Publicado por: MontePituco | 20/11/2017

O QUE VEREMOS NA RUTA POR SAN XIÁN (I): FLORA E FAUNA

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

Xornadas pola protección do patrimonio de San Xián

A Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo organizan unhas “Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián” que comezarán este venres día 24 cunha barferencia ás 19:30 horas na Adega A Capeleira de Marín (rúa do Forno, 23) a cargo do experto en patrimonio, investigador e divulgador Antonio Costa.

Co lema “Técnica da reconstitución dixital 3D aplicada aos petróglifos de San Xián”, a charla de Costa permitirá apreciar -con imaxes en tres dimensións procesadas a través dun novidoso sistema informático- diversos gravados rupestres da Idade do Bronce. En especial, amosaranse algúns dos novos xacementos descubertos polo marinense Paulo Troitiño no conxunto rupestre da Carrasca, cuxa existencia foi notificada á Dirección Xeral do Patrimonio Cultural da Xunta para a súa catalogación. Entre eles atópase unha figura con forma reticular; a única da que se ten constancia da súa conservación na bisbarra do Morrazo.

As Xornadas continuarán o sábado 25 cunha andaina que -guiada polo propio Paulo Troitiño e por Cándido Martínez, da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo- sairá ás 10:00 horas dende o adro da igrexa de San Xián, percorrendo os lugares de A Carrasca, Champás, o rego de Castiñeiras e Pelagartos, para finalizar sobre as 14:00 horas no punto de inicio da ruta.

O obxectivo destas Xornadas é dar a coñecer o importante e variado patrimonio cultural e arqueolóxico de San Xián, que vai dende o Neolítico ata a Era Moderna. Tamén pretenden concienciar a veciñanza sobre a riqueza desta parroquia como unha das zonas con maior densidade e diversidade de petróglifos prehistóricos non só do Concello de Marín, senón da península do Morrazo.

Ademais, reivindican a posta en valor dos conxuntos rupestre da Carrasca e de Champás, descoñecidos pola cidadanía, pola veciñanza da parroquia de San Xián e mesmo polos responsables da súa conservación. Amosando e divulgando os incuestionables valores culturais e ambientais destas paraxes, a Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo apelan ás Administracións autonómica, provincial e local, así como á Comunidade de Montes de San Xián, para que A Carrasca e Champás formen parte da necesaria conexión co corredor ambiental e cultural entre o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños e o Lago de Castiñeiras.

Precisamente, na ruta de sendeirismo do sábado visitaranse os petróglifos da Carrasca e de Champás, datados hai 4000 anos. Situados entre as concas dos regos de Castiñeiras e da Agrela, entre os 235 e os 345 metros de altitude sobre nivel do mar, estes xacementos arqueolóxicos abranguen seis estacións rupestres no caso da Carrasca e tres no de Champás. Os elementos representados son variados: círculos concéntricos, coviñas ou cazoletas, armas, figuras zoomorfas e reticulares, entre outros motivos. Ademais, seguen atopándose novas rochas con gravados dos que non había constancia.

As paraxes naturais onde se atopan -pequenos outeiros, camiños e corredoiras entre a matogueira ou preto de brañas e na ribeira fluvial- resaltan polo seu valor paisaxístico dentro dunha área de gran valor ambiental pertencente ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo, en solo rústico de especial protección de espazos naturais, segundo as Normas Complementarias e Subsidiarias de Planeamento da provincia de Pontevedra.

Malia que os xacementos documentados están inventariados e catalogados como Bens de Interese Cultural, coa máxima figura de protección a nivel autonómico, a lei non se está aplicando na maioría dos casos e moitos dos elementos están sendo afectados no seu ámbito de protección por distintas causas -desbroces, apertura de pistas forestais, paso de maquinaria pesada, eucaliptización- como xa denunciaron varios colectivos en xaneiro deste ano a causa dunha agresión no grupo número 5 do conxunto rupestre da Carrasca.

Ademais dos xacementos da Carrasca e Champás, tamén destacan polo seu interese os petróglifos da Idade do Bronce de Briasco e da Carballeira do Rei; asimesmo, pola súa particularidade, os gravados modernos realizados ao longo do século pasado polo marinense José Meijón. Dende o punto de vista etnográfico, a ruta tamén fará fincapé no valor das corredoiras tradicionais que atravesan entre os vales e os montes da zona, e na singularidade do muíño do Sacristán, cunha monumental canle e cubo en forma de valo, xunto coa súa presa de auga.

A nivel ambiental e paisaxístico salienta o lugar de Pelagartos, onde se atopou un asentamento humano da Idade do Bronce. Trátase dun dos achados de máis antigüidade da parroquia, moi anterior ao histórico igrexario moderno e barroco de San Xián dos Encoirados, que conforma o núcleo parroquial dende o Medievo e onde se atopan os alicerces da actual vila de Marín. Pola súa importancia ambiental non faltará a visita ao rego de Castiñeiras, leito principal do rego Lameira e fornecedor de recursos hídricos a nivel local dentro dunha parroquia que aínda conserva bastantes cualidades do seu carácter rural e agropecuario.

Estas Xornadas forman parte dunha convocatoria feita a nivel autonómico pola Rede do Patrimonio Cultural con motivo do Día Internacional do Patrimonio, que se conmemorou o pasado 16 de novembro. A Asociación Monte Pituco, adscrita a esta entidade, é un dos 25 colectivos de toda Galicia que participan nesta iniciativa, cun total de 39 actividades programadas.

Publicado por: MontePituco | 17/11/2017

#DIADOPATRIMONIO (II)

"Segredos ao descuberto", de Buenaventura Aparicio, en Marín

20171116_211242-min

Publicado por: MontePituco | 16/11/2017

#DIADOPATRIMONIO (I)

16 de novembro

Día Internacional do Patrimonio

faro

El Día do Patrimonio se celebra en Marín con una charla y una ruta por San Xián

Las asociaciones Monte Pituco y Defensa dos Montes do Morrazo organizan las actividades


 

diario

Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

A Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo organizan unhas “Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián” no marco do Día Internacional do Patrimonio, que se celebra este 16 de novembro. A iniciativa forma parte da convocatoria feita a nivel autonómico pola Rede do Patrimonio Cultural, cun total de 40 actividades promovidas por unha trintena de colectivos de toda Galicia.

Os actos programados en Marín son unha conferencia do experto en patrimonio, investigador e divulgador Antonio Costa co lema “Técnica da reconstitución dixital 3D aplicada aos petróglifos de San Xián”, que se realizará o venres 24 a partir das 19:30 horas no bar da Casa de Montes de San Xián; seguiralle ao día seguinte unha andaina con saída ás 10:00 horas dende o adro da igrexa de San Xián, percorrendo os lugares de A Carrasca, Champás, o rego de Castiñeiras e Pelagartos, para finalizar sobre as 14:00 horas no punto de inicio da ruta.

A parroquia de San Xián conta cun importante e variado patrimonio cultural e arqueolóxico que vai dende o Neolítico ata a Era Moderna. A ‘barferencia’ que protagonizará Antonio Costa o venres 24 permitirá apreciar -con imaxes en tres dimensións procesadas a través dun novidoso sistema informático- diversos gravados rupestres da Idade do Bronce, especialmente algúns dos novos xacementos descubertos polo marinense Paulo Troitiño no conxunto rupestre da Carrasca, cuxa existencia foi notificada á Dirección Xeral do Patrimonio Cultural da Xunta para a súa catalogación. Entre eles atópase unha figura con forma reticular; a única da que se ten constancia da súa conservación na bisbarra do Morrazo.

Novos gravados descubertos na Carrasca: forma reticular

Precisamente, os petróglifos da Carrasca e de Champás, datados hai 4000 anos, formarán parte do itinerario da ruta de sendeirismo que haberá o sábado 25, coa que se pretende concienciar a veciñanza sobre a riqueza da parroquia de San Xián como unha das contornas de maior densidade e diversidade de petróglifos prehistóricos non só do Concello de Marín, senón da península do Morrazo.

Situados entre as concas dos regos de Castiñeiras e da Agrela, entre os 235 e os 345 metros de altitude sobre o nivel do mar, estes xacementos arqueolóxicos abranguen seis estacións rupestres no caso da Carrasca e tres no de Champás. Os elementos representados son variados -círculos concéntricos, coviñas ou cazoletas, armas, figuras zoomorfas e reticulares, entre outros motivos- e ademais seguen atopándose novas rochas con gravados dos que non había constancia. Con toda probabilidade, o patrimonio da parroquia de San Xián siga aumentando con máis descubrimentos.

As paraxes naturais onde se atopan -pequenos outeiros, camiños e corredoiras entre a matogueira ou preto de zonas húmidas e na ribeira fluvial- resaltan polo seu valor paisaxístico dentro dunha área de gran valor ambiental pertencente ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo, en solo rústico de especial protección de espazos naturais, segundo as Normas Complementarias e Subsidiarias de Planeamento da provincia de Pontevedra.

Conxunto rupestre da Carrasca nº1 (foto, Paulo Troitiño)

Malia que os xacementos documentados están inventariados e catalogados como Bens de Interese Cultural, coa máxima figura de protección a nivel autonómico, a lei non se está aplicando na maioría dos casos e moitos dos elementos están sendo afectados no seu ámbito de protección por distintas causas -desbroces, apertura de pistas forestais, paso de maquinaria pesada, eucaliptización- como xa denunciaron varios colectivos en xaneiro deste ano a causa dunha agresión no grupo número 5 do conxunto rupestre da Carrasca.

Outro dos obxectivos desta andaina é reivindicar a posta en valor dos conxuntos rupestre da Carrasca e de Champás, descoñecidos pola cidadanía, pola veciñanza da parroquia de San Xián e mesmo polos responsables da súa conservación. Amosando e divulgando os incuestionables valores culturais e ambientais destas paraxes, a Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo apelan ás Administracións autonómica, provincial e local, así como á Comunidade de Montes de San Xián, para que A Carrasca e Champás formen parte da necesaria conexión co corredor ambiental e cultural entre o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños e o Parque da Natureza do Lago de Castiñeiras.

