Publicado por: MontePituco | 19/06/2018

MARCHA CONTRA CELULOSAS: POLA RECUPERACIÓN DAS PRAIAS

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Saída da Alameda de Pontevedra

Manifesto da Asociación pola Defensa da Ría de Pontevedra, pronunciado pola secretaria da APDR, Antía Marinho

Desde a APDR agradecémosvos a vosa presenza na Marcha e o voso apoio e implicación en todas as actividades que levamos adiante na loita contra o deterioro ambiental da nosa contorna e na procura dun modelo de desenvolvemento respectuoso co medio e máis xusto social e economicamente.

Como sabedes, estamos a celebrar o noso 30 aniversario, trinta anos de loita que, sen dúbida, son moitos para unha organización ecoloxista que só conta coas súas propias forzas, que son as vosas. Sabemos da dificultade de loitar contra as agresións ao noso medio ambiente e á economía das clases populares, contra proxectos que veñen disfrazados de progreso e postos de traballo. E non dubidamos en dar o noso apoio a esas loitas, porque son tamén as nosas loitas. Citaremos hoxe a loita contra a mina de Touro pola súa actualidade e pola exemplar resposta mobilizadora do pasado domingo.

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

E sabemos tamén que a nosa loita ten unha dificultade engadida; estamos a loitar contra dúas empresas asentadas na nosa Ría hai xa máis de cinco décadas, contra dúas empresas que contan con importantes apoios políticos e mediáticos. Para moita xente, o “normal”, o “lóxico”, sería acomodarse á situación, aprender a vivir xunto ao monstro que nos rouba o lecer, a saúde e a economía, e soltar un suspiro ou facer un aceno de desaprobación cada vez que o vemos ou falamos del.

Ven como máis normal adoptar unha actitude de resignación, e mesmo xustifican esta actitude como unha das características do noso pobo! Mais non é así, e temos que entender e valorizar o importante que é o feito de continuarmos na loita, ano tras ano, sendo conscientes das nosas derrotas mais tamén das nosas vitorias. Esta actitude é un tesouro porque nos impide caer no derrotismo, no fatalismo ou no cinismo. É a proba da nosa fortaleza e de que non nos resignamos a que nos impoñan un futuro que, nin queremos, nin necesitamos!

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Porque nós non renunciamos aos nosos obxectivos, non renunciamos a conseguir a recuperación da nosa Ría e as nosas praias, unhas praias que foron ao tempo espazo de lecer e divertimento, e soporte físico de milleiros de postos de traballo; aquelas praias que -en palabras das vellas mariscadoras- “sacaron moitas fames ao pobo” e que hoxe están baixo a fábrica. Recuperalas é hoxe unha das nosas consignas e foi sempre un dos nosos obxectivos irrenunciábeis!

Concorren este ano circunstancias que fan especial esta Marcha; dunha banda, o cambio de goberno en Madrid deixa nas mans do PSOE a decisión de decretar XA a caducidade da concesión de ELNOSA e a busca das vías que permitan anular a indecente prórroga de 60 anos concedida polo PP a ENCE.

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Asistentes á Marcha procedentes da Alameda de Marín

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Flashmob realizado por Greenpeace

Comunicaban hai ben pouco os propietarios de Elnosa, que tiñan decidido deixar de producir cloro e sosa en Lourizán, pero deixaban a porta aberta a seguir utilizando as súas instalacións para “comercializar derivados” como o hipoclorito sódico. Na APDR alegrámonos desta noticia, porque sabemos que é froito da loita continuada contra o complexo Ence-Elnosa; pero sabemos tamén que non podemos baixar a garda, que debemos manter a presión social e institucional para conseguir que Elnosa feche este mesmo ano.

Por iso esiximos ao novo goberno español que cumpra a lei e decrete a caducidade da concesión de ELNOSA, unha caducidade que é indiscutíbel desde o momento en que a empresa transmitiu a súa propiedade incumprindo as condicións esixidas no título concesional. Máis non é esa a nosa única demanda ao goberno do PSOE. Esixímoslle tamén a derrogación da prórroga a ENCE; non esquezamos que o PSOE declarouse contrario á prórroga e comprometeuse a derrogala!

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Agora pode facelo, e desde a APDR imos presionar tanto pola vía xudicial como pola social para que o faga!

Doutra banda, esta Marcha serve de colofón á campaña da Iniciativa Lexislativa Popular para a defensa do bosque autóctono e a loita contra os incendios, unha campaña contra a eucaliptización do país e a conversión dos nosos montes en reservas forestais para unhas poucas grandes empresas, con Ence à cabeza, e na que a APDR xogou un papel fundamental na comarca. Unha campaña que quer ser xermolo dun novo modelo para o monte e o rural, porque existen alternativas fronte á condena de ser unha colonia produtora de pasta de papel e enerxía derivada dos chamados cultivos enerxéticos.

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Agora o goberno autonómico ten que escoitar a voz da rúa e mudar radicalmente de modelo forestal, un modelo forestal ditado polos grandes intereses privados. De non facelo, está nas nosas mans e nos nosos votos mudalo. É moito o que está en xogo!

Xogámonos o futuro do rural, xogámonos ter unha economía auto-centrada e sustentábel ou unha ditada por intereses alleos, xogámonos un medio ambiente que garanta a vida e saúde da nosa e das seguintes xeracións. Temos alternativas viábeis e posíbeis desde xa, só é cuestión de vontade política, de ter visión ambiental e económica a medio e longo prazo e, simplemente, de termos un mínimo de amor pola nosa terra e de autoestima colectiva.

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Queremos rematar insistindo en que manteñades esta actitude belixerante, que aínda nos resta moita loita e necesitamos de toda a forza e intelixencia posíbel. É fundamental organizármonos, e a APDR sempre estará aberta para quen quixer contribuír.

Temos que difundir as nosas ideas de persoa a persoa para contrarrestar o silencio que nos queren impoñer ENCE, o PP e os medios de difusión. Temos que garantir que as institucións se posicionen do noso lado e non ao servizo de Ence e Elnosa. Só así acabaremos por alcanzar os nosos obxectivos. E, non o esquezamos nunca, debaixo da fábrica están as praias, aquelas fermosas praias que noutrora nos foron roubadas. Nas nosas mans está recuperalas!

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Marcha da APDR contra Ence-Elnosa, 2018

Publicado por: MontePituco | 18/06/2018

ARTE RUPESTRE EN ARXILA, CON ALÉN DAS OLAS

Curso de Alén das Olas

Antes de que a construcción da Variante de Marín aniquilase a carballeira pola que discurría o regato do Pornedo e fixera desaparecer o gran outeiro de pedra d’A Pena -de aí a orixe deste litotopónimo-, os vellos habitantes desta aldea sabían da existencia dun antigo gravado. Foi Xan Montenegro quen turrou ata a extenuación coa Delegación de Patrimonio da Xunta en Pontevedra para que os arqueólogos se achegaran ata alí a catalogar aquel petróglifo que estaba ameazado polas obras.

Os técnicos ignoraron as reivindicacións de Xan pero cando xa non había marcha atrás no avance das máquinas, acabaron recoñecendo que efectivamente ese vestixio prehistórico se atopaba alí; en parte grazas a unha fotografía tomada por Paulo Troitiño, experto no patrimonio de Marín e do Morrazo.

Cando en 2015 ACUAES extendeu polo Monte Pituco as canalizacións da nova Rede de Abastecemento de Auga, aqueles arqueólogos que pasaran olimpicamente de Xan Montenegro presentáronse no Pituco para facer unhas catas no terreo; mais unha deficiente planificación dos traballos previos pola ausencia de veciños da zona que puideran orientar sobre a localización no terreo daquel outeiro supostamente sepultado nun recheo, deu ao traste coa posibilidade de atopar aquel petróglifo perdido.

Se aqueles arqueólogos tiveran atendido a Xan Montenegro, aquel gravado posiblemente fose documentado como o petróglifo d’A Pena e hoxe en día tería enriquecido o valioso patrimonio arqueolóxico de San Xulián, a parroquia marinense coa maior densidade de xacementos rupestres. Nun xesto de reivindicación da memoria, nun acto espontáneo de desagravio e de homenaxe a Xan Montenegro, quixemos ‘rescatar’ -aínda que fose metaforicamente- aquel petróglifo; pasar do plano virtual dunha fotografía ao plano tridimensional dun obxecto que recorde que ese pedazo do pasado existiu, ou existe aínda, malia que fique baixo a terra.

Foi grazas á iniciativa do obradoiro Alén das Olas, organizador dun curso de gravado e esgrafiado de cerámica con motivos rupestres. A sesión comezou precisamente cunha introdución de Paulo Troitiño sobre a arte rupestre e un repaso aos principais xacementos marinenses a través de fotografías e calcos.

Familiarizarse co tacto da arxila, rescatando das telarañas da nenez os traballos escolares de plástica; modelar pequenos obxectos coas mans; experimentar co torno mentres a masa de barro se transforma entre as mans; aprender o manexo básico de ferramentas como o buril e practicar técnicas de decoración con engobe… Con Xermán Iglesias como mestre e cun amplo abano de gravados como fonte de inspiración, o grupo de alumnas e alumnos fomos producindo recipientes, placas e mesmo colgantes que reproducen a silueta dos petróglifos do Pornedo, da Carrasca, de Champás, da Godalleira…

Cervos, armas, círculos concéntricos e outras formas xeométricas que pertencen ao vasto patrimonio arqueolóxico da vila de Marín quedaron plasmados sobre arxilas vermellas que, trala súa cocción, serán pezas ‘eternas’. Case tan eternas como os referentes orixinais que temos nos montes de San Xulián ou de Mogor agardando que tanto os responsables políticos como a sociedade lle presten máis atención; especialmente aqueles que se atopan nunha situación extremadamente vulnerable, desprezados pola Administración, ignorados e discriminados nas campañas de promoción turística e cultural a nivel municipal, provincial e autonómico.

Moitas grazas a Alén das Olas por contribuír, con esta iniciativa tan orixinal e audaz, a darlles visibilidade, a fomentar a sensibilidade cara a este legado milenario. 

Recomendamos vivamente a experiencia a todo tipo de públicos: pequenos e maiores, docentes e monitores de lecer, afeccionados ao patrimonio ou persoas alleas a este mundo. Non quedarán indiferentes porque, como ben indicou Ángel de Prado, un dos participantes no curso e bo coñecedor do acervo arqueolóxico galego, os gravados rupestres gústanlle a todo o mundo, a fisonomía dos petróglifos provoca gusto estético; pode entenderse máis ou menos o seu significado, pero ninguén dirá que sexan feos.

Curso de Alén das Olas

Curso de Alén das Olas

Curso de Alén das Olas

Curso de Alén das Olas

 

Publicado por: MontePituco | 16/06/2018

FOTOGRAFAR A NOITE (II)

Fotografía nocturna no Pituco

A lúa crecente brillaba pequeniña no horizonte e enriba dela, Venus. O demais, ruído contaminante, balbordo lumínico que impide gozar da noite, para disgusto da bichería que habita na nosa contorna, mais tamén para o propio ser humano, aínda que case ninguén se decate do dano que lle fai á nosa saúde o exceso de luz artificial cando debería reinar a escuridade.

Como era de esperar, na sesión práctica organizada no Monte Pornedo (Pituco) por Queremos Galego Marín co lema “Fotografar a noite”, fíxose patente o abuso que as vilas e cidades fan da iluminación en horario nocturno. O caso de Marín, a vista dende o ‘balcón da ría’ permite observar o escandaloso resplandor que emiten a Escola Naval, o porto ou a avenida de Ourense. Na outra beira da ría, outro foco de contaminación luminosa está ao fondo, en Sanxenxo, e tamén na poboación costeira de Poio, ademais de Pontevedra ao fondo. 

Se a isto se suma o chorro de luz que se proxecta dende a ría de Vigo, atopámonos con que é practicamente imposible observar a Vía Láctea a simple vista dende esta parte da península do Morrazo. Posicionándose a carón do conxunto rupestre do Pornedo e orientándose cara ao interior da bisbarra, e facendo un esforzo de concentración, pódese definir coa ollada -ou case intuir- un tenue vapor de claridade no pouco que queda da negrura do ceo.

Cómpre ter a pericia de hábiles fotógrafos como Fran Currás de Queremos Galego Marín, e participantes na actividade como Antonio Costa e Paulo Troitiño, para tomar boas imaxes nocturnas nas que se aprecia claramente a dificultade para captar o brillo das estrelas porque, precisamente, o que máis brilla -e non para ben- é a pegada abafante e asoballadora da civilización sobre un medio natural débil e absolutamente desprotexido.

Ogallá esta actividade e a difusión que se faga da evidencia incontestable dun problema silencioso pero importante como o da contaminación luminosa, sirva para que a cidadanía tome conciencia e lle demande ás Administracións medidas para racionalizar o uso e o consumo da enerxía eléctrica. Redundará nunha mellor calidade de vida para tod@s, e empezaremos notando a mellora nos nosos petos e nas arcas do erario público.

Fotos dende o miradoiro do Pornedo

Fotografía nocturna no Monte Pituco

Fotografía nocturna no Monte Pituco

Conxunto rupestre do Pornedo

Fotografía nocturna no Monte Pituco

Fotografía nocturna no Monte Pituco

Fotografía nocturna no Monte Pituco

Fotos de Antonio Costa

Fotografía nocturna no Pornedo (Antonio Costa)

Fotografía nocturna no Pornedo (Antonio Costa)

Fotografía nocturna no Pornedo (Antonio Costa)

Fotos de Paulo Troitiño con teleobxectivo dende o miradoiro do Pornedo

Fotografía nocturna no Pornedo (Paulo Troitiño)

Fotografía nocturna dende o Monte Pituco (Paulo Troitiño)

Foto de Fran Currás, coa Vía Láctea tralo grupo de participantes na actividade

Fotografía nocturna dende o Monte Pituco (Fran Currás)

Publicado por: MontePituco | 15/06/2018

HOMENAXE A XAN MONTENEGRO

Este sábado 16 de xuño 

ás 21:00 horas

no Carballal (San Xulián)

a carón do monumento na súa honra

…Sete anos do seu pasamento…

Publicado por: MontePituco | 14/06/2018

TEMOS DEREITO Á NOITE

Fotografar a noite

“Reivindiquemos a noite! Temos dereito á noite!” foi o chamamento do profesor da USC Salvador Bará na súa recente conferencia sobre contaminación luminosa, organizada por Queremos Galego Marín. E do dito, ao feito; da teoría á práctica. Porque nada mellor que saír a un lugar afastado da civilización para decatarnos de que estamos perdendo ese privilexio, que o brillo das estrelas se está apagando aos nosos ollos debido a que, duns anos a esta parte, estanse iluminando as rúas, as estradas e as prazas “da peor forma”, advertiu.

