente, a acta da asemblea do 21 de agosto de 2011 foi aprobada por 152 votos a favor, 12 en contra e 4 abstencións. A suma fai 168 comuneiros. Pero, non eran 155 os asistentes?
A asemblea extraordinaria organizada pola directiva da Comunidade de Montes tiña un trasfondo legal ineludible motivado pola impugnación dun grupo de comuneiros que foi excluído do proceso electoral o pasado ano e que presentou unha denuncia no xulgado. Durante este tempo, a directiva non permaneceu durmida nos loureiros e adicouse a preparar a súa estratexia.
…A asemblea xa comezou con mal pé nos momentos previos. Houbo comuneiros que non puideron acceder ao salón para exercer o seu dereito a opinar e a votar os puntos da orde do día porque na entrada había un paso aduaneiro infranqueable onde identificaban a cada persoa e, en función de figurar na lista de comuneiros ou non, asignábanlle un lugar: os comuneiros, nas cadeiras situadas na parte central do salón; os demais, nos bancos e cadeiras arrimadas á parede ou de pé, en calidade de público sen voz nin voto.
Houbo veciños e veciñas que, aínda asegurando terse dado de alta como comuneiros no último proceso de actualización do censo, foron informados -para o seu disgusto- de que non figuraban na lista. Dende a directiva explicaron que, aínda tendo realizado esa xestión, non podían ser aceptados na Comunidade ata que na próxima xuntanza -prevista para o mes de novembro- sexan propostos para que a propia asemblea os acepte.
Así, déronse situacións tan absurdas como ter censados comuneiros falecidos cuxos sucesores non puideron participar na asemblea. Semellante colmo do surrealismo o que fai é reducir o nivel de representatividade da poboación nas decisións da Comunidade de Montes, e por tanto, empobrecer a democracia interna da organización. Antes das anteriores eleccións, cando a directiva buscaba aumentar a súa masa de adeptos, enviaron xente por algunhas casas -que non todas- para poñer ao día o listado de comuneiros. Foi daquela unha actualización selectiva que, a día de hoxe, segue dando lugar a que se produzan agravios tan vergoñentos.
-“Usted va a entrar cuando la asamblea vote que se le acepta”, díxolle o secretario da Comunidade á unha muller que, cando estaba comezando formalmente a asemblea, queixouse de viva voz porque non figuraba no censo a pesar de ter pasado máis dun ano dende que entregara a documentación: “50 anos na parroquia e non temos dereito a nada, isto é unha sinvergüencería!”.
É certo que o artigo 18º dos Estatutos di: “La condición de Vecino Comunero será reconocida por la Asamblea General mediante la inclusión en el registro de Vecinos Comuneros”. Pero en ningunha das últimas asembleas houbo un punto da orde do día sobre a aceptación de novos comuneiros en base á renovación do censo. En conclusión, como xa se criticou con motivo de anteriores asembleas, a directiva -tanto a anterior como a actual, que tanto monta, monta tanto- segue facendo unha aplicación arbitraria da normativa da Comunidade, aplicándolla a quen lle parece: os máis febles, os menos conflictivos e influíntes, son incluidos nunha especie de 2ª categoría, en base á distinta vara de medir coa que a directiva trata a veciñanza.
Moita xente sospeitaba que ás 9:30, hora da primeira convocatoria, podía comezar a xuntanza de maneira irregular, e presentouse na Casa de Montes, por se acaso. Pero -a diferenza da asemblea anterior na que a falta de quorum foi un dos aspectos que xustificou a(s) impugnación(s)- nesta ocasión seguiuse o regramento para evitar darlles aos críticos o gusto de volver reclamar por ese motivo. Se o censo de comuneiros é de 532 persoas, era practicamente imposible reunir 266 (o mínimo era a metade), polo que o presidente emprazou os asistentes a volverse presentar ás 11:30 en segunda convocatoria, cando abondaba cun 25%, que equivale a 133.