Ademais dos xacementos da Carrasca e Champás, tamén destacan polo seu interese os petróglifos da Idade do Bronce de Briasco e da Carballeira do Rei; asimesmo, pola súa particularidade, os gravados modernos realizados ao longo do século pasado polo marinense José Meijón. Dende o punto de vista etnográfico, a ruta tamén fará fincapé no valor das corredoiras tradicionais que atravesan os vales e os montes da zona, e na singularidade do muíño do Sacristán, cunha monumental canle e cubo en forma de valo, máis a súa presa de auga.

A nivel ambiental e paisaxístico salienta o lugar de Pelagartos, onde se atopou un asentamento humano da Idade do Bronce. Trátase dun dos achados de máis antigüidade da parroquia, moi anterior ao histórico igrexario moderno e barroco de San Xián dos Encoirados, que conforma o núcleo parroquial dende o Medievo e onde se atopan os alicerces da actual vila de Marín. Pola súa importancia ambiental non faltará a visita ao rego de Castiñeiras, leito principal do rego Lameira e fornecedor de recursos hídricos a nivel local dentro dunha parroquia que aínda conserva bastantes cualidades do seu carácter rural e agropecuario.

Roteiro polo patrimonio de San Xián

Publicado por: MontePituco | 06/11/2017

A SITUACIÓN DOS MONTES TRALOS INCENCIOS

Faro de Vigo, 5 novembro 2017

Los comuneros se centran en el control del eucalipto, que ocupa un tercio de sus terrenos

Apuestan por reducir y mantener limpias las plantaciones y alejarlas de las cercanías de las casas, fincas agrarias y ríos – El uso social del monte es la prioridad de las comunidades, que invitan a su disfrute general

El ejemplo modélico de los vecinos de Salcedo

Faro2

Claudio Quintillán: “De cada 100 hectáreas que arden, 70 son de propietarios particulares”

“La Administración debe orientarles sobre cuáles son las producciones alternativas al eucalipto y el pino”, propone


 

Xavier Simón (foto, Faro de Vigo)

Xavier Simón: “Para evitar os lumes temos que ir á raíz: transformar o sistema produtivo rural”

“Os gobernos aínda non se decataron da dimensión do cambio climático e das súas consecuencias para os incendios”

A. Leyenda | Vigo 06.11.2017

O doutor da Universidade de Vigo Xavier Simón leva anos analizando estratexias a prol dun mundo rural vivo e sostible nos eidos económico e ambiental. Viviu a tráxica vaga do 15 de outubro dende California, onde está a facer unha estadía académica na Universidade de Berkeley. Incide en que a única forma de frear a praga dos incendios é atallar o despoboamento rural, o que só se pode acadar recuperando a conexión das explotacións forestais coas agrarias e gandeiras. Cree que a Xunta carece de vontade política para camiñar nesa liña.

-Os incendios en Galicia, ¿son unha cuestión de orde pública ou hai factores socioeconómicos que inflúen?

-Os grandes incendios forestais non se poden entender de forma aillada. Non poden ser comprendidos fóra do medio rural nin sen ter en conta as conexións que existen entre o mundo rural e o urbano. Son un síntoma dun inadecuado modelo de produción que se impuxo nos últimos 80 anos. Situar o monte como un espazo forestal fóra das explotacións agrarias é a raíz do problema de despoboamento que sufrimos e sen abandono humano e produtivo non existirían os incendios coa dimensión que teñen hoxe en día.

-Se esa é a diagnose, ¿cales serían as solucións?

-Para tentarmos evitar o síntoma dos incendios temos que atacar a raíz do problema: transformar o sistema produtivo rural, considerar a totalidade do sistema agrario, co monte en conexión cos subsistemas agrícola e co gandeiro. Non hai outra estratexia para tentar atenuar os problemas do medio rural, e polo tanto tentar minimizar os incendios. É obvio que hoxe non estamos preparados, a nosa sociedade non é resiliente diante desta praga. E tardaremos algúns anos en estalo, pero debemos comezar o antes posible.

-Un monte produtivo e ben ordeado, ¿é garantía para reducir os incendios? Na área de Vigo hai casos de comunidades ben manexadas pero que tamén resultaron moi afectadas pola vaga.

-En contextos de enorme complexidade, con problemas ambientais globais,sempre haberá incertezas e sempre estará en risco todo o mundo. O que é verdade é que os territorios que están mellor preparados para afrontar incendios salvaxes resisten mellor cos que non o están, e se recuperan antes. Moitas comunidades de propietarios e moitas iniciativas privadas resistiron durante anos as embestidas do lume. Se só hai abandono, se non hai persoas e comunidades, o lume avanzará máis rapidamente e será máis devastador.

-Vostede está nunha estadía académica en California. ¿Hai relación entre os incendios de alí e os de Galicia?

-As raíces dos lumes sempre son as mesmas pero os procesos de resolución deben ser específicos. Por exemplo, en California, Portugal e Galicia hai elementos comúns que explican a virulencia do lume, como a biomasa acumulada nos montes. Esta acumúlase por falta de prácticas preventivas, como a gandaría, pola acumulación de restos forestais e pola non aplicación, onde existen, das imprescindíbeis faixas de seguridade. A ignición é na meirande parte dos casos humana, como causa de inicio, e propulsada posteriormente por diversas especies, como o eucalipto.

-Tras a vaga, houbo críticas ao dispositivo de extinción.

-A Xunta destina moitísimo máis diñeiro á extinción que á prevención,pero o que non podemos é propoñer que se muden as tornas desde o ano un. O sistema de extinción hai que mantelo e incluso reforzalo, corrixindo as eivas que ten. Levarían a unha catástrofe os camiños que se iniciasen para o seu desmantelamento.

-O sector forestal sempre apunta que o minifundismo galego é un obstáculo para unha boa xestión do monte. ¿Está dacordo?

-É normal que apele ao minifundismo, ao igual que apela á presenza de animais nos montes ou á estratexias multifuncionais como mecanismos que impiden o crecemento do seu negocio. Eu creo que os monocultivos deberían estar prohibidos, ou polo menos moi limitados. Diría, máis ben, que é o modelo de explotación intensiva só forestal o que non se adapta ao noso territorio e aos nosos ecosistemas. O que se precisa é conectar a explotación do monte coa produción de alimentos e fibras, e ocio, e benestar, e coa conservación dos recursos naturais. Teño moitas dúbidas de que esta sexa a aposta da Xunta. Por exemplo, a Lei de fomento da implantación de iniciativas empresariais é un exemplo camiña ao contrario: é posible que cheguen empresas ao rural, pero será expulsando ás persoas.

-Outro argumento habitual para explicar a falta de ordeación do monte é o tipo de propiedade.

-O importante é a responsabilidade que se exerce, ou non, sobre as propiedades. De nada valería unha altísima porcentaxe de propiedade pública do monte se non se executaran estratexias de conservación dos recursos e de prevención de problemas ambientais. As comunidades veciñais de montes en man común manexan auténticos latifundios cuxa responsabilidade de xestión exercen algunhas comunidades, pero non todas. E aquí a Xunta, que manexa miles de hectáreas de superficies comunitarias a través de convenios, aposta polo monocultivo e a lóxica forestalista. Este é o problema. Non sería necesario ningún cambio lexislativo, só vontade política para coverter esas miles de hectáreas en procesos de transformación do sistema produtivo.

-¿O cambio climático obriga a mudar as políticas antiincendios?

-A voracidade dos incendios deste verán non se pode entender sen ter en conta o cambio climático, pero os gobernos aínda non se decataron da súa dimensión e da necesidade de integrar as súas consecuencias nos protocolos de salvagarda dos nosos recursos. O que pasou en Galicia, Asturias e Portugal é un exemplo moi claro: é verdade que o furacán Ofelia podía ter mudado o seu rumbo, pero ante a evidencia da súa traxectoria as medidas preventivas e urxentes de curto prazo non existiron en ningún deses espazos.

Publicado por: MontePituco | 05/11/2017

MUÍÑO DO SACRISTÁN

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Trala visita aos muíños do Carballal, Salgueiro, Fornaco e Briasco -ou aos seus restos- quedou pendente outra das edificacións de gran valor etnográfico que temos na parroquia de San Xián, asociada ao curso do rego do Lameira, no roteiro de sendeirismo que ascende ata Castiñeiras. Volvemos por fin ao muíño do Sacristán, unha edificación ben singular dende o punto de vista arquitectónico que, afortunadamente, segue en pé, nun óptimo estado de conservación na súa apariencia externa.

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Tampouco faltan no muíño do Sacristán os gravados de José Meijón: o dintel de acceso ao interior da edificación e algunhas pedras da fachada presentan figuras e palabras labradas a golpe de cincel

Os elementos que presentan unha situación máis preocupante son a canle e o cubo do muíño, en ambos casos porque están cubertos de vexetación: hedras, silvas, arbustos e especies invasoras ameazan a súa estabilidade porque o peso que proxectan sobre a estrutura e as raíces penetrando nas xuntas entre as pedras, van abombando o conxunto e incrementando o risco de que acabe esborrallando se non se actúa a curto ou medio prazo.

Sería unha enorme perda que o patrimonio desta parroquia sumase un cadáver máis a súa longa lista de recursos perdidos ou destruídos por falta de atención da veciñanza, pola desidia da Comunidade de Montes que ten recursos abondo para colaborar na posta en valor do patrimonio colectivo, polo desinterese dun Goberno local que non pode presumir de protexer a cultura, a historia e a identidade da vila e do rural. 

Nesta parte de San Xián están os alicerces do actual Marín, no primitivo asentamento documentado no lugar de Pelagartos -onde se descubriu un muíño navicular adscrito á Idade do Bronce-. Tomar conciencia da importancia deste dato, reivindicar a vantaxe que conleva ser e estar no cerne dun pobo, protexer os recursos distintivos da zona e impulsar accións divulgativas deberían ser obxectivos básicos dunha comunidade normal e normalizada.

Que ten de particular o muíño do Sacristán? Por exemplo, que na parte posterior da edificación hai un estreito corredor pegado á parede e delimitado por un muro de pedra paralelo que permite acceder, a través duns chanzos, á parte superior da construcción: a parte final da canle, o cubo e o tellado.

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Temos patrimonio arqueolóxico, temos patrimonio etnográfico, temos patrimonio natural e temos paisaxe. Por que non se valora, non se coida, non se mantén, non se promociona?

