Publicado por: MontePituco | 13/07/2019

SOLPOR DENDE A TORRE DE COTORREDONDO

Tala no Pornedo desde Cotorredondo

Dende a torre de vixiancia forestal de Cotorredondo obsérvase case perfectamente o zarpazo perpetrado pola Comunidade de Montes de San Xulián no arborado do Monte Pituco, coa corta a matarrasa realizada nas últimas semanas. A perspectiva lateral resulta incompleta porque interpóñense as masas de eucalipto que hai nos matos privados, pero o impacto é irrefutable.

Subindo os 80 escalóns que conducen ata o terceiro nivel do miradoiro de Cotorredondo chégase ata un panel informativo cunha foto xa moi gastada polo sol e polas inclemencias meteorolóxicas: toda a paisaxe que se domina visualmente dende as alturas está identificada cos seus topónimos, tanto as illas como os montes das rías de Pontevedra e de Arousa. Entre eses espazos, na dorsal do Morrazo e actuando como corredor ecolóxico, o Monte Pituco (Pornedo), ao carón do parque forestal de Castiñeiras.

Foto do panel informativo da torre de Cotorredondo, co Pituco sinalizado

A torre de Cotorredondo é unha visita obrigada para ter unha ampla perspectiva desta zona das Rías Baixas. A medio camiño entre as rías de Vigo e de Pontevedra, o solpor que se divisa dende estas privilexiadas alturas é un bálsamo reparador co que seguir afrontando -con ilusión e esperanza- a ardua tarefa que representa a defensa do monte, do seu patrimonio natural e cultural, e da paisaxe, malia os atrancos, a incomprensión e as agresións que cometen os que teoricamente deberían ser os seus primeiros valedores.

Vista do Pituco, ao fondo, dende Cotorredondo

Ao fondo, o Monte Pituco, ‘balcón da ría’

Vista da illa de San Simón na ría de Vigo, dende Cotorredondo

San Simón, na ría de Vigo

Vista de Pontesampaio e da desembocadura do río Verdugo dende Cotorredondo

Pontesampaio e a desembocadura do Verdugo

Solpor dende Cotorredondo

Noite sobre a ría de Vigo, dende Cotorredondo

Noite sobre a ría de Vigo

No horizonte, o monte da Curota, visto dende Cotorredondo

No perfil encarnado do horizonte, o monte da Curota

Publicado por: MontePituco | 08/07/2019

BUROFAX Á COMUNIDADE DE MONTES

Tala a matarrasa na ladeira do Pornedo

Un grupo de propietarios de fincas situadas no lugar d’A Pena que se regan con auga procedente do rego das Presas, situado na ladeira do Monte Pornedo (Pituco), remitiulle a pasada semana un escrito vía burofax á Comunidade de Montes de San Xián nos seguintes termos:

“Como é do seu coñecemento, a auga deste regato é utilizada para o rego dunha gran cantidade de parcelas situadas n’A Bouza e n’A Pena, polo que toda corta de madeira que afecte ao regato debe contar coa previa autorización por parte do organismo Augas de Galicia (Demarcación Hidrográfica Galicia – Costa), tal e como esixe a Lei 9/2010, de 4 de novembro, de Augas de Galicia, constituíndo a súa omisión unha infracción sancionada nos artigos 85 e seguintes da citada lei, o que se pon no seu coñecemento a fin de que o teñan en conta respecto da corta a matarrasa que esta Comunidade de Montes está realizando sobre o piñeiral existente no Monte Pituco (Pornedo).

Requíreselle que, na execución da tala de madeira que están realizando a matarrasa no Monte Pituco (Pornedo), procedan de forma que quede salvagardado o citado regato, a canalización da auga do mesmo cara ás fincas (que deberá quedar limpa e libre de todo resto de corta, para evitar o seu atoamento) e demais dereitos de todos os regantes, así como de forma que se eviten futuros danos e perxuízos ás leiras d’A Pena, que se poidan derivar como consecuencia das escorrentías que poidan producirse coa chegada das chuvias, ao realizarse a tala a matarrasa nunha zona de ladeira, ao pé da cal se atopan as citadas fincas”.

Tala a carón do rego das Presas

Tala a carón do rego das Presas

A empresa madeireira, da que cómpre destacar a empatía do equipo que está traballando por encargo da Comunidade de Montes, segue derrubando todo o piñeiral que abrangue o que antano era o perímetro do polígono industrial anulado por senllas sentenzas do TSXG contra o Concello de Marín e a Xunta. Curiosa coincidencia. Supostamente o propósito é que o bosque natural forxado durante moitas décadas se convirta nunha plantación forestal que seica se dedicaría a piñeiro. Outra curiosa coincidencia: o recente anuncio de creación da Fundación Arume e da marca Pino de Galicia, co auspicio de 50 entidades do sector madeireiro e Abanca.

Tala diante da arboreda do Pornedo

Como responsable destes traballos, a Comunidade de Montes ten a obriga de garantir que non queden restos da tala ciscados, especialmente nunha zona de gran desnivel que, polo efecto da erosión e da pluviosidade, poidan afectar o rego das Presas, o rego do Pornedo e as conduccións da auga de regadío cara ás fincas da Curxeira e aledaños.

Como responsable destes traballos, e ante a posibilidade de que a corta continúe pola parte inferior da Variante, preto do núcleo de vivendas d’O Caeiro, a Comunidade de Montes tamén está na obriga de garantir a protección do conxunto rupestre catalogado de Pinal de Caeiro, coñecido como O Ciclista. Polo tanto, é imprescindible que haxa autorización previa de Patrimonio, que a tala se produza baixo supervisión arqueolóxica balizando a zona na que se atopa o xacemento, e respectando escrupulosamente a distancia de seguridade que estableza Patrimonio entre o punto no que se localizan os gravados rupestres e a zona na que se inicie a tala.

Dentro da marca en vermello, a área do petróglifo de Pinal de Caeiro

Non queremos ningunha agresión máis como a que afectou o conxunto rupestre da Carrasca en 2017. Non queremos máis ameazas contra a integridade do Monte Pornedo con talas a matarrasa que representan unha agresión ambiental en toda regra, deixando totalmente desprotexido un espazo sensible polas súas cualidades xeotécnicas, e que se sostiña grazas ás raíces do arborado que o cubría. Despois de ter o recoñecemento dos tribunais contra unha urbanización industrial ilegal, non queremos máis infraestruturas que devalúen os valores naturais, patrimoniais e paisaxísticos do Monte Pornedo, especialmente atendendo á riqueza hidrolóxica do subsolo.

Publicado por: MontePituco | 05/07/2019

RÉQUIEM POLO PIÑEIRAL DO MONTE PORNEDO (III)

O piñeiral do Pornedo, antes vs. despois

Piñeiros que durante décadas medraron no Monte Pituco (Pornedo) formando un bosque natural, agora xacen no chan, en toradas coas que a comunidade de (des)montes vai facer caixa. Que o arborado é para iso? Pode ser. Pero non todo o arborado cumpre a mesma función; tamén hai patrimonio forestal con valor social e ecolóxico, que permite que agrome herba da que se abastece a veciñanza para o seu gando, ou que -moi importante- sustenta o solo nunha ladeira de gran desnivel coma esta, onde ademais nace un regato que abastece a moitos regantes dos lugares da Bouza, do Caeiro e da Pena. Non todo vale! Esta agresión era innecesaria, mais non para quen quixo cobrar en madeira o que deixa de percibir por termos salvado o ‘balcón da ría’ de converterse nun polígono industrial.

A tala, desde abaixo

Vista da tala desde a pista de servizo da Variante

Vista da tala desde arriba

Vista da tala dende a pista forestal do Pituco

Transporte da madeira cortada

Publicado por: MontePituco | 04/07/2019

RÉQUIEM POLO PIÑEIRAL DO MONTE PORNEDO (II)

Tala consumada.

A matarrasa.

Sen palabras.

Só DESOLACIÓN.

Publicado por: MontePituco | 02/07/2019

RÉQUIEM POLO PIÑEIRAL DO MONTE PORNEDO

Piñeiral do Pornedo, in memoriam

Piñeiral do Pornedo, in memoriam

Despídome deste piñeiral querido, onde tantos anos e tantas horas pasei, curioseando entre as herbas, procurando bechos, escudriñando nas pedras, observando as caprichosas formas das cortizas e dos liques, aprendendo a coñecer e a gozar da natureza e da paisaxe.

Despídome deste piñeiral querido co orgullo de ter salvado a terra que sustentaron as súas raíces dun polígono industrial atroz, mais coa inmensa mágoa de non ter nin máis medios nin máis capacidade para evitar unha tala brutal a matarrasa, que só obedece á cobiza e á maldade da comunidade de (des)montes.

Despídome deste piñeiral querido agradecendo a súa sombra, o aroma e o frescor, o son do vento entre as súas pólas, a resina e os froitos da súas piñas, o seu “escuro arume arpado”.

Despídome deste piñeiral querido coa esperanza de que os meus ollos vexan medrar máis piñeiros, máis carballos e máis castiñeiros no ‘balcón da ría’.