Algúns preguntábanse por que as asembleas se deixaron de realizar en horario vespertino, máis asequible para persoas con cargas familiares e obrigas domésticas. Atribúenlle a un cargo da directiva ter afirmado que a razón do cambio débese a que cando as xuntanzas se celebraban pola tarde acudían comuneiros en estado ebrio. A priori, é unha consideración moi seria e, á marxe de polémicas, non estaría de máis plantexar nunha futura asemblea cal é o horario que máis lle convén á maioría, para favorecer a maior participación posible. Naturalmente, á directiva favorécelle convocar unha asemblea a partir do mediodía para que o respectable público teña présa por rematar canto antes, sen tempo a penas para que, quen queira discrepar, poida facelo sen que o achicharren con berros de “cala xa”, “dálle p’adiente” ou “acaba dunha ves”.
A posta en escena non tivo desperdicio: por primeira vez, a asemblea da Comunidade de Montes de San Xulián contou cun despregue de medios sen precedentes, a base de ordenador portátil, proxector e pantalla. A última vez que se viu semellante esforzo técnico foi o 24 de xaneiro de 2010, data na que DEFENDE O MONTE PITUCO celebrou a charla informativa sobre o proxecto de creación do polígono industrial que a directiva vixente converteu subrepticiamente nunha encerrona. E dende entón, todas as xuntanzas -celebráronse bastantes menos das estrictamente legais- organizadas pola Comunidade foron a pelo: sen máis elementos que a voz, a micro, e un triste papel cuns números de gastos e ingresos que daban en chamar “contas” e que había que tragar como un mero acto de fe.
No escenario do salón, unha mesa na que estaban o presidente, a tesoureira, o secretario e unha cuarta persoa que resultou ser “o avogado da Comunidade”. Sen embargo, o letrado parecía estar máis de parte da directiva que da propia comunidade, entendida como tal a masa social de comuneiros, incluidos os críticos. Porque nas súas escasas intervencións limitouse a reforzar puntualmente as palabras dos integrantes da xunta rectora. Seguro que se alguén do público expuxo un argumento válido poñendo en apuros esa solidez legal tan aparentemente incuestionable que a directiva quería exhibir, o abogado non dixo ren para non morder a man de quen lle dá de comer, dito sexa sen acritude.
E o público, segregado en dous rebaños: os comuneiros con carnet e dereito a voz e voto, no centro da sala, separados dos oíntes, que só podían ocupar os asentos laterais ou permanecer de pé. Aínda así houbo veciños/as que, non sendo titulares, sentaron no medio, mesturados cos que tiñan acreditación, nun intento absurdo por figurar acaso, cando o único que conseguían con esa actitude -entre rebelde, infantil e ignorante- era converterse no foco de non poucas miradas que os controlaban para que non ousaran votar.
Porque os carnets de comuneiro/a por fin son unha realidade, logo de moitos anos de reivindicación. As persoas que non os recibiran por anticipado puideron recollelos na entrada, e foi erguendo o brazo co carnet na man como se contabilizaron os votos. A asemblea comezou cando aínda había persoas na entrada intentando acreditarse.
-“Xa que hai quorum vamos comezar a asemblea”, dixo o presidente. Entre a deficiente vocalización, a mala calidade do equipo de son e os murmurios dos asistentes, é difícil afirmar cal foi a cifra de comuneiros que deron, pero -está gravado- seica foron 155. Saíu publicada outra cifra na prensa que non concorda; o que é seguro é que o número remata en 5 (abstéñanse de rimas fáciles); pola gravación non hai dúbida. Logo na acta a saber cantos van figurar, mais a cifra en si non ten moita relevancia. Non obstante, durante a asemblea chamou a atención que os números das votacións non cadraban: se supostamente o quorum era de 155 persoas, sorprende que logo foran dando resultados de votacións cun número de votos a favor por enriba desa cantidade. Entrou máis xente durante asemblea?
…Non quedou nada ben porque o desbroce foi moi superficial, pero polo menos o vial de acceso aos lugares do Casal, A Laxe e Arealonga, no tramo dende a estrada de Figueirido ata a explanada do Pituco, xa non ten tanta broza como ata hai uns días, a piques de invadir a calzada.
As beiras da estrada de San Xulián á altura dos lugares do Caeiro e da Pena xa locen outro aspecto, logo de que se procedera á limpeza da vexetación con maquinaria pesada.
De momento, os traballos de desbroce detivéronse na Pena e non continuaron pola beira da estrada de Figueirido ata o cruce do Regueiriño.