Son palabras longamente repetidas; o seu eco resoa dende a última visita aos muíños que bordean o rego do Lameira. Mais nada significativo por parte do Concello e da Comunidade de Montes se ten feito dende entón, máis aló dalgunha limpeza superficial da vexetación de ribeira, inzada de acacias. Con iso non abonda, o compromiso ten que ser máis firme, máis concreto, máis palpable e duradeiro. 

O regato precisa actuacións constantes e planificadas. Pero o patrimonio etnográfico asociado ao curso fluvial é tan importante ou máis: ademais do contexto natural no que se insiren, muíños e pontellas teñen un valor cultural adicional. Se non se lles presta atención a estas edificacións o seu deterioro pode chegar a un punto de non-retorno inxustificable. Non máis Salgueiros, Fornacos e Briascos borrados do catálogo patrimonial polo abandono, a irresponsabilidade e a indiferencia.

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

 

Publicado por: MontePituco | 25/10/2017

NO TORREÓN DOS ANDRADE, PONTEDEUME

Torreón dos Andrade, Pontedeume

O Torreón dos Andrade remonta a súa construcción a finais do século XIV por mandato de Fernán Pérez de Andrade ‘O Boo’. É o único vestixio do pazo que esta familia nobre tiña en Pontedeume, formando parte do recinto amurallado da vila. A progresiva desaparición deste monumento foi motivo de controversia, con varias publicacións na Revista Cátedra nas que se analizou a súa progresiva decadencia e mesmo se chegou a calificar como “atentado contra o patrimonio” (Manuel M. Bello, 2011). En 1904 o concello mercoulle o pazo á Casa de Alba para, posteriormente botar abaixo a parte do edificio máis próxima ao torreón coa finalidade de abrir a estrada que conducía á nova estación ferroviaria. Malia que nos anos 20 fora declarado Monumento Histórico-Artístico, o que quedaba del foi derrubado en 1935 para ampliar unha praza.

Convertido actualmente en oficina de turismo e centro de interpretación, a fachada principal destaca pola presenza dun enorme escudo do século XVI que inicialmente se atopaba no Pazo dos Andrade.

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

En 1371 Enrique II concede a Fernán Pérez de Andrade III a xurisdición de Pontedeume e Ferrol, como pago aos servizos prestados na guerra civil que o enfrontou ao seu irmán Pedro I O Cruel. Titular do coto de Andrade, construtor do castelo na pena Leboreira, Fernán Pérez de Andrade III é membro dunha das familias da nobreza comarcal que arranca a principios do século XII con Fortunio Bermúdez e que medra exercendo o cargo de prestameiro á sombra da nobreza condal, concentrando propiedades e encomendando aos mosteiros de Caaveiro e Monfero, onde se fan enterrar.

Fernán Pérez de Andrade III, chamado O Boo, funda o convento de Montefaro, substitúe a ponte de madeira por outra de pedra, coa capela e hospital do Espírito Santo -que deixa ao coidado dos frades do citado convento- e posiblemente constrúe o palacio de Andrade e amplía o recinto amurallado coa inclusión da praza do Conde. Morre en 1397 e é enterrado en Betanzos.

[Fragmento da historia de Pontedeume, na web do Concello]

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Vidrieiras do Mosteiro de Caaveiro, que se conservan na Torre dos Andrade, no marco dunha exposición permanente sobre as orixes da vila, a historia dos Andrade e as guerras Irmandiñas

Vistas da contorna dende o alto da Torre dos Andrade

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Ao lonxe, a torre vixía cuxa construcción está asociada ao Torreón dos Andrade

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Fachada posterior da Torre dos Andrade

 

 

Publicado por: MontePituco | 25/10/2017

LIBRO DAS ‘AVES DO RÍO GAFOS’

Presentación do libro "Aves do río Gafos", de Ramón Sineiro

“Só se ama o que se coñece, só se protexe o que se ama”, di Ramón Sineiro no limiar de “Aves do río Gafos”, confiando en que esta obra sirva para que “moitas persoas dean ese paso adiante tan necesario de coñecer e de comprender a marabillosa natureza que nos rodea”.

Por palabras coma estas dé alguén que, como este ornitólogo que colaborara no documental sobre o Espazo Sete Camiños, un divulgador que utiliza o seu coñecemento para compartir e sensibilizar, paga a pena incorporar este libro á biblioteca particular; máis aínda, á biblioteca pública, para que estea a disposición de todo o público interesado no medio natural, que é moito e cada vez máis.

A Deputación de Pontevedra publica a segunda edición deste traballo de campo realizado por Ramón Sineiro ao abeiro da Asociación Vaipolorío, e coa colaboración dos naturalistas e ornitólogos Vítor Cabaleiro Barroso, Xoán López e Samuel Paz.

Se na primeira publicación o catálogo avícola do Gafos acadaba as 65 especies, desta volta a cifra supera as 108, evidenciando a crecente riqueza da fauna e da biodiversidade deste ecosistema fluvial que temos tan cerca. 

Empezando por describir as características do Gafos -percorrido, caudal, leito, canalización- e os biótopos que presenta en cada zona, fose urbana, semiurbana, mixta ou natural, o libro presenta en cada páxina unha especie de ave, con fotografías, datos da súa presenza no tempo e da súa fisonomía, ademais dos nomes que recibe en galego, portugués, castelán, catalán e éuscaro.

Dende o corvo mariño á escribenta, pasando polas distintas variedades de falcóns, a pomba, a curuxa, o chasco ou o ferreiriño… Unha guía, en definitiva, que non só anima a descubrir que paxaros habitan entre o arborado do Gafos, no seu nacemento ou na súa desembocadura, ou que están de paso nos seus tránsitos migratorios; senón que ademais procura captar o interese dos lectores para que tamén se poidan converter en expertos ornitólogos.

Non é doado… pero paga a pena ir aprendendo pouco a pouco, atendendo á cor da súa plumaxe, ao seu voo, ao seu canto.

 

Centro de Investigación Forestal de Lourizán

Sabes esa sensación que che queda cando escoitas falar a alguén e acabas coa impresión de que non ten nin idea do que di, que non se remexe no terreo que pisa, que só saen vaguedades da súa boca, que procesa mal a información… en definitiva, que non está esa persoa feita para o que ten entre mans?

Pois iso pasa coa conselleira de Medio Rural. Desde o respecto, sempre, pero co convencemento de que o posto lle vai grande, que non está preparada para un departamento desta complexidade e que leva moi mal a toma de decisións, de aí a súa ‘ausencia’ notoria e palmaria durante a crise da vaga de lumes do pasado 14 e 15 deste mes.

Hoxe visitaron Ángeles Vázquez e o director de Ordenación Forestal, Tomás Fernández-Couto, o Centro de Investigación Forestal de Lourizán, onde unha técnica e unha investigadora do departamento de Protección Forestal lles explicaron o que acontece cando os incendios se ceban no terreo: os cinco niveis de “severidade” do lume ata o máis lesivo que mesmo provoca alteracións no color do solo que lle dán tons ocres e alaranxados; e a partir de aí, como cómpre actuar localizando as zonas de risco de erosión, primeiro dende o aire e vía satélite e posteriormente a pé de campo, para aplicar técnicas tan custosas como o famoso mulching a base de cubrir de palla os espazos onde se detecta que é prioritario actuar.

Centro de Investigación Forestal de Lourizán

20171024_173908-min

20171024_173916-min

Dáse a casualidade de que mesmo antes de que acontecese o peor dos incendios, o Centro de Investigación Forestal de Lourizán tivera programada para mañá e pasado, 25 e 26 de outubro, unhas xornadas técnicas sobre “Planificación de Tarefas de Rehabilitación Urxente de Áreas Forestais Queimadas“. Virán destacados expertos na materia, como o anterior responsable do Centro de Lourizán, José Antonio Vega, actualmente na Sociedade Española de Ciencias Forestais, que pasa por ser un dos mellores neste ámbito a nivel científico.

Entre a vangarda dos especialistas que temos en Galicia e a ambigüidade dos políticos que están á fronte do Goberno non pode haber semellante abismo. Quizais co propósito de que as empresas forestais non se dean por aludidas, hai que poñer certa cara de póker cando a máxima responsable de Medio Rural contesta no Parlamento que descoñece se unha especie marcadamente pirófita como o eucalipto arde mellor ou peor que outras. Que por favor os científicos llo aclaren, ou que a conviden a esas xornadas técnicas. Mentres non dean o brazo a torcer -ese brazo ‘atado’ polo capital que representan firmas tan poderosas como Ence- seguiremos escoitando e lendo ambigüidades do estilo: “Que é o que podemos plantar ou non nos montes? Pois iso é o que ten que determinar a revisión do Plan Forestal”.

…Dous anos, ou máis, levan a tumbos co Plan Forestal. E mentras, #GaliciaArde #QueimanGalicia #LumesNuncaMais

20171024_175807-min

Publicado por: MontePituco | 24/10/2017

‘AVES DO RÍO GAFOS’, DE RAMÓN SINEIRO

Presentación do libro "Aves do río Gafos", de Ramón Sineiro

Publicado por: MontePituco | 23/10/2017

A SERRA MECÁNICA PASOU (E ARRASOU) POLA PISTA DO PORNEDO

A pista forestal do Monte Pituco (Pornedo) presenta un novo aspecto dende hai uns días; un aspecto máis desolado, máis pobre e desprotexido de raíces que apreixen a terra.

Un bo número de piñeiros foron talados ao longo do sendeiro no treito que vai dende a costiña que conduce ao miradoiro do Pornedo ata o cruce de Sete Camiños, no límite coas comunidades de Salcedo e Lourizán. Nesta última parte do camiño tamén foron talados uns cantos eucaliptos.

Ademais de botarse en falta a sombra que proxectaban na beira do camiño nos días solleiros, chama a atención que as pólas miúdas fican ciscadas na beira da pista, formando montóns desordeados.

Piñeiros talados na pista forestal do Monte Pituco

Sorprende tamén que esta tala non lle afectou aos abetos de Douglas ou piñeiros de Oregón que bordean a pista na marxe dereita en sentido ascendente.

Nas proximidades da Fonte das Pulgas a tala é se cabe máis chamativa porque era a zona na que a concentración de arborado era maior.

Nesta parte da pista a ausencia de arborado é máis notoria porque a tala realizouse a ambos lados do sendeiro.