 

Publicado por: MontePituco | 30/06/2019

RUTH MATILDA ANDERSON, EN MARÍN

Durante este mes de xuño puidemos desfrutar no Museo Torres da exposición “Unha mirada de antano. Fotografías de Ruth Matilda Anderson en Galicia”, organizada pola Obra Social Abanca de Afundación en colaboración con The Hispanic Society of America. O seguinte destino da mostra será Exposalnés, en Cambados, do 4 ao 28 de xullo. Quen non tivera ocasión de vela en Marín, que non deixe pasar a oportunidade de achegarse ata a bisbarra arousá para coñecer aquela Galicia, aquelas galegas e galegos do século pasado, en branco e negro: impacta ver como era aquela vida pobre e sacrificada, traballando co gando no agro ou na ribeira, quecendo ao carón do lume cos peíños descalzos, indo ás feiras co leite e cos ovos… é a terra e o tempo non tan lonxano que lles tocou vivir aos nosos avós e bisavós; mentres, na cara oposta desas estampas de precariedade, tamén hai paisaxes urbanas, casas pacegas e bibliotecas señoriais.

A estadounidense Ruth Matilda Anderson, conservadora da Hispanic Society of America, realizou dúas longas viaxes a Galicia entre 1924 e 1926. Marín e as súas xentes tamén foron captadas pola súa mirada, a través do obxectivo da súa cámara.

Exposición de Ruth Matilda Anderson, en Marín

Vestíndose despois do baño. 17 de setembro de 1924.

Exposición de Ruth Matilda Anderson, en Marín

Vestíndose para o baño. 17 de setembro de 1924.

Exposición de Ruth Matilda Anderson, en Marín

Mulleres lavando. 17 de setembro de 1924.

img_20190630_113437.jpg

Rapaz con capa. 17 de setembro de 1924.

img_20190630_113718.jpg

No muíño. 17 de setembro de 1924.

Exposición de Ruth Matilda Anderson, en Marín

A antiga ribeira de Marín. 17 de setembro de 1924.

Ruth Matilda chegou ao porto de Vigo en agosto de 1924 na compaña do seu pai, Alfred T. Anderson. O traballo que realizou en Galicia estaba auspiciado por Archer Milton Huntinton, que en 1904 fundara The Hispanic Society of America co obxectivo de difundir a arte e a cultura do mundo hispánico a través dun museo, dunha biblioteca pública e dunha institución educativa. Coa fotografía como ferramenta de traballo, o fundador desta institución decidiu crear un arquivo fotográfico, para o que impulsou varias expedicións. Ningunha das viaxes realizadas á Península Ibérica deu tan bos froitos como os obtidos por Ruth Matilda Anderson que, na súa segunda visita a Galicia veu acompañada pola súa colega Frances Spalding.

Foi a primeira vez que se retrataba e documentaba dun xeito tan estudado e exhaustivo o traballo das xentes do mar e do campo, especialmente en zonas de difícil acceso a onde ninguén tiña chegado con interese científico e antropolóxico. Ademais da actividade tradicional, tamén foi recollida a cultura material de Galicia. O resultado é “un legado etnográfico de valor incalculable”, como o define Abanca na web da súa Obra Social.

img_20190630_114339.jpg

Ruth Matilda Anderson co seu pai, Alfred T. Anderson, en Lugo. 26 de xaneiro de 1925.

Publicado por: MontePituco | 24/06/2019

O CACHO DE SAN XOÁN, CON VAIPOLORÍO

O cacho de San Xoán, con Vaipolorío

Un ano máis, e xa van once, o colectivo ambiental Vaipolorío convocou a súa tradicional xuntanza para elaborar o cacho de San Xoán con herbas recollidas na contorna do río Gafos e segundo o costume das familias que habitan na parroquia de Salcedo e nos seus arredores. Nesta ocasión, ademais da participación do profesor de Bioloxía e experto en Educación Ambiental, Amancio Castro, sumouse á charla Ángel Otero, que presentou as numerosas plantas coas que se fai este ramo máxico e aromático no barrio vigués de Candeán.

O cacho de San Xoán, con Vaipolorío

Cerquiño, fento real ou dentabrú, lingua de cabra, ourego, distintas variedades de poenxo e de menta, tamén de hipérico e de carrasquiña ou tromentelo… a riqueza botánica dos nosos regatos, hortas, leiras e montes é inesgotable! Ogallá as fotografías lograsen transmitir o delicioso arrecendo de todo canto se expoñía nesta gran mesa, de toda esta biodiversidade de natureza e de tradición que cobra sentido na noite de San Xoán, coas plantas macerando na auga coa que nos lavamos ao amencer para espantar o meigallo e envolvernos de boa sorte. 

O cacho de San Xoán, con Vaipolorío

Con Amancio Castro sempre se aprenden moitas cousas sobre flora e fauna, como gran experto que é en todo o que medra e habita nas terras e nas augas do río Gafos. Son moitas as propiedades medicinais da herba luisa, do hipérico, da falsa árnica e de todas as herbas que se utilizan para o cacho de San Xoán. Entre anécdotas de viaxes e curiosidades que deparan as visitas escolares guiadas por Vaipolorío pasa a tarde nun abrir e pechar de ollos. 

O cacho de San Xoán, con Vaipolorío

O cacho de San Xoán, con Vaipolorío

…E para que ninguén ouse facer algunha falcatruada das que antano eran habituais no tempo de San Xoán, unhas boas silvas cheas de pinchos, ou no seu defecto cardos ou toxos, coroan este cacho de Vaipolorío. Toca seguir os consellos de Amancio Castro: lavar ben a cara e non secala para que penetren na epiderme os beneficios que depositaron as flores e as herbas na auga durante a noite; e facer un ramo coas plantas, depositándoo cos talos cara arriba nun lugar escuro e ventilado. Durante o ano poderemos utilizalas para facer influsións, remedios caseiros ou afumarnos para espantar o aire

O cacho de San Xoán, con Vaipolorío

Grazas a Vaipolorío polo seu gran labor de defensa do medio ambiente e da nosa cultura tradicional!

 

Publicado por: MontePituco | 23/06/2019

HERBAS DE SAN XOÁN… NO PORNEDO

San Xoán no 'balcón da ría'

Fieis á tradición, o Monte Pornedo é o ‘xardín’ silvestre no que recollemos boa parte das herbas e das flores que conforman o cacho. Esta colorida e aromática colleita pasa a noite sumerxida en auga que tamén mana destas terras fecundas e xenerosas. E con esa máxica maceración, chea de propiedades curativas para o corpo e o espírito, lavámonos no amencer do día de San Xoán. Para que non haxa meigallo que free o noso afán por seguir loitando a prol do ‘balcón da ría’, na defensa do seu patrimonio, da súa biodiversidade e da súa paisaxe privilexiada; para que ningunha directiva de (des)montes nin ningunha Administración volvan atentar contra este Espazo Natural; para que ninguén se atreva a lucrarse a conta de desvirtuar os valores que a Asociación Monte Pituco leva reivindicando durante tantos anos. 

Flores de codeso, manzanilla, tromentelo, hipérico, chuchamel, falsa árnica, croques… Follas de castiñeiro, de mentraste, de sabugueiro… Auga da Fontenla… protexede esta paraxe de raigame milenaria, as súas pedras gravadas por mans pretéritas; bendecide estes bosques de piñeiros, castiñeiros e carballos fronte á sombra pirófita dos eucaliptos e das acacias; aplacade a maldade conspiradora acubillada na Casa de (des)Montes para que ningún plan perverso estrague a esencia desta montaña; traede ata aquí o alento dos seres queridos que dende o Alén nos inspiran e velan por nós e pola conservación deste recuncho do Fogar de Breogán.

Publicado por: MontePituco | 20/06/2019

ANUARIO DE ESTADÍSTICA FORESTAL

Faro, 20 xuño 2019

El 40% de los comuneros incumple la norma de notificar a la Xunta los ingresos del monte

Galicia dispone ya de su primer anuario de estadística forestal. Lo presentó ayer en comisión parlamentaria la Consellería do Medio Rural, al que se sumará otro de informe de actualización continua sobre la evolución de las masas arbóreas. Entre los datos que recoge en estudio figuran los relativos al movimiento económico de las comunidades de montes, un colectivo formado por casi 3.000 entidades que gestionan 664.000 hectáreas en la comunidad y que notificaron unos ingresos en 2017 de 59,85 millones de euros por la venta de madera o biomasa. Pero resulta que el 40% de las comunidades (1.135,en concreto) no comunicaron a la Xunta ni los ingresos ni la obligatoria reinversión que tienen que hacer en el monte y que como mínimo debe ser el 40% de los beneficios que genere la actividad forestal o de silvicultura.

 

Publicado por: MontePituco | 17/06/2019

MARCHA CONTRA CELULOSAS

A Asociación Monte Pituco é un dos máis de 200 colectivos de toda Galicia que apoian o “Manifesto polo cumprimento da Lei e na defensa dos sectores produtivos” elaborado pola Asociación pola Defensa da Ría (APDR) de Pontevedra no marco da Marcha contra Celulosas. Entre as entidades que subscriben o documento hai organizacións ecoloxistas, ambientalistas, de denfensa dos animais e do territorio, cooperativas e proxectos de educación e xestión ambiental, colectivos culturais, de creación e proxectos educativos, sectores produtivos vencellados ao mar e á terra, ao turismo medioambiental e sostible, organizacións forestais e de montes veciñais, movementos políticos, plataformas a prol da xustiza social, de recuperación da memoria histórica, de inclusión activa, de defensa da lingua, asociacións feministas, estudiantís e sindicatos, entre outras, que reclamamos:

1º.- Que se anule definitivamente a prórroga de 60 anos concedida ilegalmente a ENCE no 2016.