Un vial que necesita novamente unha urxente actuación para eliminar o exceso de vexetación é a estrada que conduce aos lugares do Casal, Laxe e Arealonga. A un lado e outro, as xestas, as silvas o outros arbustos sobrepasan demasiado os quitamedos e os valados, e apiques están de invadir os carrís de circulación.
Este DOMINGO 5 de agosto celebrarase unha ASEMBLEA XERALEXTRAORDINARIA da Comunidade de Montes de San Xulián, na Casa da Cultura. A primeira convocatoria é ás 09:30 horas da mañá, e a segunda, ás 11:30 horas. Chama a atención que a directiva escollera este horario tan atípico. Anteriores asembleas celebrábanse pola tarde, a partir das 17:00 ou 17:30h. Un horario asequible para practicamente todo o mundo. En cambio, esa decisión de trasladar unha asemblea xeral -que ademais ten carácter extraordinario, por tanto é importante- á franxa matinal, cabe interpretala con “mala baba”.
Para empezar, hai xente que o domingo pola mañá vai á misa. Un respecto, por favor, para a liberdade relixiosa dos feligreses, que van ter o corazón “partío” entre a súa cita coa fe católica, apostólica e romana, e coas súas obrigas como comuneiros/as. Que despois a directiva da Comunidade quéixase con moita énfase de que a xente non vai ás reunións e a uns déixanlles votar e a outros non lles recoñecen ese dereito en función de non se sabe que criterios peregrinos.
Por outra banda, salvo que os directivos da comunidade teñan quen lles prepare o menú nun día tan sinalado, o resto da veciñanza terase que buscar a vida para deixar o xantar feito do día anterior, ou madrugar para preparalo a primeira hora, ou deixar a empanada de xoubas encargada… ou levar a fiambreira co bocata para roelo alí, directamente. Porque é máis que previsible que, á vista da orde do día, a asemblea xenere debate e se alongue unhas horas.
Non deixan de ser avispados os directivos da Comunidade de Montes. Tan pronto se vaia achegando a hora de xantar, e supoñendo que o ambiente no que trancorrerá a reunión vai ser bronco, hostil, desagradable e todos os adxectivos negativos que un poida imaxinar, os asistentes van botar en conta que non están para aturar “mamandurrias” e van comezar a marchar. Que mellor escenario para que a directiva marche de rositas, co aforo máis baleiro que cheo, para que lle funcione a estratexia que teña preparada.
Os máis pacientes, os que teñan máis temple e máis interese en agantar ata o final, tampouco o van ter doado. Xa veremos como a partir da 13:00, das 13:30, das 14:00 horas, empezan a pitar os móbiles con chamadas perdidas e avisos de mensaxe: a familia, que se impacienta, porque a mesa está posta, a comida enfría, e o pobre comuneiro de turno vese entre a espada e a parede, de corpo presente na Casa de Cultura e coa alma ausente diante do plato de cocido.
E o peor de todo. Este horario é un auténtico insulto ás mulleres comuneiras da parroquia, que as hai, e moitas. Mulleres que, sexan amas de casa ou ademais traballen fóra, o fin de semana ocúpanse da súa casa, da súa prole e de atender as súas fincas. Mulleres ás que se lles dificulta a mantenta “conciliar” a súa vida familiar co seu compromiso coa Comunidade de Montes. Vaia pois, a solidariedade de DEFENDE O MONTE PITUCO con elAs, e a crítica rotunda á xunta rectora pola súa actitude machista.
Orde do día:
1. Lectura e aprobación da acta anterior.
…Que risa. O secretario debe estar noutro planeta porque o que le dunha asemblea a outra dista un cacho máis ou menos longo do que se ten falado na reunión precedente.
2. Aprobación de contas do exercicio 2011.
…Outra risa. Na asemblea anterior dando contas do exercicio 2010 seica había un saldo a favor de 22.473 euros. Como non hai moito tiveron a inmensa sorte de que lles foi aprobada unha tala de madeira, virán sacando peito de que a caixa está a rebosar. E a taberna da Comunidade, segue dando perdas?
3. Informe de xestión.
…DeusNosPilleConfesadosAmén!
4. Remoción da Xunta Rectora.
…Aquí está a nai do año!