DSC_0521Piñeiros talados na pista forestal do Monte Pituco

Dende a Fonte das Pulgas en diante, a pista presenta un predominio de eucaliptos, dos cales tamén foron derrubados un cantos exemplares xusto ata a encrucillada de Sete Camiños. Aí a tala cesa e os troncos fican apilados uns enriba doutros na beira do camiño, en varios montóns clasificados polo seu grosor.

Eucaliptos talados na pista forestal do Monte Pituco

DSC_0523Eucaliptos talados na pista forestal do Monte Pituco

Eucaliptos talados na pista forestal do Monte Pituco

Cabe facerse algunhas preguntas, á vista de como quedou esta parte do monte. Calquera mente minimamente curiosa pode cuestionarse, para empezar, a época elixida para esta actuación.

E sobre a motivación, a utilidade ou o propósito desta tala selectiva? Quizais os incendios poden ser a resposta, ou a súa prevención, en base a unha posible intención de converter a pista nun cortalumes ampliando a distancia entre as copas das árbores situadas a un e outro lado do sendeiro. Mais, se así fose, por que non se levou a cabo a corta do arborado antes da tempada estival e se agardou a estas alturas de outubro, en plena seca, cos mananciais practicamente secos?

Por outra banda, con que criterio se talan unhas árbores si -os piñeiros comúns- e outros non, no caso dos abetos de Douglas? Por que nuns treitos da pista a tala afecta só a unha marxe, mentres que noutras zonas a serra actuou en ambos lados?

Acaso para que sirvan de abono no propio terreo coa súa descomposición, é esa a razón pola que as pólas máis finas quedan ciscadas na cuneta da pista? Por que non se trituran, se a finalidade é a mesma, e se reduce así o risco de que actúen como potencial combustible?

Por que mentres na parte de San Xulián as pólas sobrantes e sen valor comercial como resultado dunha tala de arborado fican expostas á man de calquera desaprensivo mentres que na comunidade veciña de Salcedo, unha corta de eucalipto pasa completamente desapercibida no que a volume de materia orgánica se refire, sendo esta reducida a pedaciños que cobren o chan formando un manto homoxéneo?

Corta de eucalipto na veciña comunidade de Salcedo, cos restos triturados cubrindo o solo.

A poucos metros da pista forestal do Monte Pituco, no cruce de Sete Camiños, en terreo da Comunidade de Montes de Salcedo

 

Publicado por: MontePituco | 22/10/2017

NA MARCHA NON Á LEI ‘DEPREDACIÓN’

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

Hoxe e sempre, defendendo a terra que nos sustenta, a auga que bebemos, o aire que respiramos, o patrimonio cultural que nos foi legado.
…Camiñando polas rúas de Compostela entre colectivos tan cargados de razóns e dignidade como a veciñanza de Monte Cabral que rexeita o centro comercial proxectado neses terreos, a APDR ou a cooperativa Trespés. Non á Lei de ‘Depredación’!

 * * *

Aprobouse pola vía de urxencia o pasado martes 17, dous días despois de que Galicia padecese unha debacle incendiaria sen precedentes. Porque o (des)goberno da Xunta, como a radio e a televisión públicas de Galicia que emitían fútbol e teleseries mentres o país ardía, vai ao seu. E o seu é neste caso darlle carta branca ás grandes corporacións para que exploten os recursos naturais, amordazando e atando de pés e mans a cidadanía, impotente e sen armas para frear a especulación, os intereses políticos e económicos duns poucos.

Xa o fixeron co Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais contra o que a Asociación Monte Pituco loitou titanicamente con moito esforzo e modestísimos recursos, logrando que o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia dictase unha sentenza que agora é firme e irrevocable, ordeando a retirada do polígono industrial proxectado neste ‘balcón da ría’. Pero agora van un paso máis aló, chuzando pola porta de atrás unha Lei de Fomento de Implementación de Iniciativas Empresariais de Galicia -alias Lei de ‘Depredación’- da que non se ten dado información abondo para que a poboación sexa consciente do que nos vén enriba.

Se esta ‘Lei Depredadora’ fose aprobada antes de que o Monte Pituco fose clasificado como solo empresarial tanto no PXOM de Marín -cun recurso aínda pendente de resolución- como posteriormente no Plan Sectorial que fomos quen de tumbar, tería sido moito máis difícil ou practicamente imposible combatela cos argumentos técnicos, medioambientais e de protección ao patrimonio cultural que hai vixentes.

Como advertiu a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, “esta lei procura a a desregulamentación que elimina as cautelas ambientais e os dereitos dos administrados para outorgarlle patente de corso ás empresas mineiras e pasteiro-enerxéticas, modificando normas coma a Lei 8/2009 de aproveitamento eólico, a Lei 3/2008 de minería, ou a Lei 7/2012 de Montes”. É dicir, estamos ‘vendidos’.

A Plataforma Montes do Morrazo tamén sostén que a partir de agora a Xunta outórgalles aos proxectos empresariais “máis facilidades para eludir os controis, debido a que fai máis sinxela a súa consideración como proxectos industriais estratéxicos, que se benefician dun menor control urbanístico, dunha declaración de utilidade pública, da prevalencia sobre outras utilidades públicas e que adquiren unha incidencia supramunicipal, polo que poden eludir o control dos concellos; así mesmo, poden obter adxudicacións directas de solo e maiores subvencións”.

A Consellería de Industria pasa a ter practicamente ‘patente de corso’ para saltar por riba dos criterios que rexen en materia de medio ambiente, paisaxe, montes, patrimonio, residuos ou xestión hidráulica.

A manifestación celebrada en Compostela contra a Lei de Depredación tivo unha triste motivación extra, ao cumprirse unha semana dende que os lumes se cebaran cos montes e coa contorna de moitas vilas e cidades, tendo provocado a morte de catro persoas e numerosas perdas materiais -vivendas, granxas, alpendres, fábricas, vehículos…-, sen contar o dano irreparable aos bosques, á fauna e á flora que os sustentan, aos mananciais, e ao patrimonio prehistórico e etnográfico que atesouran.

Ante a ausencia da Administración tomando as rendas da situación, deron a volta ao mundo as imaxes da veciñanza portando mangueiras e formando cadeas humanas para extinguir as lapas con precarios baldes de auga

Aínda que a seca, as altas temperaturas e o vento fosen elementos adversos, é inaceptable que a Xunta atribúa a catástrofe ás condicións climatolóxicas, que cargue as tintas na orixe intencionada de moitos incendios, e por riba culpe a Portugal de non dar extinguido lumes na zona fronteiriza con Galicia, tal e como expuxo o presidente do Executivo galego cando por fin os responsables dos medios públicos galegos se dignaron en informar a cidadanía; total, para abrir os micrófonos á versión oficial, institucional e partidista.

É a enésima vaga de lumes; posiblemente a peor ou unha das peores que se teñan padecido. E sempre nos queda o temor de que a seguinte que veña -porque con esta política forestal estamos condenados a que a historia se repita- teña consecuencias aínda máis negativas.

A coordinación foi un fracaso, a maioría dos medios de extinción foran desactivados e a inmediatez coa que se declararon e propagaron os lumes acentuou o efecto da desmobilización e da desprevención,

“A nefasta política forestal que está a comportar un maior abandono do rural e da xestión dos montes, do desordenamento do territorio, da falta de prevención, da falta de medios para a extinción, da privatización destes e do espallamento incontrolado de especies pirófitas como o eucalipto, que son os factores máis importantes que fan que ano tras ano arda Galiza”, critica a Plataforma Montes do Morrazo.

Por riba, hai que aturar ambigüedades como as da conselleira do Medio Rural sobre a condición do eucalipto como especie pirófita ou do seu responsable de Ordenación Forestal negando as denuncias sobre recalificación dos terreos queimados para, a renglón seguido, admitir que abondaría unha xustificación “de interese xeral” -o eufemismo que todo o soporta- para obviar a prohibición que preserva durante décadas os solos calcinados.

A Lei de Depredación vén servir agora en bandexa calquera excusa para agredir o territorio con polígonos industriais, parques éolicos, minas, granxas acuícolas ou o que se tercie, sen importar a idoneidade da ubicación dende o punto de vista urbanístico, medioambiental, paisaxístico ou patrimonial.

“Cómpre abrir dunha vez o debate sobre que política forestal precisamos como país”, proclama a Plataforma Montes do Morrazo, “que ten pasar necesaria e urxentemente pola total prohibición das plantacións de eucalipto, a substitución progresiva das plantacións existentes por plantacións de especies caducifolias e autóctonas, a aplicación real das planificacións de defensa e prevención dos lumes e das redes de faixas de xestión da biomasa forestal e a desestacionalización da loita contra os lumes”.

E cómpre, engadimos dende a Asociación Monte Pituco, que a sociedade se implique, que os colectivos en defensa da natureza, as comunidades de montes, os propietarios de montes privados, as institucións académicas, os expertos en xestión de emerxencias e todos os sectores que poidan achegar experiencia e coñecemento se unan -sen deixarse contaminar por intereses partidistas- nun obxectivo común: Lumes, Nunca Máis.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

Publicado por: MontePituco | 21/10/2017

POLA PROTECCIÓN DOS MONTES DE TIRÁN

A Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo realizou a súa segunda andaina da tempada polos montes da parroquia de Tirán, no concello de Moaña, para dar a coñecer a importancia natural, paisaxística e cultural destes espazos, catalogados como solo rústico de especial protección forestal, patrimonial e de costas, ademais de reivindicar a importancia e a necesidade de preservalos.

De trazado circular, o roteiro partiu do igrexario e continuou por A Carrasqueira, o Castro dos Remedios, Catro Camiños, Vilela, Monte do Ramil, ata rematar nas praias de Niño do Corvo, da Videira e Río da Ribeira.

Igrexa de San Xoán, Tirán (Moaña)

A igrexa de estilo románico tardío de San Xoan de Tirán data do século XIII, aínda que recibiu  engadidos posteriores do século XVIII. Ao seu carón están o cemiterio e o adro, onde destaca o panteón onde están depositados os restos do escritor José María Castroviejo e de varios membros da súa familia. Trátase dun lugar cunha gran singularidade, pola súa situación ao carón da ría de Vigo.

