Publicado por: MontePituco | 10/11/2018

O MARÍN QUE QUEREMOS… SEN POLÍGONO NO PITUCO

Charla 'O Marín que queremos'

O Planeamento Urbanístico de Marín aprobouse en 2012 e seis anos despois ten que someterse a unha modificación puntual para acatar unha sentenza firme do TSXG que obriga a anular a clasificación do Monte Pornedo como solo industrial. Gustaríame pedirlles unha valoración para que a escoiten os perpetradores políticos do PXOM e os inimigos do patrimonio que chegaron a afirmar que “as pedras non dan de comer”.

Foi formular esta pregunta e os murmurios do público apoderáronse da sala do Museo Manuel Torres onde se celebraba a charla organizada polo Clube de Opinión Portocelo co lema “O Marín que queremos”, na que participaban o arquitecto marinense Anselmo Villanueva Peón e o arquitecto-urbanista Carlos Henrique Fernández Coto, con Xosé Emilio Dopazo como moderador. Semellaba talmente o ruído subterráneo que precede un temblor sísmico, sinal do incómodo e molesto que é o asunto; ou quizais polo ton crítico e mesmo ácedo do comentario formulado. Na Asociación Monte Pituco somos de querer ‘as cousas claras, e o chocolate espeso’…

Porque alí estaba o máis ‘granado’ da fauna&flora política municipal: os concelleiros de Urbanismo e de Rural, Manuel Santos e Pablo Novas, do PP; o ex-edil de Urbanismo -daquela no Bng- Xosé María Vilaboa e o seu compañeiro Alfonso Fernández, ex-Bloque e agora non adscrito; estivera tamén -mágoa que xa se ausentara- a ex-voceira do Bng Pilar Blanco, que completa o dúo da última purga bloqueira; e máis mágoa que tampouco estivese para oíla o aspirante a cabeza de lista do Psoe nas vindeiras eleccións municipais e ex-concelleiro de Xardíns Manuel Pazos Lamoso, máis coñecido por referirse ao Pornedo como “o sitio máis chan de todo Marín”. A representación socialista completouse coa presenza da deputada autonómica María Pierres e doutros militantes dese partido. Non faltou o ex-edil de Marinenses Independentes Miguel Suárez Briones, agora vencellado á Marea Veciñal de Marín, canda dous dos concelleiros desa formación, Aarón Franco e Xosé Manuel González. Así que, políticos ‘a porrillo’.

O de inimigos do patrimonio foi unha alusión ao simpatizante da Asociación Virxe dos Remedios -alias Remendos- que antano se dedicaba a negar a existencia de xacementos arqueolóxicos no Monte Pornedo e nos Sete Camiños coa crenza de que os gravados rupestres catalogados eran “pedras do 2000“. Unha pantasma do pasado, que non se debeu dar por aludida no enunciado da pregunta porque segue sendo impermeable ao pensamento racional…

Risco de úlcera á marxe, pola presenza de tantos suxeitos de infausto e nefasto recordo na historia da longa loita a prol da defensa do ‘balcón da ría’, esta charla foi unha experiencia interesante… e sorprendente.

Interesante porque o propio moderador se referiu ao Pornedo como unha prolongación da dorsal dos Montes do Morrazo, porque abogou pola necesidade de contar cun porto seco que “non ten necesariamente que estar en Marín”, e porque defendeu o artellamento dunha “metrópole” con Pontevedra. Seguírono Anselmo Villanueva e Carlos Henrique Fernández facendo cadansúa crítica ao caos urbanístico no que dexenerou esta vila dende os anos 60 ata a actualidade, coincidindo en destacar a falta de relación co mar e en rexeitar o erro garrafal que supuxo o recente derrubo das antigas estruturas vencelladas á industria mariñeira, na rúa Méndez Núñez.

Anselmo Villanueva atribuíu esta decisión á “falta de proxecto” urbanístico e ás couces que recibiu -piqueta en ristre- o patrimonio marinense, citando expresamente a perda irreparable do Priorato, da Casa de Baños e doutras edificacións ben valiosas que privan esta vila da súa “identidade”. Para el, a “recuperación do patrimonio industrial” debería ser unha das “prioridades”, xunto coa restauración da “unidade urbana” que actualmente está “rota” para que Marín “mire ao mar”, incorporando á axenda política e social os novos conceptos da arquitectura urbana.

Logo de 30 anos sen pisar Marín, Carlos Henrique Fernández voltou á nosa vila para sacarnos os colores comparándoa con auténticos exemplos en urbanismo sostible e respectuoso co patrimonio, como Rianxo, Betanzos, Allariz, Noia ou Muros. “13 colores fan falta para definir as alturas” que hai no casco urbán marinense, afirmou o presidente da Asociación para a Defensa do Patrimonio Cultural Galego; un extremo que non acontece nin en Madrid. 

Animou a repensar o Planeamento urbanístico, impulsando unha medida tan “fundamental” como a rehabilitación da zona antiga da vila, acometendo o derrubo do muro que delimita a zona portuaria “como se fixo en Ribeira” ou trasladando de sitio a empresa Ence, que “encorseta Marín”. A palabra patrimonio estivo moi presente no seu discurso porque é esencial “para saber de onde vimos, para non alienarnos á globalización”. Tamén cuestionou a elaboración dun PXOM que “non respectou o que hai”, criticando que os seus redactores non demostraron ter coñecido a vila para levar a cabo o seu traballo: “Vexo este Plan e non o entendo, e iso que son arquitecto”, chegou a afirmar Carlos Henrique Fernández, poñendo como evidencia que este PXOM “non permite a relación co mar”. 

Por iso sorprende que unhas horas despois desta charla que debería ter deixado moi ‘tocados’ aos dirixentes políticos que alí estaban, se lean cousas como “orgullo de vila” ou “esperanza e ilusión” nos perfís sociais dalgúns deles. Porque as exposicións que fixeron os ponentes non foron nin moito menos para que as persoas con responsabilidades na execución do que alí se criticou se sintan orgullosas ou esperanzadas; ao contrario, deberían sentirse culpables e trasladar tanto a si mesmos como ás organizacións que representan un fondo exercicio de autocrítica e de revisión de criterios. Pero o marketing político adestra a estas persoas para facer ver ouro e oasis onde só queda chatarra e area.

…E que hai da resposta á pregunta capciosa? Velaquí o sorprendente: os dous participantes na sesión afirmaron non ter coñecemento das dúas sentenzas firmes e irrevogables do TSXG anulando o proxecto de construcción dun polígono industrial no Monte Pornedo, ou Pituco. “Son temas complexos”, dixo Anselmo Villanueva sobre a dotación de solo empresarial, abogando por dimensionar estas superficies a un nivel comarcal. “A presenza dunhas mámoas de hai 4000 anos impediu a legalización dun polígono industrial en Mazaricos”, terciou Carlos Henrique Fernández, defendendo que se prime a protección do patrimonio por riba doutros intereses económicos e políticos. 

Por iso é máis necesaria e máis oportuna que nunca a charla do vindeiro venres día 16 ás 20:00 horas na Adega A Capeleira, organizada pola Asociación Monte Pituco no marco das II Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián. Os avogados Juan e Rafael Areses van expoñer as claves da dobre vitoria xudicial ante a Xunta e o Concello de Marín pola pretensión destas Administracións de destrozar o ‘balcón da ría’ para construír un polígono industrial que era inviable dende o punto de vista económico e que supoñía un auténtico atentado ao patrimonio, ao medio ambiente e á paisaxe. Se non se PERPETROU esta nova desfeita que os políticos desta vila pretendían executar en aras do ‘consenso’ e da necesidade de dotarnos dun Planeamento urbanístico ‘polo civil ou polo criminal’, foi polo valor, polo esforzo e pola resistencia dun pequeno grupo de veciñas e veciños que dixeron NON a unha inxustiza manifesta. Iso si é ORGULLO e ESPERANZA, non as mensaxes políticas interesadas e chiripitifláuticas de quen aínda debería estar facendo exame de conciencia e lamendo as feridas despois de terse visto tan duramente retratad@ n’O Marín que (NON) queremos.

Publicado por: MontePituco | 05/11/2018

MONTE PITUCO, ‘ZEIVE’

Diario, 3 novembro 2018

Na xa longa andaina da Asociación Monte Pituco non todo ten sido predicar no deserto, nin navegar contracorrente na máis absoluta soidade, mal que lles pese aos pro-polígono, empeñados en aparentar facer máis bulto do que son e en compensar con barullo a súa falta de argumentos. Máis valor se cabe que as dúas sentenzas firmes e irrevocables contra o parque empresarial proxectado no ‘balcón da ría’ colleitadas como recompensa a tantos anos traballo, teno a oportunidade de compartir inquedanzas, intereses e vontades con persoas e colectivos afíns: a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, a Organización Galega de Comunidades de Montes en Man Común, a Asociación pola Defensa da Ría de Pontevedra, Vaipolorío, Queremos Galego Marín, o grupo Petroglifeir@s… velaí a maior bagaxe, porque non hai cifras que midan ou cuantifiquen as sinerxias xurdidas dese intercambio de saberes e vivencias colectivas. Por riba do esforzo económico que supuxo sufragar unha dobre loita xudicial, está a o apoio e a confianza de xentes significadas pola honestidade das súas ideas e polo seu compromiso co medio ambiente, a cultura e as causas sociais.

En marzo deste 2018 a Asociación Monte Pituco foi invitada a participar nunha xornada co lema “Loitadoras“. Oito meses despois, aquel encontro cristalizou na posta en marcha dun novo colectivo do que son partícipes algunhas das promotoras da iniciativa. Dende o ‘balcón da ría’ saudamos a creación do Colectivo Feminista Zeivas e alentámolo coa brisa fresca e coa enerxía vigorosa dos Montes do Morrazo para que voe alto e lonxe na procura dos seus obxectivos: máis igualdade, máis liberdade, máis dereitos para as minorías oprimidas, especialmente nunha sociedade como a actual onde se penaliza, se ataca e se cuestiona a capacidade das mulleres para liderar determinadas accións, máis aínda en ámbitos ‘dominados’ polos homes.

Dicía a presidenta de Zeivas, Lupe Solla, na presentación deste colectivo feminista:

“…Zeivas somos todas as mulleres que loitamos por selo, que queremos e precisamos que os nosos intereses non sigan quedando nun segundo plano onde non molesten e amolen aos ‘señoros’ e pasen a ser realidades visibles. E isto só podemos conseguilo a través da igualdade, é dicir, a través da revolución feminista”.

Estas palabras retratan dun xeito moi certeiro a sonada confrontación da Asociación Monte Pituco diante de organizacións tan ‘masculinizadas’ como a Asociación Virxe dos Remedios (alias dos ‘Remendos’) e a Comunidade de Montes de San Xián. Alén da evidente diferenza de criterios en aspectos cruciais como o posicionamento ante un proxecto de industrialización nun espazo natural protexido, ou a xestión do maltratado patrimonio cultural e natural, a imposibilidade de dialogar con determinados interlocutores radica en actitudes fondamente machistas por parte deles que derivaron en actitudes inxustificables: fomento de campañas de descrédito persoal e profesional, berros, ameazas de denuncia, interrupción unilateral de chamadas telefónicas, represalia e veto…

Por iso é tan necesaria unha organización como Zeivas, dándolle respaldo a quen rexeita o papel acrítico, compracente, de sumisión e conformismo que se prodiga en determinadas entidades pouco afeitas ao debate -máxime cando ese debate ten voz feminina- e máis proclives a prácticas como a compra de vontades ou o ordeno-e-mando, propias de épocas pretéritas.

Por iso un monte ‘zeive’ como o Pituco -que se rebelou contra un destino marcado pola destrucción a base de cemento, asfalto e formigón- ten a oportunidade de achegar o seu modesto gran de area, a súa insignificante pinga de auga ou a súa humilde floriña silvestre a un grupo de heteroxéneo de mulleres. Benvidas sexan ao ‘balcón da ría’ e ao Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños!

Grazas por apoiar as II Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián e por sumar sensibilidade na defensa deste espazo.

Publicado por: MontePituco | 26/10/2018

O CONCELLO ACATARÁ A(S) SENTENZA(S)

Non é unha, senón dúas as sentenzas ditadas polo TSXG obrigando a anular o polígono industrial que había proxectado no Monte Pituco. No máis recente deses fallos xudiciais, o Alto Tribunal galego ordea que o PXOM de Marín sexa modificado para retirarlle ao Monte Pituco a clasificación de solo industrial. “O responsable de Urbanismo recoñece que esta é unha sentenza firme que haberá que acatar, pero ao ser posterior ao inicio da tramitación destas modificacións, non se puido incluír e farase nun futuro”, precisa a edición de hoxe do Diario de Pontevedra. 

A Asociación Monte Pituco dirixirase formalmente ao Concello de Marín para esixir que esa sentenza referente ao planeamento urbanístico se execute á máxima brevedade, non máis aló do actual mandato desta Corporación, que finaliza coa celebración das vindeiras eleccións municipais de maio de 2019. En tanto xa pasou máis dun ano da sentenza inicial de setembro de 2017 e que esa decisión xudicial xa é firme dende xaneiro deste ano, a Asociación Monte Pituco entende que o Concello de Marín ten a capacidade suficiente para convocar a Comisión de Urbanismo e iniciar de inmediato os trámites para que o Monte Pituco deixe de figurar como solo urbanizable delimitado de uso industrial.

A Asociación Monte Pituco dirixirase a todos os partidos da Corporación marinense para esixir que os seus programas electorais se axusten con rigor ao fallo xudicial e desistan definitivamente de considerar o Monte Pituco nas súas previsións de dotación de infraestruturas, atendendo ás características orográficas do terreo, á presenza de patrimonio histórico catalogado, e ao valor natural e paisaxístico deste enclave, tal e como recollen os dous dictames. 

Non é unha, senón dúas as sentenzas do TXSG refrendando a defensa do Monte Pituco que esta modesta entidade veciñal vén mantendo con enorme esforzo dende hai máis de oito anos. Porque se ben o outro dictame xudicial implica á Xunta, obrigándoa a retirar o parque industrial Marín-Pornedo do Plan Sectorial de Áreas Empresariais de Galicia, o Concello foi indutor -mediante a presentación de alegacións- para que ese Plan Sectorial recollese a planificación industrial contemplada no PXOM; e canda o Concello, houbo cando menos tres cómplices máis -Asociación Virxe dos Remedios de San Xulián, e as empresas Eventos Dibay e Revestimientos Tito- que secundaron cadansúa alegación a favor de destruír o Pornedo. 