2º.- Que se cumpra a Lei e se obrigue á empresa a devolver a zona ocupada á situación que tiña á chegada de ENCE a Lourizán.

3º.- Que, en todo caso, se ENCE quere montar outra fábrica na Galiza, que sexa onde non entre en contradición coa explotación dos recursos naturais nin coa economía da zona, cunha tecnoloxía respectuosa co medio e cunhas esixencias de vertido e emisión á atmosfera máis estritas que garantan a calidade de vida e a saúde das persoas.

Estas reivindicacións susténtanse nos seguintes argumentos:

Cando na “Dirección General de Sostenibilidad de la Costa y el Mar” do “Ministerio de Transición Ecológica”, toman a decisión de non defenderse fronte aos recursos contrarios á prórroga de 60 anos a ENCE, fano porque entenden que a concesión da amentada prórroga foi contraria á Lei. E basean a súa decisión nun informe da avogacía do Estado que, logo dunha análise amplamente documentada da Lei de Costas do 2013 e da xurisprudencia existente ao respecto das prórrogas en dominio público marítimo-terrestre, conclúe:

1º.- Que, de dispoñer desa prórroga, ENCE superaría o prazo de 75 anos que a Lei establece como máximo para a permanencia de calquera instalación en dominio público, un prazo que no caso de ENCE remataría no ano 2033.

2º.- Que, no caso concreto de ENCE, non se xustifica a concesión de ningunha prórroga, xa que a Lei limítaas a aquelas instalacións que “pola súa natureza” teñan que estar en terreos de dominio público, circunstancia que non se da neste caso.

Así pois, por Lei, ENCE non podería continuar na Ría máis alá do 28 de xullo do 2018, data na que caducou a concesión obtida no ano 1958.

E desde a empresa e os sectores que apoian a súa permanencia en Lourizán en contra da Lei e o interese xeral, trátase de confundir á cidadanía con mentiras e chantaxes. Entre outras cousas, din que esta decisión pon en grave risco o futuro da comarca e vai supor a catástrofe para Galiza, que vai ver o seu monte abandonado pola imposibilidade de vender o eucalipto.

Nada máis lonxe da realidade! Tal como recoñece Enrique Valero, profesor da Facultade de Enxeñería de Montes da UVigo, e un dos impulsores da chamada “Cátedra ENCE”, só un 50% do eucalipto que se corta na Galiza véndeselle a ENCE, e as familias que venden agora en ENCE-Pontevedra, seguirían a vender nas fábricas de ENCE-Navia e Navigator-Aveiro. E, como afirman as comunidades de montes en man común, ENCE é o peor comprador de eucalipto, e paga moito menos que outros tratantes, polo que a súa desaparición non suporía un problema de gravidade para o sector.

Resulta evidente que a comarca de Pontevedra non vive de ENCE; que lonxe de ser o motor da nosa economía, ENCE é o seu freo, xa que impide a explotación racional dos sectores produtivos da Ría, do turismo e do monte, un monte hoxe inzado de eucaliptos, exposto ao risco permanente dos lumes, e que debera ter na diversificación de usos o seu futuro.

E están a intoxicar cando din que as bateas e as explotacións de acuicultura que están en dominio público van ter que pechar por culpa da decisión de Costas. É unha absoluta falsidade, porque esta decisión non afecta a esas instalacións! As concesións ás bateas están reguladas pola Lei de Pesca de Galicia, o mesmo que as instalacións do sector da acuicultura en terreos de dominio público, que, ademais, poden acollerse ás prórrogas establecidas na Lei, xa que, pola súa natureza, poden estar en dominio público marítimo-terrestre.

E preténdese confundir tamén á xente cando se fala de “inseguridade xurídica”. Os actuais donos de ENCE sabían que no 2018 tiñan que abandonar Lourizán e, por esta razón, mercaron a fábrica a prezo de saldo; e non se pode esquecer a diferenza entre unha concesión (que ten un horizonte temporal limitado) e unha propiedade privada. Ou cando se di que non é posíbel trasladar ENCE a outro emprazamento na Galiza, chantaxeando á poboación coa ameaza de irse fóra do Estado español; se é posíbel trasladala fóra, tamén se pode trasladar dentro de Galiza, e máis se temos en conta que -de acordo co compromiso adquirido por ENCE trala concesión da prórroga- a hipotética nova fábrica tería unhas necesidades de captación de auga e enerxéticas, e un volume de vertido, moito menores que a actual fábrica. O problema é outro e o deixaron ben claro os seus responsábeis; trátase, máis unha vez, dun problema económico! ENCE pretende marchar a outro país onde o prezo da madeira e a man de obra sexan máis baratos, e demostra así o interese que ten a empresa na defensa dos seus traballadores!

Xa por último, dicir que -contrariamente ao que afirma a Xunta- ENCE incumpre a lexislación en materia de vertidos e segue a contaminar a Ría de Pontevedra co vertido de elevadas cargas de materia orgánica e coliformes, que teñen importantes efectos sobre a calidade das augas de baño e cultivos mariños. Con todo, o que hoxe está en cuestión é a legalidade da súa permanencia en Lourizán, unha permanencia contraria á Lei de Costas do 2013, o que lle obriga a abandonar este emprazamento con independencia de que estea a cumprir ou non a normativa ambiental.

Publicado por: MontePituco | 15/06/2019

HOMENAXE A XAN NO SEU 8º CABODANO

Oito anos sen Xan Montenegro, homenaxeando cada ano ao veciño, o amigo e o inspirador dunha loita cuxa vitoria sempre lle dedicamos. O Monte Pituco -o ‘balcón da ría’ como el lle chamaba- marcaba a súa silueta no horizonte, como un asistente máis a este sinxelo, poético e musical acto de lembranza.

Homenaxe a Xan Montenegro no seu 8º cabodano

Homenaxe a Xan Montenegro no seu 8º cabodano

Homenaxe a Xan Montenegro no seu 8º cabodano

Homenaxe a Xan Montenegro no seu 8º cabodano

Homenaxe a Xan Montenegro no seu 8º cabodano

Homenaxe a Xan Montenegro no seu 8º cabodano

 

Publicado por: MontePituco | 27/05/2019

RAMALLO, AO CUBO

Isto é o que pasa… cando non hai rival.

Diario, 27 maio 2019

María Ramallo hace historia y logra una holgada mayoría absoluta

Publicado por: MontePituco | 26/05/2019

ESTE MONTE… VOTA!

Eleccións municipais 2019

O Monte Pituco vota…

          pola Xustiza

          pola Natureza

          pola Cultura

          polo Patrimonio

          pola Paisaxe

          pola Honestidade

          polo Diálogo

          pola Verdade

          polo Monte Veciñal

          polo Rural

Eleccións municipais 2019

 

Publicado por: MontePituco | 25/05/2019

XORNADA DE REFLEXIÓN… E 2º ANIVERSARIO

DebateElectoral_CanalRiasBaixas_mai19

Catro dos sete candidatos á alcaldía de Marín sentaron no plató do programa Contrastes de Canal Rías Baixas para debater sobre as súas propostas que, nas horas previas ás eleccións municipais, cómpre debullar.

María Ramallo do Pp xa o resumiu todo nunha palabra na súa intervención final: “Seguir”. É dicir, máis do mesmo.

Lucía Santos do Bng non o puido facer peor: incapaz de fiar dúas frases seguidas sen ler na morea de papeis que lle escribiran, absoluta inseguridade que a incapacita para gobernar nada.

Manuel Pazos Lamoso do Psoe interpretou unha pose moi alonxada do que realmente representa: o candidato da mentira e da manipulación.

Como se intuíse que iamos analizar con lupa as súas palabras, Aarón Franco da Marea intentou matizar aspectos do seu labor na oposición durante os últimos catro anos que foron cuestionados. De feito, nos primeiros minutos do debate, Aarón Franco foi o primeiro en referirse á “aberración de ter situado o Pituco como chan industrial”.

Falouse do PXOM e da dotación de solo industrial e o candidato da Marea reprochou que o Planeamento se tivese “aprobado tarde” e estivese “gardado nun caixón” cando fora “aprobado por todos os partidos”. No Monte Pituco criticamos que a Marea, sendo un partido que en principio simpatizaba coa defensa do ‘balcón da ría’ fronte á súa clasificación como solo empresarial e sabendo da loita xudicial que esta modesta entidade viña sostendo, era inconcebible e incongruente que estivese pedindo o desenvolvemento do PXOM. Quizais por iso Aarón Franco se apresurou a aclarar que a Marea pedía desenvolver o Planeamento “onde non esté xudicializado”, matizou.