DSC_0504-min

Panteón da familia Castroviejo

Situado entre Moaña e Cangas, o Monte do Castro ou Castro dos Remedios contén os vestixios dun dos meirandes castros prerromanos da Idade do Ferro na comarca do Morrazo. Conta cunha suposta divinificación propia e, no século XVI, a igrexa católica ordeou construír na súa cima, a unha altitude duns 124 metros de sobre o nivel do mar e con boas panorámicas da ría de Vigo, unha capela dedicada á Virxe dos Remedios, de aí os actuais topónimos.

Dous claros exemplos de agresión ao patrimonio e á paisaxe: unha enorme explanada formigonada na croa dun castro; ademais, na propia capela, porta e tellado de chapa

Ao carón da entrada da capela dos Remedios situase unha pequena rocha cun gravado serpentiforme da Idade do Bronce-Idade do Ferro. O penedo no que se atopa o gravado foi desprazado da súa ubicación orixinal e recuperado para ser depositado a carón do templo. Ao igual que o castro, este petroglifo tamén está asociado a lendas e historias sobre supostos encantamentos de mouros e mouras.

O petroglifo foi pintado de vermello, unha agresión grave 

Preto do castro e antes de que comezaran as obras de construcción do corredor de alta capacidade do Morrazo, nas catas arqueolóxicas atopouse un novo xacemento que representaba un asentamento prehistórico da Idade do Bronce e complementaba o propio castro. Finalmente, por desgraza, este xacemento foi un dos moitos vestixios prehistóricos que foron destruídos pola construción do corredor.

Vestixios dun antigo asentamento arrasado polo Corredor do Morrazo

Máis mostras de maltrato á paisaxe e ao medio ambiente: os eucaliptos volven agromar na ladeira do castro dos Remedios despois dunha corta agresiva; ata o cruceiro foi agredido engadindo enriba da pedra unha base feita de cemento

Nunha pedra fincada á beira da corredoira principal que atravesa o monte está gravado o nome de OYA, en clara referencia ao vencello no pasado da parroquia, a través do couto de Vilela, á xurisdición do mosteiro cisterciense de Oia.

No seu conxunto e dada a cantidade de material atopado, representa unha zona arqueolóxica cunha ampla adscripción cultural que abrangue desde a Idade do Bronce e do Ferro, na prehistoria, ata a Romana e o Medievo, en datas xa históricas.

Marca de xurisdicción do mosteiro de Oia

Cara ao sur e nas postrimerías do castro, rodeado de arborado caducifolio, está situado o petróglifo da Graña, da Idade do Bronce. Está no límite coa parroquia canguesa de Coiro e nun pequeno outeiro con boas vistas do val do rego Saíñas e da vila de Cangas ata a serra da Madalena e o Castelo de Darbo. Nunha rocha plana e de grandes dimensións, a súa superficie está chea de gravados con motivos xeométricos de diversa índole -trazos rectilíneos, circulares, ondulantes e coviñas-.

Petroglifos da Graña

Petroglifos da Graña

Coviñas nos petroglifos da Graña

Petroglifos da Graña

Gravados con forma de pés ou pegadas de animais, no xacemento da Graña

Preocupante situación destes petróglifos da Graña, completamente rodeados de vexetación seca, nunha zona onde antano as leiras eran cultivadas. Por riba, a escasos metros do xacemento foi instalada unha torreta eléctrica; un caso máis de obras que non respectan as áreas de cautela dos xacementos arqueolóxicos catalogados.

Na senda ata os Catro Camiños e saíndo do castro pola corredoira principal, sobresae a fondura da corredoira empedrada entre o bosque de carballos e castiñeiros.

Andaina por Tirán, Moaña

Ruta por Tirán, Moaña

Ruta por Tirán, Moaña

Monte do Ramil está ao carón da ría. Na parte máis afastada atopouse material arqueolóxico da época romana; na parte máis próxima á ría e riba da praia do Niño do Corvo, atopouse un asentamento prerromano da Idade do Bronce.

Ruta por Tirán, Moaña

Praia do Niño do Corvo, Tirán (Moaña)

Na parte máis costeira e no medio do cantil sobresae, a nivel xeolóxico, a grande presenza de rochas de composición magmática e híbrida dentro do que, a xeóloga asturiana Gloria Gallastegui Suárez, catalogou como vaugneritas nos denominados “corredores de enclaves” na tese da súa licenciatura, a mediados da década dos oitenta do século pasado.

A presenza destes corredores de enclaves, por outra banda, espállase e a distintos niveis por boa parte da costa de Tirán ata o límite co concello de Cangas.

'Corredor de enclave' na praia de Niño do Corvo, Tirán (Moaña)

Praia do Niño do Corvo, Tirán (Moaña)

Este tramo de costa malia as afeccións das últimas décadas -verteduras ilegais, ocupación da área de servidume e de policía do dominio público marítimo terrestre…- segue a representar o territorio mellor conservado do concello moañés, cunha franxa litoral e intermareal de gran valor paisaxístico: xeomorfoloxía dos cantís e dos múltiples cons e illotes sumerxidos das mareas e a policromía dos areeiros pola grande arribazón das macroalgas… 

Litoral de Tirán, Moaña

…Sen esquecer o valor natural: orla verde arborada onde destacan a carballeira da antiga granxa de Castroviejo e do Foxón, e a contorna das praias desde o Niño do Corvo ata Río da Ribeira con carballos, chopos, loureiros, estripeiros e abruñeiros, fauna e flora dunar, presenza de fauna vertebrada e invertebrada terrestre e mariña e algas entre a zona supra e intermareal.

Litoral de Tirán, Moaña

A isto engádese a ampla e diversa presenza de aves acuáticas e mariñas en fase estacional -ou a visita ocasional de cetáceos-, xunto co interese socioeconómico e produtivo da explotación dos recursos mariños desta franxa da beira norte da ría, que polo momento segue estando libre de grandes obras portuarias e de masificación urbanística.

Litoral de Tirán, Moaña

Litoral de Tirán, Moaña

Dentro da cultura oral inmaterial, destaca tamén a denominada Cova da Lontra, unha pequena furna situada no cantil á beira da praia do Río da Ribeira. Está vencellada a algunha lenda que refire a presenza nela da lontra que sobresae polo seu tamaño, fisonomía e ferocidade. Tamén se fala da suposta conexión da cova co Castro dos Remedios e a existencia de resplandores no seu interior relacionados coa situación da cova xusto por debaixo do cemiterio parroquial. A lontra (Lutra lutra), sen ter as esaxeradas connotacións da lenda, existe fisicamente pola contorna da costa de Tirán e representa unha riqueza faunística engadida.

Cova da lontra

As principais afeccións para os montes e o litoral de Tirán nas últimas décadas foron a eucaliptización, a introdución e invasión de acacias e doutras especies alóctonas e invasoras, a falta de silvicultura, as cortas a ‘mata rasa’ e indiscriminadas do arborado, as verteduras incontroladas de lixo, a instalación de torretas e cableado aéreo de alta tensión, a construcción do corredor de alta capacidade do Morrazo e o incumprimento da protección patrimonial e costeira.

Litoral de Tirán, Moaña

No futuro subxace a probabilidade, como ameaza, da especulación urbanística. Xa ao longo da década pasada o Monte do Ramil, dentro de solo rústico de especial protección de costas, fora obxecto dun intento fallido de convenio urbanístico.

En abril de 2016 a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo solicitoulle á Xunta a declaración de Lugar de Especial Interese Paisaxístico (LEIP) para o Castro dos Remedios e o tramo de costa de Tirán entre as praias do Con e do Canabal, dentro do Catálogo das Paisaxes de Galiza.

Litoral de Tirán. Moaña

Texto: Cándido Martínez

Planos: Plataforma Montes do Morrazo

Fotos: Asociación Monte Pituco

Plano do roteiro por Tirán, Moaña

Plano do roteiro por Tirán, Moaña

Publicado por: MontePituco | 16/10/2017

LUME, NUNCA MÁIS

Lumes Nunca Máis

Pontevedra, Ourense, A Coruña, Lugo, Ferrol, Monforte, Cambados, Cangas, As Pontes, Ribadavia, Rianxo, Verín, Xinzo, Castrocaldelas, Foz, Vilagarcía, Nigrán, Viveiro, Ponteareas, Madrid, Barcelona, Brescia… nas rúas e nas prazas destas vilas e cidades soou con forza o berro de “Lume, Nunca Máis. 

Baixo a chuvia, e bendita chuvia, centos de persoas mollámonos na defensa dos montes e contra a lacra incendiaria que xa segou a vida de catro persoas, ademais de causarlles lesións de diversa consideración a varias persoas. Lamentando as vítimas mortais, solidarizándose cos feridos e aplaudindo o labor do persoal de extinción que leva moitas horas ás costas arriscando a súa integridade para sofocar as lapas, comezou a concentración na Praza da Peregrina.

Tamén foi motivo de eloxio o exemplo de civismo, cooperación e eficacia colectiva demostrada nos numerosos puntos da xeografía galega nos que, a falta de persoal e medios públicos, foi a propia veciñanza -as imaxes das cadeas humanas carrexando baldes de auga deron a volta ao mundo-a que se organizou con coraxe para salvar vidas, protexer vivendas, escolas ou infraestruturas sensibles.

Precisamente a ausencia inicial, a reacción tardía, a manipulación na información e a desviación cara a outros argumentos dos verdadeiros motivos que nos levaron a padecer esta lamentable situación, foron as razóns polas que tamén se esixiron as dimisións do presidente da Xunta e do responsable da radio e da televisión galegas, pola grave omisión no seu deber de servizo público cando a cidadanía máis precisaba de información puntual e veraz sobre cuestións tan básicas as zonas afectadas polas lapas ou as restriccións no tráfico viario.

Lanzouse un clamor contra as millonarias perdas en términos económicos para os sectores produtivos damnificados; mais tamén se advertiu sobre as repercusións incuantificables e irreparables en termos materiais: a paisaxe arrasada, os mananciais esgotados, a fauna e a flora seuilada, o patrimonio cultural danado de xeito irreversible…

Por iso, para aprender deste duro trance, para que tanto sufrimento non sexa en balde, erguéronse voces a prol dun cambio urxente na política forestal da Xunta e criticouse duramente o actual modelo enfocado á produción de eucalipto para o abastecemento exclusivo da todopoderosa empresa Ence. Como alternativa, a aposta pola explotación racional, integral e sostible do monte, que se fomenten os investimentos en materia de ordenación forestal, e se profesionalice o persoal destinado a esa misión preventiva.