A Asociación Monte Pituco non consentirá manobras dilatorias no acatamento destas sentenzas e utilizará todos os instrumentos que a lei dispoña para devolverlle ao Monte Pituco a súa xusta clasificación urbanística, manténdose vixiante para evitar calquera atisbo de recalificación ou futuras ameazas á integridade física do ‘balcón da ría’, da súa contorna e dos seus valores ambientais e culturais.

Publicado por: MontePituco | 25/10/2018

CUNETAS LIMPAS, POR FIN!

Desbroce de cunetas

Este xoves por fin pasaron as máquinas desbrozadoras despexando de vexetación as cunetas á altura dos lugares de A Bouza, O Caeiro e A Pena. Dende o pasado verán nesta bitácora do Monte Pituco víñase protestando contra o perigo serio e real que supoñía transitar por unhas beiravías que xa daquela eran bastante impracticables e que tres meses despois estaban aínda en peores condicións, pola nula seguridade vial dun treito moi sinuoso onde moitos condutores circulan a unha velocidade bastante superior á establecida na sinalización.

Durante os últimos tres meses a herba, os fentos, as silvas e as acacias tiñan invadido o estreitísimo espazo de asfalto e de terra que nos quedaba aos viandantes para desprazarnos a pé por esta estrada de titularidade provincial. Na maior parte do itinerario a vexetación -xa seca- invadía mesmo o a plataforma viaria e a marxe de paso para peóns era inexistente, obrigando as persoas a deterse ante a proximidade dos vehículos e apartarse mesmo enriba da maleza para preservar a integridade física. 

Cómpre esixirlle aos responsables da Deputación de Pontevedra e tamén ao Goberno local de Marín -na parte que lles compete en canto a garantir o benestar da veciñanza- que miren máis polo rural, que atendan o correcto mantemento da rede de estradas e non se demoren tanto nas tarefas de conservación. 

Publicado por: MontePituco | 22/10/2018

AS II XORNADAS DE PATRIMONIO, NA PRENSA

Diario de Pontevedra. 21 outubro 2018

Monte Pituco organiza unha charla sobre a sentenza que anulou o chan empresarial

Faro, 22 outubro 2018

Monte Pituco retoma las Xornadas de Patrimonio de San Xián

Se celebrarán en noviembre y se debatirá sobre el fallo de TSXG

 

Publicado por: MontePituco | 20/10/2018

II XORNADAS SOBRE PATRIMONIO DE SAN XIÁN

II Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

MONTE PITUCO RETOMA EN NOVEMBRO AS XORNADAS DE PATRIMONIO DE SAN XIÁN 

Presentaranse as obras participantes no Certame de Fotografía O Balcón da Ría, que mantén aberto o prazo de achega de imaxes ata o día 9 do vindeiro mes

A Asociación Monte Pituco celebrará o Día Mundial do Patrimonio Cultural, que se conmemora cada 16 de novembro, cunha charla co lema “Unha loita xudicial gañada a pulso” a cargo do equipo xurídico que fixo posible as dúas sentenzas firmes e irrevocables que ordean retirar desa ubicación o polígono industrial proxectado pola Xunta e polo Concello de Marín. Esta actividade enmárcase nas “II Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián”, organizadas por este colectivo veciñal, finalizando o sábado 17 cunha andaina polo Monte Pituco para visitar a zona salvagardada polo Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, os elementos de interese natural e cultural, e os seus enclaves paisaxísticos.

Os avogados Juan Areses e Rafael Areses conversarán cos asistentes ao encontro arredor das eivas de tipo urbanístico que fixeron posible anular a inclusión do Monte Pituco no Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais de Galicia e retirar tamén a clasificación desta zona como solo industrial no Plan Xeral de Ordenación Municipal de Marín. Tamén se abordará o destacado papel dos movementos sociais -como no caso da Plataforma en Defensa dos Praceres e de Defende o Monte Pituco, ambos representados por este gabinete legal- no rexeitamento a decisións políticas que van contra o regulamento legal.

A charla, con formato ‘barferencia’, realizarase na Adega A Capeleira, na rúa do Forno de Marín, a partir das 20:00 horas. Para o colectivo Monte Pituco -que forma parte da Rede Galega de Patrimonio Cultural- a temática destas II Xornadas remítese necesariamente á vitoria xudicial lograda por partida dobre ante o TSXG porque ambas resolucións garanten a obligatoriedade de protexer os xacementos arqueolóxicos ameazados polo parque empresarial proxectado: os conxuntos rupestres do Pornedo, os gravados e a mámoa de Sete Camiños, e os petróglifos de Pinal de Caeiro.

De feito, o dictame do TSXG recolle que o PXOM de Marín admitía a “alta ou moi alta intervisibilidade” da área afectada polo polígono industrial, a “alta exposición visual e o impacto paisaxístico”, ademais de “afeccións ambientais, paisaxísticas e ao patrimonio cultural”, polo que non se xustificaba a elección do Monte Pituco para ubicar o parque empresarial proxectado.

Precisamente, na andaina programada o sábado 17, con saída ás 10:00 horas dende a arboreda do Monte Pituco, os asistentes poderán comprobar o forte desnivel do terreo, a preocupante desatención que sofren os Bens de Interese Cultural catalogados, e o amplo alcance visual e panorámico sobre a ría de Pontevedra dende o miradoiro do Monte Pituco, ou Pornedo.

I Certame Fotográfico 'O Balcón da Ría'

O BALCÓN DA RÍA

No marco das “II Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián”, o venres 16 de novembro tamén se presentarán as obras participantes no Certame Fotográfico O Balcón da Ría e entregaranse obsequios aos seus autores e autoras. O prazo para seguir achegando imaxes seguirá aberto ata o día 9.

A Asociación Monte Pituco anima a visitar este espazo e compartir fotografías da contorna nas redes sociais, etiquetando en Instagram o perfil “obalcondaria” ou en Facebook a páxina “Salvemos o Monte Pituco (Pornedo)”. Son válidas instantáneas da paisaxe, da flora e da fauna, dos mananciais, dos xacementos arqueolóxicos, dos sendeiros ou doutros elementos que realcen o valor natural e cultural da zona, con breves frases descritivas.

O obxectivo destas Xornadas é darlle a coñecer á veciñanza o valioso patrimonio cultural e arqueolóxico de San Xián, que abrangue dende o Neolítico ata a Era Moderna, ademais de concienciar sobre a riqueza desta parroquia como unha das zonas con maior densidade e diversidade de petróglifos prehistóricos -con algúns novos achados recentes que xa foron inventariados- non só do Concello de Marín, senón da península do Morrazo.

Ademais de defender unha maior atención para os conxuntos rupestres do Pornedo, Sete Camiños e Pinal de Caeiro, a Asociación Monte Pituco tamén reivindica a posta en valor dos conxuntos rupestres da Carrasca e de Champás, para que se integren no Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños, que se conecten coa ruta do Lago de Castiñeiras, e que se retome -por parte do Concello de Marín e da Comunidade de Montes de San Xián- a sinalización e a promoción deste recurso social, cultural e turístico.

Publicado por: MontePituco | 07/10/2018

DOUS ANOS DESPOIS, VOLTAMOS A TAMBO

Vista do Monte Pituco (Pornedo) dende o faro Tenlo en Tambo

Vista cara a Marín, co Pornedo no centro e A Encavada á dereita, dende o faro Tenlo, a última hora da mañá

Dous anos despois da última estancia, voltamos a esa ‘tartaruga’ anclada no medio da ría, con Antón Costa, Xesús Castro e Claudio Quintillán como principais promotores da Irmandade Illa de Tambo, entidade que organiza esta nova expedición. Neste tempo, o propietaria do enclave insular -o Ministerio de Defensa, baixo a xestión da Escola Naval Militar de Marín- prohibira as visitas como consecuencia das graves consecuencias que tiveran outras excursións públicas: masificación, vandalismo, afeccións ao medio ambiente… 

A ENM permite retomar agora as visitas logo do protocolo suscrito co Concello de Poio e baixo a premisa de cumprimento dunhas condicións especiais, algunhas delas suxeridas pola Irmandade Illa de Tambo: cupo máximo de 50 persoas, duración limitada a dúas horas e media, e con supervisión de militares profesionais que acompañan o grupo e indican a que zonas non está permitido acceder. Con todo, as persoas interesadas teñen que formalizar a súa inscrición asinando un documento cos seus datos personais e comprometéndose a cumprir uns requisitos:

-non danar o patrimonio cultural, artístico, histórico e medioambiental; nin causar danos na “propiedad estatal” nin nos seus medios de acceso

-non fumar, nin comer (agás o avituallamento propio dunha ruta), non facer comidas nin barbacoas, non prender lume para queimar, nin pescar ou mariscar; prohibido estar na praia de Areeira

-non formular reclamacións contra a Administración por calquera eventualidade resultante do acceso ou da estancia na illa

A pesar das normas impostas -comprensibles en todo caso debido á nula responsabilidade de anteriores usuarios e organizadores de visitas incontroladas-, e malia a decepción por non poder visitar elementos senlleiros da illa debido á situación intransitable dos sendeiros, foi un gusto poder contemplar de novo o ‘balcón da ría’, o Monte Pornedo e o Alto da Encavada dende esta perspectiva privilexiada.

Vista de Tambo dende o miradoiro do Pornedo

Vista de Tambo dende o miradoiro de Tambo, ao solpor, na mesma xornada

Chegando ao actual embarcadoiro de Tambo dende o porto de Combarro

Palabras de benvida de Antonio Costa, a carón da praia de Areeiro

No merendeiro construído pola Escola Naval. A Irmandande Illa de Tambo demanda a demolición das edificacións ao pé do areal para favorecer a recuperación do sistema dunar

«Ermida dedicada a San Miguel, datada en 1749. Foi construída con materiais dun antigo convento. Tivo gran devoción e contaba coa celebración dunha romaría anual».

Fonte: Irmandade Illa de Tambo

«O lazareto é unha construcción do ano 1865 dedicada a servir como hospital de corentena para viaxeiros enfermos procedentes de ultramar. Co tempo foi caendo en desuso. O goberno daquel tempo non cumpría coas obrigas de reforma e mantemento. Por presións externas, o seu peche produciuse en outubro do ano 1879. Foi trasladado  a San Simón e, no decreto de supresión, dispoñíase que tanto a roupa, camas, colchóns e outros aveños foran trasladados á nova ubicacación en San Simón».

Fonte: Irmandade Illa de Tambo

«O polvorín é unha construcción-bunker de 180 metros cadrados, situada preto da baixada á fonte. Era a instalación motivo da presenza militar na Illa de Tambo, onde se gardaba munición. Coa posta en valor da illa, podería recuperarse para usos socio-culturais».

Fonte: Irmandade Illa de Tambo

«A existencia de auga doce na illa de Tambo está recollida en todas as etapas, mesmo de varios mananciais. A actual fonte, coñecida como de San Miguel, saía á luz a través dunha mina que a conducía ata o peirao construído no 1865. Tiña unha lonxitude de 75 metros para atraque dos barcos e subministro de auga. Na actualidade atópase derruído. A construcción do peirao de cantería arrancaba a nivel da fonte e tiña un cano debaixo do lousado do peirao que conducía ata o extremo, para facilitar a carga de auga dos barcos».

Fonte: Irmandade Illa de Tambo

DSC_0390-min

DSC_0405-minVisita a Tambo coa Irmandade Illa de Tambo (outubro 2018)

«A construcción do faro de Tambo, tamén chamado faro de Tenlo Chico, aprobouse en xuño de 1916 dentro do plan xeral de balizamento da Ría de Pontevedra, cunha luz branca de ocultacións equidistantes, para servir de enfilación aos barcos que buscasen o porto de Marín. A súa construción prolongouse ao longo de dous anos, e luciu por primeira vez en 1922. A torre, troncocónica e de mampostería, foi revestida e pintada no ano 2000 co fin de dotala dunha maior visibilidade que impedise a súa confusión co horizonte rochoso. Cunha altura de 20 metros, o alcance da súa luz branca é de dez millas e de oito o da súa luz verde».

Fonte: Irmandade Illa de Tambo

Visita a Tambo coa Irmandade Illa de Tambo (outubro 2018)

Publicado por: MontePituco | 01/10/2018

SOLPOR DE OUTUBRO

Segue @obalcondaria en Instagram

e participa no I Certame Fotográfico ‘O Balcón da Ría’.

 

Publicado por: MontePituco | 24/09/2018

ADEUS Á ESCOMBREIRA DA VERGOÑA

Entre esta imaxe, da tarde do domingo 24 de setembro de 2018…

Verquido, domingo 24 de setembro de 2018

…e estoutra fotografía, da tardiña deste luns 25 de setembro de 2018

Luns 25 de setembro 2018

…hai 24 horas.

ADEUS ÁO VERQUIDO DA VERGOÑA!!!

Nesta mañá de luns a Asociación Monte Pituco recibiu unha chamada dun operario do Concello de Marín anunciando que van ir recoller os verquidos que quedaran pendentes de ser retirados, da primeira fase desta ‘operación limpeza’ tan longamente demandada. Solicítannos indicacións e verificación da localización deses vertedoiros ilegais: a escombreira situada a carón do túnel da Variante entre os lugares d’O Caeiro e A Pena, ademais dos depósitos de entullos e de portas vellas que aínda se atopaban diseminados na pista forestal do Pornedo.

Xa pola tarde comprobamos que a morea de lixo ciscado na entrada do paso subterráneo efectivamente fora eliminado. No seu lugar -marabillosa carambola do destino- recíbenos unha pomba branca. Incrible, pero certo; semella un agasallo máxico despois de tantos meses turrando contra esta noxenta mole de cristais, aramios, cravos enferruxados, plásticos, roupa vella e ata un sofá destartalado. Todo isto levaba aí dende finais de xullo de 2017!!!

Nin a bordo dese lustroso vehículo todoterreo adquirido pola Comunidade de Montes de San Xulián, nin tan sequera gastando a suela das zapatillas de correr, os directivos da Casa de Montes tiveron a iniciativa de proceder -como así llo esixe o seu cargo- á limpeza dos residuos que durante 15 meses se foron acumulando no monte como consecuencia da acción incívica de quen usa o monte como un vertedoiro. O colmo do intolerable foi que saíse á luz un desguace de parachoques, cuxa existencia acabou sendo denunciada ante o Seprona e o Concello de Marín, sendo este último o que decidiu actuar para retirar semellante foco de contaminación, con todo o desprezable ronsel de verquidos de maior ou menor volume que se foron sumando á perversa dinámica de ‘lixo-chama-por-máis-lixo’.