Neste debate fomos conscientes por primeira vez en moito tempo -cumpríndose ademais o segundo aniversario da sentenza do TSXG a favor da Asociación Monte Pituco e contra a Xunta pola inclusión do Pituco no Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais- do dano, da pupa, do problema e do marrón que lle ten causado este pequeno ‘David’ ao ‘Goliat’ Concello+Xunta ao conseguir que haxa que anular a clasificación do Pituco como solo industrial. En ningún xornal, en ningunha entrevista, seguramente en ningún mitin desta campaña electoral, se teñan pronunciado tanto as palabras “Pituco” ou “Pornedo” e “parque empresarial”. Pero aí está o resultado de case dez anos de traballo en defensa dunha causa xusta fronte ao desprezo de determinados partidos e dos seus acólitos que nos subestimaron.

Quen máis ten que calar é quen máis bota a lingua a pacer. Quen máis prudencia, autocrítica e humildade tiña que exercer, actúa con maior prepotencia. Lamoso acusou o Pp de que “prometeu solo empresarial e o tempo demostrou que esas promesas eran falsas”. O candidato do Psoe defendeu o porto e afirmou que “estamos no punto de non buscar grandes solos empresariais, senón solos compatibles”. De feito, no seu programa cítase, textualmente, “desenvolvemento de pequenas bolsas de solo empresarial integrados e compatibles co territorio”.

Non nos cansaremos nunca de denunciar que este é o candidato da mentira, da desfachatez e do engano descarado: este ex-concelleiro usou a súa capacitación profesional para dicirnos que o Monte Pituco era o lugar idóneo para crear chan industrial porque era “o sitio máis plano de todo Marín”; unha afirmación que, cun informe topográfico e de intervisibilidade, demostramos que era absolutamente falsa.

Este candidato que presumiu de “transparencia” endexamais se disculpou con esta entidade veciñal nin se molestou -porque a todas luces carecía de argumentos- en rebater os datos demoledores que revelaron que menos do 10% do terreo afectado polo polígono proxectado cumpría as condicións mínimas de urbanización, e que máis do 50% da superficie clasificada como industrial ten máis do dobre da pendente máxima recomendada para realizar semellante obra. Esa é a ‘transparencia’ da que o candidato do Psoe carece, por iso debería estar inhabilitado para encabezar ningunha lista electoral seria que pretenda traballar por Marín con honestidade e profesionalidade, cualidades que ten demostrado que lle veñen moi grandes.

Por riba, carece de memoria, como se encargou de evidenciar María Ramallo a propósito da ubicación dun auditorio. Mentres que Lamoso propoñía “que un equipo de urbanistas dispoña o lugar” para construílo, a candidata do Pp recordáballe que o Psoe propuxera poñelo na Praza de España. “Diso pasaron 16 anos”, intentou remendar o aspirante socialista. Un socialista ‘socialisto’, que non se corta un pelo en louvar a nº2 da súa candidatura como unha prestixiosa arquitecta, polo que se extrapola que o “equipo de urbanistas” co que o Psoe pretende decidir onde se instalan o auditorio, as “pequenas bolsas de solo empresarial” e outras hipotéticas infraestruturas vai ser da súa corda para poñer o que sexa onde este partido queira, non con criterios de independencia política.

Esa é a ‘transparencia’ do Psoe de Marín, cuxo candidato recoñece no debate que “trala sentenza” hai que “replantexar moi seriamente o solo industrial” e a continuación afirma que “o solo empresarial de Marín é o porto”. Xa non lembra que cando o Tribunal Supremo declarou ilegais gran parte dos recheos portuarios, ao seu partido, ao goberno bipartito do que Lamoso formou parte, entroulle moita présa por aprobar o PXOM e poñer o solo industrial onde pensaba que a ninguén lle molestaba, sen verificar que o Pituco fose idóneo dende o punto de vista medioambiental, paisaxístico, cultural, técnico e económico. Había que poñelo fóra de onde a veciñanza da Brea, Vista Alegre e Moledo xa protestara para que non llo puxeran. Pero no Pituco xurdiu unha ‘irrisoria’ resistencia que lles sacou os colores e puxo en evidencia a ineptitude do bipartito. Diso non dixo ren o candidato do Psoe, nin tampouco da súa participación na ilegalidade que se pretendía cometer coa súa complicidade.

Lamoso, por ti empezou todo. Se a Asociación Monte Pituco ten dúas sentenzas firmes e irrevogables contra o solo industrial clasificado no PXOM, é grazas a ti; ou que vén sendo o mesmo: pola túa culpa, pola túa torpeza, pola túa noxenta artimaña para calarnos a boca con trolas trapalleiras. Es o peor candidato para calquera partido, unha vergoña, e lamentamos que a veciñanza marinense, na súa liberdade (ou na súa ignorancia), non teña en consideración esta realidade.

Tamén pasou de puntillas a cantidata do Bng polo espiñento asunto do solo industrial, principalmente porque o comportamento dos seus predecesores nas filas nacionalistas non a beneficia: Pilar Blanco e Xosé María Vilaboa foron arte e parte na clasificación do Pituco como chan empresarial naquel antigo bipartito e trala súa expulsión do Bng os que agora controlan o partido pretenden desmarcarse da mala sona que deixaron os anteriores, lavando as mans ante calquera desaguisado perpetrado polo tándem Blanco-Vilaboa candos estes representaban esas siglas. Como damnificados directos da manipulación e da confusión que pretenderon sementar culpando o resto das asociacións veciñais da situación urbanística que afectaba o Pituco, como vítimas das ameazas e dos insultos recibidos pola súa parte, como perxudicados polo desprezo de rexeitar o apoio ao proxecto do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños, Defende o Monte Pituco xa non agarda ningunha desculpa pública do Bng que se tiña que ter producido. Lonxe diso, a cabeza de lista e os seus asesores deixaron por (case) bos a quen os antecederan, demostrando unha falta de respecto e un abuso do cargo público que veu exercendo ata agora para atacar a quen tiña que ter tendido a man. Así non, Lucía & Cía.

Por iso, se algo fixo ‘ben’ dentro de que todo o demais saíulle rematadamente mal no debate, foi evitar pronunciar as palabras “Pituco”, “sentenza” ou “recurso”. Lonxe diso, as súas únicas alusións ao solo industrial foron para dicir que o Bng apostaba por “traballar por unha zona empresarial para dar resposta ás empresas que están funcionando sen licencia”, alén de apoiar o “desenvolvemento do PXOM facendo as modificacións que sexan necesarias”.

Esas “modificacións”, Sra. do Bng de Marín, non son moco de pavo; este colectivo veciñal fixo un traballo titánico para conseguir unha sentenza xusta que obriga o Concello a desclasificar como industrial máis de 40 hectáreas de terreo. Así que a “modificación” non é ‘pataca menuda’. Pero bastante fixo eludindo meterse nun ‘xardín’ do que podía saír bastante mal parada.

Iso non quita que se lle mirase o plumeiro, en tanto a candidata do Bng ía a este debate para falar ‘do seu libro’ e sacar lustre das ‘medallas’ que puxo na solapa durante os últimos meses a conta de apropiarse do traballo alleo. Porque non lle doeron prendas en reivindicar a “promoción de roteiros”; ela, que representa un partido que non apoiou a posta en marcha da ruta dos Sete Camiños porque, en palabras da súa camarada de filas Esther Crespo -para máis delicto, veciña de San Xián- a parte marinense do Espazo estaba catalogada como industrial; ela, que neste debate presumiu de enarborar a “protección e posta en valor do patrimonio cultural” a conta de ter presentado unha moción no Pleno do Concello para desenvolver un Plan de Protección do Patrimonio Arqueolóxico despois de ler nos xornais que a Asociación Monte Pituco, a Plataforma Montes do Morrazo, a Irmandade de Tambo e o Colectico A Forneiriña denunciaran unha grave agresión no conxunto arqueolóxico da Carrasca que acabou conlevando unha sanción económica á Comunidade de Montes de San Xián.

Ela, que tivo a caradura de afirmar que “ir onda a veciñanza e escoitala é a mellor forma de transparencia” malia que non se dignou en falar con ningunha das entidades anteriores para formular a súa cacarexada moción de protección do patrimonio arqueolóxico con coñecemento de causa. Para que falar con colectivos cos que non hai afinidade podendo escribir as catro liñas dunha simple moción só con ler os titulares da prensa local.

O único que se dignou en mencionar o Espazo Sete Camiños foi o candidato da Marea, que xa ao final do debate, entre as propostas do seu programa electoral en materia de turismo, citou a creación de senllas rutas de muíños en San Xián e no río Neibó, a promoción do Castro da Subidá e Monte Castelo, a creación dun aparcadoiro de caravanas e dun camping, a catalogación dos recursos turísticos e a difusión do Espazo Sete Camiños “que non se promociona en absoluto”.

E do Pp pouco se pode dicir nun debate no que a candidata á reelección tivo en contra aos outros tres contrincantes, máis aló de desempeñar un papel gris e apático, e de ofrecer continuidade. Comezou acusando o Psoe de manipular os datos demográficos que lle atribúen tanta perda de habitantes á vila; pero cos antecedentes de Lamoso no manexo de información sensible como a poboación ou as curvas de nivel do monte Pituco, calquera cousa se pode esperar menos a verdade.

Abondo tivo María Ramallo con lidiar cos ataques a conta dos atrancos do PXOM, recordando que levou 34 anos de tramitación para acabar expoñéndose aos 13 recursos xudiciais que se lle interpuxeron e que obrigan, entre outras cousas, a “modificar o parque empresarial, que saíu negativo”. Negativo para os intereses do Concello, claro; mais non en aras de facer xustiza e respectar os parámetros básicos.