Con Fran Currás como instructor, Queremos Galego Marín completa a actividade cunha saída fotográfica nocturna dende a área recreativa do Pornedo para “fotografar a noite”, achegándonos ás técnicas que permitan plasmar unha imaxe da Vía Láctea. Se dende o ‘balcón da ría’ gozamos dunhas vistas privilexiadas no plano horizontal, existe a posibilidade de que tamén enriba das nosas cabezas teñamos unha paisaxe astronómica digna de destacar; haberá que comprobar ata que extremo o impacto dos focos do campo de fútbol de San Pedro, da Autoridade Portuaria ou da Escola Naval, ademais das farolas da Avenida de Ourense, interfiren no goce da luz que proxectan as constelacións. 

As condicións do tempo son óptimas neste venres 5 de xuño e o mapa do ceo nocturno tamén ofrece unha boas expectativas de visibilidade dos principais grupos de corpos celestes.

Precisamente, Salvador Bará fixo un repaso ao valor antropolóxico e simbólico do que ata os anos 30-40 aínda era “parte da paisaxe”: as estrelas desempeñaban un papel “fundamental” na agricultura e nas longas travesías; moitas culturas as incorporaron ás súas bandeiras, moitos escritores -dende Rosalía a Neruda- se inspiraron nelas para compoñer versos e non poucos pintores, como Van Gogh, as plasmaron nos seus lenzos.

Salvador Bará, experto en contaminación luminosa

Sen embargo, aspectos tan importantes no devir da nosa sociedade como o medio ambiente, a saúde humana, a investigación científica e o patrimonio cultural padecen as consecuencias da sobreexposición á luz en horario nocturno, sen esquecer o moito que se incrementa o consumo enerxético e o gasto tanto no erario público como a nivel privado.

Dende a Estación Espacial Internacional, a uns 400 quilómetros de altura, chegan imaxes impactantes da disparatada mancha brillante que proxectan as cidades atlánticas, dende Ferrol a Lisboa; sorprende o derroche de iluminación que permite identificar claramente o territorio portugués, como chama tamén a atención a hiper-iluminación en países europeos como Bélxica e Holanda fronte á discreción de Alemaña, cuxas farolas iluminan “a metade” que as do seu ámbito xeográfico máis próximo.

“Cada vez hai menos zonas escuras”, insistiu Salvador Bará, “pero hai esperanza”. Por fortuna, a solución está en darlle a un botón, metaforicamente falando. Do que se trata, en definitiva, é de que tanto a cidadanía como as Administracións se conciencien do problema e adopten medidas ou políticas aforro enerxético. Localidades como Puente La Reina, en Navarra, ou A Veiga -Trevinca é Destino Starlight– en Ourense, son algúns dos exemplos a seguir.

A fin de contas, e “despois de moito investigar, a comunidade científica concluíu que a mellor iluminación é a diurna”, chanceou Salvador Bará, quen defendeu que se protexa a “trama negra” ou a ausencia de luz, do mesmo xeito que -en termos de ecoloxía- hai unha trama verde para referirnos á vexetación, e unha trama azul no caso dos ríos e regatos.

Salvador Bará, experto en contaminación luminosa

Pezas con motivos rupestres elaboradas por Alén das Olas

O estudio Alén das Olas (r/ Exército e Marina, 7) en Marín vai impartir o vindeiro sábado 16 de xuño un curso de iniciación ao “Esgrafiado e gravado de petróglifos sobre cerámica” que xa ten aberto o prazo de inscrición. Nunha sesión intensiva a partir das 11 da mañá e ata as 7 da tarde, os participantes tomarán contacto -dun xeito ameno e práctico- con estas técnicas de creación e decoración cerámica guiados polos profesionais que dirixen o taller, Laura Villanueva e Germán Iglesias.

O esgrafiado e o gravado son procesos de impresión arraigados nesta modalidade de artesanía dende as súas orixes. Consisten en traballar sobre a superficie da arxila utilizando ferramentas incisivas; no caso do gravado, trazando un debuxo que queda en baixorrelevo, mentres que o esgrafiado baséase na realización da figura retirando unha capa de barro superficial que enmascara o material orixinal para que este último quede á vista.

Os elementos nos que se vai centrar a decoración das pezas modeladas son os petróglifos, principalmente os documentados en Marín. Con esta temática, Alén das Olas pretende contribuír ao coñecemento e á divulgación do patrimonio arqueolóxico marinense, ademais de sensibilizar sobre a necesidade de protexer este milenario legado histórico e cultural.

Os conxuntos rupestres do Pornedo, A Carrasca, Champás, Pinal de Caeiro, Sete Camiños, Pedrouzos, Sete Espadas, A Subidá, A Godalleira ou a Pedra dos Mouros, entre outros, son algúns dos xacementos catalogados máis representativos cuxos calcos se poderán plasmar en soportes diversos previamente elaborados por Alén das Olas. Trala decoración, cocción e esmaltado das pezas, os/as alumnos/as poderá levar cadansúa creación.

O curso contará coa colaboración dun experto en patrimonio local, Paulo Troitiño, que ofrecerá unha introdución -a modo de contexto informativo- sobre os principais gravados rupestres catalogados en Marín, con imaxes da súa fisonomía, datos sobre a súa localización xeográfica, e valoracións da importancia simbólica de cada petróglifo.

As persoas interesadas poden informarse e inscribirse acudindo ao local de Alén das Olas ou contactando no número de teléfono 606994447 e no correo electrónico alendasolas@gmail.com. O prezo do curso é de 50 euros, con materiais e coccións incluídos.

 

Publicado por: MontePituco | 05/06/2018

CONTAMINACIÓN LUMÍNICA, TAMÉN EN MARÍN

Queremos Galego Marín: contaminación luminosa

No Día Mundial do Medio Ambiente facémonos eco dunha actividade que ten que ver cunha forma de contaminación ‘inmaterial’. Fai tanto dano á vista como o que provoca o lixo nas rúas, os entullos no monte, os sentinazos no mar ou os verquidos nos ríos. Mais esta clase de agresión non se percibe a plena luz do día senón cando escurece: trátase da contaminación luminosa. A Asociación Queremos Galego Marín organiza este venres 8 ás 20:00h no Museo Manuel Torres a conferencia “O outro lado da luz”, impartida polo doutor en Física da Universidade de Santiago de Compostela Salvador Bará, co obxectivo de informar e sensibilizar sobre esta problemática que a moita xente lle pasa desapercibida e que tampouco ningunha Administración se preocupa por minimizar.

De aí a importancia de abordar -desde o punto de vista científico e legal- as alteracións da escuridade natural polas emisións de luz, ademais de concienciar tanto a veciñanza como as institucións dos efectos da contaminación luminosa na natureza, na nosa saúde e na (in)cultura da excesiva e mala iluminación das nosas vilas e cidades.

Salvador Bará é profesor titular na Facultade de Óptica e Optometría. Entre as súas publicacións destaca o libro “E fixemos a luz” (Biblioteca de Divulgación, Serie Científica da USC). Entre os campos de investigación nos que traballa sobresaen as súas achegas en materia de contaminación luminosa, sobre a que ten escrito numerosos artigos. Tamén é coordinador do proxecto de divulgación “Astronomía na beirarrúa”.

O ceo foi, é, e será sempre unha fonte de inspiración creativa para toda a humanidade. Malia o seu papel protagonista na configuración da nosa civilización e da cultura, dende Queremos Galego Marín lamentan que se estean perdendo eses valor como consecuencia dun uso excesivo e irresponsable da enerxía eléctrica no alumeado público de exteriores. Esta iluminación converte as vilas nunha antorcha de fotóns que impide a visión nocturna das estrelas desde dentro da propia vila e mesmo desde fóra delas.

O uso da electricidade para xerar luz constituíu un factor de progreso incuestionable no transcurso da Historia, pero a mala e abusiva xestión desa fonte de enerxía converteuse nunha mostra máis da sociedade de consumo, pola irracional tendencia do comportamento humano. Monumentos, rúas, prazas, parques e mesmo praias mal iluminados impiden que a cidadanía poida gozar do ceo nocturno, ademais de perxudicar a vida doutros seres vivos cuxo benestar depende da súa calidade.

A contaminación luminosa afecta a saúde das persoas, xa que unha variación na iluminación ambiental natural pode producir alteracións nos patróns da liberación de determinadas hormonas (melatonina, cortisol, prolactina e as hormonas do crecemento), o que repercute en desequilibrios orgánicos a distintos niveis.

A contaminación luminosa tamén ten efectos comprobados sobre a fauna: os animais evolucionaron e viven con ciclos predecibles de luz e de escuridade; coa excesiva iluminación das cidades e das que circundan os seus habitats naturais estáselles alterando o seu patrón de vida, alterando así os ciclos migratorios, a reprodución, a alimentación e outros factores esenciais para a súa supervivencia.

“A extensión dos sistemas de alumeado público foi un dos avances fundamentais para o desenvolvemento das sociedades urbanas a partir de mediados do século XIX e dende os seus inicios foi percibida pola cidadanía en clave esencialmente liberadora. O reverso da moeda é que un innecesario mal uso deste recurso desembocou nun problema ambiental de gravidade cada vez maior”

[‘Contaminación lumínica e concienciación cidadá‘, artigo de Salvador Bará e Dositeo Veiga na Revista do Colexio Oficial de Físicos]

A charla de Salvador Bará se completarase o venres 15 de xuño cunha saída fotográfica nocturna no Monte Pornedo, a partir das 23:00 horas, guiada pola Asociación Queremos Galego Marín. 

Con este taller práctico de fotografía poderanse comprobar sobre o terreo os efectos negativos da contaminación luminosa no ceo nocturno sobre a vila de Marín. Dende o miradoiro do Pornedo é perfectamente visible a excesiva iluminación da avenida de Ourense, das instalacións da Escola Naval Militar ou do campo de fútbol de San Pedro.

Vista de Marín dende o Monte Pornedo (foto, Antonio Costa).

Vista de Marín dende o Monte Pornedo (foto, Antonio Costa).

Vista de Marín dende o Monte Pornedo (foto, Antonio Costa).

[Á esquerda, o resplandor do campo de fútbol; á dereita, a avenida de Ourense, o recinto portuario e a Escola Naval. As fotos, de Antonio Costa, foron tomadas no miradoiro do Monte Pituco (Pornedo)]

Publicado por: MontePituco | 04/06/2018

BIODIVERSIDADE DO MONTE PORNEDO

Cándido Martínez

Grazas ás achegas de Cándido Martínez, da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e do colectivo ecoloxista Luita Verde, que tantas veces visita o Monte Pornedo para interesarse pola súa fauna, flora e patrimonio histórico, seguimos ampliando coñecementos sobre a rica biodiversidade deste espazo natural. Agora por fin, despois de máis de oito anos de intenso traballo, o Pornedo ‘respira’ tranquilo unha vez que o TSXG liberouno da pesada espada de Damocles que pesaba sobre esta contorna, na que o Concello de Marín e a Xunta de Galicia proxectaran un polígono industrial que afectaba de forma irreversible a súa importancia natural, cultural e paisaxística.

Dúas sentenzas firmes e irrevocables dannos a seguridade de seguirmos gozando desta contorna privilexiada, no ‘balcón da ría’, sen temer que cada primavera, cada verán, cada outono ou cada inverno, con cadansúas características a nivel botánico e faunístico, puidera ser o último. Esa desacougante sensación foi a que nos impulsou a intentar catalogar -coa axuda da fotografía e da bibliografía- cada planta, insecto, réptil ou ave que achabamos digna de figurar nun modesto caderno de campo 2.0. Esa intención documental virou tamén nunha finalidade divulgativa, didáctica e sensibilizadora. Mais agora, coa negra sombra do polígono industrial afastada por completo do Pornedo, esta crecente relación de flora e fauna ten vocación de seguir alimentando a curiosidade e o coñecemento de quen se achegue a gozar desta paraxe.

Cándido Martínez salientou a presenza da bolboreta Euphydryas aurinia, “especie querente de hábitats forestais e de matogueira, polo xeral ben conservados e a miúdo preto de ambientes húmidos, de aí tamén ou seu nome de señoriña dos brañais en galego-. Malia que se trata dun insecto “abundante nestes momentos polo Morrazo e que non está considerada como ameazada nin protexida pola lexislación estatal”, sen embargo está “incluída nos Anexos II e IV da Directiva Hábitats (Directiva 92/43/CEE) da Unión Europea, polo que é prioritario a conservación da especie e dos seus hábitats”.

Señoriña dos brañais (Euphydryas aurinia)

Señoriña dos brañais (Euphydryas aurinia)

O responsable da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo tamén destacou a abundancia de insectos entre a vexetación en floración “dentro dunha importante biodiversidade, con outras bolboretas, escarabellos e grilos de matogueira”.

Escarabello do sudario (Oxythyrea funesta)

Escarabello do sudario (Oxythyrea funesta)

Esmeralda común (Hemithea aestivaria) pousada en fento común (Pteridium aquilinum)

Esmeralda común (Hemithea aestivaria) pousada en fento común (Pteridium aquilinum)

Metrioptera sp. en flor de carqueixa boieira (Halimium alyssoides)

Metrioptera sp. en flor de carqueixa boieira (Halimium alyssoides)

Ninfa de Linneo (Coenonimpha pamphilus) en flor de ouropesa (Simethis planifolia)

Ninfa de Linneo (Coenonimpha pamphilus) en flor de ouropesa (Simethis planifolia)

Tomiñeira de Batón (Pseudophilotes baton)

Tomiñeira de Batón (Pseudophilotes baton)

Oedemera nobilis en flor de vara de ouro (Solidago virgaurea).