A Asociación Monte Pituco agradece unha vez máis a actuación da Concellería de Medio Ambiente para contribuír a que o ‘balcón da ría’ e a súa contorna se libren dos restos de obra, dos mobles vellos e demais detritus que veñen depositar os (in)humanos. Este colectivo veciñal ponse á disposición dos responsables municipais para seguir colaborando na mellora deste espazo.

Dende a Asociación Monte Pituco facemos un sonoro e serio chamamento social contra os verquidos ilegais, instando a quen teña entullos ou calesquer residuo a xestionar a súa eliminación a través dos puntos limpos ou do servizo municipal de recollida de enseres, que é gratuíto. Asemado, apelamos á sensibilidade da cidadanía concienciada e comprometida na defensa do medio ambiente e da natureza a denunciar calquera acción de vandalismo ou de agresión ao patrimonio natural da que teñan constancia directa. 

E á Comunidade de Montes… nada que poida ‘distraer’ os seus membros de seguir teimando nas súas lerias. 

Vehículos no Pornedo, setembro 2018

 

 

 

 

Publicado por: MontePituco | 22/09/2018

BENVIDO, OUTONO!

Outono no Monte Pornedo, setembro 2018

Último día de verán no Monte Pituco (Pornedo). Este domingo comeza o outono!

…Estes montes explicam-nos e são

uma forma daquela convulsão

originária de que procedemos

e ainda suportamos, dia a dia:

a convulsão em busca da harmonia…

Fragmento de “Estes montes”, de António Cabral, en «Poemas Durienses» (ed. Opera Omnia, 2017)

 

Outono no Monte Pornedo, setembro 2018

Publicado por: MontePituco | 17/09/2018

O ANIVERSARIO DA SENTENZA FIRME, NA PRENSA

Diario, 16 setembro 2018

Monte Pituco urxe á Xunta cumprir a sentenza contra o polígono Marín-Pornedo

Un ano despois do fallo aínda non se excluíu do Plan Sectorial de Áreas Empresariais de Galicia ►O colectivo convoca un certame fotográfico

 

Faro, 16 setembro 2018

El parque empresarial del Pornedo sigue vigente pese a su anulación por sentencia

La asociación Monte Pituco pide que se haga cumplir el mandato judicial y que se retire la clasificación de este monte como suelo industrial en el Plan Xeral Municipal de Marín

Organizan las II Xornadas pola protección de San Xián

Publicado por: MontePituco | 16/09/2018

I CERTAME FOTOGRÁFICO ‘O BALCÓN DA RÍA’

I Certame Fotográfico 'O Balcón da Ría'

A Asociación Salvemos o Monte Pituco (Pornedo) continúa desenvolvendo accións a prol da protección e da promoción deste espazo coa posta en marcha do I CERTAME FOTOGRÁFICO ‘O BALCÓN DA RÍA‘.
Animamos a percorrer o Monte Pituco (ou Pornedo, polo topónimo tradicional) e o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños. Propoñemos que @s visitantes compartan nas redes sociais unha fotografía da contorna: paisaxe, fauna, flora, mananciais, petróglifos, mámoas, sendeiros… cunhas breves frases descritivas identificando a figura representada, ou cun sucinto texto evocador da mesma. En Facebook, cómpre incluír unha etiqueta á páxina Salvemos o Monte Pituco (Pornedo); en Instagram, a imaxe etiquetarase ao perfil obalcondaria.
Un grupo de profesionais e de expertos en arte e en natureza encargarase da análise do material recibido dende este momento e ata o mes de novembro, cando se celebrarán as II XORNADAS POLA PROTECCIÓN E POSTA EN VALOR DO PATRIMONIO DE SAN XIÁN. No marco destas actividades presentaranse as consideracións do xurado e entregaranse agasallos -artesanía e libros- ás autoras e autores das fotografías seleccionadas.
Non se establecerá un ranking de gañadores/as nin haberá premios con dotación económica. A Asociación Monte Pituco é un colectivo moi modesto que carece de medios económicos e non recibe axudas institucionais. Os obsequios sufragaranse con recursos propios e doazóns. Esta iniciativa tampouco fomenta a competitividade entre @s participantes, senón que anima á experiencia de camiñar en contacto coa natureza, aprezando os elementos que conforman o territorio, xerando curiosidade polo coñecemento da historia do lugar, propiciando o respecto e a valorización do patrimonio rupestre e megalítico que abunda na zona.
Atenderanse as dúbidas que xurdan no enderezo de correo electrónico montepituco@gmail.com 
Anímate a participar! Comparte! Difunde!
Publicado por: MontePituco | 15/09/2018

ANIVERSARIO DA PRIMEIRA SENTENZA FIRME CONTRA O POLÍGONO

A ASOCIACIÓN MONTE PITUCO URXE Á XUNTA A CUMPRIR A SENTENZA FIRME CONTRA O POLÍGONO INDUSTRIAL NO PRIMEIRO ANIVERSARIO DO DICTAME

O colectivo veciñal convoca o I Certame Fotográfico ‘O Balcón da Ría’ para celebrar esta vitoria

 

A Asociación Monte Pituco celebra o primeiro aniversario da sentenza firme e irrevocable que, en setembro de 2017, ratificou unha decisión previa -de maio do mesmo ano- do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ordeándolle á Xunta que exclúa o “Parque empresarial Marín-Pornedo” do Plan Sectorial de Áreas Empresariais de Galicia. Un ano despois, o Goberno galego aínda non retirou ese proxecto, polo que a Asociación Monte Pituco vai reiterar por todos os cauces posibles a esixencia no cumprimento do dictame xudicial, obrigando a modificar o Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais de Galicia aprobado en abril de 2014 polo Consello da Xunta.

O TSXG determinou daquela que o polígono industrial proxectado no Monte Pornedo (ou Pituco) é inviable dende o punto de vista ambiental pola “decisiva influencia” das características orográficas da zona e pola “afección” que provocaría a nivel “físico, natural e paisaxístico”, tendo en conta ademais as complicacións na hipotética urbanización e os seus elevados costes económicos.

Para a Asociación Monte Pituco cómpre enterrar definitivamente este aberrante proxecto, que en xaneiro de 2018 recibiu a puntilla definitiva cunha segunda sentenza firme -tamén da Sección Segunda da Sala do Contencioso Administrativo- contra a clasificación do Monte Pornedo como solo industrial no Plan Xeral de Ordenación Municipal do Concello de Marín.

A Asociación Monte Pituco critica que ningún partido político -nin sequera os que alardean hipocritamente do seu respecto e da súa defensa do medio ambiente e do patrimonio cultural- se teña pronunciado sobre as consecuencias negativas da aprobación do Plan Básico Autonómico, que substitúe as Normas Complementarias e Subsidiarias de Planeamento a nivel provincial e que, no caso de Pontevedra, tiñan catalogado os Montes do Morrazo como solo rústico de especial protección de espazos naturais.

O PBA só contempla as áreas recollidas na Rede Galega de Espazos Naturais Protexidos, os Espazos Naturais de Interese Local e os Espazos Privados de Interese Local, que unicamente alcanzan unha ridícula porcentaxe do 12% a nivel galego, polo que o novo documento deixa fóra do ámbito de protección non só o ‘balcón da ría’ que representa o Monte Pornedo, senón tamén numerosos puntos emblemáticos da xeografía da bisbarra.

Por iso a Asociación Monte Pituco súmase á Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo na demanda de medidas reais e efectivas para preservar os espazos naturais máis senlleiros, de xeito que actúen como corredores ecolóxicos e se evite que sexan alterados con actuacións urbanísticas, forestais ou doutra índole. Con dúas sentenzas xudiciais contundentes a prol da conservación do Monte Pornedo, este colectivo veciñal xa fixo a súa achega, polo que cómpre que os actores políticos, económicos e sociais non só respecten estes logros, senón que enfoquen o seu labor a propostas que non sexan lesivas cos recursos naturais, culturais, históricos e paisaxísticos.

OUTRAS ACTIVIDADES

Lonxe de dar por conqueridos os seus obxectivos e coa premisa de que aínda hai moito por facer en materia de divulgación e sensibilización neses valores, a Asociación Monte Pituco celebra o primeiro aniversario desta sentenza organizando un certame de fotografía a través das redes sociais. A participación está aberta a todas as persoas interesadas, sen límite de idade. A temática é a fauna, a flora, os xacementos arqueolóxicos, a paisaxe e outros aspectos vencellados á zona que abrangue o Monte Pituco (ou Pornedo) e o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños.

Os participantes deberán compartir as súas fotografías en Instagram etiquetando “obalcondaria”, ou en Facebook etiquetando a páxina “Salvemos o Monte Pituco (Pornedo)”. Un xurado formado por profesionais e expertos en arte, patrimonio e medio ambiente elixirá as mellores propostas, tendo en conta tamén os votos ou ‘me gusta’ dos internautas.

O fallo do I Certame Fotográfico ‘O Balcón da Ría’ -nome co que Xan Montenegro se refería a este espazo- darase a coñecer no marco das II Xornadas pola Protección e Posta en Valor do Patrimonio de San Xián, que se celebrarán o vindeiro mes de novembro. Ata entón, fica aberto o prazo para enviar imaxes. Artesanía e libros serán os agasallos que reciban as obras máis destacadas, nunha iniciativa que pretende contribuír ao coñecemento desta contorna por parte da veciñanza, ademais de fomentar o aprezo e a sensibilidade pola natureza e pola cultura, especialmente dende a infancia.

 

Publicado por: MontePituco | 13/09/2018

O CONCELLO RETIRA VERQUIDOS NO PITUCO

Houbo que agardar unhas semanas, pero os verquidos ilegais cuxa prolongada presenza na pista forestal do Monte Pituco se denunciou a finais de agosto, tanto no Seprona como no Concello de Marín, foron finalmente retirados. E foi este último, a través da Concellaría de Medio Ambiente, o que procedeu á súa recollida a principios desta mesma semana.

Pero quedan aínda pequenos focos de contaminación pendentes de limpeza porque os operarios municipais que se desprazaron ao monte descoñecían con exactitude a súa ubicación. Precisamente, o responsable do dispositivo dirixiuse á Asociación Monte Pituco para interesarse pola ubicación dos verquidos que inicialmente lles pasaron desapercibidos, e poder así completar as tarefas encomendadas.

A Asociación Monte Pituco AGRADECE ao Concello de Marín a súa intervención para erradicar o principal foco de contaminación que presentaba o monte dun tempo a esta parte, e aplaude a boa disposición para rematar coa presenza dos demais residuos.

Os parachoques, as rodas e as bolsas de entullos retirados encheron DOUS CAMIÓNS, segundo nos transmitiu o encargado dos operarios municipais. Como foi tamén iniciativa da Administración local actuar con motivo de anteriores verquidos, tan graves ou máis: o bidón con lodos de calefacción en setembro de 2011 ou o depósito de produtos químicos tóxicos en marzo de 2015 foron algúns dos casos máis chamativos nos que o Concello actuou.

Fronte á colaboración do Goberlo local, contrasta a inoperancia, a indiferencia, a irresponsabilidade e a incompetencia da Comunidade de Montes, titular dos terreos onde se produciron estes verquidos. Dispoñendo dun vehículo ‘oficial’ para percorrer as pistas e os sendeiros do territorio comunal e sendo coñecedora -ou tendo esa obriga- da existencia do desguace, dos restos de obra e dos demais escombros, en máis dun ano non fixo absolutamente NADA por sacalos. 

. . .

* Nota bene: As imaxes que acompañan este artigo foron tomadas a última hora da tarde, no lusco fusco, despois de que un traballador municipal nos tivera informado -a penas unha hora antes e de xeito verbal- da actuación que se levara a cabo na pista forestal. Ao anticiparnos que se contactaría coa Asociación Monte Pituco para completar o traballo de limpeza dirixíndose ao punto exacto onde se sitúan os residuos que non foran localizados inicialmente, tomamos a decisión de achegarnos ao monte para realizar unha rápida inspección e identificar que verquidos seguían aínda alí, en aras de proporcionar a información que se nos demandase coa maior celeridade posible. Ante a circunstancia de que anoitecía con rapidez, óptase por acceder á pista forestal en vehículo particular, por dúas razóns de peso: a primeira, porque a distancia que hai que camiñar é longa de máis como para chegar ata onde están os verquidos tendo luz natural suficiente como para poder tomar fotografías do lugar que sirvan de referencia xeográfica aos operarios do Concello que nos piden colaboración; a segunda, por unha evidente cuestión de seguridade persoal, para evitar calquera hipotética situación de perigo imprevista que poña en risco a integridade de quen vai realizar a visita a esas horas da tarde/noite.

No lugar da Fonte das Pulgas, mentres se toman imaxes do espazo onde os operarios municipais retiraron o medio cento de parachoques que había alí depositados, un directivo da Comunidade de Montes que pasa pola zona detense e, co seu teléfono móbil, dedícase a fotografar o vehículo, que está parado a un lado da pista. Ao pedirlle explicacións pola súa actitude, négase rotundamente a dialogar e alónxase para, seguidamente -pero dende a distancia- instarnos a desprazarnos ao monte exclusivamente a pé. Non só non atende a razóns, senón que se reitera nunha esixencia absolutamente irracional, incomprensible e fóra de lugar. Afeámoslle o seu comportamento (unha veciña da parroquia presenciaba o que acontecía), un xesto que non serviu máis que para empeorar a situación. Optamos por completar o propósito que nos levara ata alí: rematar de inspeccionar os verquidos para colaborar co Concello na achega das fotografías pendentes, tanto no cruce co atallo que conduce ao miradoiro do Pornedo como a carón do túnel da Variante. Preto deste punto aproveitamos a presenza do directivo da Comunidade de Montes para instalo a tomar fotografías desa escombreira, que leva aí dende agosto de 2017 sen que a Comunidade de Montes xestione a súa retirada.

XA BASTA. Basta de ninguneo, de desprezo, de veto radical, de persecución.

Ninguneo porque esta Comunidade de Montes reparte opíparas regalías a asociacións supostamente afíns. Malia o traballo de promoción da cultura, do patrimonio e de defensa ambiental que realiza a Asociación Monte Pituco dende hai case dez anos, esta modestísima entidade nunca recibiu nin un só céntimo -nin da Comunidade nin tampouco de ningunha institución- e todas as actividades e as accións xurídicas emprendidas pola protección do monte veciñal contra o polígono industrial que ameazaba a súa integridade, foron sufragadas con moito esforzo a base de medios económicos propios. A excusa que recibimos nunha asemblea da Comunidade: os cartos que se reparten ás asociacións son só para colectivos veciñais, non culturais.