Nesta tarefa debe implicarse toda a sociedade; non só as comunidades de montes, os propietarios de matos privados ou as empresas do sector. A sensibilización e o compromiso da cidadanía son fundamentais para que este cambio de rumbo sexa unha realidade xa non agora, senón de cara ao futuro. 

Abofé que esa mobilización social ten moito que ver coa necesidade de que a cidadanía se decate das graves repercusións que conleva a chamada ‘Lei de depredación de Galicia’ que nos deixa indefensos ante a voracidade das grandes corporacións que viven da explotación dos recursos naturais ou que, a partir de mañá coa súa aprobación, teñen vía libre para instslarse onde, cando e como lles pete, obviando estudos medioambientais, posibles alegacións e outras cautelas nas que actualmente prima a protección do territorio fronte aos intereses económicos e especulativos.

Lume, Nunca Máis

Publicado por: MontePituco | 15/10/2017

DÍA NEGRO, #ARDEGALICIA

Lumes, Nunca Máis

Escribo estas liñas de madrugada, en vela, coa roupa do día posta en vez de terme mudado para intentar durmir. Pero quen dorme co que está sucedendo aí fóra! Sopra un vento inusualmente cálido para estarmos ás portas de novembro, con rachas cada vez máis fortes, e o aire é irrespirable porque os montes de toda a contorna -con máis virulencia na bisbarra de Vigo- levan ardendo dende a madrugada do sábado ao domingo. 

Dende primeira hora da mañá as redes e os grupos de whatsapp canalizan unha enxurrada de fotos, vídeos e comentarios dando conta -con crecente e lóxica  indignación- do arrepiante inferno no que se converteron os montes como consecuencia dunha ecuación diabólica: a seca prolongada que mermou por completo ou ata niveis mínimos o caudal dos mananciais, as adversas condicións meteorolóxicas que nos depara a proximidade do furacán Ophelia no seu desprazamento cara ao norte, a polémica desactivación por parte da Xunta dunha parte das brigadas contra incendios (segundo o colectivo de Bombeiros Forestais de Galicia algúns concellos xa prescindiron delas; os operarios de Seaga remataron contrato o día 12 e malia que 24 horas despois prorrogáronllo ata o 31 de outubro, moitos aínda non se reincorporaron; e os de Tragsa tamén foron convocados onte para continuar traballando) e a acción criminal dos terroristas que prenden lume sen importarlles en absoluto xa non só o dano irreparable ao medio ambiente e ao patrimonio natural e cultural, ou as cuantiosas perdas económicas para o sector forestal e os graves desperfectos nas infraestruturas, senón que tampouco se apiadan do perigo para as vidas humanas nin do caos social nas aldeas, vilas e cidades cercadas polas lapas. 

Dende hoxe, como xa ocorrera na vaga de lumes de 2006, varias mortes pesan sobre a conciencia -se é que a tiveran- dos autores desta barbarie incendiaria. Se hai 16 anos foran dúas mulleres en Serrapio, Cerdedo, a desgraza foi bater agora a Chandebrito, Nigrán, con outras dúas anciás e un cadeliño que as acompañaba. En ambos casos, un vehículo engulido polo lume foi a súa perdición. Un home faleceu tamén en Abelenda, Carballeda de Avia, tratando de apagar o lume… A gravidade do acontecido nesta fin de semana sobrepasa con creces a traxedia de antano. Todo o peso da Lei debería caer sobre os responsables destes crueis e cobardes atentados; a prisión permanente revisable debería valorarse tamén nestes casos extremos. Quen lles paga? Que mafia está detrás das mans executoras? Como é posible que queden impunes?

Segue o vento pero non hai rastro da chuvia, que nunca tanto se fixo tan de rogar. Saio a unha das fiestras que están orientadas ao Monte Pituco para ver se na escuridade da noite asoma algún resplandor ameazante. Asómome logo a outra das fiestras que dan aos matos da Curxeira coa mesma intención de comprobar que todo segue en calma, agás o insoportable bafo a queimado que arrastra o aire dende as zonas calcinadas. O canto da avelaiona que sinto ao lonxe tranquilízame un pouco. Pero cando estendo os brazos na procura das ansiadas pingueiras de auga, as miñas mans só recollen restos da borralla que flota neste ambiente asfixiante. O único que caen do ceo dende primeira hora deste ‘Día Negro’ son faíscas cincentas. Ophelia, onde estás?!

#ArdeGalicia

 

Publicado por: MontePituco | 14/10/2017

PIÑEIROS SERRADOS POLO PÉ

Piñeiro serrado no monte veciñal

Nas nosas andainas polo Pituco volvemos detectar que se corta arborado no monte veciñal de San Xulián. Nesta ocasión, o piñeiro que observamos tallado polo pé atopábase a carón do rego das Presas.

Cómpre que os responsables de velar polo monte tomen medidas para evitar a sustracción de madeira e os danos ao patrimonio forestal da parroquia. Moitas destas accións ilícitas, algunhas das cales xa se puxeron de manifesto nas asembleas de comuneiros, prodúcense en fin de semana, ou a horas nas que non é frecuente a presenza da veciñanza no monte.

Que a Comunidade de Montes se dotara dun vehículo ‘todoterreo’ para acceder aos distintos puntos do territorio comunal está ben, pero o monte vixíase tamén a pé, chegando aos lugares onde non hai pistas nin sendeiros. Máis patear e menos conducir.

Publicado por: MontePituco | 13/10/2017

HABEMUS LOMBOS (II)

Un dos lombos instalados na estrada de San Xulián

A falta de posibles retoques por parte da empresa adxudicataria das obras (faltan algúns sinais verticais, retirar montóns de aglomerado sobrante e as letras coa lenda ‘atención mirar esquerda-dereita’ non foron marcadas), os lombos -redutores de velocidade, que diría a Deputación- instalados na estrada de San Xulián, xa están pintados.

Publicado por: MontePituco | 12/10/2017

XESTIÓN DAS AXUDAS PARA PREVIR INCENDIOS

Faro, 10 outubro 2017

La comarca tan solo recibirá el 2,5% de todas las ayudas gallegas en prevención de fuegos

Se beneficiarán siete concellos, que recibirán menos de 300.000 euros del total de fondos en Galicia – Las comunidades de montes lamentan las restricciones por valores patrimoniales

En la comarca se beneficiarán los concellos de Pontevedra, Poio, Ponte Caldelas, Cotobade, Cuntis, A Lama y Campo Lameiro.

Estas ayudas excluyen los terrenos en los que se hallan restos de valor histórico como pertroglifos o mámoas, una reivindicación tanto de particulares como de comunidades de montes.

Publicado por: MontePituco | 11/10/2017

SOS INSECTOS

20171009172942154-1

La silenciosa desaparición de los insectos

Se extinguen a un ritmo de entre 10.000 y 15.000 por año – Su papel es crucial en la polinización – El 45% de las especies analizadas hoy tienen menor abundancia

La vacaloura, también conocida como escornabois en Galicia ( Lucanus cervus), está contemplada como de “preocupación menor” en el Atlas y Libro Rojo de los Invertebrados Amenazados de España publicado por el Ministerio de Medio Ambiente y actualmente se documenta una merma de ejemplares, entre los escarabajos de mayor tamaño de Europa.

Vacalouras no val do Pornedo

Publicado por: MontePituco | 10/10/2017

PETROGLIFOS NAS RÚAS DUN POLÍGONO

Descoñezo as circunstancias nas que se produciu a construcción do polígono industrial da Reigosa, en Ponte Caldelas. No caso do Campiño, en Pontevedra, sábese que no ámbito deste parque empresarial hai unha mámoa.

De todos é sabido que a construcción de determinadas infraestruturas causou estragos irreparables no patrimonio prehistórico: no propio Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños a instalación dunha liña de alta tensión en Lourizán fendeu pola metade a mámoa de Catadoiro; ou que no monte de Salcedo o Ministerio de Defensa arrasou a mámoa de Louredo no punto onde antano se ergueu unha aldea afgá para facer exercicios de adestramento militar; ou barbaridades tan grotescas como a que se produciu no Monte do Seixo convertendo un túmulo neolítico nunha rotonda e chantando un muíño eólico a escasos 20 metros…

No contexto da loita que mantemos na Asociación Monte Pituco (Pornedo) para evitar que o ‘balcón da ría’ chegue a ser un páramo de explanadas baleiras e inmensos taludes afectando a área de cautela de varios conxuntos rupestres catalogados -entre outros motivos sólidos que xustifican o rexeitamento a este proxecto-, se acabaramos fracasando no propósito de salvar o monte das gadoupas do Concello, dos especuladores e dos ‘palmeros’ pro-polígono, unha idea como a que callou en Ponte Caldelas para bautizar as rúas do hipotético parque empresarial marinense cos nomes dos xacementos castigados sería un balde de auga fría ao titánico esforzo veciñal por protexer os petróglifos ameazados. Maldita a graza que tería. E ben podían meter por onde lles coubera o rueiro con todos os seus rótulos.

Vaia por diante o fondo aprezo ao labor do historiador e antropólogo Buenaventura Aparicio, por ser quen lle propuxo ao alcalde de Ponte Caldelas a idea -coa mellor das intencións, seguro- de poñerlle nomes de estacións rupestres aos viais de A Reigosa; a mellor das consideracións pola súa ampla e solvente traxectoria profesional e académica, o recoñecemento ao seu firme compromiso coa cultura galega, o agradecemento pola súa valiosa contribución ao coñecemento da nosa historia, do noso patrimonio e das nosas tradicións; a admiración polo seu incansable afán de seguir creando, divulgando e achegando propostas para poñer en valor a arte rupestre galega dentro e fóra das nosas fronteiras.

Afortunadamente, na discrepancia respectuosa e no intercambio de opinións diversas está a base de toda sociedade avanzada. Pero chega a ser no Pornedo, no peor dos escenarios posibles se prosperase a aberración que pretende o Goberno local, e correrían ríos de tinta…

Novo rueiro do polígono d'A Reigosa, en Ponte Caldelas

Faro, 9 outubro 2017

Los petroglifos ponen nombres a las calles del polígono de A Reigosa

 

Publicado por: MontePituco | 09/10/2017

HABEMUS LOMBOS!