5. Inicio, se procede, de procedemento electoral para elección de nova xunta rectora.
…Fagamos memoria. En agosto de 2011 celebráronse eleccións na Comunidade. Foi reelixido o presidente anterior, que introduciu algúns cambios (ehem) na directiva. Os seus rivais non tiveron opción ningunha para disputarlle o cargo. A uns non lle recoñeceron a candidatura. A outros impugnáronlla no mesmo momento cunha votación a man alzada estrañísima porque o que ía encabezando a lista dixeron que non era comuneiro (e iso que levaba “toda a vida” indo ás reunións e o seu voto era admitido como o de calquera, para as comenencias). Un show, en resume. Finalmente, os impugnados -que teñen detrás as siglas (coma un mundo de grandes) do BNG, que intenta meter cabeza nas ‘forzas vivas’ da parroquia- presentaron escritos impugnando as eleccións e recolleron sinaturas para reclamar a súa repetición. DEFENDE O MONTE PITUCO tamén quixo impugnalas e, cando chegou o momento de presentar o documento na Comunidade de Montes, en tempo e forma, a directiva negouse a admitir o recurso, alegando estraños argumentos: que era o último día de prazo (e que!), que había que telo presentado antes para que a directiva valorara se o admitía ou non (o nunca visto!)… En definitiva, un cachondeo e unha falta de talante democrático inxustificable.
Véxanse artigos publicados ao respecto, para quen desexe refrescar aqueles lamentables episodios:
O monte veciñal de San Xulián é o mártir dos dimes e diretes sobre o polígono industrial, dos verquidos ilegais, e tamén dos recheos de terra. “Tragou” a Comunidade de montes cun aterramento que acabou coa carballeira que unía os lugares do Caeiro e da Pena e converteu o espazo nun enorme talude cuberto de codesos, silvas e xestas. A cambio dun bo puñado de cartos -onde van!- e dunha área recreativa feita con pésimo gusto que os vándalos se encargaron de destrozar impunemente, a Comunidade de (des)montes tamén consentiu que se verqueran toneladas de terra enriba dun gravado rupestre que agora mesmo podía estar catalogado.
A continuación das obras da Variante deu lugar -supostamente por esta causa- outra vez ao verquido dun novo recheo que, nesta ocasión, se atopa por detrás da área de descanso situada na estrada Marín-Figueirido. Aprécianse mellor as dimensións desta mole de terra dende a pista que baixa cara ao Casal, Laxe e Arealonga. Ou mesmo ao pé do propio verquido, ao que se accede pola beira do vial, en fronte ao acceso da Variante.
Cabe preguntarse se, efectivamente, este depósito procede dos desmontes a que deron lugar as obras da Variante ata Pontevedra ou se a orixe da terra é outra. Que organismo autorizou que fora este o emprazamento do verquido. Con que medidas de seguridade se traballou para evitar o corremento das terras en caso dun temporal. Se houbo algún estudo de impacto que garanta a ausencia de afección ambiental. Se hai algunha previsión de actuación posterior que permita acondicionar este espazo para o seu aproveitamento. Ou en caso negativo, cal sería o procedemento para evitar o acceso de vehículos ou persoas en previsión de calquera incidencia.
A ver se algún destes interrogantes recibe resposta.
Non é a primeira vez, nin a segunda, nin a terceira… que no blogue DEFENDE O MONTE PITUCO se comenta o estado de abandono no que se atopa a área de descanso a carón da estrada de Figueirido, situada antes do desvío ao Regueiriño. En máis dunha ocasión este colectivo veciñal tenlle trasladado esta preocupación á Comunidade de Montes de San Xulián e, que teñamos constancia, os seus responsables só unha vez adoptaron medidas para desbrozar -parcialmente, iso si- o espazo. Pero diso hai moito tempo e este parque arborado segue adolecendo dun necesario traballo de mantemento.
Se a Comunidade de Montes -no caso de que lle corresponda a “titularidade” ou a responsabilidade sobre este terreo- non dá conta do recado, faría ben en negociar o seu traspaso ou cesión temporal ou definitiva a outro organismo -tal que o Concello- que se comprometa a telo medianamente presentable e que lle poida quitar maior proveito social, que o ten.
…Atópase nun lugar de fácil acceso, cun fluxo de tráfico viario constante que garantiza potenciais visitantes abondo para facer rendible unha mínima actuación, nunha zona elevada con boas vistas do porto e da ría que o converten nun espazo atractivo.