Oedemera nobilis en flor de vara de ouro (Solidago virgaurea)

Andrena sp. en flor de Ornithogalum broteroi

Andrena sp. en flor de Ornithogalum broteroi

Nestas datas de floración primaveral, resaltan principalmente as especies ruderais “que crecen á beira dos camiños, en terreos algo alterados e cun marcado carácter nitrófilo”. Entre elas, a Erica umbellata, a primeira en florecer entre a familia das ericáceas, comunmente coñecidas como carrascos e carrascas. Ademais, medrou algún cogomelo “de tempada” como a Amanita junquillea, que “crece praticamente todo o ano en chans ácidos e areosos e todo tipo de bosques, preferentemente de coníferas”.

Amanita junquillea

Amanita junquillea

Borla azul (Jasione montana) e carrasco (Erica umbellata)

Borla azul (Jasione montana) e carrasco (Erica umbellata)

Ervellaca (Vicia sativa)

Ervellaca (Vicia sativa)

Fálago (Illecebrum verticilatum)

Fálago (Illecebrum verticilatum)

Herba da rabia (Anagallis arvensis)

Herba da rabia (Anagallis arvensis)

liño bravo (Linum bienne)

Liño bravo (Linum bienne)

Lotus corniculatus

Lotus corniculatus

Ornithogalum broteroi

Ornithogalum broteroi

Ouropesa (Simethis planifolia)

Ouropesa (Simethis planifolia)

Reseda (Reseda media)

Reseda (Reseda media)

Trevo amarelo (Trifolium campestre)

Trevo amarelo (Trifolium campestre)

Trevo rubio (Trifolium pratense)

Trevo rubio (Trifolium pratense)

Tuberaria guttata

Tuberaria guttata

Vicia parviflora

Vicia parviflora

Chamativa é tamén a localización da especie Hypericum humifusum, “unha variedade de hipérico rastreiro que crece en prados húmidos, breixedais, noiros… de substrato ácido e que malia ser unha especie que se estende por boa parte de Europa é a primeira vez que a atopo no Morrazo”, explica Cándido.


Hypericum humifusum

Hypericum humifusum

[Fotografías e asesoramento científico: Cándido Martínez]

Publicado por: MontePituco | 17/05/2018

DÍA DAS LETRAS GALEGAS NO ‘BALCÓN DA RÍA’

Día das Letras Galegas con María Victoria Moreno

Fai como Iván:

busca o amor nos ollos

doces dun can.

Un ‘poema viaxeiro’ chegou ao Miradoiro do Pornedo, o ‘balcón da ría’, neste Día das Letras Galegas dedicado á profesora e escritora María Victoria Moreno.

Nenas e nenos da Escola de Educación Infantil Nosa Señora do Carme, de Marín, ceibaron textos da autora homenaxeada en diversos puntos da vila. Seguindo as instruccións que figuran no reverso do poema, gozamos da súa lectura e logo achegámonos ata o Monte Pituco (Pornedo) para que as palabras se enchouparan das cores do solpor. Agora, estes versos emprenden un novo tránsito para chegar -ogallá- a outras mans que os aprecien e sigan contribuíndo a que a literatura, a educación e a cultura flúan entre a veciñanza.

Grazas ao profesorado, o alumnado e a asociación de nais e pais da EEI Nosa Señora do Carme por poñer en marcha esta fermosa iniciativa. Grazas á pequena  Alexandra polos debuxos que acompañan a historia de Iván.

“Escribo en galego porque amo Galiza, porque Galiza me deu moito, porque penso en galego”

María Victoria Moreno

Día das Letras Galegas con María Victoria Moreno

 

 

Publicado por: MontePituco | 13/05/2018

30 ANOS DA APDR

Dous son os piares nos que se sustenta o traballo desenvolvido pola Asociación Monte Pituco (Pornedo) contra o proxecto de construcción dun polígono industrial neste emplazamento, dende finais de 2009 ata a actualidade, cando dúas sentenzas firmes do TSXG lle deron a razón a este humilde colectivo: un, a oposición da Asociación de Veciños de San Xulián capitaneada con afouteza por Xan Montenegro; outro, a Asociación Pola Defensa da Ría (APDR) de Pontevedra, que xa daquela reivindicaba a riqueza natural, paisaxística e cultural do espazo que Xan bautizou xustamente como o ‘balcón da ría’.

1-faro-18ene09-apdr1

7-voz-12nov09-apdr-e1526334215251.jpg

Sobre estes alicerces cimentáronse nove anos de esforzo, sacrificio e merecida recompensa para a Asociación Monte Pituco, que non pode menos que aplaudir os 30 anos da APDR e acompañar a organización ecoloxista na celebración que tivo lugar no Teatro Principal ante centos de persoas, soci@s e simpatizantes: un acto sinxelo e emotivo no que as persoas que fixeron posible estas tres décadas de traxectoria foron protagonistas e homenaxeadas, a un tempo; houbo lembranzas para quen xa non está entre nós para compartir os festexos; escoitamos o testemuño  directo de quen tivo un papel relevante na organización; participaron colaboradores no eido da cultura -a literatura, a música, a arte-; proxectouse abundante material gráfico das numerosas actividades organizadas neste tempo, ademais de fotografías e vídeos dos feitos máis noticiables: as marchas contra Celulosas e Elnosa, ou o xuízo na Audiencia Provincial no que a dirección da pasteira asumiu unha condena por delicto ecolóxico.

Dúas horas cheas de  historia nas que non faltou o humor nin o eco perenne dun lema: “Así, así, nin un paso atrás… esta Celulosa, ímola pechar!”.

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

A actriz Mónica Caamaño foi unha das presentadoras do acto

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

Arturo Estévez e Daniel Soutullo, socios fundadores da APDR e integrantes da primeira xestora

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

Homenaxe ao arquitecto Fernando Martínez Sarandeses, primeiro presidente da APDR ,ata 1991. A súa viúva recolleu o recordo da Asociación

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

Outro dos condutores do acto foi o xornalista Xabier Fortes que, entrevistou, en primeiro lugar, ao biólogo Daniel Soutullo

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

Celia Cortizo, Lidia Torres e Aida Dantas, tamén foron distinguidas

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

A APDR recoñeceu o respaldo da Asociación pola Defensa Ecolóxica de Galicia (Adega), representada pola súa secretaria, Mar Santiago

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

Piter, Ralph & Tery, amenizaron a velada con música de Adriano Celentano e Fausto

“…Y las fábricas, “perfumando” están todo el aire
Y oscurecen un cielo tan negro oliendo que apesta
El alcalde asegura que la ciudad es moderna
No hacen caso si dices que el cemento tapó tus narices
El infarto es la moda, quien no lo padeció lo tendrá…”
[Fragmento de “Un árbol de 30 pisos”, de A.Celentano]

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

Leonor González ‘Nené’, presidenta da APDR entre 1991 e 1997, foi unha das voces máis aclamadas polo público. “A miña ría convertérona nunha cloaca”, declaroulle ao Diario de Pontevedra tralo seu retorno de Sudamérica. Ademais de padecer ameazas de morte polo seu activismo, nalgunhas das fotografías proxectadas víuselle protagonizando intensas protestas, nalgunha das cales foi desaloxada á forza pola Policía

A literatura, na voz de Susana Trigo, Elvira Riveiro e Calros Solla

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

O avogado Vicente García Legísima calificou de “indecente” a prórroga por 60 anos que o Goberno en funcións lle outorgou a Ence. Na súa intervención lembrou o xuízo de novembro de 2002 no que seis directivos da factoría asumiron unha condena por delicto ecolóxico

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

En 2002 a marea negra do Prestige tamén mobilizou a APDR, coordinando grupos de voluntarios que acudiron ás zonas da costa afectadas polo verquido. Manuel González foi o responsable daquel operativo

O alcalde de Pontevedra, Miguel Fernández Lores, e a presidenta da Deputación, Carmela Silva, criticaron -respectivamente- as ‘esmolas’ de Ence aos colectivos de mariscadores para a dotación de medios materiais e aos clubes deportivos en forma de patrocinios, ademais do intento de ‘compra’ e das ‘presións’ exercidas dende a fábrica e a Xunta para que o organismo provincial cedese na situación que afecta ao Pazo de Lourizán

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

Carlos Yus, de Migallas Teatro, caracterizado como Mariano Rajoy

Rosa Fernández Caamaño e Kiko da Silva, en representación dos artistas plásticos. Canda eles, colaboradores no campo da fotografía

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

O actual presidente da APDR, Antón Masa, reivindicou que unha ampla maioría da poboación está a prol de recuperar a ría como evidencia a afluencia ás marchas contra Celulosas. Tamén rexeitou a política forestal da Xunta, ‘dictada por Ence’

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

Celebración do 30º aniversario da APDR en Pontevedra.

A xunta directiva da APDR, no remate do acto de celebración dos 30 anos do colectivo

 

 

Publicado por: MontePituco | 01/05/2018

MAIO ‘XUDICIAL E ‘ANTI-POLÍGONO’ DO MONTE PITUCO

Grazas ás sentenzas do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia dándolle a razón á Asociación Monte Pituco nas súas demandas contra a Xunta e o Concello de Marín ante a pretensión destas dúas Administracións de instalar un parque empresarial  no Monte Pituco, neste 1 de maio non fixo falta romper moito os miolos ideando letras críticas coas que ‘cantarlles as corenta’ aos pro-polígono.

…O mellor maio, o texto das propias resolucións xudiciais…

Sentenza firme e irrevocable do TSXG contra a Xunta

“Estimar el recurso contencioso-administrativo interpuesto por la Asociación Defende o Monte Pituco contra el acuerdo del Consello de la Xunta de Galicia de 30 de abril de 2014 por el que se aprueba definitivamente el Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariales en la Comunidad Autónoma de Galicia. 

Anular tanto dicho acuerdo de 30 de abril de 2014 como el mencionado Plan Sectorial, si bien única y exclusivamente en el extremo relativo al área identificada como “Parque empresarial Marín-Pornedo”, área que por tanto debe ser excluída de dicho Plan Sectorial”.

[Sentenza da Sección 2ª da Sala do Contencioso Administrativo do TSXG, 18 de maio de 2017. Declarada firme o 1 de setembro de 2017]

Sentenza do TSXG contra o Concello de Marín

“Estimamos la pretensión de anulación de las determinaciones del PGOM de Marín relativas a la clasificación y calificación de los terrenos incluidos en el suelo urbanizable delimitado de uso industrial (SUD PL-1), sin que proceda hacer pronunciamiento sobre la clasificación de dicho suelo, que será la que le correspondiera con anterioridad a la aprobación del plan recurrido”.

[Sentenza da Sección 2ª da Sala do Contencioso Administrativo do TSXG, do 23 de novembro de 2017. Declarada firme o 23 de xaneiro de 2018]

Agora si, berrando ben alto e forte…

MIL PRIMAVERAS MÁIS

PARA O ‘BALCÓN DA RÍA’!

Meigas fóra! Pro-polígonos fóra, fóra fóra!

Publicado por: MontePituco | 28/04/2018

RUTA POLO MONTE DE COUSO, EN GONDOMAR

Monte de Couso, en Gondomar

Máis que proveitosa foi a visita que realizamos ao Monte de Couso, en Gondomar, grazas á convocatoria do colectivo Rexeneración Autóctona do Val Miñor. Os guías da ruta -que partiu dende o miradoiro de San Antoniño- foron o presidente da Comunidade de Montes de Couso, Xosé Antón Araúxo; Xesús Rodríguez, do Instituto de Estudos Miñoráns; e o educador ambiental Afonso Rodríguez.

Os promotores da actividade celebraban así o fin da súa primeira tempada de traballo, que comezou neste pasado outono de 2017. Trátase dun grupo de xente organizada para “axudar á protección e rexeneración das zonas afectadas polos lumes”, mais tamén para “fomentar un cambio de mentalidade” con respecto á xestión dos montes desa bisbarra “baseada en criterios medioambientais e no ben común, na protección do territorio, na recuperación dos ecosistemas, e non tanto na produtividade”, citan entre os seus obxectivos. Nese sentido, apostan polo aproveitamento “racionalizado e consciente” dos recursos forestais.

Monte de Couso, en Gondomar

Monte de Couso, en Gondomar

Monte de Couso, en Gondomar

Monte de Couso, en Gondomar

A primeira parada foi ante o petróglifo do Sobral, cuxa orixe se remonta, como outros gravados rupestres, a 2.500 anos a.C. Neste xacemento catalogáronse figuras xeométricas, coviñas de varios tamaños, liñas e círculos na parte alta e nos laterais do afloramento granítico, destacando a presenza de varios zoomorfos de trazos esquemáticos que representan cola, lombo, pescozo, patas, orellas e cornos de polo menos dous animais. Estas feituras son características da zona costeira do sur da ría de Vigo e do norte de Portugal, segundo explica o panel informativo instalado polo IEM.

Os petróglifos de Real Seco e das Portaxes de Tebra, no Monte Tetón (Tomiño), xunto cos do Outeiro dos Lameiros (Baiona) e a Pedra das Procesións (Gondomar), son outras representacións salientables nas próximidades.

Monte de Couso, Gondomar

 

Imaxe do gravado con luz natural, e á dereita, con luz artificial en horario nocturno

DSC_0434-min

Cronoloxía das sucesivas épocas prehistóricas, nun mural presentado polo IEM

 

Abrótega en flor (Asphodelus albus) nos montes de Couso

Monte de Couso, Gondomar

Carballo turco (Quercus cerris)

Monte de Couso, Gondomar

Monte de Couso, Gondomar

No alto, o Castro do Facho, ao que tamén se accede pola parte superior, onde se atopan o foxo e a muralla do poboado

Monte de Couso, Gondomar

Monte de Couso, Gondomar

En Couso atópase un dos maiores soutos da contorna. Nesta visita, o presidente da Comunidade de Montes descubriu con preocupación que numerosos exemplares de castiñeiro están afectados pola avespa chinesa (Dryocosmus kuriphilus), que dana as árbores depositando nelas os seus ovos. Ata este momento non había constancia da presenza desta praga no Val Miñor.