Pero Ramallo ten cara para todo e espalda para máis: o mesmo para ocupar a primeira fila nos actos da Escola Naval que para asistir ás homenaxes da Asociación pola Memoria Histórica; o mesmo para camiñar a paso rápido con Rajoy por Aguete que para subir ao Monte Pituco ao pouco de conseguir a súa primeira maioría absoluta. Por iso a problemática do solo industrial a ‘resolve’ reivindicando o porto como a “principal empresa” de Marín, e os recheos ilegais sentenciados polo Tribunal Supremo, que os determine Sherlock Holmes. Iso non quita, precisou a candidata do Pp, que haxa “necesidade de ter solo industrial” e xa que “a única zona do Pituco foi desbotada polos tribunais”, ben que se apresurou a engadir: “na ‘literatura’ do PXOM empregueime moito en que figurase Pastoriza”, engadiu.

Así que no próximo mandato comprometeuse a “buscar zonas” nas que teñen que “estar todos de acordo” a nivel partidista e, apostando por “pequenos proxectos empresariais ambientalmente aptos”. Xa nos coidaremos de que no Pituco non veña de rebote ningún deses ‘proxectos’, por ‘pequenos’ que poidan ser.

Porque a loita non cesa, non hai tregua. Por moito que os tribunais estean do lado do ‘balcón da ría’ e dos seus valores naturais, culturais e paisaxísticos, a defensa deste Espazo Natural dos Montes do Morrazo conleva graves e ingratas consecuencias, non só en forma de veto por parte da Comunidade de (des)Montes de San Xián, senón tamén a nivel municipal. Entre as medidas de promoción do patrimonio arqueolóxico anunciadas polo Pp e a creación de “moitas rutas de sendeirismo”, ningunha tivo en conta os xacementos da nosa parroquia, nin sequera do Monte Pituco e do Espazo Sete Camiños, á marxe de ampliar a excavación do castro da Subidá. Soportamos a vinganza con estoicismo e orgullo porque o beneficio de preservar o ‘balcón da ría’ da ameaza do asfalto e do formigón supera calquera esmola do Goberno local de turno, por máis que sexa responsabilidade do Concello e dos titulares dos terreos garantir a boa conservacións dos bens culturais.

En definitiva, goberne quen goberne o Pituco vai seguir a dúas velas dende o punto de vista do investimento en positivo: non haberá nin un céntimo para limpeza de gravados e mámoas, nin para repoñer a sinalización estragada do Espazo Sete Camiños, nin para organizar visitas de carácter turístico ou educativo, nin para mellorar nada de nada porque o que probablemente lles interesa aos candidatos é fomentar de xeito subrepticio o abandono desta paraxe con vistas no futuro a aproveitarse da degradación que pretenden para xustificar calquera falcatruada que actualmente non poden cometer porque un afouto grupiño de persoas lles pararon os pés.

O Pp inclúe na súa lista a un veciño da parroquia denunciado na Comisaría por verquer nas redes sociais unha campaña de insultos persoais e desprestixio profesional contra quen dedicou a última década a defender o Monte Pituco con argumentos veraces e irrefutables que os detractores da súa conservación non sabían nin podían rebater. Por nada do mundo merece esta candidatura o máis mínimo apoio mentres esa persoa non sexa retirada da política.

O Psoe presenta un candidato cuxo nariz, xa de por si bastante ostentoso, parece proxectarse fóra das lonas onde o seu careto está pendurado por todo Marín. A vila non merece ningún Pinocho falso e mentireiro que malia ser derrotado en anteriores primarias internas, quedou hibernando na sombra para aproveitar o desgaste do grupo municipal e volver agora que o contexto estatal beneficia as súas siglas. Iso non é política; chámase oportunismo.

No Bng de Marín xogan sucio, actúan como trepas, son expertos en postureo e carecen dunha figura solvente. Non merecen nin máis nin mellor valoración. As pontes están rotas porque o dano a esta entidade veciñal é irreparable.

E a Marea tirou pola borda a metade deste pasado mandato por librar unha guerra interna que saíu a flote ao presentarse a nova candidatura que, entre outros aspectos chamativos, inclúe un (ex)representante de Podemos que antano era partidario do polígono no Pornedo. Xa que logo, confianza en entredito e agre decepción pola ruptura que derivou no aillamento da voceira do grupo e pola perda da esencia orixinal dun proxecto que asentaba as súas raíces na voz da veciñanza. ‘O pobo é quen máis ordena’ non pode converterse nunha simple frase feita.

E hai das demais opcións políticas ningunha ofrece garantías, experiencia nin propostas contrastadas para desempeñar un bo papel. Nunca tanto onde escoller e nada no que acreditar.

Publicado por: MontePituco | 22/05/2019

CELEBRANDO A BIODIVERSIDADE

No Día da Biodiversidade, cada 22 de maio, o agradecemento a esta terra humilde, xenerosa e sorprendente, pola que tanto loitamos protexéndoa e liberándoa dun negro futuro cheo de cemento e asfalto, pola vida que segue acubillando nos seus vales, regatos, camiños, bosques, matogueiras…

Día da Biodiversidade no Monte Pituco

Hipocromatismo de 'Digitalis purpurea'

Día da Biodiversidade no Monte Pituco

Día da Biodiversidade no Monte Pituco

Día da Biodiversidade no Monte Pituco

Día da Biodiversidade no Monte Pituco

Día da Biodiversidade no Monte Pituco

Día da Biodiversidade no Monte Pituco

Día da Biodiversidade no Monte Pituco

Día da Biodiversidade no Monte Pituco

[Imaxes do Monte Pituco (Pornedo) ao longo deste mes de maio]

Publicado por: MontePituco | 17/05/2019

DÍA DAS LETRAS GALEGAS… DESDE COTOBADE

Antonio Fraguas, o autor homenaxeado neste 17 de Maio, foi un gran defensor do patrimonio arqueolóxico, da natureza e da paisaxe, da cultura inmaterial. Lembrouno hoxe a escritora Fina Casalderrey na carballeira a carón da escola onde Fraguas foi alumno. Falou da querencia do vello mestre por montes como o do Seixo, por petróglifos como o de Fentáns, por castros como o de Famelga, na vila natal do propio autor. “Foi un explorador do mundo rural, un Indiana Jones das corredoiras”, dixo del. 

Día das Letras Galegas en Cotobade

“Fuxiu das teorías e centrou os seus esforzos no traballo de campo, na urxencia da recollida dun patrimonio inmaterial que se esvaía (…) Foi un explorador do mundo rural, un ‘Indiana Jones’ das corredoiras que loitou contra o esquecemento”.

Fina Casalderrey, académica

Día das Letras Galegas dedicado a Antonio Fraguas, con Fina Casalderrey

“Xa licenciado en Filosofía e Letras, o exalumno foi convidado por don Antonio Vidal a dar unha clase práctica de arqueoloxía e foron os dous cos nenos da escola ao castro de Famelga. Fixeron varias catas e descubriron restos que trouxeron para expoñer na escola”.

Clodio González Pérez, académico

Día das Letras Galegas dedicado a Clodio González

“Foi un discípulo de Otero Pedrayo bastante particular que interpretou moi ao seu xeito a teoría ‘oteriana’ dos tempos da paisaxe, xa que do cósmico quedou basicamente cos vales; do biolóxico, co xogo cromático estacional das carballeiras, soutos e bidueiras; e do histórico, cos pequenos recantos construídos co traballo calado e teimudo do labor campesiño. En definitiva, todo aquilo que tiña máis que ver coa humanización miúda do espazo natural”.

“Se hai algo que distingue as súas descricións paisaxeiras dos vales e ribeiras galegos son as ilustracións literarias que normalmente as acompañan e que Fraguas recolle do cancioneiro popular ou dos poetas máis intimamente identificados co mundo campesiño, como Noriega. Neste senso, amósase de total actualidade, pois hoxe todos os atlas ou catálogos das paisaxes, seguindo as recomendacións do Convenio Europeo, levan sempre -ao par das descricións xeográficas- as pegadas que a súa percepción estética deixou na literatura ou na pintura”.

“Os sons do campo, como o do millo abaneado polo vento, ou os recendos da terra mollada despois das primeiras chuvias son sensacións que ninguén debería esquecer. A comuñón do ser humano coa natureza, que é o mellor xeito de valorar as paisaxes, debe de realizarse con todos os sentidos ben espertos”.

“Nega con rotundidade que Galicia poida ser representada só por esa tonalidade verde que os incipientes axentes turísticos da época ou escritores de improvisadas sínteses tentaban difundir: Galicia esquina verde, rincón verde, etc…”

Francisco Díaz-Fierros, académico

Día das Letras Galegas dedicado a Antonio Fraguas, con Francisco Díaz-Fierros

Ata a carballeira de Famelga levamos un Poema Viaxeiro elaborado -xa no 2017 dedicado a Mª Victoria Moreno se organizara esta iniciativa- por alumnas e alumnos da Escola de Educación Infantil Nosa Señora do Carme, de Marín. Dende un banco na alameda Rosalía de Castro, onde os atopamos a pasada noite, os versos de Antonio Fraguas chegaron ata o pleno extraordinario da Real Academia Galega. Agora están en mans do presidente da RAG, Víctor Fernández Freixanes, que depositará esta tarxeta no arquivo da Academia.