Por desgraza, na actualidade a maleza desborda por todas partes: sobrepasa as lousas de pedra do cerre que dá á estrada e acumúlase a unha altura considerable contra o fondo, rodeando as árbores. Non deixa de resultar un tanto perigoso que haxa tanta acumulación de broza se no parque se atopan nenos pequenos, que se poden mancar, sen descartar que entre a vexetación poida haber insectos ou réptiles acubillados. En canto ao estado de salubridade das fontes, parece obvio que non se someten a ningún tipo de control de calidade que garanta o seu consumo. E por riba, carece de papeleiras ou bidóns onde depositar o lixo, que se acumula no chan, ofrecendo unha imaxe lamentable.
Bastaría rozar o espazo cunha máquina desbrozadora, podar as pólas máis baixas das árbores, facer algunha reparación no mobiliario urbano que presenta varios desperfectos, sanear os surtidores de auga, recompoñer o cerre que dá á estrada para facelo máis seguro, e instalar algún tipo de barandilla ou parapeto na parte posterior que dá á ría para evitar o risco de caídas. E Marín gañaría un espazo máis para ofrecerllo á veciñanza e aos seus posibles hóspedes. Máxime tendo en conta que a pouca distancia está o conxunto rupestre catalogado do Pornedo que se podería pór en valor, e o roteiro dos Sete Camiños que continúa monte a través para os sendeiristas, ou a pista forestal que moitos afeccionados ao ciclismo de montaña xa utilizan para adestrarse.
Moitas ideas, pequeno investimento e moito beneficio. Mágoa que haxa tanta estreitez de miras. Abofé, a broza non lle deixa a algúns ver o bosque.
Hai 40 anos o catedrático de Filosofía da Universidade de Santiago, Carlos Valiñas, oriundo de Cerdedo, visitou o lugar dos Castelos, preto da aldea de Pedre, onde se fotografou cun xeitoso petróglifo formado por cinco círculos concéntricos nos que se incriben varias coviñas. O gravado rupestre non está catalogado e durante catro décadas permaneceu esquecido, sen máis constancia que aquela vella imaxe impresa que o propio Valiñas lle entregou meses atrás ao profesor, escritor e activista cultural Calros Solla.
Solla e outros integrantes do colectivo local Capitán Gosende empeñáronse entón en redescubrir este interesante elemento arqueolóxico: subiron a un alto e, coa única axuda desa fotografía, foron quen de orientarse na vasta xeografía da Terra de Montes para chegar ata él, logo de sortear toxeiras e piñeirais. A busca pagou infinitamente a pena porque permitiu recuperar un enigmático anaco de historia con 4.000 anos de antigüidade, tal e como se detalla no blogue O embigo do becho.
Desbrozaron ao redor deste valioso bolo granítico e limparon superficialmente a pedra; un arduo labor que, por riba, permitiu sacar á luz máis vestixios da arte rupestre en forma de cazoletas circulares de diversos tamaños que -pola súa semellanza gráfica- deron en chamar “laxe das filloeiras”. Finalmente, cun rotulador permanente e cunha lona transparente, fixeron un calco do petróglifo dos Castelos e balizaron a zona para advertir da súa presenza.
Por esas datas, no monte de Pedre abríronse varias devasas con maquinaria pesada que deixaron, ao seu paso, un rastro de materia vexetal machucada e seca, co evidente risco de lume. Ogallá a comunidade de montes teña sensibilidade polo patrimonio e apoie a posta en valor deste conxunto arqueolóxico; que demostre altura de miras e, a diferenza doutras que desprezan a pegada dos devanceiros, vexan unha oportunidade de desenvolvemento cultural e turístico onde esoutras -obtusas e limitadas- ven un problema para o medre dos seus intereses especulativos.
Unhas cincuenta persoas acudiron ao chamamento dos dignos herdeiros do Capitán Gosende para coñecer esta descuberta; alí estaba o profesor Valiñas -de grata e sabia conversa- que, corenta anos despois, volveu posar con garbo a carón do petróglifo dos Castelos, rodeado de zume novo para seguir procurando a conservación de gravados coma este, abstractos, de significado misterioso. Calendario? Mapa astral ou terreal? Fito xeográfico? Expresión psicotrópica? Hai teorías para todos os gustos, hai tantas hipóteses como camiños para discusión.