Desprezo porque as propostas de mellora do monte con suxestións para solventar diversas eivas que -co maior interés, xenerosidade e boa fe- lle foron transmitidas por escrito en dossiers perfectamente documentados, caeron en saco roto; porque a Comunidade de Montes endexamais participou en ningunha convocatoria cultural ou medioambiental organizada pola Asociación Monte Pituco; porque fomos testemuñas directas da forma despectiva e malintencionada coa que se teñen referido a esta Asociación en conversas ás que a directiva da Comunidade non sabía que tiñamos acceso.

Veto porque en novembro do ano pasado a Comunidade prohibiunos celebrar na Casa de Montes a I Xornada pola Protección do Patrimonio que tiñamos programada con tanta ilusión na nosa parroquia, co formato de ‘barferencia’. Foi a feroz represalia da directiva pola denuncia interposta na Dirección Xeral de Patrimonio da Xunta a raíz da agresión a un dos grupos do conxunto rupestre da Carrasca. A vinganza, a revancha e o castigo a quen ousa cuestionar e criticar unha actuación errada son a moeda de cambio que practica a Comunidade de San Xulián. A gota que lles colmou o vaso foi a dobre vitoria nos tribunais obtida pola Asociación Monte Pituco contra o polígono industrial que había proxectado no ‘balcón da ría’.

Persecución porque a Comunidade de Montes -‘cual vieja del visillo‘- escruta con lupa os artigos desta humilde bitácora dixital, as publicacións da Asociación Monte Pituco nas redes sociais, as notas de prensa… todo lle vale -revisarán tamén o contedor onde depositamos o lixo?- na procura de calquera minucia para tratar de infundir medo, autocensura e coartamento da liberdade de expresión con ameazas máis ou menos veladas de denuncia. O directivo que nos intercepta na Fonte das Pulgas tiña máis présa por captar co seu teléfono a proba gráfica de que accederamos á pista forestal nun coche, que en interesarse por se había ou deixaba de haber un desguace de parachoques en pleno monte. Estaba máis preocupado por facer de ‘corre-ve-y-dile’ co resto da directiva e colgarse unha ‘medalla’ pola obtención dunha fotografía que toma como un ‘trofeo’, cando en realidade trátase dun desprazamento totalmente xustificado por motivos absolutamente razoables que el se negou a escoitar. E máis, tendo en conta que a directiva da Comunidade de Montes retirou o sinal que había no inicio da pista restrinxindo só aos vehículos agrícolas o acceso rodado á pista, tralas queixas dos comuneiros que protestaron pola instalación de badéns. Pero o trato ou a consideración por parte desta Comunidade non rexe igual para os comuneiros que para a tropa molesta do Monte Pituco: para este colectivo impera o ninguneo, o desprezo, o veto e a persecución.

Malia a man tendida en tantas ocasións por parte da Asociación Monte Pituco para restablecer pontes de comunicación e de colaboración, a relación coa Comunidade de Montes de San Xulián chega así a un punto de non retorno.

 

Publicado por: MontePituco | 10/09/2018

EN INSTAGRAM, @obalcondaria

Sentenza definitiva contra o Plan Sectorial de Áreas Empresariais de Galicia

Neste mes de setembro cúmprese un ano da PRIMEIRA SENTENZA FIRME E IRREVOCABLE contra a pretensión da Xunta de instalar un polígono industrial no Monte Pituco (Pornedo), que incluíra este espazo no Plan Sectorial de Áreas Empresariais de Galicia. Porque seguimos traballando a prol da protección e da promoción deste territorio, da súa paisaxe e do seu patrimonio, creamos unha nova canle para dalo a coñecer.

…Séguenos en Instagram: @obalcondaria
https://www.instagram.com/obalcondaria/

https://www.instagram.com/obalcondaria/

Publicado por: MontePituco | 08/09/2018

BALIZAN CON CINTA OS PETRÓGLIFOS DO PORNEDO

Balizan con cinta os petróglifos do Pornedo

Achegarse dende o fondo do camiño ao conxunto rupestre do Pornedo vendo na distancia que unha cinta rodea o xacemento, fai pensar no peor: “xa o desgraciaron”, “pasáronlle por riba con algunha máquina”, “pintárono”… mil e unha cafradas amoréanse na cabeza mentres nos imos achegando onda os petróglifos. Algo semellante sucedera xa cando a Comunidade de Montes de San Xulián realizou o último desbroce nesta zona en outubro de 2016, e -por unha cuarta!- os gravados salváronse de ser triturados polas cadeas.

Por sorte, descubrimos que nesta ocasión nada malo pasou, de momento; mais balizados están, por algunha razón. E coñecendo o percal, cabería intuír que vai suceder tres cuartos do mesmo que no petróglifo d’O Ciclista…

Dentro da marca en vermello, a área do petróglifo de Pinal de Caeiro

…que pode ser que retiren vexetación fóra do perímetro, pero que deixen a herba, os fentos e o toxo a carón mesmo do xacemento, como nun paradóxico trasunto do mundo ao revés; en vez de limpar o Ben de Interese Cultural catalogado que cómpre coidar e protexer, que limpen por fóra del.

Balizan con cinta os petróglifos do Pornedo

Balizan con cinta os petróglifos do Pornedo

Pronto sairemos de dúbidas. E contarémolo aquí, na bitácora do Monte Pituco (Pornedo). Dende 2009 informando, reivindicando e defendendo o ‘balcón da ría’.

Publicado por: MontePituco | 04/09/2018

MÁIS RECUNCHOS ÁRTABROS: FERVENZA DO RÍO BELELLE

Pazo de Isabel II, Neda

Unha paraxe que paga a pena visitar na bisbarra de Ferrolterra é a fervenza do río Belelle, no concello de Neda. Natureza, historia e arquitectura tanto civil como industrial son unha boa combinación de razóns para quen goza camiñando, observando e aprendendo.

O primeiro elemento que chama a atención nada máis chegar ás proximidades deste treito do Belelle é o Pazo de Isabel II. Permaneceu aberto ata hai uns anos, segundo nos contou unha veciña de O Roxal. Dende o pasamento do mordomo que atendía o recinto, de titularidade privada, a edificación atópase actualmente en estado de abandono, e nun galopante proceso de deterioro

Un muro rodea o inmoble e o seu circundado, construído polos irmáns Veiga en 1841 para instalar unha fábrica de tecidos que se abastecía da auga do río para a produción de panos. A web municipal detalla que no seu interior hai un vestíbulo dende o cal se accedía a un xardín a través dun paseo de magnolios; que ademais do edificio principal -con planta en forma de L- tamén destacaban unha fonte de ferro e mais un hórreo; que na fonte, de estilo clásico, había representado “un neno tocado por unha póla de oliveira, símbolo da vitoria, sentado sobre unha vieira que sostén un monstro marino”, mentres que o hórreo tiña forma de “cabana de grandes dimensións, con cámara rectangular estreita”.

A ruta conta con sinalización para orientar os visitantes. Ademais da famosa fervenza do Belelle, na parroquia de Viladonelle tamén hai un castro catalogado, datado na Idade do Ferro. A web municipal non ofrece información deste antigo poboado castrexo, que non foi excavado. Estaría situado preto da igrexa de San Andrés de Viladonelle e do vial que comunica a parroquia coa estrada xeral.

Unha estreita estrada asfaltada conduce os visitantes ata a Central Hidroeléctrica de Fervenza. Se ben ata hai uns anos era posible acceder en vehículo ata este punto, dende o pasado mes de abril un sinal prohibe a circulación rodada, polo que cómpre estacionar nun aparcadoiro excavado a carón do pazo para continuar o traxecto a pé.

Outro dos elementos arquitectónicos nos que cómpre deterse é o muíño da Barcia, rehabilitado en 2001 co auspicio da Agrupación Micolóxica Viriato. Neste punto, o río comeza a ofrecer fermosos recunchos aos que abeirarse, entre a vexetación de ribeira, de intensos verdes: moitas variedades de fentos e arborado tipicamente fluvial deparan un oasis autóctono para combater a intensa calor dunha xornada estival.

Muíño da Barcia, río Belelle, Neda

Río Belelle, Neda

Ruta do Río Belelle, Neda

Deixando atrás o muíño, que evoca un pasado vencellado á elaboración tradicional do pan que tanta sona lle deu a Neda, cun produto que actualmente conta con rexistro de Marca de Calidade, a historia do río tamén está vencellado a outros usos, como o lavado das velas dos barcos. Mais sobre todo, a potencia hidráulica do Belelle fixo posible que a cidade de ferrol se dotara de luz eléctrica a principios do pasado século XX.

Central hidroeléctrica de Fervenza, Neda

Central hidroeléctrica de Fervenza, Neda

Río Belelle, Neda

O Belelle, que nace no barranco da Cernada, en As Pontes, chega a Neda e atravesa tamén os municipios de A Capela e Fene. Vencellado xeograficamente ás Fragas do Eume, o escarpado terreo desta contorna propicia que o curso fluvial se precipite dende unha altura duns 45 metros, ofrecendo un salto de auga que nas estacións de outono e inverno ofrece espectaculares estampas polo abundante caudal. A fervenza do río Toxa, en Silleda, supera en 15 metros estoutra do Belelle.

Neste verán, de todos modos, o nivel deste río permitiu que os bañistas aproveitaran as pozas naturais, mentres a auga vaporizada refrescaba o ambiente para o resto dos visitantes que contemplaban a fervenza na distancia.

Fervenza do río Belelle, Neda

“Nas súas beiras tivo lugar a evolución da sociedade da vila e as súas primeiras industrias forxáronse grazas ás súas augas. Aínda hoxe perviven os muíños que abasteceron as industrias panadeiras, tanto os dos pequenos negocios familiares como as denominadas “Casas Reais” ou “Fábricas de Biscoito”, propiedade da Casa dos Austrias, que fornecen o pan e as galletas consumidos polos mariñeiros nas travesías. Na zona da Fervenza aínda se pode gozar da vexetación típica dos bosques oceánicos, polo que podemos afirmar que algo nos queda daqueles bosques de Neda, famosos e apreciados nos séculos pasados grazas á boa e abundante madeira que ofrecían. Grazas a esta riqueza madereira funcionaron os asteleiros na desembocadura do Belelle, á vez que se abastecía as vilas veciñas”.

[Historia de Neda: www.neda.es]

Entre a Central Hidroeléctrica e a fervenza accédese a un longo sendeiro que, ascendendo en zig-zag polo Monte Marraxón, permite chegar ata a canle de auga construída para dotar a instalación eléctrica da caída suficiente para producir enerxía.

 

Fervenza do río Belelle, Neda

Que bo sería regresar a esta fervenza e seguir apreciando a esencia do bosque autóctono galego. Por desgraza, como puidemos comprobar, a presenza do eucalipto nesta zona é unha ameaza presente e crecente. A presión desta especie -que malia ser foránea, invasora e pirófita conta cun deliberado, cuestionable e reprobable impulso por parte da Xunta para a súa plantación e explotación en beneficio das empresas madeireiras e da pasteira Ence- está causando un preocupante retroceso da vexetación do país no parque natural das Fragas do Eume, segundo o estudo “Áreas protexidas: unha análise da consolidación do eucalipto nas Fragas do Eume”, do investigador Diego Cidrás; unha merma que tamén se fai notar no habitat próximo ao Belelle.

Ogallá dentro duns anos non haxa que recorrer a fotos históricas ou bitácoras como a do Monte Pituco para recordar como lucía nesta paraxe o verdor do carballo e do castiñeiro, do brión e do ameneiro, da hedra e do loureiro.

Publicado por: MontePituco | 03/09/2018

A XUNTA DESPROTEXE OS MONTES DO MORRAZO

Diario, 1 setembro 2018

A Asociación Monte Pituco comparte o fondo malestar da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo pola decisión da Xunta de anular as Normas Complementarias e Subsidiarias de Planeamento a nivel provincial para substituílas por un paripé de mínimos que deixa os montes da nosa bisbarra sen o modesto rango de protección ambiental que tiñan dende hai 27 anos.

Botando a vista atrás ás numerosas vicisitudes, atrancos e sinsabores polos que ten pasado a Asociación Monte Pituco, un deses recordos negativos quedou gravado a lume na memoria: foi no transcurso dun Pleno da Corporación marinense, cando un infausto concelleiro de Urbanismo -daquela no BNG de Marín; hoxe noutro tinglado pseudopolítico- pronunciou, con todas as letras a seguinte frase: “Pois DESAFÉCTASE, e punto!”.

Esa arroutada vergoñenta e inexplicable dende o punto de vista dun representante político nacionalista de esquerdas a quen se lle presupón certo respecto e aprezo pola terra e polo medio ambiente, viña sendo a réplica a unha intervención previa por parte de quen daquela era voceira popular na oposición, María Ramallo -hoxe alcaldesa-, advertindo da existencia dunha figura de protección ambiental que podía impedir ou dificultar o proxecto de construcción dun polígono industrial no Monte Pituco (Pornedo). Mudou o goberno, o PP suma dous mandatos con maioría absoluta e en 2012 apostou pola clasificación urbanística do Pituco como solo industrial no PXOM, ‘herdada’ do bipartito anterior.

Proféticas ou non, as palabras de Xosé María Vilaboa cumpríronse. Estará ben contento! Pois ‘noraboa’, xa pode montar un consultorio de adiviñación, con Pilar Blanco como pitonisa secundaria! Grazas ás súas dotes de visionario, que algo deben ter en común coa liña de actuación do mesmísimo PP de Galicia, agora resulta que o Monte Pituco, xunto co resto dos Montes do Morrazo —nos que tamén se insire o Lago de Castiñeiras, onde, por certo, BNG de Marín promove plataformas e roteiros pro-salvación—, xa non son Espazo Natural protexido.

Co que non contaba Xosé María Vilaboa era coa firmeza dos argumentos, a determinación na súa defensa ata as últimas consecuencias, e a teimosía dun humilde colectivo veciñal que non se engruñou fronte á vantaxe da que partía quen ostentaba o poder e que non dubidaba en amedrentar e mesmo ameazar. O resultado dese esforzo ímprobo foi a obtención de DÚAS SENTENZAS FIRMES E IRREVOCABLES do TSXG contra a pretensión do Concello de Marín e da Xunta para converter o Monte Pituco nun ermo de asfalto, cemento e formigón. Ningún cambio na clasificación ambiental do Monte Pituco pode reverter un dictame xudicial tan contundente.