Instalación de lombos en San Xulián

Os anti-lombos, que é tanto como dicir os pro-polígono, volven estar doentes. Despois de que o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia lle dese a razón á Asociación Monte Pituco ordeando que se retire o parque empresarial Marín-Pornedo do Plan Sectorial de Áreas Empresariais, volven levar un novo revés aos seus intereses; desta volta, coa execución das obras de calmado de tráfico impulsadas dende a Deputación de Pontevedra a instancias da petición do Concello de Marín. 

No día de hoxe, as brigadas de operarios e de maquinaria da empresa adxudicataria dos traballos procedeu a depositar o asfalto nos puntos onde previamente se realizaran obras de ampliación das beirarrúas: á altura da Comandancia da Garda Civil, a carón do desvío cara á barriada de San Pedro, no cruce da pista que conduce ao Carballal, diante do portal de acceso á igrexa de San Xulián fronte á terraza do Bar Mamaría, e na intersección entre a pista que conduce ao igrexario e que baixa ao colexio Viñas Blancas.

Coa sinalización vertical xa instalada dende hai semanas, o último paso será o pintado dos lombos. Se todo vai segundo o previsto, o proxecto da Deputación contemplaba que se imprima tamén o lema “Atención, mirar esquerda-dereita” para reforzar o obxectivo desta actuación: mellorar a seguridade viaria desta estrada.

Unha estrada que, malia o que moitos veciños cuestionan un tanto á lixeira, soporta un volume de tráfico a horas punta, especialmente á primeira hora da mañá, cando moitos condutores circulan a unha velocidade elevada de máis para o trazado deste vial e o seu carácter periurbán.

Unha estrada que, malia que haxa veciños que o descoñezan ou que non o queiran admitir, soporta de cando en vez algunha que outra acción temeraria por parte de condutores que a converten no seu particular circuito de carreiras, en especial pola noite. 

Unha estrada que malia a construcción das beirarrúas e a humanización que experimentou grazas ao esforzo e á insistencia de Xan Montenegro mentres estivo á fronte da Asociación de Veciños de San Xulián, segue padecendo moitas deficiencias no treito pendente de remodelar, entre a Casa de Montes e A Pena. Nesta parte, as cunetas son inseguras, énchense de vexetación constantemente e a iluminación é insuficiente.

De ningún xeito se ten que renunciar a que esta zona se equipare nas melloras e nos servizos dos que se dotou o treito entre a Casa de Montes e o Carballal. Por desgraza, non hai ningunha figura equiparable á de Xan Montenegro, que xa en si mesmo era irrepetible, para manter o seu tono reivindicativo e o seu nivel de eficacia nos contactos e nas xestións coa Administración provincial e mais co Concello. 

…Pero mentres outro colectivo veciñal se arrogaba o labor de Xan Montenegro pedindo a continuidade das beirarrúas a cambio de que se desbotase o proxecto de instalación dos lombos, non escoitamos desa mesma asociación unha demanda pendente -que ademais partiu dunha proposta ‘informal’ da Alcaldía-: o nomeamento da estrada provincial de San Xulián en memoria de Xan Montenegro. Palabras que levou o vento en decembro de 2012 cando o ex-presidente da Deputación, Rafael Louzán, e a rexedora municipal de Marín, María Ramallo, citaban a familia Montenegro para darlle unha palmadiña no ombreiro en recoñecemento póstumo ao meritorio empeño de Xan por conseguir que San Xulián contase cunha travesía digna da importancia social e histórica desta parroquia.

Publicado por: MontePituco | 07/10/2017

FESTA DA MAZÁ E DA SIDRA

Festa da mazá e da sidra. San Tomé, 2017

Publicado por: MontePituco | 03/10/2017

EN DEFENSA DO TERRITORIO

Lei de Depredación de Galicia

11.000 sinaturas suma xa a petición na plataforma Change.org para amosar o rexeitamento da cidadanía á Lei de Fomento da Implantación de Iniciativas Empresariais de Galicia.

Porque na Asociación Monte Pituco levamos dende 2010 impulsando accións a prol da defensa deste espazo natural pertencente aos Montes do Morrazo fronte ás pretensións do Concello de Marín e da Xunta de instalar un polígono industrial no ‘balcón da ría’. Porque a segunda desas batallas resolveuse recentemente ao noso favor cunha SENTENZA FIRME E IRREVOCABLE do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ordeando a retirada do proxecto, que se incluíra no Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais. Porque ante a maior sensibilización e a maior belixerancia social contra as agresións da Administración autonómica ao medio ambiente e ao patrimonio, o Goberno galego avanza na súa intención de blindarse fronte á oposición cidadá e á acción da Xustiza. Porque se ata agora puidemos pararlle os pés á Xunta na súa pretensión de destruír o Monte Pituco, con esta Lei de Depredación de Galicia as opcións de vitoria serían actualmente mínimas, cando non practicamente nulas. E porque aínda nos queda por derrubar o ataque directo do Concello a través do Planeamento urbanístico, que clasificou o Pituco como solo industrial. Por todo isto e máis, seguimos alerta, seguimos na trincheira.

A continuación, o texto da iniciativa.

O día 17 de outubro de 2017 está prevista a votación no Parlamento Galego da Proposición de Lei de Fomento da Implantación de Iniciativas Empresariais en Galicia, presentada polo Partido Popular e rebautizada polos movementos sociais como “Lei de Depredación de Galiza“.

Con esta lei o PP pretende desregular ámbitos como o eólico, forestal, mineiro, usos hidráulicos, cooperativas, etc. A efectos prácticos sería como modificar de golpe varias leis tratando de eliminar calquera debate público. Supón, ademais, unha ameaza absoluta ao conxunto da poboación que podería verse sometida a un uso abusivo e xeralizado da expropiación para favorecer iniciativas privadas de grandes empresas coa protección do goberno galego. Cunha lei como a que se pretende aprobar será practicamente imposíbel facer defensa do patrimonio natural galego. De feito, son tan atrevidos que mesmo incumpre normativas españolas e europeas!
Para que isto non se converta en realidade, temos que facerlles ver que contan cunha contundente oposición social, ademais da de todos os demais grupos políticos do Parlamento e dos movementos sociais. Que non van saír coa súa e aprobar estamegalei depredadora pola vía rápida mentres a xente está desinformada e pendente do que sucede noutros lugares…

E aínda teñen o descaro de dicir que a redactaron cunha “ampla participación cidadá”!!!

Nós non pensamos ficar calados. E ti? Asina agora esta petición e axúdanos a difundila entre todas as galegas e galegos, por todos estes motivos:

1) EXPROPIACIÓN FORZOSA:

  • Dará barra libre á expropiación por medio dos “proxectos de especial interese”, que poderá ser concedido antes da aprobación do proxecto.
  • A utilidade pública das instalacións eólicas considerarase prevalente: terán dereito a expropiar o monte sen máis.
  • Fará da expropiación forzosa o instrumento fundamental para o acaparamento de terras.

2) OCULTACIÓN DE INFORMACIÓN:

  • Minas: é a propia empresa mineira a que determinará que datos están suxeitos a segredo industrial, furtando así esa información ás persoas afectadas.
  • Haberá proxectos exentos de información pública.
  • Acurtará o tempo para mirar os expedientes.
  • O teu concello non terá nada que dicir.

3) REDUCIÓN DE PRAZOS:

  • Menos trámites.
  • Menos prazo para alegacións.
  • Acurtaranse prazos para controis administrativos.
  • A falta de informe da administración o empresario terá razón.

4) MÁIS DOADO SALTAR O TRÁMITE AMBIENTAL:

  • Desregulación aproveitamento eólico.
  • Desregulación minaría.
  • Desregulación Montes.
  • Incumprimento normativa europea ambiental.

5) MÁIS EUCALIPTOS:

  • As autorizacións non serán necesarias para eucaliptos.
  • Abondará coa “declaración responsable”.
  • Perigo para os bens patrimoniais.
  • En Rede Natura non precisarán autorización da Administración.

6) EXTRACTIVISMO:

  • Quedará sen apenas regulación.
  • Acurtaranse prazos para controis administrativos.
  • Menores controis ambientais, de patrimonio, augas, etc.
  • Dificultarase a participación cidadá.

7) PARQUES EÓLICOS:

  • Desenvolveranse en prazos moi curtos.
  • Non terán en conta criterios ambientais para escollelos.
  • Facilitarase a expropiación forzosa.
  • Pasarán por riba dos dereitos das persoas ou comunidades propietarias dos terreos.

8) CORRUPCIÓN:

  • “Proxecto estratéxico”: o que o gobernante queira.
  • “Utilidade pública”: Abondarán 20m € para o teu proxecto.
  • Se tes cartos o teu proxecto poderá ser máis útil que as augas.
  • Enerxía e Minas aos mandos da Xunta.

9) ACAPARACIÓN DO SOLO AGRÍCOLA:

  • Desregulación de Montes.
  • Pasarán por riba dos dereitos dos donos dos terreos.
  • Proxecto planeado = Terra expropiada.
  • Se non hai informe de Augas, abondará o que diga a mineira.

10) A MADEIRA EN MANS DOS GRANDES COMO ENCE:

  • A autorización explotación forestal non será necesaria para eucaliptos.
  • Tamén en Rede Natura e servidume de costa.
  • Non precisarán informe de Patrimonio.
  • Abondará con declaración responsable.

Tes máis información en:

Manifestación contra a lei de depredación de

Publicado por: MontePituco | 02/10/2017

EXEMPLO DE SENSIBILIDADE CO PATRIMONIO

Conxunto rupestre A Carrasca, nº2, San Xulián. Foto, Paulo Troitiño

Que alivio saber que xoias do patrimonio arqueolóxico marinense semellan estar en boas mans. Canto reconforta comprobar que hai propietarios de matos e tomadas sensibles con este milenario legado. Que gusto descubrir que o grupo nº1 do conxunto rupestre da Carrasca loce un aspecto renovado e respectuoso coa importancia histórica e cultural deste enclave protexido; que as raíces dos eucaliptos xa non seguirán poñendo en perigo a integridade das laxes nas que foron gravados estes petróglifos, aló pola remota Idade do Bronce.