Coa chegada da primavera, fórmanse unhas protuberancias encarnadas, ou agallas, que merman considerablemente a produción de castañas, podendo mesmo chegar a provocar que o castiñeiro seque se o ataque se cronifica no tempo. Para combater a incidencia este insecto foráneo que dende hai anos vén causando estragos noutros países europeos, estase actuando a nivel biolóxico coa solta doutra avespa chinesa, a ‘Torymus sinensis‘, depredadora da anterior.

 

Monte de Couso, Gondomar

Distintas tonalidades de verde decoran o bosque autóctono coa chegada da primavera

 

Flores de carpaza (Cistus psilosepalus) e pereira brava

 

Sobreira e piñeiro americano

 

Monte de Couso, Gondomar

A mámoa de Outeiro da Pipa forma parte dun conxunto de enterramentos megalíticos situados no Monte de Couso, preto do linde co Monte Malvas, pertencente ao concello de Tui. Cunha antigüidade superior aos 6500 anos, estes túmulos estaban formados por unha cámara funeraria feita con lousas de pedra -ortostatos-, cuberta de terra e dunha coiraza exterior a base de pezas de seixo ou cuarzo.

En Galicia hai máis de 4000 mámoas catalogadas; practicamente todas foron ‘violadas’ dende os séculos XVII-XVIII por parte dos buscadores de tesouros para apropiarse dos obxectos valiosos que formaban parte do enxoval co que eran enterrados os defuntos.

Monte de Couso, Gondomar

 

Monte de Couso, Gondomar

Monte de Couso, Gondomar

Ademais de petróglifos e mámoas, no Monte de Couso tamén hai catalogado un asentamento castrexo, o castro do Facho, que non chegou a ser excavado. Este tipo de poboados comezaron a formarse entre finais da Idade do Bronce e a Idade do Ferro, e a chegada dos romanos. 

Sitúase nun enclave privilexiado, con amplas vistas que abranguen dende os montes de Portugal na outra beira do río Miño, ata as serras do Galiñeiro e da Groba, pasando polo arquipélago de Cíes. Todo o Val Miñor -co val do Tebra- está aos nosos pés.  

Monte de Couso, Gondomar

Monte de Couso, Gondomar

Montes de Couso, en Gondomar

 

Na última parte da ruta, integrantes de Rexeneración Forestal Autóctona do Val Miñor comprobaron o estado da plantación realizada o pasado mes de outubro na ladeira do Facho: unhas 200 plantas, entre carballos, loureiros, acivros, abeleiras e outras especies. Nesta acción contaron coa colaboración da Comunidade de Montes de Couso, Verdeval e viveiros de Baíña e Chandebrito. De cara a próximas tempadas, contan con ampliar os acordos ás Comunidades de Montes de Camos e de Donas. 

“Pensamos que as actuacións das institucións son lentas e ás veces insuficientes ou ineficaces. Que hai moitos intereses polo medio neste sector que fan que as Administracións se perdan en debates políticos e legais que nos arredan dos obxectivos: queremos o monte, queremos reforestalo e recuperar os nosos bosques autóctonos e o que traen con eles: animais, plantas, auga, biodiversidade, cultura propia…

Estamos abertas as proposicións das Comunidades de Montes, propietarios/as forestais e outras partes implicadas, e ofrecemos a nosa colaboración para diversas accións: axuda en accións de protección e rexeneración do solo; recollida, sementeira e plantación de árbores e arbustos autóctonos; presentación de proxectos alternativos de xestión forestal; organización de eventos informativos, educativos, lúdicos, busca de información técnica con persoas expertas”.

Principios de Rexeneración Forestal Autóctona do Val Miñor, expostos no seu grupo aberto en Facebook

 

Montes de Couso, Gondomar

Dende Defende o Monte Pituco parabenizamos a directiva da Comunidade de Montes de Couso, cuxo labor vimos seguindo dende hai anos a través da prensa, que se fai eco das súas exemplares iniciativas: posta en valor do patrimonio arqueolóxico (todos os xacementos visitados nesta andaina foran previamente desbrozados), sustitución de eucaliptos e acacias por especies autóctonas frondosas, diversificación dos aproveitamentos forestais coa introdución de cultivos (shiitake, froitos do bosque), rutas de sendeirismo, actividades de educación medioambiental para escolares, xornadas de formación (cursos de inxerto de castiñeiros, de cultivo de cogomelos)…

Dez anos de traxectoria moi frutíferos, sendo un referente en Galicia no desenvolvemento dun monte multifuncional e que contribúe á dinamización da economía local.

Publicado por: MontePituco | 23/04/2018

DÍA DO LIBRO, NO MONTE PITUCO

Día do libro, abril 2018

Este 23 de abril, Día do Libro, ten un significado especial: o da liberdade, o da terra liberada das poutas da especulación e do neo-caciquismo. Durante os anos da loita incansable a prol da protección do Monte Pituco, os libros foron precisamente a fonte de coñecemento da que nutrimos a nosa modesta bagaxe sobre flora e fauna, patrimonio e cultura tradicional, colmando con información as nosas eivas en materias e saberes nos que eramos profanos. 

Mentres os pro-polígono conspiraban nas tabernas, nos camiños ou nos despachos, os valerosos defensores do Monte Pituco atopamos nas librarías, nas bibliotecas ou nos arquivos o soporte para cimentar o noso arduo traballo, que frutificou con dúas sentenzas firmes e irrevocables do TSXG; porque o mérito destes logros xudiciais non foi mera sorte nin casualidade: lemos para aprender, para razoar, para comparar, para argumentar, para verquer luz sobre a ignorancia e a incultura.

Aproveiten este Día do Libro para apoiar o comercio local mercando cando menos un libro -hainos a prezos moi asequibles-, coa vantaxe de favorecerse dos tradicionais descontos do 10% que se aplican nesta data. Estarán contribuíndo tamén a que o sector editorial siga producindo cultura, nun momento no que os recortes seguen facendo mella nesta industria. E se ademais consomen libros en galego, teñan a certeza de facer unha boa achega ao país, tan necesitado do compromiso da cidadanía para seguirmos construíndo unha sociedade forte e madura en termos identitarios. 

Porque en Galicia tamén se escribe e se reflexiona sobre ciencia, medio ambiente e diversidade; porque gozamos dunha natureza rica e singular. Porque hai pequenos colectivos e acreditados especialistas que teñen moito que seguir contando en termos de historia e antropoloxía. Porque hai ensaios ben interesantes e de doada asimilación para lectoras e lectores inexpertos, tanto de autores hispanos como estranxeiros, grazas ao labor dos tradutores e correctores; porque tampouco entendemos o avance intelectual sen a sensibilidade que nos proporciona a poesía.

E porque quizais nada do que levamos feito en Defende o Monte Pituco sería posible sen a perspectiva feminina, sen a inspiración das mulleres anónimas que nos precederon, queremos animar a ler a obra das autorAs. 

Fronte a quen desgrazadamente na nosa parroquia de San Xulián e no noso Concello de Marín segue desprezando, ninguneando, subestimando e coaccionando as mulleres e a súa capacidade para opinar, decidir e actuar, nada mellor que unha ‘vacina de letras’ contra ese machismo abafante e desprezable que aínda toca aturar.

"Biodiversidade" (Catroventos Editora)

No regato das Presas, a publicación dunha cooperativa editorial viguesa, de incipiente traxectoria

BIODIVERSIDADE: CARA A UNHA SEXTA EXTINCIÓN MASIVA, de R. Billé, P. Cury, M. Loreau, V. Maris e S. Huet (coord.); trad. Miguel Braña; limiar, Xosé Veiras (Catroventos Editora, 2017)

“…Aínda que este libro aborda a crise da biodiversidade a escala global e non inclúe ningunha referencia a Galicia, tamén fala da nosa terra. Porque, ao sermos parte do mundo desenvolvido, o impacto sobre a biodiversidade da nosa estrutura produtiva e do noso estilo de vida esténdese por todo o planeta. Como di a filósofa Virginie Maris, cómpre decatármonos de en que xeito os nosos modos de vida ameazan outras formas de vida, en lugares a miúdo moi distantes”. 

"Guía das libélulas de Galicia" (Baía Edicións)

Na aba do Monte Pituco, onde poderiamos botarnos a rolos pola pendente do terreo

GUÍA DAS LIBÉLULAS DE GALICIA, de Miguel A. Fernández-Martínez (Baía Edicións, 2011)

“…As libélulas son dos poucos insectos considerados á hora de adoptar medidas de conservación en Europa. A súa conservación, como especies paraugas, implica a preservación das zonas húmidas onde se desenvolven, que teñen sufrido unha importante diminución nas últimas décadas”. 

"O legado dos homes pequenos" (Morgante Edicións)

Dunha editorial do Morrazo, unha obra sobre arte rupestre de Terra de Montes, a carón dos petróglifos marinenses do Pornedo

O LEGADO DOS HOMES PEQUENOS: GRAVADOS RUPESTRES DE CERDEDO, do Colectivo Capitán Gosende (Morgante Edicións, 2017)

“…Ninguén pode negar que o problema non resolto do despoboamento condena esta terra á orfandade, ligándoa a un futuro incerto e sometido a intereses espurios. Sen dúbida, pola súa vulnerabilidade, o acervo arqueolóxico será un dos grandes damnificados desta situación terminal. Capitán Gosende enorgullécese de figurar na nómina de asociacións e individualidades que, na Galiza, se botaron ao monte acirrados pola urxencia de dar a coñecer e protexer co coñecemento o que é patrimonio de todos”. 

"A linguaxe das campás" (Os Chichisos)

Música para os sentidos, tamén a badaladas. Unha digna autoedición, como exemplo de que querer é poder

A LINGUAXE DAS CAMPÁS: ETNOGRAFÍA DOS SINOS, de Rosalía Rodríguez e Rafael Quintía (Asociación Cultural Os Chichisos, 2017)

“…A campá, en conclusión, é un símbolo de relación entre o ceo e a terra; tamén representa a chamada á oración e lembra a obediencia aos mandatos divinos. As campás simbolizan, ademais, a orde e a disciplina, pois son as que marcan o tempo de traballo. Tamén é frecuente en moitas culturas a idea de que a campá ten función expulsadora da desgraza, así como poder de exorcismo e purificación, polo que se usan como amuleto protector contra as potencias do mal ou para afastar as malas influencias”.

"Pequeños paraísos" (Acantilado)

O monte non é un xardín, no sentido moderno da palabra, pero o Pituco é o noso paradisíaco ‘locus amoenus’

PEQUEÑOS PARAÍSOS: EL ESPÍRITU DE LOS JARDINES, de Mario Satz (Acantilado, 2017)

“…Si nos preguntaran cuál es el color más abundante en la tierra muchos diríamos que el azul, pues los viajes al espacio exterior han condicionado nuestra percepción hasta el punto que tendemos a ver nuestro planeta como una esfera envuelta en prodigiosos, glaucos, vibrantes océanos y mares. Aquí, sin embargo, a ras del horizonte y en nuestra casa terrestre, es el verde con sus diversos tonos y semitonos el color privilegiado que abruma nuestros sentidos al tiempo que estimula nuestros conos y bastones. Un ‘verde que te quiero verde’ que, como viera con alegría García Lorca, nos habla de un reposo y de una querencia, de frescura y de sombra”.

"Explicación de los árboles y de otros animales" (Ediciones Sígueme)

Edición bilingüe portugués-castelán. Luz, natureza e silenzo, feitos verso

EXPLICACIÓN DE LOS ÁRBOLES Y DE OTROS ANIMALES, de Daniel Faria; trad. Luis María Marina; ilustr. Christian Hugo Martín (Ediciones Sígueme, 2014)

“Como doem as árvores 

Quando vem a primavera

E os amigos que ainda estão de pé”.

"En un metro de bosque" (Turner)

Un libro -finalista do Premio Pulitzer de non ficción- que xa recomendamos en 2016

EN UN METRO DE BOSQUE: UN AÑO OBSERVANDO LA NATURALEZA, de David George Haskell; trad. Guillem Usandizaga (Turner Publicaciones, 2014)

“…Los productos madereros pueden ser mucho más sostenibles que otras alternativas como el acero, los ordenadores y el plástico, que consumen grandes cantidades de energía y productos naturales no renovables. El problema de la economía forestal moderna radica en la forma desequilibrada con que obtenemos madera de la tierra. Nuestras leyes y reglas económicas sitúan el beneficio a corto plazo de la extracción por encima del resto de valores. No tiene por qué ser así. Podemos volver a encontrar la senda de la gestión cuidadosa centrada en el bienestar a largo plazo tanto de los seres humanos como de  los bosques”.

"Dicionario de mulleres galegas" (Edicións A Nosa Terra)

Mulleres-toxo que ‘pinchan’, mulleres-chorima que ‘iluminan’. Agasallo da Marea Feminista de Marín pola participación no ciclo Loitadoras. Grazas!

DICIONARIO DE MULLERES GALEGAS, de Aurora Marco (Edicións A Nosa Terra, 2007)

“…A presenza de tantas féminas na historia de Galicia, máis ampla e de maior calado do que a simple vista semella, testemuña a loita das galegas que formaron parte activa da súa sociedade e do seu tempo. A historia non as puido borrar. Nesta altura en que a consecución dos nosos dereitos vai avanzando, amodiño, é importante saber de onde vimos, coñecer os nomes e a traxectoria das que nos precederon -xenealoxía feminina-, das que saltaron as barreiras de chumbo durante séculos, valorizar o seu traballo e, en definitivo, deitar luz sobre o noso pasado”. 

Publicado por: MontePituco | 22/04/2018

MANIFESTACIÓN EN DEFENSA DO MONTE VECIÑAL

Neste 22 de abril, coincidindo co Día da Terra, as rúas de Compostela foron o itinerario dunha nova manifestación “Na defensa do Monte Veciñal” e a prol da “Titularidade da Veciñanza Comuneira”. A Organización Galega de Comunidades de Montes Veciñais, co apoio da Asociación pola Defensa da Ría de Pontevedra, ADEGA, FRUGA, CIG, SLG e ATRIFOGA convocaron esta mobilización “Por un Plano Forestal” e “Para un Medio Rural Vivo”.