Pero se algo importa, alén da feliz xuntanza arredor dun novo petróglifo que vén enriquecer o inxente catálogo arqueolóxico galego, é que non son tan poucos os “tarad@s” que -aínda de xeito non profesional, senón entusiasta- lidamos canto sexa preciso para evitar a barbarie por aquí e por acolá, aprendendo uns dos outros e formando un sinérxico sindicato de defensa do patrimonio, da historia e da cultura.
Joao Bieites á gaita, Toño Vázquez ao tamboril, e Óscar Franco á zanfona, poñéndolle o broche de ouro musical á visita organizada polo colectivo Capitán Gosende.
Este pasado luns 23 de xullo publicouse no Diario Oficial de Galicia a nova Lei de Montes, que entrará en vigor a mediados de agosto. Ten moitos detractores este documento que, segundo colectivos como a Organización Galega de Comunidades de Montes en Man Común ou a Asociación pola Defensa Ecolóxica de Galicia, deixa nunha situación precaria os mecanismos de prevención e defensa contra os lumes forestais, e facilita que as industrias forestais e vencelladas á producción de enerxía, accedan aos recursos e os terreos.
O vogal de Medio Rural de Adega, Xabier Bruña, fai a seguinte valoración da nova Lei de Montes de Galicia:
A LEI DE MONTES DESPROTEXE O MONTE E AS PERSOAS CONTRA OS LUMES FORESTAIS E A ESPECULACIÓN
A normativa é fortemente regresiva, rebaixa as distancias de seguridade contra os lumes forestais e incentiva de novo o monocultivo de plantas pirófitas, como o eucalipto e o piñeiro.
ADEGA considera que esta lei está feita por e para a industria forestal e enerxética, e non para os cidadáns.
Compostela, 24 de xullo de 2012-. ADEGA manifesta o seu pesar pola aprobación e entrada en vigor da Lei de montes de Galiza, xa que vai supoñer un importante retroceso para o desenvolvemento rural do noso país desde unha perspectiva integral, sostíbel e multifuncional.
Un dos aspeitos máis graves desta nova lei é a modificación que, pola porta de atrás, fai da 3/2007 Lei de Prevención e Defensa contra os Incendios Forestais, a cal queda practicamente baleira de contido ao sufrir un total de 43 modificacións centrais. Sen unha base técnica que o xustifique, como indica o informe do Consello Económico e Social, diminúense as distancias de salvagarda da vexetación ás vivendas (de 50 a 30 metros); redúcense os anos nos que se limita o aproveitamento dos terreos queimados (de 3 a 2 anos); elimínase o mosaico de parcelas e a prohibición de establecer masas monoespecíficas de máis de 25 e 50 hectáreas continuas; ábrese de novo a posibilidade de forestar terras agrarias e desvíase cara os concellos parte das responsabilidades de control, entre outras medidas. Estes cambios normativos, xunto coas accións conxunturais, como os recortes en persoal de extinción e a ausencia de orzamentos para prevención, deixa os montes galegos e á propia cidadanía nunha elevada situación de risco, sobre todo nesta época estival, da que se poderían derivar lamentábeis consecuencias.
Ademais de desregular a protección contra os lumes forestais seguindo unha postura irracional e irresponsábel, a nova norma é fortemente regresiva e non se adapta á outras realidades do noso territorio. Pretende desmontar a protección do monte veciñal, introducir ferramentas especulativas ao gosto da gran industria forestal e enerxética e rebaixar a capacidade de intervención da Administración para deixar nas mans dos mercados a xestión do monte. Non é unha lei de carácter integral, pese a importancia do monte na vertebración social e territorial do país, ao faltar conexións con aspectos agrarios, sociais e ambientais. Esquece aspectos novidosos para xestión do monte como a participación pública efectiva (máis aló do trámite de consulta), a custodia do territorio e a multifuncionalidade do monte (máis alá da forestal).