Poema Viaxeiro de Antonio Fraguas

Se atopas unha postal coma esta, goza da lectura dos versos que o alumnado compartiu contigo. Logo, deixa o poema noutro lugar, onde máis gustes, para que outras persoas o poidan atopar. Finalmente, toma unha foto dese momento e envíalla ao colexio por correo electrónico (eei.nosasenora.carmen@edu.xunta.es) para que a comunidade escolar saiba que a iniciativa ten continuidade.

Bo Día das Letras Galegas, hoxe e sempre!

Publicado por: MontePituco | 13/05/2019

…E DERRADEIRO PLENO ORDINARIO

Pleno, maio 2019

“Quixera saber cando pensan executar a sentenza do Monte Pornedo”, preguntou a concelleira Sandra Pesqueira na súa derradeira intervención do mandato, durante o Pleno ordinario da Corporación deste mes de maio.

“Estamos a disposición dos servizos técnicos e xurídicos do que hai que facer con respecto á modificación que sexa necesaria para dar cumprimento, non a esa, senón ás sentenzas que xa están recollidas na modificación puntual; ese sería o seu curso”, replicou a alcaldesa.

Quince segundos de resposta educada e diplomática da rexedora municipal abondaron para ventilar o posicionamento do Goberno local sobre unha resolución xudicial que custou 8 longos anos conseguir. A burocracia administrativa será todo o lenta que ao Concello lle conveña ou lle interese, pero se fose un veciño ou veciña o condenado polo TSXG non habería tanta demora en forzar o cumprimento dunha sentenza. Reciprocidade, por tanto, é o que cómpre reclamarlles aos poderes públicos, por respecto ao Estado de Dereito e pola dignidade de quen emprende un procedemento xurídico no que a razón e a Lei están da súa parte.

A Asociación Monte Pituco leva dende xaneiro de 2018 agardando que o Concello de Marín se digne en acatar unha sentenza firme e irrevocable a prol da conservación deste Espazo Natural dos Montes do Morrazo, da que a Corporación xa tomou coñecemento oficial. Son varios os escritos presentados demandando a convocatoria da Comisión de Urbanismo para que se tramite a modificación puntual do PXOM e reclamando información por escrito sobre os prazos nos que esta medida se vaia facer por fin efectiva, logo dunha longa loita.

A alcaldesa debería lembrar cando, estando na oposición, se enfrontou ao bipartito para advertirlle que o Monte Pituco tiña unha figura de protección ambiental que podía dificultar o proxecto de instalación do polígono industrial que prevía o PXOM que daquela se estaba tramitando. Como así foi, entre outros aspectos técnicos que demostraron rotundamente a inviabilidade de semellante despropósito.

Tamén debería lembrar María Ramallo a présa que tiña o Concello de Marín por aprobar o PXOM, en contraposición e contradición coa ‘calma chicha’ que demostra agora o Goberno local para corrixir as eivas do Planeamento.

Será no novo mandato que comece tralas eleccións municipais do 26 de maio cando a Asociación Monte Pituco retome con máis folgos as peticións de cumprimento do que lle corresponde. Ou terán que ser outras instancias as que peten con forza na mesa da Alcaldía para situar esta obriga entre as prioridades do equipo de de Goberno entrante.

Dende a Asociación Monte Pituco só cabe agradecerlle á concelleira Sandra Pesqueira a súa aposta persoal pola defensa do ‘balcón da ría’, as non poucas ocasións nas que se interesou pola protección do patrimonio arqueolóxico existente nesta contorna, a súa preocupación pola solución a problemáticas diversas relacionadas coa conservación deste Espazo Natural e coa súa promoción cultural e turística. A Corporación marinense perde unha figura ben valorada socialmente, empática coa veciñanza da vila, seria e coherente nos seus principios. A política tórnase hostil con quen rexeita participar nas loitas polo poder; mais quedan os ronseis dunha proveitosa travesía. Sorte!

Publicado por: MontePituco | 08/05/2019

DERRADEIRO ESCRITO NESTE MANDATO

Escrito presentado en maio de 2019

A Asociación Monte Pituco leva presentando varios escritos ao longo dos últimos meses para recordarlle ao Goberno local que ten unha obriga pendente de cumprir, unha ‘patata quente’ que non foi quen de pelar neste último treito do mandato. E aínda que faltan menos de vinte días para a seguinte cita coas urnas e, cobardemente, vai seguir dando a calada por resposta, non podemos menos que insistir nesta teima lexítima. Aínda que sexa para volver retomala con novos folgos despois do 26 de maio e unha vez que se constitúa a nova Corporación Municipal.

A quen lle toque gobernar despois desa data, a Asociación Monte Pituco volverá recordarlle que o pasado 18 de maio de 2017 unha sentenza do TSXG ordeoulle á Xunta retirar o proxecto de Parque Empresarial Marín-Pornedo que, a instancias do Concello de Marín, fora incluído no Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais de Galicia.

Tamén insistiremos en lembrar a quen asuma o bastón de mando que o 23 de novembro dese mesmo 2017 o TSXG volveu emitir un segundo dictame obrigando o Concello de Marín a anular a clasificación do Pornedo -ou Pituco, polo seu nome tradicional- como solo urbanizable delimitado de uso industrial.

E como ben sabe a Corporación Local de Marín trala toma de coñecemento oficial no Pleno de xaneiro deste ano, ambas resolucións xudiciais son firmes e irrevogables: a primeira dende o 1 de setembro de 2017 e a segunda dende o 23 de xaneiro de 2018.

Tendo transcorrido VINTE MESES o dende a primeira, e case DEZASEIS MESES da segunda, a Asociación Monte Pituco esixe que cese a desidia e a falta de vontade política para abordar o cumprimento da sentenza sobre o PXOM e que o equipo de Goberno que resulte das vindeiras eleccións municipais do 26 de maio tome este asunto como unha prioridade e proceda á convocatoria urxente da Comisión de Urbanismo para iniciar as xestións oportunas co fin de acometer a modificacion puntual do PXOM, en cumprimento de ambas sentenzas xudiciais. Asimesmo, reclámase novamente que o próximo Goberno local informe por escrito a esta Asociación do prazo concreto no que esas medidas se vaian levar a cabo.

A Asociación Monte Pituco reclama que un asunto de tanta trascendencia como a planificación das dotacións para uso empresarial e industrial se regularice canto antes e se axuste á lei, sendo un asunto importante para a gobernanza do Concello.

Por dignidade e por dereito -conquerido con moito esforzo e por partida dobre nos tribunais- a Asociación Monte Pituco vén reiterando mes tras mes as súas peticións, que simbolicamente se acompañan cunha goma de borrar para recordarlle ao Concello que forzosamente e por imperativo xudicial ten que suprimir a clasificación do Pituco como solo industrial.    

Atendendo ás especiais cualidades do Monte Pituco que o TSXG aprecia nos seus dictames -a orografía natural dun terreo cun acentuado desnivel, a existencia de patrimonio histórico catalogado como Ben de Interese Cultural, a importancia natural e paisaxística deste enclave no contexto da ría de Pontevedra e dos Montes do Morrazo-, a Asociación Monte Pituco non cesará de demandar máis atención e investimentos por parte do Goberno local a este espazo, para o que cómpre abrir as vías de cooperación que correspondan coa Comunidade de Montes de San Xián como titular do terreo veciñal, en aras de poñer en valor os xacementos arqueolóxicos, que seguen estando nunha situación de absoluta e preocupante precariedade, rodeados de vexetación seca e de especies pirófitas que fan temer seriamente pola integridade dos gravados rupestres en caso de incendio.

E á marxe de que o Goberno local propoña a declaración do Lago de Castiñeiras como Espazo Natural de Interese Local ou que faga publicacións “en verde” sobre os “espazos naturais do Concello”, esta Asociación quere recordarlle ao Concello que existe un ESPAZO NATURAL E ARQUEOLÓXICO DOS SETE CAMIÑOS que abrangue terreos marinenses tan importantes coma esoutros lugares tan promocionados institucionalmente, mentres o Monte Pornedo, Sete Camiños e o ‘balcón da ría’ padecen o abandono e o desdén dos responsables de velar polo mantemento e promoción do seu patrimonio histórico, cultural, paisaxístico e medioambiental.

Publicado por: MontePituco | 28/04/2019

ESTE MONTE VOTA…

Eleccións xerais, abril 2019

Por un futuro máis respectuoso co medio ambiente, co patrimonio e máis igualitario para tod@s.

Máis natureza, máis cultura, máis diálogo.

Publicado por: MontePituco | 23/04/2019

DÍA DO LIBRO, SEMPRE

Neste monte hai LECTURA…

Neste monte hai CULTURA!

"Biodiversidade: cara a unha sexta extinción masiva"

“Transformada en alto grao e fragmentada en pequenos anacos, a natureza galega ten pouco ou nada de salvaxe. E o que aínda posúe de valioso está hoxe ameazado por ese cóctel explosivo para a biodiversidade local do que se fala neste esclarecedor libro, un cóctel formado pola degradación dos hábitats naturais, a circulación mundial de especies susceptibles de xerar novas invasións biolóxicas e o cambio climático global…”

BIODIVERSIDADE: CARA A UNHA SEXTA EXTINCIÓN MASIVA, de Raphaël Billé, Philippe Cury, Michel Loreau, Virginie Maris e Sylvestre Huet (coord.). Limiar de Xosé Veiras. Tradución de Miguel Braña Montaña. Catroventos Editora, 2017.