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

20180422_125557-minManifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

20180422_130009-min

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Alí estivo tamén presente o Monte Pituco (Pornedo) que, despois de oito anos de loita contra o proxecto de construcción dun polígono industrial auspiciado polo Concello de Marín e pola Xunta, conseguiu demostrar que as causas xustas logran sobrepoñerse aos intereses políticos e especulativos. O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia protexeu o Monte Pituco dos depredadores que pretendían arrebatarnos os seus valores naturais, culturais e paisaxísticos.

Por iso, o lema da nosa camiseta tivemos que actualizalo con rotulador: sobre “Defende o Monte Pituco (Pornedo) re-escribimos con moito orgullo SALVAMOS O MONTE PITUCO (PORNEDO).

Manifestación Por un Plano Forestal: Compostela, abril 2018

Manifestación polo monte veciñal

Manifesto a prol do monte veciñal

Publicado por: MontePituco | 16/04/2018

SATURNIA PAVONIA, NOS ALEDAÑOS DO PITUCO

Saturnia pavonia

Logramos defender e salvar o Monte Pituco (Pornedo) malia de carecer de competencias académicas en materia de fauna e flora, a pesar de non sermos expertos en patrimonio arqueolóxico, nin técnicos en análise de terreos nin curvas de nivel, nin moito menos titulados na farragosa lexislación urbanística, como tampouco houbo ‘masters’ dos que tanta controversia xeran actualmente a conta dos políticos que inflan os seus currículum con estudos que non cursaron.

Pero se algo fixemos ben nos últimos oito anos foi rodearnos de bos ecoloxistas e biólogos, arqueólogos, enxeñeiros, abogados e outros expertos en saberes vencellados á natureza e á paisaxe, á historia e á cultura, á ciencia e ás letras. De todas e todos eles aprendemos e seguimos nutríndonos e abraiándonos ante os novos coñecementos que o Monte Pituco nos vai deparando. 

Cos valiosos e xenerosos consellos e informes destes profesionais e especialistas conseguimos convencer os maxistrados do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia da imperiosa necesidade de protexer e conservar o ‘balcón da ría’. Ningún polígono industrial -nin do Concello nin da Xunta- conseguirá roubarnos a beleza das súas vistas, os tesouros do seu pasado milenario, a biodiversidade dunha contorna irrigada por numerosos mananciais.

Un novo capítulo nesta inesgotable fonte de sorpresas que é o Monte Pituco e os seus aledaños ten nome propio, con reminiscencias case mitolóxicas: “Saturnia pavonia”. Foi José Rodrigo Dapena, membro da Sociedade Galega de Historia Natural, quen nos axudou a identificar -benditas redes sociais cando se empregan para facer ben!- esta fermosa bolboreta nocturna que, milagreiramente, sobreviviu a un involuntario percance doméstico.

Rescatar esta beleza voadora e darlle a oportunidade de completar o seu ciclo vital cunha abondosa posta de ovos foi unha oportunidade excepcional que nos brindou a providencia. Agora, nas boas mans dun apaixonado dos lepidópteros, quizais teñamos a posibilidade de seguir a evolución das futuras larvas que nazan e de seguir a súa conversión en crisálidas para finalmente despregar as súas ás na fase adulta.

…Así pois, moita atención á bitácora “Volvoretas e eirugas“!

Saturnia pavonia

A área xeográfica con presenza da Saturnia pavonia abrangue dende Europa Occidental ata Siberia Oriental. Na Península Ibérica atópase no terzo norte, ademais de Cataluña, Levante, unha boa parte de Aragón e Andalucía, ademais do norte de Portugal.

A Saturnia pavonia ou pavón nocturno é un dos tipos de grandes bolboretas nocturnas, entre as 1.500 especies que hai descritas en todo o mundo, das cales só 5 teñen o seu hábitat no continente europeo.

Os individuos masculinos teñen unha envergadura de 50 a 58 mm, que pode chegar a 75 cm no caso das femias. Mentres que os machos teñen unhas antenas cunha clara forma de peite, un abdome máis menudo e cor amarela-alaranxada na parte posterior das ás, as féminas de Saturnia pavonia son dun aspecto máis grisallo.

Os ovos, cun tamaño non superior aos 2 mm e dunha cor entre branco e gris, tardan uns 10-14 días en eclosionar. Deles sairán unhas larvas ou eirugas de cor negra, con manchas alaranxadas aos lados, e cun tamaño duns 2-3 mm que chegarán a medir uns 60 mm de lonxitude. Logo de alimentarse da parede do propio ovo, irán medrando ata que o seu corpo verdoso se cubra de pelos amarelos, rosados ou alaranxados, ademais de espullas.

A chamada pupación ou ninfose producirase a comezos do outono no interior dun resistente casulo de seda con forma de pera, tecido sobre a planta nutricia, que pode ser carrasco (calluna vulgaris, erica), árbores (salgueiro, endrino, espiño albar) ou arbustos (silveira ou arando).

Os adultos xa estarán voando na primavera seguinte, a partir de marzo, podendo chegar a altitudes de ata 2000 metros. Mentres que o macho é diurno e voa trazando unha liña en zigzag, a femia ten hábitos nocturnos e mantense en repouso durante o día.

Fonte: Asturnatura

Máis información: Saliencia

Publicado por: MontePituco | 15/04/2018

HOXE, ASEMBLEA NA COMUNIDADE DE MONTES DE SAN XULIÁN

15 de abril, de 2018, asemblea na Comunidade de Montes de San Xulián

Publicado por: MontePituco | 09/04/2018

O PITUCO, NA ARTE DE JUAN RIVAS

Juan Rivas, "O Pituco"

Afincado en Marín, Juan Rivas (Pontevedra, 1974) licenciouse en Belas Artes na Facultade de Pontevedra e completou a súa formación en Londres, Austria e Almería. Compaxina o seu traballo como profesor de ensino medio coa súa faceta artística, que ten plasmado en varias exposicións e libros ilustrados.

Iniciada arredor do ano 2014, “Pintura no lugar” é unha serie da que forman parte moitas fotografías que o autor comparte nas redes sociais e que inclúe nas mostras nas que participa. “Consiste en debuxar a paisaxe nalgún soporte que forme parte da propia paisaxe, e dicir, debuxar o que estás vendo nun poste ou nunha farola, de maneira que unha vez rematado o debuxo, dende ese punto, se poidan ver a paisaxe e a súa representación”, ten explicado Juan Rivas na bitácora do fotógrafo galego Manuel Sendón.

Utiliza pastel, xiz, lápices de cores e rotuladores, que son materiais axeitados para traballar técnicas de debuxo rápidas. Trala súa intervención no soporte elixido, o artista inmortaliza o traballo cunha fotografía na que recolle tanto a vista ou a paisaxe como o debuxo que fai dela. “Interésame recoller na fotografía a textura do soporte que está á intemperie (metal, madeira, cemento…) en combinación coa plasticidade da pintura e a luz da escena”, precisa Rivas.  

“Antes fotografaba a paisaxe e logo, a partir da foto, pintaba un cadro; agora o proceso invírtese, xa que pinto a paisaxe e fotografo o cadro”, puntualiza o autor sobre esta evolución ou nova fase da súa traxectoria creativa.  

“Non levo un cadro ou unha libreta onde pintar; o cadro queda alí onde foi pintado, pero levo unha foto que recolle as dúas cousas: paisaxe e cadro”, comenta Juan Rivas sobre a súa práctica da “pintura do natural”, na que lle importa especialmente a busca dunha perspectiva determinada e mesmo a incidencia da luz cambiante.

Trátase, en definitiva, dun “traballo efémero” que queda fielmente captado coa fotografía, porque os efectos da intemperie sobre a obra -a choiva, o vento, a luz…- irán degradando e borrando co tempo o rastro dos pasteis, dos xices, dos lápices e dos rotuladores sobre o metal, a madeira ou o cemento.

Os aledaños do Monte Pituco teñen sido ‘modelo pictórico’ de Juan Rivas, captando árbores, casas ou camiños cuxa silueta resalta no espazo. Agradecémoslle estes petiscos de colorido entre a natureza para que a sensibilidade artística e a cultura flúan entre as xentes que visitan esta paraxe, agora xa definitivamente protexida e a salvo do formigón, do asfalto, da destrucción.

Juan Rivas, "O Pituco"

Juan Rivas, "O Pituco"

Juan Rivas, "O Pituco"

Juan Rivas, "O Pituco"

[Fotografías tomadas do perfil de Facebook de Juan Rivas]

Publicado por: MontePituco | 06/04/2018

MILLO CORVO, EN MEIRO

Victoria Martínez, da Asociación Millo Corvo

Victoria Martínez, da Asociación Millo Corvo

Vinte anos cumpre neste 2018 o Encontro-Degustación do Millo Corvo que organiza a Asociación Cultural de Meiro.

Corría o ano 1997 cando se fundou a Asociación Socio-Cultural, Deportiva e Xuvenil nesta parroquia de Bueu, que vén traballando a prol da recuperación dunha variedade de millo de cor negra e practicando con esta materia prima unha encomiable artesanía agroalimentaria. Ao longo de todo o ano, seguindo o ciclo natural do millo, este colectivo desenvolve diversas actividades de carácter etnográfico, educativo, cultural e gastronómico que converxen no Encontro-Degustación programado para este fin de semana.

Tanto a través da revista A Lingua do Corvo que se publicou anos atrás como coa unidade didáctica “A aventura do millo corvo na aldea de Meiro“, esta asociación fomentou ademais o coñecemento e a posta en valor do seu legado entre a veciñanza. Mais tamén con accións de reconstrucción do patrimonio, restaurando -con fondos europeos do programa Proder II- tres muíños no lugar d’O Canudo: de Vilas, de Santos e da Laxe.

Muíño do Canudo, no regato homónimo que forma parte do rego do Frade e que desemboca en Bueu no treito denominado río Bispo

Muíño do Canudo, en Meiro (Bueu)

Muíño do Canudo, en Meiro (Bueu)

A peza de madeira que está en contacto coa moa e fai caer os grans de millo recibe o nome de ‘cacarexo’ polo son que emite no seu roce coa pedra. Precisamente, o ritmo desta ‘melodía’ durante a moenda inspirou a tradicional muiñeira.

DSC_1294-minMuíño do Canudo, en Meiro (Bueu)

Senda dos muíños do Canudo, A Laxe, Santos e Vilas, en Meiro (Bueu)

“Baixa polo Canudo a moita historia da brétema

a recibir o canto dos choutos no recudio

incesante: na reboreda palabras de auga.

Move a pedra, baila, referve, tragoa o gran

e hai fariña de ouro que se agranda en aloumiño…”

[Fragmento do pregón do escritor Xosé Vázquez Pintor no IV Encontro-Degustación 2002]

Muíño da Laxe

Muíño da Laxe, en Meiro (Bueu)

Muíño da Laxe, en Meiro (Bueu)

Muíño da Laxe, en Meiro (Bueu)

“Dios te aumente

Dios te acrecente

e que o demo arrevente”

[Fonte, Victoria Martínez]

Esta é unha das beizóns que se pronuncia para que a masa levede, mentres se lle fai unha cruz co canto da man e se deixa repousar cuberta cun pano. Saberase que a masa levedou cando esas dúas raias horizontal e vertical cruzadas desaparecen da superficie do bolo.

PROGRAMACIÓN

VENRES, 6 DE ABRIL

18:00 MUIÑADA. Nos muíños do Canudo. Con queimada a partir das 22:00. Actuación do grupo de Gaiteiros Árdelle o eixo.

XX Encontro do Millo Corvo en Meiro (Bueu)

DSC_1290-minXX Encontro do Millo Corvo en Meiro (Bueu)

https://www.facebook.com/plugins/video.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fmonte.pituco%2Fvideos%2F1837429106289152%2F&show_text=0&width=560

XX Encontro do Millo Corvo en Meiro (Bueu)

XX Encontro do Millo Corvo en Meiro (Bueu)

XX Encontro do Millo Corvo en Meiro (Bueu)

XX Encontro do Millo Corvo en Meiro, Bueu

SÁBADO, 7 DE ABRIL

11:30 Apertura da Ecotaberna, degustación de pratos elaborados con millo corvo. Exposición e venda de alimentos e produtos naturais e orgánicos.

12:00 Roteiro mediambiental de coñecemento do medio: Árbores e plantas silvestres con Gaspar Bernárdez (O Señor das Plantas).
http://turismobotanico.es/

14:00 Actuación do grupo de gaiteiros Seicachove (Catoira).
https://www.facebook.com/seicachove.grupodegaitas

16:00 Obradoiro de encaixe de horquilla (Fina Carrillo, da Academia Agulla e Pincel).
https://www.facebook.com/agullaepincel/

17:00 Obradoiro de elaboración de crema de caléndula e hipérico (Siegrun Bischof, fitoterapeuta e naturópata)

18:00 Charla: Os morcegos no Morrazo (David Álvarez Graña, técnico en recursos naturais e membro das asociacións Drosera e Anduriña)
http://www.morcegosdegalicia.org/index.php?idioma=gl

19:00 Charla: Loita contra a velutina no Morrazo (Asociación Galega de Apicultura no Morrazo). Obradoiro e degustación de productos elaborados con mel: hidromel.
http://www.apiculturagalega.es/aga/dagas

XX Encontro do Millo Corvo en Meiro, Bueu

20:00 Degustando o mirabel do Rosal : A froita galega gourmet. Petiscos e cervexa artesá (Mirabel do Rosal). https://www.mirabeldorosal.com/
https://www.facebook.com/MirabelDoRosalAlenDoVal/

XX Encontro do Millo Corvo en Meiro, Bueu

21:00 Actuación musical do Grupo Virandeira Folk (Vigo)
https://virandeira.jimdo.com/
https://www.facebook.com/virandeirafolk/

DOMINGO, 8 DE ABRIL

11:30 Apertura da ecotaberna, exposición e venda de alimentos e produtos naturais e orgánicos.

12:00 Charla: Álvaro Cunqueiro, millo e cultura do viño (Xavier Castro, historiador).
Cata – degustación da Adega Leive (Manuel Docampo). Inscrición previa.
http://www.aurealux.com/
https://www.facebook.com/LeiveAdegas/

13:00 Obradoiro de elaboración de zume verde de plantas silvestres (Siegrun Bischof, fitoterapeuta e naturópata).