 

A aprobación e publicación no DOG, o pasado luns 27 de agosto, do Plan Básico Autonómico (PBA) por parte da Xunta de Galiza, consuma a desprotección de numerosos espazos naturais e de miles de hectáreas por todo o territorio galego.

O Decreto 83/2018, do 26 de xullo de 2018, substitúe as Normas Complementarias e Subsidiarias das provincias da Coruña, Ourense, Lugo e Pontevedra do ano 1991, o cal deixa ademais sen ningunha figura de protección os espazos naturais dos Montes do Morrazo, Coto Redondo, Carballal de Coiro e os espazos litorais de Barra-Cabo Home, Punta Udra e Mar de San Simón, catalogados até agora como solo rústico de especial protección de espazos naturais na provincia de Pontevedra.

Nestes espazos mencionados, de máis 4.000 hectáreas de terreo protexido ao longo da península do Morrazo, están integradas boa parte das masas máis importantes de carballeira caducifolia termófila e atlántica das Rías Baixas, espazos húmidos con brañas con breixeira húmida atlántica, turbeiras altas ácidas e bosque aluvial de ribeira, matogueira e breixeira seca europea, e pendentes rochosas e rochedais con vexetación pioneira e casmofítica, conformando varios hábitats de interese comunitario e prioritario e especies de fauna e flora salvaxe incluídas na Directiva Hábitats 92/43/CEE, a nivel europeo.

Lugares tan emblemáticos na xeografía morracense que combinan a paisaxe coa xeoloxía e a biodiversidade na contorna das rías de Vigo e Pontevedra como son os altos do Faro de Domaio, Coto do Home, Coto Redondo, Outeiro dos Asubións, Pornedo, Pedrouzos, Castiñeiras, Formigoso, Outeiro da Carballosa, Agudelo, Outeiro da Paralaia ou O Xestoso; Chan de Castiñeiras, Chan da Armada, Chan de Gagán, Chan de Arquiña, Chans de Grixó ou Chans de Ermelo; as Serras de Basil, Domego ou a de Coiro; o monte Gagán, monte das Barreiras e A Pereiriña, monte da Paralaia, monte da Pena ou a Fraga de Coiro; e a conca media-alta dos regos Lameira, Loira, Trasmil, Riomaior, Miñouva, da Freixa, de Caiauga, Barranco do Faro, da Fraga, do Inferno, Bouzós, Bispo e Frade, despois de máis dun cuarto de século desaparecen como espazo natural baixo o amparo da protección provincial e a tutela da Xunta.

E outro tanto lle sucede no litoral a lugares tan significativos como o complexo dunar de Liméns, a costa de Balea e Santa Marta, o espazo costeiro entre as praias de Beluso e Mourisca, o monte do castro da Croa e o monte de Cabalo.

O novo listado de espazos naturais incluído no PBA só recolle os correspondentes á Rede Galega de Espazos Naturais Protexidos (Zona de Especial Protección dos Valores Naturais, Rede Natura 2000 coas ZEPA e ZEC, Parques Naturais, Parque Nacional, Paisaxe Protexida, Monumento Natural, Humidais Protexidos), os Espazos Naturais de Interese Local (ENIL) e Espazos Privados de Interese Natural (EPIN), que non suman en total máis do 12% do territorio galego. A porcentaxe de territorio protexido máis baixa de todo o Estado, onde a media de superficie ambientalmente protexida está xa preto do 30%.

A aprobación deste PBA consuma a crónica dunha morte anunciada desde hai tempo que deixa sen protección boa parte do territorio galego e, xa que logo, en perigo pola acción dos especuladores urbanísticos e os intereses das empresas forestais e enerxéticas.

Esta desprotección comezou a fraguarse a finais dos anos 90 coa creación da Rede Galega de Espazos Naturais Protexidos e do listado de espazos naturais correspondentes á Rede Natura. Daquela a Xunta, malia tomar como referencia o anterior Rexistro Xeral de Espazos Naturais de Galiza e a súa delimitación segundo as NN CC e SS dos Planeamentos provinciais, minguou ao final a superficie protexida ao non integrar dentro da nova Rede grande parte da superficie delimitada anteriormente polas NN CC e SS dos Planeamentos provinciais.

Esta diminución afectou principalmente a franxa litoral, na que no Morrazo ao final a maior parte da superficie protexida dentro da Rede Natura correspondeulle ao mar, caso no Morrazo coa creación dos LIC, agora ZEC, da Costa da Vela, Cabo Udra e Enseada de San Simón, ficando o ámbito e extensión da superficie terrestre reducida na súa protección como tiña na normas de planeamento que protexía Barra-Cabo Home, Punta Udra e Mar de San Simón. A isto hai que lle sumar que espazos como os dos Montes do Morrazo, Coto Redondo e Carballal de Coiro, no interior e coa meirande porcentaxe de superficie terrestre a protexer na península morracense, non chegaron ao final a integrarse nesa Rede Natura. Distintos gobernos autonómicos non foron quen de mellorar a situación ata agora e proceder á ampliación dos espazos da Rede Natura desde que en decembro de 2004 a Comisión Europea aprobou os LIC galegos, entre eles os que abranguen o Morrazo, dentro da rexión bioxeográfica atlántica, agás a maquillaxe política da aprobación no 2014 e fóra de prazo do Plan Director da Rede Natura e a conversión dos Lugares de Importancia Comunitaria (LIC) en Zonas de Especial Conservación (ZEC), nos espazos naturais protexidos existentes en Galiza.

Con todo, mentres estiveron en vigor ata agora as ditas NN CC e SS de Planeamento provinciais, estes espazos -Montes do Morrazo, Coto Redondo e Carballal de Coiro xunto coas partes de Barra-Cabo Home, Punta Udra e Mar de San Simón que non se integraron na Rede Natura- contaron cunha protección como espazos naturais a nivel do solo rústico, e aínda que esa protección quedou no limbo a nivel ambiental coa creación da Rede Galega de Espazos Naturais Protexidos, foi tida en conta na correspondente planificación urbanística dos concellos e mesmo na tramitación de distintos plans sectoriais autonómicos.

Segundo o artigo 28 das derrogadas NN CC e SS de Planeamento provinciais, o solo rústico de especial protección de espazos naturais contemplaba “os terreos que polos seus valores medioambientais, ecolóxicos, biolóxicos, botánicos, paisaxísticos, científicos, educativos ou recreativos deben preservarse para a súa protección ou mellora” e dentro dos usos permitidos establecía que “no ámbito de aplicación desta norma non se autorizará a construción de ningunha clase de edificación, permitíndose a explotación racional dos recursos vinculados ao medio que non atente contra os valores esenciais que se protexen”.

No seu caso e, por imperativo legal, xa só cabe a posibilidade de que segundo ese artigo 28 das mesmas NN CC e SS de Planeamento provinciais, se manteñan vixentes as delimitacións dos espazos naturais ata a redacción dos correspondentes plans municipais que definirán o ámbito e tratamento preciso destes, para a súa ordenación a través dos correspondentes plans especiais.

No entanto, os concellos de Moaña, Bueu e Marín xa teñen contemplado nos seus correspondentes PXOM, trala súa aprobación definitiva, a delimitación de solo rústico de especial protección de espazos naturais pertencente a cada concello dentro dos espazos naturais dos Montes do Morrazo, Coto Redondo ou do Carballal de Coiro, mais nada se sabe da súa ordenación a través dos correspondentes plans especiais. No caso dos PXOM dos concellos de Vilaboa, en trámite de aprobación definitiva, e especialmente do de Cangas, en fase de aprobación inicial, é toda unha incógnita.

A Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, xunto con outros colectivos e organizacións galegas, solicitoulle o 18 de setembro de 2017 á Dirección Xeral de Calidade Ambiental da Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio, no trámite de Consultas para a Avaliación Ambiental Estratéxica Ordinaria do propio Plan Básico Autonómico, que tivese en conta a necesidade de incorporar os Espazos Naturais Protexidos polas Normas Complementarias e Subsidiarias de Planeamento provinciais, xa que a existencia da Rede Natura en Galiza é exigua e está mal xestionada, e os solapes de ambas Redes en varios espazos deben considerarse como unha oportunidade para ampliar o ámbito dos espazos e facer efectiva dunha vez, a súa debida protección.

Ao final, visto o acontecido, esta solicitude non foi tida en conta pola Xunta de Galiza ao igual que outras que se realizaron nos últimos anos. Entre elas, a proposta realizada anteriormente por esta Plataforma en marzo do 2012 de ampliación da Rede Natura cara a un novo LIC Montes e Carballeiras do Morrazo que aunara os espazos naturais Montes do Morrazo e Carballal de Coiro, xunto con outros ampliables -Montes de Lourizán, Outeiro de Campolongo-Monte Cernello, Montes de Ardán, Montes de Cela, Serra da Madalena-Monte Borrallido, Montes de Varalonga e Montes do Hio- dentro dunha rede de corredores ecolóxicos que conectase coas rías e cos espazos naturais litorais integrados actualmente na Rede Natura.

Para a Platataforma en Defensa dos Montes do Morrazo esta desprotección autonómica ten unha clara motivación: a de favorecer os intereses forestais e empresariais e a especulación urbanística a nivel industrial dentro dun modelo de desenvolvemento continuista e insustentable de xeito produtivista, globalizador e neoliberal. Un paso máis despois dos dados coa simplificación administrativa dos últimos anos dos distintos gobernos do PP para consolidar proxectos e planificacións supramunicipais –parques empresariais, parques eólicos, proxectos mineiros, eucaliptización…- a través da aprobación da Lei 5/2017 de fomento da implantación de iniciativas empresariais de Galiza, a tramitación actual da revisión do Plan Forestal Autonómico, a prórroga estatal concedida a Ence para a fábrica pasteira de papel ou a tramitación, por engadido, do proxecto dunha macroplanta incineradora de biomasa forestal nos terreos gañados ao mar que ocupa de xeito ilegal e lesivo a fábrica pasteira na ría de Pontevedra.

Proxectos como o parque eólico de Pedras Negras, parques empresariais da Cruz da Maceira e Pastoriza, proxectos mineiros de Miñán e Pedrouzos…-, planificados no seu momento dentro do solo rústico de especial protección de espazos naturais nos montes do Morrazo, van ter desde agora máis facilidades de levarse adiante ao igual que a consolidación e mesmo aumento dos monocultivos forestais con eucalipto e outras especies de rápido crecemento, co que iso implica de ameaza directa dunha meirande destrución da paisaxe, do territorio e de perda de biodiversidade cara ao futuro despois de décadas de abandono e desregulación

 

Publicado por: MontePituco | 02/09/2018

MENINAS RUPESTRES E ECOLOXISTAS

Meninas de Canido. Ferrol, 2018

Voltamos a Canido, onde hai un ano por estas datas visitabamos o fantástico Museo da Sociedade Galega de Historia Natural, unha entidade que neste 2018 cumpre 45 anos de traxectoria. Mais desta volta, o motivo da visita a este barrio ferrolán é percorrer as súas rúas para empaparnos do legado do pintor Diego Velázquez a través dos personaxes das súas famosas “Meninas”, de 1656. O artista Eduardo Hermida é o artífice dunha interesante iniciativa que dende hai dez anos atrae ata Ferrolterra a creadores do máis variopinto para plasmar nos muros e nas paredes a súa peculiar interpretación desta icónica figura da pintura. Mais tamén son veciñas e veciños de todas as idades, algúns agrupados en colectivos sociais, os que deixan a súa impronta, botándolle imaxinación e bo humor. 

Ao longo do tempo foron sumándose á xeografía urbana representacións ben pintorescas da infanta Margarita e das súas sirventas: María Agustina Sarmiento, Isabel de Velasco e mesmo o personaxe de Mari Bárbola aparecen convertidas en símbolos de todo tipo de causas reivindicativas, ou actualizadas como emblemas da cultura contemporánea, descontextualizadas ou revestidas de valores simbólicos; en pequeno formato nos recunchos máis insospeitados ou chamando poderosamente a atención nos grandes murais que decoran as medianeiras dos edificios; con brocha gorda ou fina, con aerosol, con papel ou tea, con cerámica ou metal, calquera soporte e técnica é perfectamente válida; mellor canto máis orixinal…

É curioso, ademais, comprobar como o paso dos anos e as inclemencias meteorolóxicas van actuando nas obras, desconchando a pintura e mitigando a intensidade das cores; ou como a vexetación vai reapropiándose do espazo, integrándoas na natureza.

De entre o enorme catálogo de creacións, rescatamos unha Menina rupestre e outra ecoloxista. Porque quizais na pretérita época das cavernas houbo algunha muller Neandertal que se rebelou de atender o lume e se armou con frechas e arco para cazar coma os varóns. Porque a Nai Gaia tamén pode petar na nosa conciencia colectiva a través dun cadro do Século de Ouro para lembrarnos que cómpre coidar este mundo, no que vivimos de prestado.

DSC_1043

“As Meninas de Canido son unha mostra de como a arte pode cambiar a morfoloxía dunha área urbana esquecida e devolverlle a ilusión dunha cidade afectada pola crise que tantos anos a castigou. Mediante esta acción pictórica o barrio alto convértese, coa implicación da veciñanza e doutros artistas de diversas disciplinas, nun referente internacional de arte urbano. As Meninas de Canido é un triunfo do talento artístico como vehículo de comunicación e punto de apoio para a solución de necesidades urbanas”.

http://lasmeninasdecanido.com

Publicado por: MontePituco | 29/08/2018

ATENCIÓN Á PRESENZA DE ACACIA NO MONTE PITUCO

Atención ao problema serio e gran calado que se aveciña no Monte Pituco pola crecente presenza de acacia. Polo momento, trátase dunha área de reducidas dimensións -a carón da pista forestal, á altura do sendeiro que conduce ao conxunto rupestre do Pornedo- na que sería doado actuar se a Comunidade de Montes de San Xulián tomase conciencia da importancia de atallar esta praga cando aínda . Na veciña Comunidade Montes Salcedo saben moi ben deste asunto e foron quen de -a base de determinación e constancia- actuar para erradicar a súa presenza.