Tampouco aparecen temas fundamentais que deberían incorporarse na xestión do monte como os valores culturais, etnográficos, paisaxísticos, a restauración de terreos queimados, os vieiros ecolóxicos, a conservación dos hábitats e especies ameazadas ou a prevención de pragas e doenzas que están a proliferar nos nosos montes (gorgullo do eucalipto, nematodo do piñeiro, a pulga do carballo). Fican esquecidas e sen solución o abandono da xestión e a estrutura minifundista da propiedade, ao apostar por unha única ferramenta, as SOFOR (Sociedades de Fomento Forestal), das que non existe ningunha en funcionamento despois de máis de un ano da súa entrada en vigor.
Desde ADEGA apostamos polo futuro dos nosos montes que pasa por unha xestión sustentábel, integral, activa e participativa. A pesar da visión monofocal e anticuada desta nova lei, insistimos en que o rural ten futuro e a xestión sustentábel do monte é unha das chaves. Apostar polo noso rural non é unha opción, é unha obriga para quen nos represente en calquera das institucións democráticas. O contrario supón negar o noso pasado e pechar as opcións das xeracións futuras.
Na mesma liña, o propio Xabier Bruña publicou outro artigo semellante no blog Tripando Terróns, do xornal dixital Praza Pública.
Para correxir as eivas do actual modelo de monte temos que apostar por novas formas de facer, distintas das actuais. A lei de montes de Galicia, que se vén de publicar e que entrará en vigor a mediados de agosto, é máis do de sempre; máis de pasado e menos de futuro.
Esta nova lei non responde a un novo modelo de monte consensuado entre as distintas sensibilidades existentes no territorio e non dá solución aos problemas que o monte galego ten na actualidade (pragas, doenzas, incendios forestais, baixa diversificación, pouco valor engadido, fragmentación da propiedade, abandono da xestión, microfragmentación da propiedade privada, pouca planificación e xestión, afastamento da sociedade, baixa implicación das persoas propietarias e usuarias de recursos do monte…). Vai supoñer un importante retroceso para o desenvolvemento rural do noso país, desde unha perspectiva integral, ao tratarse dunha norma que non se adapta á realidade do noso territorio e que pretende desmontar a protección do monte veciñal, introducir ferramentas especulativas ao gosto da gran industria forestal e enerxética, e rebaixar a capacidade de intervención da administración para deixar nas mans dos mercados a xestión do monte. Todo isto debido a que non ten conexións con aspectos agrarios, sociais e ambientais, apesar da importancia do monte na vertebración social e territorial.
Por outra banda, esquece aspectos novidosos para xestión do monte como a participación pública efectiva (máis aló do trámite de consulta), a custodia do territorio, a multifuncionalidade, a prevención activa (o mellor incendio, ou a mellor praga é a que non se produce). Tampouco aparecen temas fundamentais que deberían incorporarse na xestión do monte como os valores culturais, etnográficos, paisaxísticos, a restauración de terreos queimados, os vieiros ecolóxicos, a conservación dos hábitats e especies ameazadas, etc. Fican esquecidas e sen solución o abandono da xestión e a estrutura minifundista da propiedade privada; ao apostar por unha única ferramenta, as SOFOR, que eliminaron as UXFOR para non facer nin deixar facer nada.
Outro dos aspeitos máis graves desta nova lei é a modificación que, pola porta de atrás, fai da lei de Prevención e Defensa contra os Incendios Forestais do ano 2007 que queda practicamente baleira de contido. Sen unha base técnica que o xustifique (como indica o ditame do Consello Económico e Social), diminúense as distancias de salvagarda da vexetación ás vivendas, redúcense os anos nos que se limita o aproveitamento dos terreos queimados, elimínase o mosaico de parcelas e a prohibición de establecer masas monoespecíficas de máis de 25 e 50 hectáreas continuas, ábrese de novo a posibilidade de forestar terras agrarias, desvíase cara os concellos parte das responsabilidades de control…
Sen dúbidas a nosa terra precisaba dunha lei de montes, mais o resultado que se pón en marcha nestes días é o dunha oportunidade perdida na procura dunha xestión sustentable, integral, activa e participativa. Ogallá non teñamos que perder o que temos para comezar a valoralo.
Na guerra de medios e ideoloxías na que estamos inmersos como sociedade, o Goberno galego fai valer o seu peso político e económico cun suplemento informativo que se publicou no xornal La Voz de Galicia o mesmo luns no que a Lei de Montes de Galicia se daba a coñecer a través da súa publicación no DOG.