"Galaicos"

“…Xa non conflúen dous mundos aquí, o mundo enteiro faino. Materiais procedentes de calquera das rexións integradas no Imperio chegan ao noroeste e as Rías Baixas non son alleas. Esta rexión arredada, Fisterra, irá evolucionando, desde aqueles galaicos vestidos de negro con cabelos longos, comedores de landras e bebedores de cervexa -como os describe Estrabón- ata convertese nun grande espazo dinámico de onde sairán un bo número de personaxes de importancia política (a familia de Teodosio vencéllase coa Gallaecia), cultural (Hidacio, Paulo Orosio) ou relixiosa (Prisciliano)…”

GALAICOS, UN POBO ENTRE DOUS MUNDOS. Introdución de Xurxo Ayán, Antoni Nicolau e Rafael Rodríguez. Deputación de Pontevedra e Alvarellos Editora, 2018.

"La montaña viva"

“…Una nunca llega a conocer del todo la montaña, ni a sí misma en relación a ella. Por muy a menudo que pasee por ellos, estos montes siempre reservan algo con lo que sorprenderme. Es imposible acostumbrarme a ellos. Los Cairngorms son una masa de granito empujada hacia arriba a través del esquisto y gneis que forman los montes circundantes más bajos, allanada por la capa de hielo fracturada , desmenuzada y vaciada por heladas, glaciares y la fuerza del agua al correr…”

LA MONTAÑA VIVA, de Nan Shepherd. Con ensaio introdutorio de Robert Macfarlane. Errata Naturae, 2019.

"Los Alpes en invierno. Ensayos sobre el arte de caminar"

“…Para mí, los paseos alpinos constituyen auténticos poemas en movimiento. Y voy a intentar fundamentar esta opinión dando una lista de las emociones que producen los grandes escenarios naturales: ver el amanecer en los campos nevados; ver cómo se van arremolinando las nubes de la tormenta debajo de los grandes picos; caminar por un prado lleno de flores que te llegan hasta la rodilla; contemplar cuando se precipitan por las «hendidas quebradas»…”

LOS ALPES EN INVIERNO: ENSAYOS SOBRE EL ARTE DE CAMINAR, de Leslie Stephen. Prólogo de Virginia Woolf. Siruela, 2018.

"El entorno jurídico de las Comunidades de Montes"

“…Cuando empecé a trabajar como abogada, allá por marzo de 1997, hablar de montes vecinales era como hablar de extraterrestres. La mayoría de los jueces que llegaban como titulares a juzgados de O Porriño o Ponteareas (donde se centraron inicialmente mis primeros pleitos de montes) no habían oído hablar de los montes vecinales. Algunos ni siquiera eran gallegos, por lo que resultaba muy difícil que entendieran que el monte era imprescriptible y que no podía adquirirse su dominio…”

EL ENTORNO JURÍDICO DE LAS COMUNIDADES DE MONTES VECINALES EN MANO COMÚN, de Cristina Bugarín. Edición conmemorativa 5º aniversario do blog homónimo. Bugarín&Gago Abogados, 2018.

"Manual do bo paseante"

“Punto un: O bo paseante sae a pasear cando lle peta.

 Punto dous: O bo paseante nunca ten présa.

 Punto tres: O bo paseante mostra sempre un lixeiro sorriso…”

MANUAL DO BO PASEANTE: DESCRICIÓN EN VINTE PUNTOS, de Raimon Juventeny. Limiar de Carl Honoré. Faktoría K, 2014.

O Monte Pituco -o seu val, o conxunto rupestre do Pornedo, a beira dos seus regatos- son o escenario para seis propostas de lectura neste Día do Libro. Pero hai unha lectura máis que aínda non chegou ao ‘balcón da ría’ porque acaba de saír do prelo e celebra esta fin de semana a súa primeira presentación ao público, en Viana do Bolo: trátase dos “Retrincos” da pastora e poeta Nieves Fernández Vidueira.

"Retrincos do meu ser"

Publicado por: MontePituco | 22/04/2019

DÍA DA TERRA

Non precisamos un Día da Terra cada 22 de abril. Nin tampouco un #FridayForClimate cada venres. Cómpre Día da Terra, Día do Medio Ambiente, Día das Árbores, Día dos Océanos e #FridayForClimate todos os días do ano.

Mudamos o miradoiro do Pornedo pola perspectiva que nos ofrece un barquiño ao carón do porto de Marín. E son varias as leccións que levamos desta experiencia: a primeira e máis importante, que grazas ao esforzo de tantos anos recabando información sobre o Monte Pornedo, dando a coñecer o patrimonio natural e cultural desta contorna, rebatindo con datos obxectivos as mentiras de partidos políticos e colectivos afíns aos promotores do polígono industrial que ameazaba o ‘balcón da ría’ e finalmente litigando contra as Administracións local e autonómica e vencéndoas rotundamente, o Pornedo non se sumará á longa lista de agresións ambientais que acumula o fondo da ría.

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

Os mamotretos recubertos de chapa que, en conxunto, impoñen unha barreira física insalvable entre o pobo de Marín e o seu mar; as irisacións da auga aceitosa; o baleiro naval impropio dun porto pesqueiro que perdeu a súa identidade tradicional para renderse a outro modelo de xestión comercial e depredador da fachada marítima… O resultado é a suma de sucesivos recheos -ata 300.000 metros cadrados- declarados ilegais polo Tribunal Supremo.

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

A fábrica de Ence é o claro exemplo de como o poder económico e o poder político van da man, cunha ex-ministra de Medio Ambiente e un ex-conselleiro de Medio Ambiente, Isabel Tocino e Carlos del Álamo, ambos do PP, que pasaron dos seus despachos a sentar no consello de administración da empresa. Actualmente, a dirección da factoría ve perigar a prórroga que lle concedeu o goberno en funcións presidido por Mariano Rajoy -dende entón, declarado ‘persoa non grata’ polo Concello de Pontevedra- porque o Executivo encabezado por Pedro Sánchez decidiu desistir dos recursos xudiciais presentados pola Administración local, a Asociación pola Defensa da Ría de Pontedra e Greenpeace. Dende entón, a empresa -que leva anos rexeitando o traslado fóra da ría a outro emprazamento na comarca ou na provincia- ameaza con deslocalizarse en Portugal ou Sudamérica.

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

…O que queda da praia dos Praceres, que pasou de ser o verxel da elite social a converterse no ‘patio de atrás’ do concello pontevedrés: xunto coa presenza de Ence, a parroquia tamén sofre a presenza da Estación Depuradora de Augas Residuais que a Xunta estuda ampliar aínda máis, a construcción do ramal ferroviario ao porto -declarado tamén ilegal polo Tribunal Supremo- que atravesou a praza veciñal, a remodelación da autovía coa instalación dun escalextric…

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

A Escola Naval Militar…

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

… e a illa de Tambo.

Ruta marítima de En Marea polo fondo da ría

Publicado por: MontePituco | 18/04/2019

RUTA GUIADA POR CABO UDRA

Ruta por Cabo Udra

A Aula da Natureza de Cabo Udra organiza nesta Semana Santa varias actividades para público infantil e adulto relacionadas co coñecemento deste Espazo Protexido pertencente á Rede Natura 2000 e catalogado como Lugar de Interese Comunitario (LIC) e Zona de Especial Protección dos Valores Naturais (ZEPVN). Xa o visitaramos en varias ocasións con motivo das Xornadas Sinte-Udra e dun paseo polos seus sendeiros para achegarnos á flora, á fauna, á paisaxe de bolos graníticos e ao horizonte oceánico. Nesta ocasión, un biólogo da empresa ambiental Babadiva -adxudicataria do servizo- guía as andainas, explica curiosidades sobre as especies que habitan na zona ou fenómenos naturais como os afloramentos mariños.

Ruta por Cabo Udra

Os fortes ventos, a salinidade do ambiente e a directa incidencia do sol son as duras condicións que fan de Cabo Udra un espazo singular, con gran biodiversidade. Da flora destaca a matogueira: carrascos, fentos e toxos son o habitat de réptiles como o lagarto arnau, aves de paso no seu tránsito migratorio ou pequenos paxaros como a papuxa, e mamíferos como o raposo, dos que se poden atopar as súas pegadas nos camiños. Doutras plantas como o trovisco aprendemos que a sustancia velenosa que produce empregábase como técnica de pesca nos ríos porque anulaba a presenza de osíxeno ou que os seus duros filamentos servían antano para trenzar cordas.

Ruta por Cabo Udra

Hemaris tityrus (esfinxe abellón), identificada por José Rodrigo Dapena, da SGHN Pontevedra

Ruta por Cabo Udra

Ruta por Cabo Udra

Ruta por Cabo Udra

Un dos aspectos máis curiosos dende o punto de vista etnográfico ten que ver coa presenza de chozos ou cortellas en Chan de Esqueiros. Entre finais do século XIX e principios do XX eran utilizados polos pastores como refuxio. Normalmente eran rapaces novos que, para aforrar tempo no desprazamentos entre as súas casas e os lugares de pasto, pernoctaban nestes refuxios acondicionados entre os penedos.