Dende a asociación Amigos da Terra xa veñen advertindo hai anos da necesidade de afrontar este desafío para protexer o monte dunha ameaza, que ademais se agrava polo potencial pirófito desta especie invasora:

“Al ser una especie exótica carece de enemigos naturales que limiten su expansión y al ser un árbol extraordinariamente eficiente, de crecimiento muy rápido, inhibe cualquier posible competencia con la vegetación autóctona. Esa eficiencia se traduce a su tejido germinal (aunque se corte, rebrota de sus raíces hasta un metro de profundidad) y a sus semillas, diez mil por árbol, que mantienen su potencial de germinación en el suelo durante cinco años. Encima, las favorece el fuego. Es un problema serio porque además del empobrecimiento ecológico general, las acacias aumentan la acidez del suelo y desplazan a todo el resto de especies, de flora y fauna”.

Obsérvese na imaxe que as dimensións das árbores son ‘asequibles’, se ben empezan a agromar numerosas plantas novas, con raíces fortes e moi ramificadas! Abonda intentar arrancar unha para comprobar como se expanden, a través dun intrincado sistema reticular.

Obviar este asunto sería tan inxustificable como irresponsable por parte de quen ten a obriga de velar pola conservación e mantemento do monte veciñal.

 

Publicado por: MontePituco | 28/08/2018

DE AREOSO… Á ILLA DE AROUSA

A Illa de Arousa, agosto 2018

O número 7 -que na tradición literaria representa a sorte- é o talismán de A Illa de Arousa: a súa fisonomía evoca un perfecto número 7, ten unha extensión de 7 quilómetros cadrados e conseguiu o estatus de concello propio en 1997.

Visitamos algúns dos seus pecualiares recunchos de regreso do illote Areoso…

A Illa de Arousa, agosto 2018

A Illa de Arousa, agosto 2018

“Os recursos mariños son a principal fonte de ingresos de A Illa, destacando o sector mexilloeiro, o marisqueo a pé e a flote, ademais doutras artes menores de pesca. Conta con catro portos: o Porto do Xufre, o Porto da Ribeira do Chazo, o Porto do Cabodeiro e o Porto do Naval, todos eles destinados a actividades relacionadas co mar, principalmente a carga e descarga de mexillón, ameixa e peixe”. 

 

Itinerario pola costa d'A Illa ata o illote Areoso

“As bateas para o cultivo de moluscos dominan a paisaxe que rodea A Illa de Arousa. Nesta ría hai arredor de 2.000 plataformas que producen arredor do 70% do mexillón que Galicia exporta”.

Peirao do Campo

A Illa de Arousa, agosto 2018

Vista cara ao paseo do peirao do Xufre

Retorno ao porto de Xufre

“Na década de 1770 chegan empresarios cataláns ás Rías Baixas; comeza a conversión das vilas mariñeiras en núcleos preindustriais. En 1843 Juan Goday Gual instala a primeira fábrica de conserva de peixe de Galicia, na Illa de Arousa, sendo nomeada -en 1881- provedora oficial da Casa Real. Entre finais do século XIX e principios do XX, A Illa chega a contar con 11 fábricas, entre conserveiras e factorías de salga”.

Na Illa consérvanse as chemineas das conserveiras de Odosa, Francisco Otero, Dardo, Goday e O Charco

A Illa de Arousa, agosto 2018

En xaneiro deste 2018 a prensa local anunciaba un impulso na intención do Goberno local de A Illa para rehabilitar as casas modernistas situadas na rúa Marqués de Bradomín, onde residían os antigos empresarios conserveiros. Trátase da casa de Goday, construída preto da primeira fábrica de conservas, onde actualmente se ubica o centro de interpretación da conserva, e que trala remodelación converterase na futura biblioteca municipal; da casa do Campaneiro e da casa de Dona Tomasa, adquiridas en 2010,  que se destinarán a centros socioculturais. Está previsto que a Deputación de Pontevedra vaia contribuír a estas obras arquitectónicas cunha achega de 1,5 millóns de euros.

Casa do Campaneiro

A Illa de Arousa, agosto 2018

Casa de Dona Tomasa

A Illa de Arousa, agosto 2018

Vestixios da arquitectura modernista nas rúas d’A Illa

A Illa de Arousa, agosto 2018

Enseada da Brava, a carón do muíño de mareas

A Illa de Arousa, agosto 2018

Muíño de mareas da Seca

“É unha construción de pedra á que se accede por unha pequena ‘ponte’, tamén de pedra. Aprovéitase de pleamares e baixamares e ten tres moas; unha delas para moer exclusivamente trigo, e as outras dúas, para o millo”.

A Illa de Arousa, agosto 2018

Demarcación da Rede Natura, en Enseada Brava

A Illa de Arousa, agosto 2018

Ao fondo, o Espazo Natural de O Carreirón

“Situado na cara sur de A Illa de Arousa, o Parque do Carreirón é unha das tres brañas que conforman o Complexo Intermareal Umia – O Grove – A Lanzada, Punta Carreirón e Lagoa Bodeira, zona protexida declarada Zona Húmida de Importancia Internacional polo Convenio RAMSAR e Zona de Especial Protección de Aves. Nos seus 1,3 km² de extensión, consta de diversos ecosistemas de rochedos, lagoas, marismas, piñeirais, matos e áreas dunares. Habitan nel multitude de aves que paran a descansar ou a criar alí no seu paso migratorio. Destacan varias especies de ánades, garzas e especies limícolas como o pilro”.

A Illa de Arousa, agosto 2018

[En azul e cursiva, información turística do Concello de A Illa]

 

 

Publicado por: MontePituco | 27/08/2018

VISITA AO ILLOTE AREOSO (II)

Illote Guidoiro Areoso, agosto 2018

Voltamos a Guidoiro Areoso, na Ría de Arousa, a finais deste mes de agosto, respectando o periodo de cría da fauna avícola que habita ao sur do illote. Diversos carteis prohiben acceder a este espazo ata pasada a primeira quincena, malia que na primeira visita comprobamos con indignación que varios usuarios facían caso omiso da advertencia.

A existencia de túmulos funerarios que daquela non se puideran coñecer sobre o terreo xustificaron esta nova travesía -desta volta dende o peirao do Campo- ata unha paraxe idílica, un auténtico privilexio nas Rías Baixas para quen apreza e goza da natureza e mais da historia. 

Todo canto cómpre saber sobre o valioso pasado que atesoura este enclave insular, os seus xacementos arqueolóxicos e as sucesivas campañas de prospección que os investigaron, está publicado na web científica Guidoiro Dixital, que recomendamos consultar en todos e cada un dos seus numerosos e completos apartados informativos.

 

Planos do illote Guidoiro Areoso e da Illa de Arousa, por Paulo Troitiño

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Mámoa nº1

“Seguramente estaba formada por seis lousas, das que só tres, de granito, permanecen na súa posición orixinal. A erosión do mar fixo desaparecer case a metade do túmulo” [GuidoiroDixital]

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Mámoa nº3

“Este pequeno dolmen está situado a carón da mámoa 2, a só 4,50 m do borde da escavación realizada nos anos 80 do século XX, pero non foi coñecido ata datas recentes, o que dá idea da cantidade de area que desapareceu nos últimos anos” [GuidoiroDixital]

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Mámoa nº4

“En setembro de 2011 o Servizo Provincial de Costas de Pontevedra do Ministerio de Agricultura, Alimentación y Medio Ambiente construíu un muro de contención para protexer o monumento da acción do mar” [GuidoiroDixital]

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Illote Areoso, mámoa nº4, agosto 2018

Posibles restos da cista nº1, no ‘paleosolo’ do illote

“Durante a Idade do Bronce tamén parece que se realizaron enterramentos no illote. Á parte de que algunha das mámoas podía seguir en uso, localizáronse dúas pequenas cistas, caixas feitas con lousas de pedra que son utilizadas como sartego. Orixinalmente estarían sepultadas baixo o terreo”. [GuidoiroDixital]

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Marcas de canteiría, coviñas prehistóricas ou erosión natural?

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Vestixios contemporáneos da canteiría tradicional

“A finais dos anos 80 do século XX o arqueólogo José Manuel Rey localizou na súa superficie tres estruturas megalíticas, das que escavou dúas, así como un asentamento de comezos da Idade do Bronce, no que xunto a cerámicas e outras pezas se recuperaron abundantes restos de fauna doméstica (vacas, porcos e ovellas ou cabras). Non semella haber ocupacións humanas posteriores a esa data. Unicamente atopou restos dunha ánfora romana que seguramente procede dun pecio afundido nas proximidades. Aínda así, O Areoso seguiuse frecuentando tanto para o marisqueo como para a extracción de granito para a cantería”. [GuidoiroDixital]

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Marcas das cuñas dos canteiros nun penedo que evoca a cabeza dun peixe ou dunha balea, coa oquedade lateral a modo de ollo

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Máis pedras de sorprendente fisonomía, cons cubertos de liques e contorna rochosa do illote. Graníticas paisaxes nunha contorna paradisíaca e chea de historia

Formacións salinas nas oquedades das rochas

E máis sorprendentes formacións rochosas que suxiren parecidos máis ou menos razoables

Fauna e flora de Areoso

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

O istmo que une Guidoiro Areoso, coa zona dunar ao fondo

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Un lugar marabilloso para o coñecemento sobre o pasado, sobre a biodiversidade; un espazo para o lecer… e tamén para a creatividade…

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

…nunha paraxe de augas con tonalidades paradisíacas que van dende o azul turquesa, ao verdoso e as transparencias cristalinas.

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Despedímonos de Guidoiro Areoso con sensacións contrapostas: por unha banda, desexando ter novamente a oportunidade de repetir unha experiencia tan intensa e marabillosa; doutra parte, observando con preocupación -na lonxanía- a ‘presión’ humana á que se ve sometido o illote. Sería oportuno que as autoridades en materia de medio ambiente e de patrimonio artellen urxentemente algún tipo de regulamento sobre o acceso a este espazo natural para amortiguar o impacto das visitas, que se suma ao proceso -irreversible, segundo os expertos- de progresiva desaparición deste enclave, pola acción das mareas.

Visita ao illote Areoso, agosto 2018

Faro de Vigo, Salnés, 25 de agosto 2018

La zona dunar del norte de Areoso inicia un camino irreversible hacia su desaparición

La fuerza de las mareas que soporta, la presión turística y otros factores menores han provocado que esa duna retroceda más de diez metros en el último lustro – El Concello aguarda por el plan de usos para la primavera

Faro de Vigo, Salnés, 25 agosto 2018

Una riqueza arqueológica en peligro

Control y multas para los que incumplan las normas

Faro de Vigo, Salnés, 25 agosto 2018

Desaparición del paleosuelo en el oeste

Espacio de cría para gavitas y gaviotas

Redes y artes de pesca, principales residuos que se encuentran en los arenales del islote

Operarios de Concello, Cofradía y Medio Ambiente participaron ayer en la retirada de elementos contaminantes de Areoso

Un “descerebrado” en quadski por la duna

Publicado por: MontePituco | 25/08/2018

A SITUACIÓN DOS VERQUIDOS, NA PRENSA

DiarioDePontevedra

Diario, 25 agosto 2018

Diario, 25 agosto 2018

O colectivo veciñal do Monte Pituco denuncia verquidos incontrolados

 

Faro de Vigo

Faro, 25 agosto 2018

Denuncian vertidos contaminantes en el Monte Pituco

Uno de los más recientes fue medio centenar de parachoques de automóvil y una docena de ruedas viejas en Fonte das Pulgas

 

La Voz, 25 agosto 2018

Denuncian la abundancia de vertidos en el Monte Pituco

 

PontevedraViva, 25 agosto 2018

Denuncian ante el Seprona media docena de vertidos en el monte Pituco en los últimos meses

Denuncias no Concello e no Seprona por verquidos

A Asociación Monte Pituco vén de denunciar perante o Concello de Marín e o Servicio de Protección da Natureza (Seprona) a presenza de ata media ducia de verquidos ilegais e incontrolados que se foron depositando en distintos puntos ao longo pista forestal do Pituco -ou Pornedo, polo seu topónimo tradicional- e dos seus aledaños nos últimos meses. Un dos máis recentes consta de arredor de medio cento de parachoques de automóbil e dunha ducia de rodas vellas, diseminados no lugar da Fonte das Pulgas. A entidade veciñal condena enerxicamente estas reiteradas agresións e rexeita a pasividade das entidades responsables do mantemento, conservación e defensa do monte, que non é ningún basureiro, nin escombreira, nin desguace.

O grave depósito de material automobilístico xa fora detectado o pasado mes de xullo a raíz duns labores de desbroce que deixaron as pezas á vista, a poucos metros da pista. Ante a falta de iniciativa por parte dos titulares dos terreos para erradicar este foco de contaminación, e polo feito de que a vexetación segue medrando arredor destes residuos que deberían ser entregados nun punto limpo ou nunha planta de tratamento específica para compoñentes plásticos e metálicos, a Asociación Monte Pituco non consinte que o fento, a herba e as silvas volvan facer ‘invisible’ este verquido, polo que esixe a súa inmediata retirada.

O colectivo veciñal critica a pésima imaxe e o inaceptable abandono que -por parte da Comunidade de Montes de San Xián- vén sufrindo este enclave pertencente ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo dende que en agosto de 2017 fose documentado -a carón do túnel da Variante de Marín- un variopinto depósito de madeiras, ferros e cravos oxidados, cartóns, cables, plásticos, roupa e cristais, aos que se sumou tamén un sofá destartalado. Doce meses despois, este vergoñento verquido segue no mesmo lugar, sendo ‘reclamo’ para que o incivismo campe impunemente coa achega de sucesivas agresións ao monte comunal.

A última vertedura detectouse a pasada semana, co abandono de máis dunha ducia de bolsas de plástico cheas de restos de obra, envases para materias de construcción e outros residuos. Atópase no mesmo punto onde, en decembro do pasado ano, foron depositadas varias portas de madeira con cristaleiras incluídas. O crecemento da vexetación enriba destes enseres mantenas ocultas á vista dos viandantes, por iso cómpre advertir da súa existencia para reclamar que tamén sexan retiradas, previa limpeza da zona.

Esta lamentable sucesión de verquidos complétase con dous puntos máis onde se localizan entullos de cemento e de formigón: un deles que data do pasado mes de febreiro, a base de abundantes cascotes amoreados entre a fila de abetos que delimitan a pista; e outro na mesma entrada do Monte Pituco ao pé dun poste onde antano houbo un panel -incomprensiblemente retirado desa ubicación estratéxica- que prohibía botar lixo.

Precisamente, entre as eivas incluídas nos escritos presentados perante as autoridades, a Asociación Monte Pituco fai constar a ausencia de sinaléctica informativa e disuasoria que si hai instalada noutras zonas do monte veciñal, e a necesidade de dotar a zona de vixiancia para evitar que siga proliferando o abandono de residuos.