Non podía haber mellor día para “ceibar” unha nova coma esta (supoñendo que estea contrastada): que o Concello baralla poñerlle o nome de Xan Montenegro á estrada de San Xulián cando rematen as obras de humanización que se están realizando e a Deputación Provincial lle transfira a súa titularidade ao Concello para que sexa un vial municipal. Pois OGALLÁ!
Ogallá poñan unha placa ben grande co lema “rúa de”, ou “avenida de” Xan Montenegro diante da Casa de Montes, onde tantas veces foi vilipendiada a súa dignidade. Por discrepar, por levar a contraria con datos e argumentos xustos que ían contra os intereses dun grupo dominante e predominante. Que tiña unha personalidade peculiar? Abofé. Que xeraba polémica? Tal vez.
…Pero era un loitador nato. Non só na súa causa particular, sempre a favor da vida; senón que se volcaba coas iniciativas nas que cría fondamente, e temos a honra de que a defensa do Monte Pornedo foi unha delas. Conseguir melloras para a súa parroquia era outro dos seus obxectivos, á fronte da Asociación de Veciños. E entre esas melloras, as eternamente prometidas beirarrúas de San Xulián eran unha prioridade.
Cando ultimamente estaba pachucho de saúde, era unha das teimas nas que pensaba para volver á carga nada máis recuperarse, gobernara quen gobernara no Concello, na Deputación, ou no mesmísimo inferno. Así que, para maior gusto dos seus achegados, compañeiros e amigos, e para enorme disgusto dos seus detractores a nivel político ou a nivel parroquiano, en cada muro, en cada rego de cemento, en cada plaqueta e en cada lámina de asfalto desta obra tan necesaria e tan inexplicablemente demorada, está un anaco significativo do esforzo físico e do empeño espiritual dun veciño moi especial: Xan Montenegro.
…Que especialmente hoxe estaría celebrando o Día de Galicia, dando unha volta por Compostela e evocando a figura -para moitos “descoñecida”, mesmo dentro do panorama nacionalista local- de Castelao que, tal día do ano 1948 pronunciaba o seu célebre “Alba de groria”.
SI NO ABRANTE d-este día poidéramos voar sobor da nosa terra e percorrela en todas direicións, asistiríamos á maravilla d-unha mañán única. Dende as planuras de Lugo, inzadas de bidueiros, té as rías de Pontevedra, oureladas de piñeraes; dende as serras nutricias do Miño o a gorxa montañosa do Sil, até a ponte de Ourense, onde se peitean as augas d-entrambos ríos; ou dende os cabos da costa brava da Cruña, onde o mar tece encaixes de Camariñas, até o curuto do monte de Santa Tegra, que vence coa súa sombra os montes de Portugal, por todas partes xurde unha alborada de groria.
Ogallá prospere a iniciativa do Concello, que ha contar co firme apoio de DEFENDE O MONTE PITUCO, como quedou de manifesto en anteriores artigos -e aí está a hemeroteca deste blogue para ratificalo- a prol de todas as iniciativas que teñan que ver coa memoria de Xan Montenegro.
Os veciños e veciñas de San Xulián ao longo da estrada xeral entre os cruces con San Pedro e coa subida ao Lago de Castiñeiras están de estreno: xa alumean as novas farolas instaladas tralo remate da colocación da plaqueta nas beirarrúas. Esta semana pódese ver os habitantes da zona curioseando arredor deste mobiliario urbano, comentando o deseño.
Queda moi pouco para inaugurar esta agardada obra que custou case 800.000 euros. O traballo pendente é o reasfaltado do vial e o pintado da sinalización horizontal. A alcaldesa dixo estes días que a inauguración será en breve, este vindeiro mes de agosto. Pero o certo é que non hai mellor inauguración que ver a xente da parroquia transitando xa, con total seguridade e comodidade, por estas beirarrúas.
O lugar onde se atopa a saída da Variante, no cruce coa estrada Marín-Figueirido, vén de ser desbrozado por completo. Este punto representa un risco para a seguridade vial debido á mala visibilidade. A medida adoptada para facilitarlles aos conductores a visión dos vehículos que veñen circulando dende arriba non é abondo eficaz nin definitiva, posto que a maleza, por moito que a corten, seguirá medrando.
Comentarios recentes