Dende a Asociación Monte Pituco dámos as grazas a quen fixo posible esta actuación que, ademais, contou coa autorización de Patrimonio. Parabéns a quen obrou desta maneira prudente na forma e xenerosa no fondo, para que a veciñanza e a sociedade poidamos seguir admirando este fermoso xacemento, que agora recupera mesmo unha parte das vistas á ría que ata este momento non se podían divisar porque a mesta masa de eucaliptos anulaba esa posibilidade.

Admitimos a nosa firmeza e a nosa contundencia contra as accións que perxudican o patrimonio, veñan de onde veñan: das Administracións autonómica e municipal proxectando un polígono industrial que afecta a área de cautela de bens catalogados no Monte Pituco; de auténticos necios que lles causan danos con verquidos, pintadas ou prácticas deportivas absolutamente inapropiadas; de vándalos irracionais que atacan a sinalización que identifica e pon en valor estes elementos; da Comunidade de Montes que despois de ter investido na posta en marcha do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños se desentendeu completamente dos seus compromisos que incluían a recuperación dos conxuntos rupestres da Carrasca e de Champás para integralos no itinerario do Lago de Castiñeiras, ou que nun acto irresponsable e inxustificable propiciou a grave agresión a outro dos xacementos da Carrasca por desbrozar un camiño sen tomar previamente as pertinentes medidas de precaución e control arqueolóxico…

…Pero así como se protesta e se denuncian os despropósitos, neste caso cómpre aplaudir e poñer como exemplo a iniciativa d@ propietari@ desta parcela de monte privado. A tala de eucaliptos que invadían o terreo e a súa posterior limpeza non só protexe os gravados fronte ao risco de incendio forestal, senón que tamén beneficia que a presión da arboreda non acabe fendendo os penedos nos que se atopan os petróglifos.

Por riba, o movemento de terras realizado coa retirada da madeira permitiu descubrir outras rochas con gravados cuxa existencia se descoñecía e que agora poderán ser convintemente catalogados, ampliando a importancia deste xacemento. E para redondear a actuación, resultou que tralo paso dos madeireiros o recinto foi balizado con cordas e estacas para que quede constancia do seu carácter singular.

É ou non é como para celebrar? Entre tanta mediocridade, tanto tuzarismo, tanta ignorancia por parte de quen despreza a historia, a cultura e o potencial social e económico que xeraría a aposta pola promoción do patrimonio, benvido sexa este merlo branco. Á marxe das consideracións técnicas que lles correspondan aos expertos sobre o ‘modus operandi’ desta intervención, o obxectivo era evidente e parece cumprido con creces: conservar os petróglifos, darlles a visibilidade que merecen. 

Conxunto rupestre A Carrasca, nº2, San Xulián. Foto, Paulo Troitiño

Conxunto rupestre A Carrasca, nº2, San Xulián. Foto, Paulo Troitiño

Conxunto rupestre A Carrasca, nº2, San Xulián. Foto, Paulo Troitiño

Novos vestixios atopados, pendentes de catalogación

Conxunto rupestre A Carrasca, nº2, San Xulián. Foto, Paulo Troitiño

Conxunto rupestre A Carrasca, nº1, San Xulián. Foto, Paulo Troitiño

[Agradecemento especial a Paulo Troitiño Iglesias polo achado e polas fotografías]

ANTES…

100_8813-e1506981053771.jpg

 

Publicado por: MontePituco | 01/10/2017

DÍA DA ARQUITECTURA: OS PENDELLOS DE AGOLADA

DSC_0152-min

Remóntase a súa orixe ao século XVIII e ao longo de máis de 200 anos foron o espazo onde se celebrou unha das feiras máis importantes de Galicia, que atraían a comerciantes e clientela de todas as latitudes. Poucos exemplos coma este quedan aínda en pé no conxunto de Europa como referentes dos antigos mercados populares. Gando ou produtos típicos eran as principais mercadorías nos Pendellos de Agolada, unhas instalacións rústicas de granito, madeira e tella, ben enxebres e pintorescas, que en 1985 foron declaradas Conxunto Histórico-Artístico pola Xunta.

O primeiro luns de outubro celébrase a nivel mundial o Día da Arquitectura. Precisamente, o Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia fixouse no carácter singular destas construccións para dedicarlles esta efeméride en 2015.

Pendellos de Agolada

Pendellos de Agolada

Pendellos de Agolada

Pendellos de Agolada

Teito do pendello comedor

Había pendellos expositores con mostradores de mampostería onde se expoñían os produtos do campo que se poñían á venda; estaban os pendellos comedor -chegou a haber ata oito- con lareira, mesas e bancos de madeira, onde a xente se reunía para xantar polbo, carne ao caldeiro con patacas, pan e viño; e mesmo tiveron pendellos con función de corte para o gando na planta baixa e que tamén servían de hospedaxe na planta alta para os visitantes procedentes de lugares máis lonxanos.

Pendellos de Agolada

Dende a rúa da Parranda ata a praza da Randulfa, este conxunto etnográfico de gran valor histórico social e cultural ben merece unha demorada visita para imaxinar, inspirados polo silenzo da pedra, como eran antano esas ‘feiras do 12’ de cada mes.

Se antano era un bulir de gandeiros e xentes do agro nun recinto aínda maior do que existe actualmente trala restauración dos seus restos, hoxe en día os Pendellos atraen cada ano a mediados de agosto o público que visita a súa Mostra de Artesanía e a Romaría Medieval que se celebra neste peculiar escenario.

Pendellos de Agolada

Pendellos de Agolada

Na bibliografía consultada relátase que só se conserva pouco máis dun tercio do que chegou a ser este conxunto de pendellos, moitos dos cales desapareceron nos anos 60 do pasado século como consecuencia de desafortunadas actuacións urbanísticas cometidas en nome do mal chamado progreso. A rúa da Parranda foi un dos puntos maltratados, ao igual que boa parte do mercado para construír nese terreo a nova casa do Concello.

A Deputación de Pontevedra, a  Consellería de Cultura da Xunta, a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural e o Concello de Agolada impulsaron -a través dun convenio de 2008- a recuperación deste espazo onde a maior parte das construccións son de titularidade pública, aínda que algunha segue pertencendo a particulares. Os traballos de restauración permitiron que un dos comedores fose habilitado acorde ás necesidades das persoas con discapacidade.

Entre os anos 2004 e 2013 existiu unha asociación cultural de Amigos dos Pendellos de Agolada que durante case dez anos traballou a prol do recoñecemento a este espazo.

DSC_0151-min

Pendellos de Agolada

Pendellos de Agolada

Recunchos de Agolada

Rúas de Agolada

 

Pendellos de Agolada

Rúas de Agolada

Pendellos de Agolada

Publicado por: MontePituco | 29/09/2017

XORNADAS EN PONTEVEDRA SOBRE O SECTOR FORESTAL

Xornadas sobre o sector forestal en Pontevedra

Publicado por: MontePituco | 26/09/2017

MANTO DE NÉBOA SOBRE A RÍA

Hai días nos que o amencer nos sorprende con curiosas, misteriosas e sorprendentes estampas como as que se divisaban hoxe dende o ‘balcón da ría’, coa illa de Tambo e todo o val de Marín cuberto por unha densa capa de néboa que se foi disipando co paso das horas a medida que ía quecendo o sol. 

Como se un campo de algodón esponxoso e suave tivera medrado sobre os piñeiros, sobre o porto, sobre a auga… Damián Pereira Pazos estivo alí para captar coa súa cámara este fenómeno. Grazas!

21993041_1615471838515110_4146709653250910465_o

Foto: Damián Pereira

Foto: Damián Pereira

21992836_1615471848515109_5959882588363668276_o

[Fotos: Damián Pereira Pazos]

 

Publicado por: MontePituco | 24/09/2017

RUTA POR DARBO DA PLATAFORMA MONTES DO MORRAZO

Ruta polos montes de Darbo, Cangas

Publicado por: MontePituco | 24/09/2017

ACTOS POLO SAN MIGUEL

Actos na honra de San Miguel

Na fronte das casas, unha grande explanada era o lugar máis axeitado para os ensaios daquela danza de Cantodarea, onde se xuntaban mariñeiros de toda a contorna -dende Praceres a San Xián- aproveitando a súa estancia en terra. Alí, á tardiña, guiados por Alfredo ‘O Cochón’, xuntábanse Cabaleiro, Catrúa ‘O Vello’, patrón de pesca e armador, Andrés ‘O Cañán’ e os irmáns Manolo e Salvador, mariñeiros; ‘O Machoán’, Valente ‘O Vello’ e outros dos que agora non recorda o nome, pero semella que os está vendo, dirixidos por Alfredo, o maior dos Cochóns, con moita diferenza de idade co seu irmán pequeno, Pepe. 

Pepe, xunto coa súa curmá, formaban unha parella infantil que bailaba unha xota e unha muiñeira, unha vez rematada a danza. Os danzantes formaban unha roda e no centro a parella infantil executaba o seu baile con gran donaire; baile moi celebrado polo público que os arrodeaba.

Volvendo aos ensaios, que se levaban a cabo ao longo do ano, pola propia inestabilidade do mundo do mar ao que pertencían a maioría, recorda Villanueva que “cantaruxaban a melodía da danza, viñan os gaiteiros para facer ensaios coa gaita e o tamboril, pois antes non se podía, xa que había que pagarlles e non había para tanto. Lembra ademais que eses gaiteiros eran “Os Pirighallos” de Vistalegre, familiares de Gaspar, o de Mogor. Cando remataban os ensaios, gardaban as espadas, as castañolas e os demais enseres no mencionado salón dos Cochóns.

Chegado o día vestían o pantalón e a camisa branca, a faixa vermella, a boina negra e as alpargatas. Esta danza de Cantodarea, formada e coas espadas, acompañaba a procesión dos Remedios, de San Xián e El Señor (O Corpus).

Foi nesta danza onde medrou ‘Temes’ e a súa ferreña, feita por el, xa que ademais de mariñeiro era moi bo carpinteiro. Facía as castañolas, a ferreña e ata algunha chalana; arrombaba as viñas e ata era requirido como correxedor.

Fragmento do texto elaborado por Enriqueta Molas sobre a figura de Diego Lubián Currás -Temes- a partir dunha conversa con Manuel Villanueva, dos Carregal. Publicado na revista conmemorativa de San Miguel 2017.

Older Posts »

Categorías