Dende a Asociación Monte Pituco tamén instan o Seprona e os responsables municipais a recabar todos os datos posibles sobre a orixe e a procedencia dos verquidos denunciados, a fin de atribuír responsabilidades e impoñer as sancións oportunas polas agresións cometidas contra o medio natural.

A Asociación Monte Pituco fai un chamamento ao Concello de Marín, ao Seprona e á Comunidade de Montes de San Xián para que se coordinen urxentemente na adopción das medidas encamiñadas a reverter esta situación, da que son damnificados os propios comuneiros e comuneiras diante do preocupante deterioro dun espazo que se está recuperando para o aproveitamento agrogandeiro, onde é crecente a presenza de usuarias e usuarios practicando deporte, e que recibe continuas visitas de xente interesada en admirar as vistas panorámicas dende o miradoiro do Pornedo e en coñecer o patrimonio arqueolóxico catalogado no ‘balcón da ría’ e na súa contorna.

+INFO:

Verquido de restos de obra:

https://montepituco.com/2018/08/18/nin-basureiro-nin-desguace-nin-entulleira/

Verquido de pezas de desguace:

https://montepituco.com/2018/08/13/restos-de-vehiculos-na-fonte-da-pulgas/

Verquido de entullos:

https://montepituco.com/2018/02/05/mais-verquidos-no-monte-pituco/

Verquido de portas:

https://montepituco.com/2017/12/26/verquidos-tamen-polo-nadal/

Verquido de residuos varios:

https://montepituco.com/2017/08/01/verquido-ilegal-entre-a-pena-e-o-caeiro/

Publicado por: MontePituco | 18/08/2018

NIN BASUREIRO, NIN DESGUACE, NIN ENTULLEIRA!

Outro verquido de entullos na pista forestal do Pituco (Pornedo)

A reiteración dos verquidos ilegais no Monte Pituco está acadando cotas intolerables, inadmisibles. A pista forestal suma -que teñamos constancia- ata seis puntos onde se acumulan distintos tipos de residuos.

No mesmo inicio da pista, onde había un sinal prohibindo as verteduras de lixo -e que foi inexplicablemente RETIRADO-, fixeron un depósito de entullos ao mesmo pé do poste.

Verquido no inicio da pista do Pituco

O máis recente que atopamos esta semana consta de polo menos unha ducia de bolsas de plástico, do estilo das utilizadas para o lixo doméstico, que están cheas de restos de obra, ademais de botellas, caixas de tabaco e envoltorios de materiais de construcción. Amoreadas contra a vexetacións, están no mesmo lugar onde o pasado Nadal foi abandonado un lote de portas.

Máis arriba deste verquido hai outro con numerosos fragmentos de formigón ao que se suma o lixo acumulado dende hai un ano a carón do túnel da Variante: un sofá vello, cristais, ferros, plásticos, cables…

O colmo dos verquidos é o localizado o pasado mes de xullo na Fonte das pulgas, convertido nun vergoñento desguace onde se acumulan arredor de medio cento de defensas de coches. Descuberto a raíz do desbroce da zona, os restos dos vehículos puideron ser despositados tempo atrás, a xulgar pola vexetación seca que cobre a maioría das pezas. Se non se axiliza a súa retirada, o fento e as silvas están volvendo medrar enriba, ante a pasividade da Comunidade de Montes de San Xián, cuxa actitude cara ao Monte Pituco caracterízase polo abandono, a indiferencia e o desprezo.

Publicado por: MontePituco | 13/08/2018

RESTOS DE VEHÍCULOS, NA FONTE DA PULGAS

En febreiro deste 2018 a Asociación Monte Pituco denunciou a través desta bitácora e das súas canles nas redes sociais a presenza dun novo verquido de entullos na pista forestal.

Verquido na pista do Monte Pituco

Este depósito de restos de obra viña sumarse ao verquido de portas vellas detectado en decembro de 2017.

Verquido na pista do Monte Pituco

Pero é que hai xusto 12 meses por estas datas, o pasado agosto, a carón do túnel da Variante foron botar roupa vella, paus, cables, plásticos, ferros oxidados, cristais rotos, e ata un sofá destartalado que apareceu posteriormente, co efecto ‘reclamo’ da xente incívica e porca: lixo chama por máis lixo. 

Lixo a carón do túnel da Variante

Lixo a carón do túnel da Variante

NINGÚN deses tres verquidos foi eliminado en todo este tempo, mentres a vexetación segue medrando e volvendo cubrir algún deles, contribuíndo á nefasta consolidación destes focos de contaminación e vergoña.

Todo isto sucede mentres operarios contratados pola Comunidade de Montes se dedican dende o pasado mes de xullo a desbrozar unha ampla extensión de monte entre Pinal de Caeiro e A Bouza; limpeza que está deixando de lado o xacemento arqueolóxico d’O Ciclista logo de que a Asociación Monte Pituco alertase da presenza de gravados rupestres catalogados que non están sinalizados e de cuxa existencia non estaba informado o capataz dos traballos. Quince días despois de formular esa alerta, de solicitar encarecidamente que se procedese ao desbroce da contorna dos petróglifos preservando a súa integridade, e de facer partícipe a concelleira de Cultura de Marín, Beatriz Rodríguez, desta situación, o xacemento segue rodeado de vexetación mentres todo o monte ao arredor quedou pelado, a excepción do arborado.

Dentro da marca en vermello, a área do petróglifo de Pinal de Caeiro

Para máis señas, no inicio da pista de servizo instalouse un panel ‘reciclado’ advertindo da prohibición de tirar lixo, cando a escasos 100 metros, no outro lado do túnel da Variante, segue amoreado o verquido denunciado en agosto de 2017. Imposible que en todo este tempo pasase desapercibido á Comunidade de Montes, que agora dispón dun vehículo todoterreo co que percorre as pistas.

Panel instalado na pista de servizo da Variante

…Pero O COLMO dos verquidos atópase no lugar coñecido como a Fonte das Pulgas, entre O Pornedo e Sete Camiños…

Restos de defensas de vehículo, abandonados en Fonte das Pulgas

A Asociación Monte Pituco detectou a súa presenza o pasado mes de xullo a raíz de que a contorna da fonte fose desbrozada, deixando a vista unha gran cantidade -arredor de medio cento- de restos de defensas de vehículos. Como se un desguace ou un taller utilizase o monte e a espesura da vexetación para desfacerse desas pezas polas que, recorrendo a un punto limpo ou un xestor autorizado de residuos, tería que pagar.

Restos de defensas de vehículo, abandonados en Fonte das Pulgas

Os autores deste delito contra o medio ambiente pretendían impunidade e gratuidade; e de momento estana conseguindo, porque nada parece indicar que este verquido ilegal lle fose notificado ao Seprona; nada parece indicar que haxa a máis mínima intención de recoller toda esta inmundicia automobilística. 

Restos de defensas de vehículo, abandonados en Fonte das Pulgas

A vexetación comeza a medrar, un mes despois de que fose cortada, e todo apunta a que vai suceder o mesmo que aconteceu coas portas abandonadas o pasado Nadal: que van ficar no olvido, ollos que non ven, problema que non molesta. A única testemuña visible desta auténtica cafrada é a presenza dunha ducia de rodas amoreadas a carón da pista forestal, que de tantas semanas que levan aí, ben poderían ter botado raíces.

Rodas e outros residuos a carón do verquido de pezas de coche, en Fonte das Pulgas

A Asociación Monte Pituco -como calquera veciña ou veciño de ben- ten a obriga cívica e moral de non calar ante a agresión a un territorio colectivo de todas as comuneiras e comuneiros; de non ceder á inxustiza, nin á indiferencia dos responsables do bo mantemento do monte; de darlle visibilidade aos problemas. Velaquí un asunto -outro máis- que precisa unha solución urxente e dilixente.

Publicado por: MontePituco | 08/08/2018

‘TOMAMOS NOTA’, NO PLENO DE AGOSTO

Vista da área desbrozada en Pinal de Caeiro

Así foi evolucionando o desbroce do monte na zona do Caeiro. No óvalo vermello apréciase que a zona na que se atopa o petróglifo de Pinal de Caeiro ‘O ciclista’, foi excluída dos traballos de limpeza, polo que o xacemento segue rodeado de vexetación

A voceira da Marea Veciñal de Marín, Sandra Pesqueira, interesouse neste Pleno de agosto pola situación dos xacementos de Pinal de Caeiro e da Moreira, formulando os seguintes rogos:

«En febreiro de 2017 a Corporación marinense aprobou a creación dun Plan de Protección dos Conxuntos Arqueolóxicos a raíz dunha agresión “grave” -así a clasificou a Xunta- que se producira un mes antes nun dos grupos do xacemento rupestre da Carrasca, en San Xián, como consecuencia duns traballos de desbroce realizados sen as medidas de precaución pertinentes, acarreándolle á comunidade de montes unha sanción de 1.071 euros.

Un ano e medio despois, a mesma comunidade de montes vén de emprender tarefas de limpeza no lugar de Pinal de Caeiro, sen que o encargado deses labores estivese informado con antelación da existencia de petróglifos catalogados nese lugar. Se hoxe non estamos lamentando a perda dun Ben de Interese Cultural tan singularizado coma este, ata o punto de que se coñece como ‘O ciclista’, é porque un colectivo veciñal alertou da súa presenza antes de que comezasen a desbrozar.

Estes rogos van encamiñados a reclamar que se axilice a elaboración dese Plan de Protección do Patrimonio; que mentres este Plan non entre en vigor se activen os protocolos necesarios para evitar que se volvan producir situacións como a que afortunadamente se evitou; que se conte dende XA cos colectivos de defensa do patrimonio e cos expertos no patrimonio local e comarcal, ante a evidencia de que sen a súa colaboración activa e desinteresada, o patrimonio marinense segue estando en perigo de desaparecer ou resultar danado de forma irreversible; e que o Goberno local colabore coa Comunidade de Montes para que o conxunto rupestre de Pinal de Caeiro sexa adecentado nestes días, ante o temor de que a entidade propietaria dos terreos finalice os traballos de limpeza sen actuar no ámbito do xacemento, que está rodeado de vexetación seca e de especies pirófitas que supoñen un grave risco para a súa integridade en caso de lume.

Seguindo en San Xián, outro xacemento catalogado que se atopa nun estado lamentable é o da Moreira, tal e como puideron comprobar un grupo de expertos en patrimonio que recentemente visitaron o lugar no que se atopa este petróglifo. Atopárono convertido nun vertedoiro, cuberto de cascallos, sendo imposible apreciar os muíños naviculares existentes nesta laxe, unha das poucas -xunto cos gravados rupestres de Cadro- nas que se localiza este tipo de representación no noso concello. Por iso cómpre reclamar que a Concellería de Cultura se ocupe da súa limpeza e posta en valor, e se adopten igualmente as medidas oportundas para a súa conservación mentres non se poña en marcha o Plan de Protección do Patrimonio».

A resposta da alcaldesa María Ramallo foi, literalmente:

«Tomamos nota de todas as peticións, da limpeza do petróglifo da Moreira e da colaboración coa Comunidade de Montes».

E pronto comprobaremos se a nota acaba no fondo do caixón dos asuntos pendentes ou directamente na papeleira. A Asociación Monte Pituco tamén TOMA NOTA das súas palabras, lembrándolle ao Goberno local as súas obrigas legais en materia de protección e conservación do patrimonio.

DSC_0396-min

A laxe que contén os petróglifos da Moreira, cuberta de entullos

Publicado por: MontePituco | 01/08/2018

O PETRÓGLIFO DA MOREIRA, SOTERRADO POLOS ENTULLOS

Calco do petróglifo da Moreira (Antonio de la Peña)

Calco do petróglifo da Moreira, de Antonio de la Peña

“Na ladeira oriental do monte de Penizas, parroquia de San Xulián, existe un petroglifo. Unha estrada asfaltada pasa próxima ó lugar (uns trinta metros), accedéndose a este a pé pola ladeira do monte. Os gravados compóñense de moitas cazoletas (ata 64, segundo Paratcha) e trazos de diversos tamaños nunha laxe de grandes dimensións e superficie case plana”.

Esta é a descrición que fan Álvaro Arizaga e Xulio Abal, autores do libro “Petroglifos e outras prehistorias” sobre o gravado da Moreira.

Chegamos ata a zona na compañía dun grupo de entusiastas da arte rupestre procedentes da contorna de Vigo e, ante a ausencia de sinalización, imos na procura do petroglifo seguindo as indicacións doutros expertos que coñecen a súa ubicación.

Logo de descartar un afloramento granítico de boas dimensións no que descubrimos trazos característicos da obra de José Meijón, outra laxe chama a atención dun dos integrantes do grupo.

A presenza dun grupo de cazoletas nun extremo da rocha confirma que estamos ante o xacemento; ou máis ben, unha pequena parte do mesmo.

Petroglifo da Moreira sepultado por un verquido ilegal

Petroglifo da Moreira sepultado por un verquido ilegal

…Porque o resto da superficie desta pedra está sepultada baixo unha escombreira de entullos: ladrillos, cristais, ata bombillas, e moita terra, o que denota que o vertido leva tempo cubrindo este Ben de Interese Cultural.

Cáenos a cara de vergoña aos anfitrións por ofrecer esta imaxe tan lamentable dun Ben de Interese Cultural que debería estar nunhas condicións de conservación cando menos dignas. Lamentamos non poder admirar os vestixios do muíño navicular que hai documentado neste gravado rupestre da Moreira; un dos poucos existentes no Concello de Marín, xunto cos que se atopan en Cadro. E atendemos con resignación as expresións de incredulidade e decepción dos visitantes, amolados polo que interpretan como unha evidente mostra de desinterese, insensibilidade e deixadez por parte do Goberno local e dos propietarios da parcela -sexa privada ou comunal-, pero sobre todo pola parte de responsabilidade que lle toca ao Concello.

DSC_0392-min

Petroglifo da Moreira sepultado por un verquido ilegal

Os actores implicados na elaboración do Plan de Protección dos Conxuntos Arqueolóxicos non parecen coñecer en absoluto a situación penosa e indigna na que está este xacemento; ou se a coñecen e non teñen feito nada por remediala, estariamos ante un caso flagrante de incompetencia.

O xeito no que en Marín se (mal)trata o Patrimonio ten trazas de ser estudado dende un punto de vista clínico, crónico e patolóxico. É un claro caso de diván, porque as sociedades que ignoran, abandonan ou mesmo renegan ata este extremo do seu pasado, están condenadas ao inmobilismo, a parálise e a decadencia.