14:00 Actuación musical das Pandereteiras Novas Amizades de Nespereira (Pazos de Borbén).

16:00 Convivium Galicia Litoral – Xantar de vagar de Slow Food.
Obradoiro de cociña con produtos da Arca do Gusto (millo corvo e requeixo), coa colaboración de Campo Capela, S.C.G.
https://m.facebook.com/slowfoodgalicia/?__nodl&_rdr
http://www.coopcapela.com/cooperativa/index.php

17:30 Obradoiro de fiado e tinguido de lá (Alpacas As Bolboretas)
http://alpacasasbolboretas.com/

18:00 Charla: Y se hizo la luz: el maíz como eje de la cultura mesoamericana (Gabriela Gutiérrez Espinosa, antropóloga social).
Obradoiro de cociña mexicana: tortas mexicanas.

19:00 Actuación musical do grupo folk Pe de Pote (Mondariz)
https://www.facebook.com/pedepote.mondariz

20º Encontro-Degustación do Millo Corvo

Publicado por: MontePituco | 01/04/2018

PARABÉNS, DONA LUCINDA!

Dona Lucinda e Esther, no Monte Pituco

Dona Lucinda, coa súa sobriña Esther e a pequena Carabel, no Monte Pituco, en 2014

O 1 de abril de 1922 viña ao mundo Dona Lucinda, matriarca da brava estirpe dos Montenegro do Carballal. Hoxe cumpre 96 anos sendo un orgullo para a veciñanza de San Xulián, un exemplo de loita, traballo e dignidade. De ningunha outra muller podía ter nacido un ser humán tan íntegro, comprometido e singular como Xan Montenegro, xemio e figura. 

No día do seu aniversario, o Monte Pituco únese á ledicia da súa familia e achegados, desexando que siga connosco, dándonos alento, sendo espello e fonte de sabedoría.

Parabéns! Saúde! Felicidade!

Publicado por: MontePituco | 01/04/2018

35ª SEMANA GALEGA DE FILOSOFIA

Do 2 ao 6 de abril volverase celebrar en Pontevedra a Semana Galega de Filosofía que organiza a Aula Castelao, co lema “Filosofía e o Común”. As sesións, abertas ao público, celebraranse no Teatro Principal en horario de mañá (10:30h), tarde (17:00h) e noite (20:00h).

Recomendamos encarecidamente a asistencia a estas xornadas, en especial ás sesións vespertinas do luns e do martes, a cargo do arqueólogo Xosé Lois Vilar e do historiador Xosé Carlos Morgade, respectivamente, nas que han aflorar temas vencellados ao patrimonio arqueolóxico e ao monte veciñal; así como a do venres no mesmo horario, co investigador Damián Copena, arredor da ecoloxía e do desenvolvemento do medio rural.

35ª Semana Galega de Filosofía: "Filosofía e o común"

* Xosé Lois Vilar (Baiona, 1965) aprendeu co pai o oficio de vender patacas e froita. Estudou Xeografía e Historia na Universidade de Santiago pero xa rematou a carreira traballando de froiteiro. Na actualidade é feirante, ademais de dedicarse ao estudo do país e formar parte da xunta reitora do Instituto de Estudos Miñoráns. Traballou escavando fosas da represión franquista en Galicia; recolleu a talasonimia entre A Guarda e Nigrán xunto a Roberto Rodríguez Álvarez; no verán colabora nas xeiras do IEM (visitas culturais de día e de noite, por terra e por mar, a elementos do noso patrimonio cultural e natural). Nos últimos tempor dedícase, xunto con outros integrantes do IEM, á recollida de toponimia miñorá e ao Proxecto Equus. Esta iniciativa consiste na defensa, promoción e estudo das burras do monte a través de aspectos administrativo, xenéticos, etnográficos e de estudo da arte rupestre en Galicia e no norte de Portugal.

“Amando o común” é o título da súa ponencia: Para verificar a perda de riqueza cultural nun proceso de deterioro e extinción da etnodiversidade, o  Instituto de Estudos Miñoráns acometeu un extenso traballo de campo do Val de Miñor con homes e mulleres habitantes das serras da Groba e do Galiñeiro. Coa escusa da recollida de toponimia de varias parroquias levouse a cabo un labor transversal que inclúe a recollida de vocabulario e á vez dos usos e saberes tradicionais que transparentan a estrutura e organización rural agrogandeira herdeira, continuadora da explotación milenaria da terra que levou a un agudo coñecemento do medio, á regulación do uso das augas, á observación da natureza, ao coñecemento de xenealoxías de seres humanos e animais, á organización comunal dos montes, ao aproveitamento do mar ou á xestión das burras do monte, entre outros aspectos. Hai xeitos e calidade de vida á que non queremos volver, pero hai moitos elementos milenarios constitutivos da sociedade rural e mariñeira que deberiamos coñecer, recoller, transmitir e aproveitar como recurso en diferentes aspectos.

* Xosé Carlos Morgade é licenciado en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago. Publicou un traballo de investigación histórica sobre as devesas reais en Galicia e varias publicacións divulgativas sobre o monte veciñal en man común. Diplomado en Profesorado de E.X.B., publicou diversos materiais didácticos de carácter etnográfico. En 1993 foi promotor da Comunidade de Montes de Mourente no concello de Pontevedra e membro da súa xunta eitora desde entón, sendo o seu actual presidente. Tamén foi impulsor da Mancomunidade de Montes de Pontevedra en 1999 e o seu secretario ata o ano 2016, mantendo actualmente representación na súa directiva. Ademais, foi membro da Comisión Organizadora do I Congreso de Comunidades de Montes celebrado en Poio en 1997 e da xunta reitora da Organización Galega de Comunidades de Montes desde a súa fundación en 1999 ata 2014; dirixe a revista “O común dos veciños”, promovida por esta entidade. Ten publicado varios artigos en xornais e revistas sobre os montes veciñais en man común. En xaneiro de 2015 foi elixido primeiro presidente de “Iniciativa Comunales: Iniciativa para la Defensa y el Reconocimiento de las Áreas conservadas por Comunidades Locales” na Asemblea Constituínte celebrada en Córdoba e que agrupa a colectivos, asociacións e comunidades de todo o estado español. Actualmente Iniciativa Comunales é a entidade encargada en España do Rexistro de ICCAs promovido pola ONU.

Na conferencia titulada “O que é do común  non é de ninguén” falará sobre os montes veciñais. Como calquera dos numerosos recursos que aínda hoxe se explotan
de xeito comunitario en todos os continentes, estiveron historicamente ao servizo das
comunidades de veciños para cubrir as súas necesidades. E se puideron facelo, en maior ou menor medida en cada etapa histórica, en boa parte foi porque conservaron o proindiviso para garantir a equidade na desigualdade e que cada un puidera aproveitar o que necesitase segundo o que había, sempre desde a consideración de que o monte era de todos. A organización dos aproveitamentos, a igualdade de dereitos e o artellamento do monte veciñal na paisaxe física, cultural e simbólica da poboación conferiu ás terras comunitarias unha función social integradora. A necesidade de que o recurso debía perdurar polo ben de todos dotouno dunha función ambiental que soamente o uso comunitario pode garantir. Porque terreo, comunidade e gobernanza conforman as tres patas que sustentaron unhas entidades que axudaron, durante longos séculos, a manter a poboación de Galicia, incluíndo a maioría das súas institucións.

* Damián Copena Rodríguez é licenciado en Economía pola Universidade de Vigo e acadou o grao de Doutor pola mesma Universidade en decembro de 2015, a través da defensa da Tese de Doutoramento titulada “Enerxía eólica e medio rural: unha análise aplicada dos impactos socioeconómicos dos parques eólicos no mundo rural galego”, pola que obtivo o III Premio Jesús García Calvo de investigación en desenvolvemento rural e cooperativismo na modalidade de Teses de Doutoramento. Dende 2008 forma parte do Grupo de Investigación en Economía Ecolóxica e Agroecoloxía da Universidade de Vigo. As principais liñas de investigación de Copena están vinculadas ao mundo rural e ás enerxías renovables, destacando -entre outros ámbitos- a análise de impactos das enerxías renovables no rural galego, o desenvolvemento rural, a dinamización dos espazos forestais, a acción colectiva, a propiedade comunitaria, os
circuítos curtos de comercialización e o patrimonio apícola cereiro. O investigador ten participado na organización de eventos científicos como o Congreso Internacional de Agroecoloxía, ademais de publicar artigos en revistas científicas. Actualmente é contratado posdoutoral pola Universidade de Vigo e está a realizar unha estadía de
investigación no Instituto Superior de Agronomía da Universidade de Lisboa na que está facendo unha comparativa entre o manexo comunitario dos recursos naturais en Galicia e Portugal.

“Acción colectiva, comúns e economía ecolóxica: iniciativas dende o mundo rural galego” é o completo enunciado da súa charla. O mundo rural galego conta con importantes problemáticas que se teñen acentuado nas últimas décadas, sostén Copena. O abandono do complexo agro-monte vinculado coa desaparición do sistema agrario tradicional, provocou a perda de poboación nas áreas rurais, dos manexos comunitarios e a aparición de graves problemáticas socioambientais entre as que destaca a dos incendios forestais. Porén, neste contexto complexo, están agromando no mundo rural iniciativas relacionadas coa acción colectiva que -a partir das premisas establecidas na economía ecolóxica- empregan racionalidades comunitarias non convencionais e apostan por outros modelos de aproveitamento sustentábel dos recursos propios. Estas novas experiencias vinculadas coa propiedade comunitaria, coas ferramentas de manexo colectivo dos recursos locais ou coas novas interaccións colectivas entre o rural-urbano, están a construír un mundo rural alternativo ao convencional baixo a lóxica do común e da sustentabilidade socioambiental. No seu relatorio exporá algunhas desas iniciativas colectivas que se están a desenvolver no rural galego e analizará as premisas baixo as que se sustentan.

[Fonte: Aula Castelao de Filosofía]

Publicado por: MontePituco | 01/04/2018

NOVAS PEZAS CON MOTIVOS RUPESTRES EN ALÉN DAS OLAS

Pezas con motivos rupestres elaboradas por Alén das Olas

Do taller de artesanía Alén Das Olas Cerámica, en Marín, están saíndo novas pezas que outra volta volven recorrer -de xeito elegante, rigoroso e respectuoso- ás figuras rupestres como elemento decorativo, como xa fixeran o pasado ano aceptando o reto da Asociación Monte Pituco para reinterpretar os gravados rupestres do Pornedo dándolles forma de recipiente ou elemento de adorno.

Os petróglifos do Pornedo, en cerámira, por Alén das Olas

Tivemos a sorte de contar daquela coa receptividade, co talento e coa sensibilidade de Laura Villanueva modelando a arxila con mestría, manexando o torno con esmero, e logrando que os trazos milenarios destes petróglifos se proxecten máis aló das pedras onde os nosos devanceiros deixaron a súa pegada, preto do ‘balcón da ría’.

Petróglifos do Pornedo nas pezas de Alén das olas

…Agora podes levar á túa casa figuras coma estas, que están saíndo do forno de Alén das Olas. Tamén podes facer un fermoso e orixinal agasallo, visitando o obradoiro situado no baixo nº7 da rúa Exército e Marina e elixindo entre a ampla variedade de deseños que teñen á venda. Que mellor xeito de contribuír ao coñecemento do noso patrimonio e, ao mesmo tempo, colaborar no apoio ao comercio e ao emprendemento local.

Os petróglifos do Pornedo, en cerámira, por Alén das Olas

Publicado por: MontePituco | 24/03/2018

RUTA DO CLUB CICLISTA DE MARÍN ATA O PITUCO

O Club Ciclista de Marín dedicaba este ‘día azul’ do Domingo de Ramos a visitar o Monte Pituco (Pornedo). Nunha actividade á que nos sumamos espontánea e solidariamente, acabamos sendo anfitrións e guías na andaina por este espazo natural protexido cheo de patrimonio, natureza e paisaxe.

Coa participación de Jose G. Dopazo e coa caseta de turismo como punto de partida, dirixímonos ata As Pedreiras e a súa fonte; primeira parada da ruta neste tradicional barrio marinense. 

Fonte das Pedreiras

Fonte das Pedreiras

Con ritmo áxil e algo de esforzo, como sempre que acontece nunha actividade con certa esixencia física, enfilamos a senda do Pornedo a través de Arealonga, dende onde tamén admiramos as vistas panorámicas das zonas urbana e portuaria.

Subindo Arealonga

Vistas de Marín subindo Arealonga

Vistas de Marín subindo Arealonga

Acceso ao Monte Pituco dende o cruce do Regueiriño

Nunca no Pornedo houbo tanto despregue loxístico coma nesta iniciativa do Club Ciclista: cobertura asistencial, protección civil e vehículo propio da organización. Había que inmortalizalo.

Actividade deportiva na pista forestal do Pituco

Coa chegada do bo tempo comezamos a percibir un notable incremento das visitas ao Monte Pituco (Pornedo), tanto de sendeiristas equipados como de veciñanza que se achega a dar un paseo na compaña das mascotas, e por suposto, ciclistas que empregan a pista forestal como itinerario dos seus adestramentos.

No sendeiro entre Sete Camiños e Pornedo

Tras visitar a mámoa e os petróglifos de Sete Camiños, o itinerario continuaría ata o conxunto rupestre do Pornedo e o miradoiro, para rematar a parte cultural da ruta a carón dun xacemento que non podía faltar: os gravados de Pinal de Caeiro, coñecidos como ‘O ciclista’.

No sendeiro entre Sete Camiños e Pornedo

No sendeiro entre Sete Camiños e Pornedo

Escarabello minotauro

Unha curiosa sorpresa: o exemplar de ‘escarabello minotauro’ que atopamos no val do Pornedo, mostra da progresiva recuperación da biodiversidade neste monte dende que logramos erradicar o circuito ilegal de motorismo que tiña convertido este espazo nun auténtico inferno de ruído, contaminación e degradación do solo. Dende entón, volve medrar a vexetación, a veciñanza da parroquia retomou a actividade agrogandeira e a fauna volve habitar o territorio. No caso do ‘escarabello minotauro’, este insecto cumpre unha función moi importante, por escatolóxica que pareza: dedícase a facer pelotas dos excrementos que depositan outros animais e a furar na terra para construír pequenas galerías, contribuíndo así a airear o solo e a nutrilo con nitratos.