E os síntomas que proban esta incultura severa saíron á luz esta pasada fin de semana, cando a prensa local informou por todo o alto da inauguración, na Moreira, dunha “pérgola” que, dito en palabras non tan finas nin pomposas, vén sendo un tellado cubrindo unhas mesas.

Inauguración da "pérgola" da Moreira

Los vecinos de A Moreira disponen de un nuevo lugar de reunión

As eleccións están á volta da esquina; urxe descubrir placas para estrear obras de nome rimbombante, garantir a presenza de público convertendo o acto propagandístico nunha xuntanza gastronómica en torno ao viño e uns petiscos, e facer fotos para que a prensa as publique.

Mentres, a pouca distancia dos aplausos, dos flashes das cámaras e dos discursos triunfais, un pedazo da Historia do primitivo Marín con máis de 5.000 anos de antigüidade, esmorece baixo o lixo.

Vista do Monte Pituco (Pornedo) e do Alto da Encavada dende A Moreira

Desbroce da Comunidade de Montes de San Xián en Pinal de Caeiro

Reunión urxente no concello de Marín de senllos representantes da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e da Asociación Monte Pituco coa concelleira de Cultura, Beatriz Rodríguez, convocada dun día para outro para interesarnos polo Plan de Protección dos Conxuntos Arqueolóxicos de Marín, aprobado polo Pleno da Corporación en febreiro de 2017; un plan que contemplaba a “sinalización e delimitación” do perímetro dos xacementos, a “adecuación de espazos que faciliten a observación” dos elementos e a instalación de “paneis explicativos”, como medidas propostas; un Plan que tamén incluía a realización de “actuacións explicativas de concienciación veciñal sobre a importancia do patrimonio arqueolóxico”, ou a iso se comprometía no enunciado da acta plenaria.

Ao que non se comprometía lamentablemente era a ter en conta no proceso de elaboración do Plan as suxestións, os consellos, os coñecementos e a valiosa información da que dispoñen os expertos no patrimonio local e os colectivos de defensa do patrimonio. Malia a incuestionable utilidade das súas achegas, malia que a súa participación activa podía supoñer un importante empurrón para darlle velocidade de cruceiro á posta en marcha dun plan que se antolla laborioso e lento na súa execución, colectivos e expertos foron rexeitados, excluídos e mesmo desprezados. Aquel “zasca” do Bng ás propostas coas que a Asociación Monte Pituco compareceu nunha Comisión de Cultura quedounos marcado na memoria.

…E aquí estamos, un ano e cinco meses despois daquel acordo plenario eivado, compracente e deficitario, devolvéndolle o ‘zasca‘ aos que propiciaron ese Plan de Protección do Patrimonio que NON protexe TODO o que debería protexer. Porque se fose un Plan real, e non un paripé, a Asociación Monte Pituco non estaría chamándolle a atención á Comunidade de Montes de San Xián -aínda que podía ter sido outra Comunidade, ou mesmo un propietario/a particular- para evitar que os discos de aceiro das desbrozadoras se cargaran o conxunto rupestre de Pinal de Caeiro, o emblemático ‘Ciclista’.

Hai un ano e cinco meses unha agresión “grave” ao grupo número 5 dos petróglifos da Carrasca denunciado pola Asociación A Forneiriña, a Irmandade Illa de Tambo, a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e a Asociación Monte Pituco foi o detonante para que o Pleno do Concello debatise e aprobase aquela moción. Xullo de 2018 e a estas alturas podiamos estar lamentando a perda dun elemento senlleiro do patrimonio marinense exactamente polo mesmo motivo: unha neglixencia, uns traballos de desbroce que carecían de medidas preventivas -nin sinalización nin supervisión técnica- para salvagardar a conservación dun xacemento que se atopaba no ámbito de actuación duns operarios, cuxo encargado descoñecía a existencia dun xacemento catalogado nese lugar. A historia estivo a piques de repetirse. ZASCA!

Desbroce da Comunidade de Montes de San Xián en Pinal de Caeiro

Agradecendo a receptividade da edil de Cultura, agradecendo o seu recoñecemento ao xesto de aviso da Asociación Monte Pituco para previr o que podía ter sido outro desastre patrimonial, e agradecendo que se interesara por procurar a mellor solución posible a esta incidencia, o certo é que o encontro -dentro da cordialidade- non serviu para obter a información que demandabamos sobre a situación actual na que se atopa o Plan de Protección do Patrimonio.

Tan só serviu para que a concelleira ratificase a vontade do Goberno local por protexer o patrimonio catalogado e ampliar o inventario arqueolóxico municipal cos elementos que se foron descubrindo nos últimos tempos; para que a edil se comprometera a facer xestións coa Comunidade de Montes de San Xián para garantir a conservación do xacemento de Pinal de Caeiro.

…Nese caso, que tipo de ‘garantía’ se pode esperar? Que a Comunidade de montes decida continuar as tarefas de desbroce deixando SEN limpar a contorna dos petróglifos?

Non foron poucas as veces nas que, durante a xuntanza coa responsable de Cultura, insistimos que o encontro solicitado non tiña nada que ver con atacar ou desprestixiar a directiva dos comuneiros. Que a parroquia marinense coa maior densidade de xacementos arqueolóxicos sexa onde máis agresións se producen non deixa de ser quizais unha cuestión de probabilidade estatística. A falta de formación e información están ademais, sen dúbida, entre os motivos desta desafortunada reincidencia.

Pero o que clama ao ceo é que despois de terse celebrado xuntanzas coas comunidades de montes para emprender, supostamente, as medidas encamiñadas a dotarse dun Plan de Protección do Patrimonio, se demostre que seguen cometéndose os mesmos erros do pasado. Algo así alegaba a concelleira: “Las comunidades dicen que conocen donde está el patrimonio que hay en sus montes, que lo tienen marcado en sus planos”, expuxo durante a reunión, amosando unha actitude entre incrédula e contrariada polo acontecido en Pinal de Caeiro.

…Pois algo fallou! Sucedeu en San Xián, como podía ter fallado en San Tomé, ou no Campo. Ou non… E aquí estamos a Asociación Monte Pituco, a Plataforma Montes do Morrazo e outras entidades e investigadores, dispostos a colaborar desinteresadamente para que a lamentable agresión na Carrasca non se repita, para que a Dirección Xeral de Patrimonio non teña que impoñer máis sancións. Ogallá que prime a sensibilidade, a concienciación, a responsabilidade, e non teñamos que anticiparnos máis veces para que xacementos como o d’O Ciclista se salven por casualidade.

Desbroce da Comunidade de Montes de San Xián en Pinal de Caeiro

Publicado por: MontePituco | 30/07/2018

DESBROCES DA COMUNIDADE DE MONTES EN PINAL DE CAEIRO

A primeiros de xullo descubrimos, nas nosas andainas polo Monte Pornedo (Pituco), que se realizaran traballos de desbroce na contorna da Variante de Marín, á altura dos lugares de A Pena e O Caeiro; que esas tarefas de limpeza da vexetación abranguían as marxes da pista de servizo da Variante pola parte do rego das Presas, a contorna dos depósitos de auga que abastecen a poboación do Caeiro, e a explanada da Pena, xunto co terraplén a carón do túnel da Variante.

Desbroce dunha das pistas de servizo, na parte esquerda da Variante

Desbroce na pista á esquerda da Variante

Nestas imaxes apréciase que a pista no lado dereito da Variante permanecía sen desbrozar

Xa daquela nos asaltou o temor e a preocupación de que, no caso de que o desbroce continuase na outra pista paralela, pola parte de Pinal de Caeiro, as máquinas puideran danar o xacemento arqueolóxico catalogado nese punto, coñecido como ‘O Ciclista’ pola súa peculiar fisonomía semellante á dunha bicicleta. 

Pero despois dos danos que se produciron a finais de 2016 no grupo nº5 do conxunto rupestre da Carrasca por uns traballos de desbroce con maquinaria pesada encargados pola Comunidade de Montes de San Xián, que se saldaron coa denuncia de catro colectivos de defensa do patrimonio, a apertura dun expediente sancionador por parte da Xunta e unha multa de 1.785€ -rebaixados a 1.071€ por aboalos no periodo voluntario de pagamento- pola comisión dunha agresión tipificada como “grave”, o lóxico era pensar que a Comunidade de Montes de San Xián tomara nota da neglixencia e aprendera do erro.

Pasaron os días e a finais de xullo a maquinaria pasou desbrozando as marxes da segunda pista. Daquela comprobamos que a superficie na que se actuara afortundamente non alcanzara o gravado rupestre. A situación na que se atopaba este petroglifo tampouco era a máis idónea, rodeada de vexetación -fentos, toxos, silvas, xestas, piñeiros- que non favorecía en absoluto a posibilidade de salvar o xacemento en caso de resultar ameazado por un incendio forestal. De feito, todo o patrimonio arqueolóxico situado nos montes de San Xián se atopa no mesmo estado de abandono…

Estado do xacemento de Pinal de Caeiro a finais de xullo

Petroglifo de Pinal de Caeiro, 'O ciclista'

As alarmas saltaron neste penúltimo día de xullo cando sentimos o ruído das máquinas desbrozadoras a primeira hora da mañá. Dirixímonos ata Pinal de Caeiro, onde atopamos un grupo de operarios ao longo da pista, un dos cales nos indica quen é o encargado, a quen lle preguntamos: “Estás informado de que nesta zona hai un xacemento arqueolóxico catalogado?”. A súa resposta é: “Non”. Accede daquela a acompañarnos ata o lugar onde se sitúan os bens inventariados para tomar coñecemento da súa existencia e evitar que as máquinas acaben provocando unha nova agresión ao patrimonio e, o que é peor, un dano irreparable. Comprobamos que o petróglifo de Pinal de Caeiro carece de cinta ou marca balizando o seu perímetro, e que tampouco hai ningún técnico na materia supervisando os traballos.

Ao pouco preséntase o responsable de obras da Comunidade de Montes, que está participando nos traballos de desbroce, alegando que el está ao tanto da localización do xacemento. Coa axuda dun dispositivo móbil, amósanlles a ambos o calco do gravado rupestre de Pinal de Caeiro e unha fotografía do mesmo.

O encontro remata co ofrecemento reiterado da Asociación Monte Pituco para informar a Comunidade de Montes de San Xián sobre a ubicación dos elementos do patrimonio prehistórico catalogados na parroquia e compartir coa directiva todos os datos dos que dispoñemos en aras de evitar que se produzan máis afeccións aos xacementos, ben por descoñecemento, ben por contar con documentos erróneos sobre a súa localización.

Tarefas de desbroce o 30 de xullo de 2018

Tarefas de desbroce o 30 de xullo de 2018

O patrimonio arqueolóxico é unha riqueza, unha oportunidade de progreso e desenvolvemento para a parroquia e para o municipio, un recurso máis que cunha xestión óptima proporciona prestixio, visitas de especialistas, interese educativo, cultural e turístico, ou atención mediática, entre outros beneficios. O patrimonio arqueolóxico non é un problema, nin un estorbo e haino que protexer igual que se coida do arborado ou que se fai mantemento da pistas forestais. Facelo porque “non queda máis remedio” (sic) resignándose ao imperativo legal é unha desafortunada maneira de abordar unha responsabilidade de tod@s: propietarios dos terreos, Administracións e veciñanza en xeral.

Alegar que hai xente que “non pensa coma nós” (sic) é unha evidencia de perogrullo. Tampouco pensan coma nós os partidarios de esnaquizar o Monte Pituco propiciando a construcción dun polígono industrial, e sen embargo o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia deulle a razón a esta Asociación en dúas sentenzas firmes e irrevocables contra os promotores -Concello de Marín e Xunta- dese proxecto. Pódese estar en desacordo, pero a razón é para quen ten argumentos sólidos, irrebatibles e conformes á lexislación: “Se afecta al perímetro de protección ambiental de varios yacimientos arqueológicos”, xustificaba o dictame do TSXG na demanda contra o Concello de Marín e a Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas; “Reconociéndose en la memoria ambiental del Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariales de Galicia la posibilidad de nuevas afecciones ambientales, paisajísticas y al  patrimonio cultural”, alegaba o TSXG no fallo contra o Consello da Xunta. 

 

Nunha cousa estamos de acordo a Asociación Monte Pituco e a Comunidade de Montes de San Xián: as Administracións son co-responsables na conservación dos xacementos arqueolóxicos. Por iso a Asociación Monte Pituco vén de solicitar unha REUNIÓN URXENTE á Concellería de Cultura do Concello de Marín -que se celebrará este martes 31- para expoñer que o acontecido en relación ás tarefas de desbroce arredor do petróglifo de Pinal de Caeiro é froito das eivas que presenta o proceso de elaboración do PLAN DE PROTECCIÓN DO PATRIMONIO aprobado no Pleno da Corporación de febreiro de 2017. Non foi ata xaneiro deste 2018 cando comezaron as primeiras xuntanzas coas comunidades de montes e as medidas iniciais anunciáronse para o mes de febreiro. 

Pasaron cinco meses máis e se non fose pola rápida actuación desta Asociación, arestora posiblemente habería que lamentar a perda dun xacemento no inventario do patrimonio arqueolóxico marinense; un xacemento -que pola súa singularidade morfolóxica- nada lle ten que envexar, por certo, aos petróglifos de Mogor, que son os únicos aos que o Goberno local lles presta atención.

Por iso a Asociación Monte Pituco volve cuestionar a ausencia -ou mesmo o veto- dos colectivos en defensa do patrimonio e dos expertos no coñecemento dos xacementos a nivel local e comarcal, que non foron consultados nin tidos en conta durante a posta en marcha do Plan de Protección do Patrimonio a pesar de que podían ter achegado moita información útil sobre a ubicación dos elementos catalogados, e mesmo doutros recursos de recente descubrimento que aínda non forman parte do Planeamento urbanístico pero que xa foron recoñecidos no inventario oficial da Dirección Xeral de Patrimonio. 

Claro que estamos capacitados e lexitimados para opinar e facer “xuízos de valor” baseados nos feitos que aconteceron, ou máis ben, nas DESFEITAS QUE SE EVITARON. E a conclusión é rotunda: o Plan de Protección do Patrimonio NON protexe TODO o patrimonio, partindo da base de que non hai patrimonio de primeira nin de segunda división; que todos os recursos son valiosos en igual medida. Os colectivos, os expertos, temos moito que aportar e non fomos escoitados a pesar dos reiterados ofrecementos para que Marín se puidera dotar dun Plan de Protección do Patrimonio eficaz, ambicioso e modélico.

Older Posts »

Categorías