No miradoiro do Pornedo, o 'balcón da ría'

No miradoiro do Pornedo, o 'balcón da ría'

Un dos recunchos máis atractivos da ruta: o miradoiro do Pornedo, o ‘balcón da ría’… que non necesita que lle instalen un banco nin unha pasarela de madeira; que pode prescindir de folletos propagandísticos a toda cor. Porque a mellor campaña turística é o propio lugar, a fascinación que causa nas persoas que o visitan; un lugar ao que sempre volver.

No sendeiro entre o Pornedo e Pinal de Caeiro

Dende a Asociación Monte Pituco agradecemos ao Club Ciclista de Marín ter pensado no Monte Pituco (Pornedo) para o seu programa de actividades de lecer. Que teñamos constancia, era a segunda visita dende que en abril de 2011 este colectivo tamén lle dedicou un dos ‘días azuis’ ao Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños. Confiamos en que nesta ocasión a visita teña servido para seguir dando a coñecer este recuncho da nosa vila que, agora definitivamente libre da ameaza do polígono industrial que había proxectado por parte da Xunta e do Concello, pode continuar cumprindo a súa función social como lugar de esparcemento, para a práctica deportiva responsable e autorizada, para gozar do medio ambiente e dos valores histórico-culturais que atesoura esta área cuxos monumentos megalíticos e gravados rupestres nos remontan ao Neolítico e á Idade do Bronce. 

Cultura, natureza e deporte ben poden ser bos aliados.

Publicado por: MontePituco | 10/03/2018

ASÍ FOI ‘LOITADORAS’

A Asociación Monte Pituco agradece a invitación da Marea Feminista de Marín a participar en ‘Loitadoras’, compartindo mesa con Queta Molas, da Asociación Pola Memoria Histórica de Marín, e con Mari Carmen Santos, do colectivo Polígono na Brea Non; dous honrosos exemplos que, no caso de Brea-Seixo, supuxo un importante apoio na modesta causa que vimos defendendo dende decembro de 2009, a prol da conservación do Monte Pituco, ou Monte Pornedo.

Nós resistiámonos a imaxinar o futuro cun polígono industrial a carón das nosas casas. Liamos con crecente preocupación as noticias sobre a repercusión que estaba tendo a sentenza do Tribunal Supremo declarando ilegais os recheos portuarios, e a reacción do goberno local bipartito apuntando ao Pituco como alternativa para as empresas que quedaban en situación de inseguridade xurídica. Non podiamos quedar cos brazos cruzados: a asociación de veciños de San Xulián, con Xan Montenegro á cabeza, presentara alegacións ao planeamento urbanístico que se estaba tramitando; tamén a Asociación pola Defensa da Ría. Pero non era forza abondo para pararlle os pés aos dirixentes municipais, máis preocupados por facer electoralismo, demagoxia a conta da creación de emprego e, sobre todo, por atender outros intereses económico/especulativos.

A forza déunola a memoria. Se en 8-9 anos conseguimos evitar que no ‘balcón da ría’, como lle chamaba Xan, se construíra un parque empresarial -a dúas bandas (é dicir, por parte do Concello de Marín a través do PXOM, e tamén por parte da Xunta no marco dun Plan Sectorial de solo industrial a nivel autonómico)- foi por termos o alento de dúas inesquecibles ‘Pitucas’, Sara e Ignacia.

“Aprendéstesnos a dicir fento, toxo, moucho, pegha, raposo, reghato, outeiro. Coñeciades estes montes coma a palma da man. Botastes o gando a pacer onde verdecía a herba, recollestes nel a leña coa que quentastes os nosos fogares e o estrume para as cortes, bebestes dos seus mananciais.

Nestes montes namorastes, nestes montes están as vosas pegadas e a suor do voso traballo, nestes montes está o eco das vosas voces. E aínda que xa non estades fisicamente connosco, a vosa memoria é o combustible inesgotable que nos impulsa a defender este legado insustituible que nos deixastes.

Non imos ceder. O voso espírito está vivo en cada floriña ventureira, en cada poza de auga, en cada pedra, en cada árbore. Alá onde se pouse a vista está a paisaxe que os vosos ollos admiraron por anos e anos. E así debe seguir sendo”.

Escribimos isto en 2010, nos primeiros compases do blog do Monte Pituco. Esta bitácora deunos a vida: foi diván, plataforma de expresión e difusión, pano de bágoas, caderno de campo 2.0… Levamos publicado nel máis de 2.200 artigos entre textos propios, colaboracións e documentos de hemeroteca. Se Mari Carmen decidiu pórlle punto e final a aquela estupenda páxina con versos de Celso Emilio Ferreiro cando a súa loita rematou con final feliz, nós xa non concebimos a nosa existencia sen este apéndice dixital, mal que lles pese aos integrantes do goberno local e dos partidos políticos, aos pro-polígono, ou á Comunidade de Montes de San Xulián, cuxo presidente asegurou que están “fartos” do que publicamos nel.

Escribimos tamén en 2010:

“Criticar, discrepar, rebelarse, argumentar, molestar… ese é o problema. Alguén atopou a horma do zapato e parece estar disposto a manipular e amedrentar con expresións do tipo: ‘No debería ir insultando por ahí a nadie porque LE SERÁ MEJOR’. Pois non lles teño medo. Non son ninguna maleducada, como pretenden insinuar. Terán poder e influencias, pero non me van silenciar”.

Sobrevivimos a varias directivas da Comunidade de Montes de San Xulián; con todas houbo mala relación. O primeiro presidente co que turramos recoñeceu -só a nós, mais non publicamente- que o polígono industrial no Monte Pituco non era técnicamente viable e, aínda que a asemblea nunca fixo un pronunciamento oficial, aquela xunta rectora estaba por sacar tallada do polígono.

Outros virán que bos te farán, di o refrán. E efectivamente, coa actual directiva o trato é aínda peor, ata o extremo de sermos VETADOS: as Xornadas pola Protección do Patrimonio da parroquia que organizamos en novembro e que se ían celebrar no bar da Casa de Montes, tiveron que reubicarse apresuradamente noutro local porque cando a directiva se enterou de que os xestores da taberna nos cederan o salón anexo, prohibíronnos o uso das instalacións como represalia pola denuncia presentada a raíz dunha agresión grave ao conxunto rupestre da Carrasca como consecuencia dunhas tarefas de desbroce encargadas pola Comunidade sen supervisión nin medidas de protección do patrimonio arqueolóxico.

Porque este patrimonio non lles interesa. A sinalización do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños, que presenta numerosos desperfectos por actos vandálicos na parte de San Xulián, non foi restituída nin reparada. E medo nos dá o resultado da xuntanza que se anunciou coa Comunidade por parte do Concello para incorporar os xacementos situados no monte veciñal da parroquia no Plan de Protección do Patrimonio que se está elaborando.

E non hai mulleres na actual directiva. Cando as houbo, lamentablemente ou foron invisibles ou estiveron por favorecer os seus intereses particulares, como unha ex-tesoureira, que tiña montado un taller de costura na Casa de Montes e que logo se beneficiou do aluguer do bar durante un tempo.

De toda a xente tóxica que atopamos nestes anos, o ex-vicepresidente da Comunidade de Montes foi un dos máis machistas. Nunca esqueceremos ese “nena”, dito en ton desprezativo, que pronunciou cando se lle levou a contraria nunha xuntanza sobre a xestión dun manancial de auga para regadío no que quería mangonear á súa maneira. Cuestionar a capacidade dunha muller para saber ou opinar dun tema, subestimala, falar mal dela ás súas costas e chegar ao extremo de -supostamente- influír nunha persoa menor de idade para que emprendese unha campaña de acoso e desprestixio nas redes sociais, foron algunhas das mañas que houbo que aturar pola súa parte. Acabouse presentando unha denuncia na Comisaría cando aquel rapaz non depuxo a súa actitude despois de ir onda o seu pai para -amable e pacificamente- poñer en coñecemento seu o que acontecía.

Este veciño que compatibilizaba o seu posto na directiva da Comunidade con outro cargo nunha asociación veciñal que rebautizamos como Virxe dos ‘Remendos’, utilizou -presuntamente- cartos desa entidade para pagar un estudo técnico a un mercenario segundo o cal no Monte Pituco non cabía un, senón DOUS, polígonos industriais. Ademais, este veciño convenceu ao titular da empresa Revestimientos Tito e ao responsable de Eventos Dibay para que presentasen alegacións na Xunta A FAVOR de incluír o polígono proxectado no Pituco dentro do Plan Sectorial de Áreas Empresariais de Galicia.

Tamén na política local atopamos moitas miserias.

Houbo un alcalde socialista, Francisco Veiga, que durante máis dun ano se negou a recibir os representantes da Asociación Monte Pituco. O máximo que fixo foi atender uns minutos de malas maneiras por teléfono e improvisadamente a carón das escaleiras do Concello ao remate dun pleno. Foi incapaz de dar sequera un motivo válido polo que o Monte Pituco tiña que ser o emprazamento dun polígono industrial. E para rematar de empeorar esa pésima imaxe, o seu concelleiro de Xardíns, Manuel Pazos Lamoso, amparouse na súa categoría profesional para asegurar -cando non sabiamos aínda case nada do que hoxe sabemos sobre o Monte- que o Pituco era o sitio MÁIS PLANO de todo Marín. Iso é mentir, enganar. E ninguén que minta, que engane ou que se negue a recibir a veciñanza mentres ostenta un cargo público, se pode permitir o luxo de seguir tendo aspiracións políticas, nin a nivel orgánico no seu partido, nin a nivel municipal. E lembremos que Pazos Lamoso é secretario de política municipal na agrupación local do Psoe, e que Veiga forma parte da executiva provincial á fronte da secretaría de sanidade.

En canto ao Bng, ademais de xogar ao ‘divide e vencerás’ cos colectivos sociais -aos do Pituco poñendo verdes aos da Brea, e a outros botando pestes sobre nós- os seus antigos dirixentes locais sempre se caracterizaron polos excesos verbais e escénicos, tanto mentres gobernaron como cando deixaron de gobernar. De todas as barbaridades, nunca esqueceremos as palabras pronunciadas en sede plenaria polo ex-edil de Urbanismo, Xosé María Vilaboa, ao ser advertido polo PP de que o Monte Pituco tiña protección ambiental pola súa pertenza ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo: “Pois DESAFÉCTASE e punto”, respostou. Tamén nos informaron que a razón pola cal o Bng de Marín rexeitaba o proxecto de creación do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Camiños, que sí contaba co respaldo das agrupacións nacionalistas de Pontevedra e Vilaboa: “Porque non ten sentido apoialo se queremos construír un polígono industrial no Pituco”, argumentou a ex-edil de Cultura, Esther Crespo. Mais para rematar de definir o talante desta xente que tivo ou ten aínda responsabilidades institucionais, valga un episodio sucedido na porta do Concello ao remate dun longo pleno en xuño de 2016, ante a mirada atónita dos concelleiros que saían, cando Vilaboa proferiu reiteradamente improperios como “impresentable” e ameazas polas críticas que recibe neste blog ao papel desempeñado por el e polo seu equipo político. Todo isto ante a pasividade e a connivencia dos seus compañeiros na Corporación, Pilar Blanco e Alfonso Fernández.

Á vista destes antecedentes, resulta incomprensible e indefendible que alguén así, que só merece estar POLITICAMENTE ENTERRADO, teña a posibilidade de seguir participando da vida municipal como asesor ou potencial aspirante a calquera candidatura electoral.

DÚAS SENTENZAS do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, ambas FIRMES E IRREVOCABLES, son as nosas bazas para permitirnos o luxo, a liberdade e a tranquilidade de falar con esta contundencia. A máis alta instancia xudicial galega tumbou de raíz as pretensións do Concello de Marín e da Xunta de construír un polígono industrial no Monte Pituco: dúas demandas con resultado favorable grazas á profesionalidade do equipo xurídico formado por Juan e Rafael Areses, artífices da vitoria da Plataforma en Defensa da Praza dos Praceres contra o Ministerio de Fomento a conta da construcción do ramal ferroviario ao porto de Marín e dos recheos ilegais.

Foi un esforzo económico considerable, soportado fundamentalmente con recursos propios e contadas achegas voluntarias. A isto cómpre engadir os gastos adicionais xerados pola necesidade de dotarnos de informes técnicos para probar a inviabilidade do proxecto dende o punto de vista da pendente física do terreo e do evidente impacto paisaxístico.

Tamén foi decisiva a achega do arqueólogo Álvaro Arizaga na valoración negativa do proxecto industrial dende o punto de vista da afección ao patrimonio histórico catalogado. Outros expertos foron consultados tamén para explorar as consecuencias a nivel medioambiental.

Paralelamente, foi moi valioso o apoio permanente de moitas compañeiras e compañeiros de camiño que fomos coñecendo ao longo do tempo, dos que aprendemos e seguimos aprendendo cada día: a comisión técnica do proxecto de creación do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños, en especial Fran Currás, que nos segue demostrando o valor do compromiso e da coherencia; Juan Carlos Epifanio, que nos descubriu as aves rapaces e a saramaganta rabilonga; Paulo Troitiño, que nos abraia co seu coñecemento integral dos montes -patrimonio arqueolóxico, fauna e flora, etnografía, antropoloxía-; Pichi Martínez, de Luita Verde e da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, un referente no ámbito do ecoloxismo; a familia Montenegro coas bravas ‘Lucindas’ e coa viaxeira Esther por estaren sempre aí; as nais e os pais, por todo.

Non foi nada doado chegar ata aquí. Hai un custe incalculable e irrestituible: horas roubadas ao sono e ao descanso que se traducen nun desgaste físico; desgaste tamén mental polo peso das preocupacións acumuladas durante o proceso de elaboración dos recursos xudiciais, como resultado de facerlle fronte aos ataques dos pro-polígono. O sacrificio persoal deixoume unha pegada imborrable para o resto da miña vida.

Se fomos quen de ir superándonos e sobrelevar esta responsabilidade sen tirar a toalla foi por pura convicción, pola fonda seguridade de ter a razón baseándonos nos argumentos obxectivos que reuniramos antes de dar o paso de pelexar; porque na nosa equipaxe non só custodiabamos a memoria das avoas, senón que polo camiño fomos perdendo amigos e veciños que hoxe non poden saborear connosco o premio polo traballo ben feito: Xan Montenegro, Saturno Vidal, Esmeralda Ruibal. 

Penso que o Pituco devolveunos con creces o que perdemos mentres nos dedicamos á súa defensa. O ‘balcón da ría’ debe ser un dos montes máis fotografados: en todas as estacións, chova e vente ou faga sol e calor. Ademais de gozar da grandiosidade da paisaxe, aprendemos a aprezar os seus micro-mundos: liques, insectos, pedriñas, todo é ben atractivo. Interésanos agora particularmente darlle dimensión artística aos seus elementos máis característicos, e así foi como implicamos a orfebres como Laura Romeu e o taller Alén das Olas reinterpretando os gravados rupestres para convertelos en xoia ou en peza cerámica, ou a ilustradora Belén Padrón para recrear a illa de Tambo.

E mentres haxa saúde seguiremos acudindo ao Olimpo marinense, e acompañando a quen queira descubrilo. Só así a loita terá sentido, terá pagado a pena. Moitas grazas.

Intervención de Paz Castro, da Asociación Monte Pituco (Pornedo), no acto ‘Loitadoras’ organizado pola Marea Feminista de Marín no marco do 8 de marzo, Día da Muller

Publicado por: MontePituco | 09/03/2018

LOITADORAS… E VENCEDORAS

Encontro da Marea Feminista de Marín: Loitadoras

Publicado por: MontePituco | 08/03/2018

#SENÓSPARAMOSPARAOMUNDO

Violetas do Monte Pituco

Que o espírito do Día da Muller impregne os 365 días do ano, non só este 8 de marzo.

Ás 20:30h, concentración-manifestación en Marín, dende o Concello.

#SeNósParamosParaOMundo

8 de marzo, Día da Muller

Concentración organizada pola Plataforma Feminista de Marín diante do Concello:

Concentración 8M Marín

Fin da manifestación na Praza 8 de Marzo:

Manifestación 8M Marín

Publicado por: MontePituco | 04/03/2018

BASURA CHAMA POR MÁIS BASURA

Verquido a carón do túnel da Variante entre A Pena e O Caeiro

Entre finais de xullo e principios de agosto de 2017 denunciouse nesta bitácora do Monte Pituco -e tamén nas nosas canles en Facebook- a presenza dun verquido ilegal a carón do túnel da Variante de Marín, entre os lugares de A Pena e O Caeiro. Daquela alertouse da perigosidade e insalubridade dos residuos depositados: cristais, táboas con cravos oxidados, material plástico cortante, latas, roupa vella e demais inmundicia. Pero a pesar da reiteración da queixa -que polo seguemento que a directiva da Comunidade de Montes de San Xulián fai das nosas publicacións, abofé que tivo constancia do sucedido- nada se fixo e o verquido seguiu ‘botando raíces’ durante os últimos 8 meses.

Lixo chama por máis lixo; é unha evidencia probada en numerosos vertedoiros que comezan cun capacho de residuos e acaban converténdose en montañas da máis variopinta basura. E o Monte Pituco non é unha excepción a este noxento mal endémico que arrastramos no país.

Aos vidros esnaquizados, as madeiras con puntas vellas, as bolsas de contido indefinido e demais porcallada, vén de sumarse nos últimos días un sofá escangallado que alguén con tanto incivismo, tanta irresponsabilidade e tanta cara dura como quen fixo o primeiro verquido, envorcou sobre o que xa había. E se persiste o desleixo da Comunidade de Montes e/ou do Concello de Marín na súa clamorosa omisión na obriga de manter o monte limpo, seguirá habendo cara duras, irresponsables e incívicos que fagan medrar a montaña de lixo.

A Comunidade de Montes de San Xulián dispón dun vehículo todoterreo que seica fai un montón de quilómetros. Na última asemblea de comuneiros e comuneiras xurdiron queixas sobre a súa maior presenza polas rúas de Marín que polos montes da parroquia, algo que a directiva atribuíu ás xestións administrativas da organización. Pero visto que os usuarios dese vehículo non frecuentan moito o Monte Pituco, estaría ben que se destinase algo do combustible que se sufraga cos cartos da Comunidade a percorrer tamén as pistas forestais que atravesan o ‘balcón da ría’.

Verquido a carón do túnel da Variante entre A Pena e O Caeiro

Así quizais verían que segue aí, tres meses despois, o verquido de portas ciscadas o pasado Nadal; que a madeira non se descompuxo tan pronto, que aos anacos dos cristais, ás pechaduras e aos picaportes metálicos non lles saíron patiñas. Polo contrario, esta lamentable estampa afonda na pésima imaxe de abandono ao que está condenado o Monte Pituco por parte da directiva da Comunidade, en canto a decoro se refire.

Verquido na pista do Monte Pituco

Como semella que non se dedica nin un céntimo do combustible co que se financia a rodaxe do vehículo da Comunidade a percorrer o Monte Pituco, tamén deberon pasar desapercibidos os refugallos de obra que botaron o pasado mes de febreiro uns cantos metros máis arriba do anterior. Tres verquidos nun radio de apenas 300-500 metros.

A que agarda a Comunidade de Montes, a que sigan envorcando máis lixo sobre os verquidos que se van consolidando co paso do tempo? A que pro máis montóns de residuos ao longo da pista forestal, aproveitándose os infractores do pasotismo e da inacción da Comunidade?

Lixo chama por máis lixo!

Verquido na pista do Monte Pituco

Dende que a finais de 2009 a Asociación Monte Pituco emprendeu a súa andaina reivindicativa tivo que soportar en numerosas ocasións as iras das sucesivas directivas da Comunidade de Montes que, en vez de actuar cando se lles notificaban as incidencias, protestaban polas sancións que recibían como consecuencia da súa incompetencia.

A Comunidade sempre pecou de ‘dispararlle ao mensaxeiro’ en vez de buscar os culpables dos verquidos; como tamén mirou para outro lado cando se lle avisou das malas condicións de conservación da arboreda do Pituco, ou cruzou os brazos cando se lle advertiu do exceso de vexetación arredor dos xacementos arqueolóxicos catalogados, ou -o colmo da maldade- censurou e vetou a Asociación en represalia por sumarse ás denuncias pola agresión a un conxunto rupestre na Carrasca despois de terlles demandado en numerosas ocasións a posta en valor do abundante e valioso patrimonio prehistórico inventariado nos montes da parroquia.

Xa vai sendo hora de que o ‘mensaxeiro’ deixe de ser atacado!

Publicado por: MontePituco | 25/02/2018

POLA PROTECCIÓN DO CASTRO DA CROA, VILABOA

Ruta da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo pola protección do monte do Castro da Croa, en Vilaboa

Publicado por: MontePituco | 24/02/2018

#DIADEROSALIA NO BALCÓN DA RÍA

Día de Rosalía, 24 de febreiro, no 'balcón da ría'

…Camiño do meu contento;
i en tanto o sol non se esconde
nunha pedriña me sento.

E sentada estou mirando
como a lua vai saíndo,
como o sol se vai deitando.

Cal se deita, cal se esconde
mentras tanto corre a lua
sin saberse para donde…[Fragmento de «Campanas de Bastabales», de Rosalía de Castro, do libro ‹Cantares Gallegos›]

Publicado por: MontePituco | 21/02/2018

CICLO DE CONFERENCIAS POLOS 30 ANOS DA APDR

Ciclo de conferencias polos 30 anos da APDR

A Asociación Pola Defensa da Ría de Pontevedra xorde a finais de 1987 como resposta á preocupación cidadá pola grave situación de deterioro ambiental que padece o medio natural nesta contorna. Trátase dunha organización ecoloxista plural e aberta a todas as persoas que -independentemente da súa condición e ideoloxía- coincidan no interese pola recuperación e promoción “da maior das riquezas ecolóxicas da nosa bisbarra: a ría e o seu contorno”. Na actualidade a APDR cifra a súa masa social en algo máis de 500 persoas, tendo conquerido un importante respaldo nas súas mobilizacións e gozando do respecto e do recoñecemento dun amplo sector da bisbarra, que considera a APDR unha referencia en materia medioambiental.

Con motivo do 30 aniversario da entidade, hai programado un ciclo de conferencias que se celebrarán entre finais de febreiro e principios de marzo no Teatro Principal.

MÉRCORES 21 DE FEBREIRO

Fundamentos biolóxicos das alteracións dos transvasamentos nas bacías hidrográficas

FERNANDO COBO, Director do Centro de Hidrobioloxía da USC

Presenta Fernando Malvar, da Plataforma para a Defensa do rio Verdugo

Abordarase a problemática dos transvasamentos, un tema de plena actualidade polo pretendido na bacía do río Verdugo. Os transvasamentos provocan variacións bruscas do caudal dos ríos e inciden negativamente sobre a flora e a fauna do ecosistema, ademais de afectar á propia natureza dos ríos.

XOVES 22 DE FEBREIRO

A ILP para a protección do bosque autóctono e a loita contra os lumes forestais

IVÁN PÉREZ BERJANO, Presidente da Mancomunidade de montes de Pontevedra

Presenta Antón Masa, Presidente da APDR

Fronte ao modelo de explotación do monte galego, intensamente forestalista, que aposta pola produción de madeira con pouco valor engadido, con especies alóctonas pirófilas como o eucalipto e o piñeiro (caldo de cultivo dos lumes forestais), a Iniciativa Lexislatura Popular propón a diversificación de usos, a moratoria para a plantación de eucaliptos, e medidas para mitigar os lumes forestais e protexer o patrimonio.

• MÉRCORES 28 DE FEBREIRO

Alternativas económicas ao cultivo de eucalipto

ISABEL VILALBA, Secretaria Xeral do Sindicato Labrego Galego

Presenta Iván Pérez Berjano, vocal da APDR

Tratarase da necesidade de diversificar os usos do monte, analizando -desde o punto de vista económico e social- aquelas alternativas de maior interese fronte ao monocultivo de eucalipto; este é o uso que prevalece actualmente nos montes galegos e que -mesmo desde o punto de vista económico- semella aportar pouca rendibilidade.

• XOVES 1 DE MARZO

A importancia dos bosques na protección dos humedais

ADOLFO CORDERO, Director do Laboratorio de Ecoloxía Evolutiva da Uvigo

Presenta Benito Andrade, Vicepresidente da APDR

Os valores ecolóxicos e de reserva da biodiversidade dos humedais están fóra de toda dúbida. Pero, ademais, estes importantes ecosistemas aportan notablesbeneficios ás nosas vidas. Afróntase nesta sesión o estado de conservación das brañas, xunqueiras, e marisma na Galiza e a importancia que os distintos bosques teñen na súa protección.

Publicado por: MontePituco | 20/02/2018

‘O LEGADO DOS HOMES PEQUENOS’, EN PONTEVEDRA

"O legado dos homes pequenos: gravados rupestres de Cerdedo" (Morgante)

Preséntase este mércores 21, ás 20:15 horas, na sala de conferencias da Casa das Campás de Pontevedra, o libro “O legado dos homes pequenos: gravados rupestres de Cerdedo”, elaborado polos audaces integrantes do Colectivo Capitán Gosende, co profesor e escritor Calros Solla á cabeza.

Os de Capitán Gosende (filólogos, historiadores, xeógrafos, enxeñeiros, titulados en Belas Artes, autodidactas…) vimos desenvolvendo a nosa actividade de investigación multidisciplinar e de promoción cultural na comarca de Terra de Montes e, principalmente, no antigo concello de Cerdedo. A salvagarda da arte rupestre é unhas das nosas moitas inquedanzas. Ninguén pode negar que o problema non resolto do despoboamento condena esta terra á orfandade, ligándoa a un futuro incerto e someténdoa a intereses espurios. Sen dúbida, pola súa vulnerabilidade, o acervo arqueolóxico será un dos grandes damnificados desta situación terminal.  Capitán Gosende enorgullécese de figurar na nómina de asociacións ou individualidades que, na Galiza, se botaron ao monte acirrados pola urxencia de dar a coñecer e protexer co coñecemento o que é patrimonio de todos. En Capitán Gosende este quefacer, sempre respectuoso co obxecto de estudo, levouse a cabo de xeito altruísta e sen ánimo de lucro, empregando a comunicación directa, os artigos ou notas de prensa, as publicacións en webs e blogs especializados ou as redes sociais para informar as autoridades e ao pobo en xeral do froito das nosas pescudas. Malia a incómoda alegalidade da nosa misión, sentímonos moi orgullosos do camiño que se emprendeu. Agora, baixo a sombra do labor cumprido, facemos pouso e botamos a vista atrás. As mostras de apoio, concretadas na adhesión e na difusión, foron constantes ao longo desta tempada e alentaron o noso esforzo (mención especial merecen Xabier Moure, Xurxo Salgado, Xoán Carlos Garrido, a edición comarcal de Faro de Vigo e o meu editor Moisés Barcia). Entendemos que plasmar nunha publicación esta apaixonante aventura é o mellor xeito de agradecer o agarimo recibido, facer perdurábel a gozosa lembranza e, por suposto, revelar unha realidade patrimonial que permanecía oculta. O papel impreso tamén servirá para honrar, con nomes e apelidos, a afouteza, a perseverancia e o desprendemento dos Gosende.

Calros Solla, fragmento da presentación realizada en xaneiro de 2018 na Estrada

"O legado dos homes pequenos", presentación en Cerdedo (decembro 2017). Foto C. Solla

Imaxe da presentación en Cerdedo, 28 de decembro de 2017.  Publicada por Calros Solla.

 

Faro de Vigo

Cerdedo presenta una altísima densidad de grabados rupestres en las cuencas del Lérez y el Seixo

Solla indica que es uno de los territorios más ricos de España, como se ve en el libro que resume 5 años de hallazgos de Capitán Gosende

 

Older Posts »

Categorías