No itinerario de volta, deixando atrás a praia do Pedrón, obsérvanse árbores e arbustos ‘bandeira’, que reciben ese nome porque , pola forma na que adaptan a súa fisonomía e crecemento, indican dende que dirección sopra habitualmente o vento. 

Ruta por Cabo Udra

Aula da Natureza de Cabo Udra

 

 

Publicado por: MontePituco | 16/04/2019

HAI NOVE ANOS DO PROXECTO SETE CAMIÑOS

Unha representación dos colectivos que apoian o proxecto (non están todos os que acudiron á presentación)

Saturno Vidal (terceiro pola dereita, de pé), in memoriam

Tal día coma hoxe hai nove anos presentabamos publicamente en Pontevedra o proxecto de creación do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños. Queremos agradecer aos compañeiros de viaxe a oportunidade de ter participado nesta iniciativa, porque foi a semente para termos logrado, a día de hoxe, dúas sentenzas firmes contra un polígono industrial ilegal e infame que o Concello de Marín pretendía perpetrar no Monte Pornedo, absolutamente incompatible coa protección e posta en valor dos recursos naturais, do patrimonio e da paisaxe desta contorna privilexiada que forman as parroquias de San Xián, Salcedo e Lourizán. Como tamén foi posible neste tempo recuperar a titularidade comunal dos terreos que ocupaba a Brilat e anular a ampliación da franxa de seguridade arredor da base militar.

Existía un traballo previo que -co esforzo colectivo- foi ampliado e mellorado para que hoxe podamos visitar unha área rica en biodiversidade, elementos arqueolóxicos, lendas, miradoiros… Por desgraza, non todas as persoas que nos acompañaron naquela presentación chegaron a ver cumprida esta arela. Sirva pois de homenaxe a quen xa non está connosco: Saturno Vidal, da Asociación de Veciños de San Xián; e Xan Montenegro, inspirador do ‘balcón da ría’.

Publicado por: MontePituco | 11/04/2019

O SILLÓN… NA PRENSA

Faro, 11 abril 2019

El “mejor sillón del mundo”… en defensa del Monte Pituco de Marín

La plataforma en amparo de este espacio forestal reclama su mantenimiento y denuncia un vertido

“El mejor sillón del mundo… en el ‘balcón de la ría’ de Pontevedra”. Con esta simpática imagen y tirando de sorna, la Asociación Monte Pituco demanda mejoras en esta zona forestal. En una nota, la entidad critica su “aspecto descuidado” pese a ser “punto de encuentro de rutas de senderismo, de familias que la utilizan como merendero y de los vecinos”.

Diario, 11 abril 2019

Un sofá para contemplar a ría e reclamar o mantemento do Monte Pituco

PontevedraViva, 10 abril 2019

Onde haxa un bo sofá, que se quiten os bancos para ver a ría

Rías Baixas Tribuna, 10 abril 2019

Un sillón no balcón… da ría

 

Publicado por: MontePituco | 09/04/2019

UN SILLÓN NO BALCÓN (DA RÍA)

Un sillón no balcón (da ría!)

Porque, indiscutiblemente, o Monte Pituco é o ‘balcón da ría’ -lema acuñado polo ex-dirixente veciñal Xan Montenegro-, alguén decidiu que a arboreda do Pituco é un bo lugar onde descansar para gozar do solpor, da néboa ou do que depare a meteoroloxía. Por iso, dende hai uns días, un sillón ofrece repouso e comodidade a quen desexe contemplar as vistas da ría e da illa de Tambo dende este enclave privilexiado, nunha das zonas de acceso ao Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños.  

A Asociación Monte Pituco aproveita esta iniciativa anónima e espontánea para volver reivindicar ante o Concello de Marín e a Comunidade de Montes de San Xián medidas urxentes para a mellora desta arboreda, que presenta un aspecto descoidado malia ser o punto de encontro de rutas de sendeirismo, de familias que a utilizan como merendeiro e da veciñanza dos núcleos de poboación próximos que se reúne nela e dálle unha importante función social.

Así, son moitas as deficiencias que presenta esta arboreda: o volume e a densidade de vexetación pola falta de mantemento e de limpeza da contorna, así como a ausencia dun valado perimetral que evite caídas accidentais polo desnivel do terreo teñen sido algunhas das necesidades expostas repetidamente pola Asociación Monte Pituco á Comunidade de Montes. A isto engádese o perigo de desprendemento dalgunhas pólas das árbores danadas polos últimos temporais, os desperfectos nos bancos de pedra provocados por actos de vandalismo, e o feísmo que representan uns antiestéticos surtidores de auga, feitos de formigón, que ademais están desprovistos de billas.

A última agresión detectada é un verquido de terra realizado nun extremo do recinto e apisoado mecanicamente. A terra depositada presenta numerosos restos de plásticos, anacos de entullo e outros residuos, polo que se trata dunha medida medioambientalmente cuestionable, se non mesmo perxudicial.

 

 

Publicado por: MontePituco | 05/04/2019

ENCE: TRASLADO NON, PERO SI DESLOCALIZACIÓN ¿?

Diario, 5 abril 2019

“A propia empresa descubriu co quecemento do conflicto , a perda do favor gubernamntal e a chegada dos nervos, que o traslado non lle interesa, que non é posible, pero que en cambio si que se pode trasladar fóra de España, pero nunca noutro punto da nosa xeografía. Alguén o entende?”

Ramón Rozas, Diario de Pontevedra

Publicado por: MontePituco | 01/04/2019

SEGUIMOS ESIXINDO O CUMPRIMENTO DA SENTENZA CONTRA O PXOM

Escrito presentado no Rexistro Municipal do Concello de Marín

A Asociación Monte Pituco vén de dirixirse novamente ao Goberno Local para reclamar urxentemente a modificación puntual do PXOM no que respecta ao cumprimento da sentenza do TSXG contra a clasificación do Monte Pituco como solo industrial.

O escrito presentado a través do Rexistro Municipal lembra que unha primeira sentenza do TSXG, con data do 18 de maio de 2017, ordéalle á Xunta retirar o proxecto de Parque Empresarial Marín-Pornedo que, a instancias do Concello de Marín, fora incluído no Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais de Galicia. O 23 de novembro dese mesmo 2017, o TSXG volvía emitir un segundo dictame obrigando á Administración Local a anular a catalogación do Monte Pituco, ou Pornedo polo seu topónimo tradicional, como solo urbanizable delimitado de uso industrial.

Tendo en conta que o Pleno da Corporación local xa tomou coñecemento da sentenza que lle afecta, e posto que ambas resolucións son firmes e irrevogables (a primeira dende o 1 de setembro de 2017 e a segunda dende o 23 de xaneiro de 2018), a Asociación Monte Pituco esixe que o Concello de Marín cumpra dunha vez a sentenza, posto que xa pasou ano e medio dende a primeira e catorce meses da segunda.

O escrito remitido á Alcaldía e á Concellaría de Urbanismo demanda a convocatoria inmediata da Comisión de Urbanismo para iniciar á maior brevidade as xestións oportunas que permitan acometer a modificación puntual do PXOM en cumprimento das resolucións do TSXG. Tamén reclama información por escrito sobre o prazo concreto no que esas medidas se vaian levar a cabo.

Para a Asociación Monte Pituco, un asunto de tanta trascendencia como a planificación das dotacións para uso empresarial e industrial cómpre regularizalo canto antes, axustándose á lei e deixándoo encamiñado para o seguinte mandato. Por iso ínstase o Goberno local a iniciar a tramitación antes das próximas eleccións municipais de maio.

Por dignidade e por dereito, conquerido con moito esforzo -e por partida dobre- nos tribunais, a Asociación Monte Pituco vese na obriga de seguir reivindicando os seus dereitos. Ademais, de forma simbólica, cada petición remitida ao Goberno local acompáñase cunha goma de borrar para recordarlle aos responsables municipais que por imperativo xudicial están obrigados a suprimir a clasificación do Pituco como solo industrial.

Atendendo ás especiais cualidades do Monte Pituco que o TSXG apreciou nos seus dictames -a orografía natural dun terreo cun acentuado desnivel, a existencia de patrimonio histórico catalogado como Ben de Interese Cultural, a importancia natural e paisaxística deste enclave no contexto da ría de Pontevedra e dos Montes do Morrazo- a Asociación Monte Pituco non cesará de demandar máis atencións e investimentos por parte do Goberno local a este espazo, para o que cómpre abrir as vías de cooperación que correspondan coa Comunidade de Montes de San Xián como titular do terreo veciñal, en aras de poñer en valor os xacementos arqueolóxicos que seguen estando nunha situación de absoluta e preocupante precariedade, rodeados de vexetación seca e de especies pirófitas que fan temer seriamente pola integridade dos gravados rupestres en caso de incendio.

Á marxe da acción de Goberno que proceda no que queda deste mandato, a Asociación Monte Pituco tamén apela á responsabilidade dos dirixentes políticos para que, ante a inminente convocatoria electoral, respecten e acaten rigorosamente os termos dos dictames xudiciais elaborando o seu programa conforme ás decisións do TSXG referentes á protección e á conservación do Monte Pituco, desistindo definitivamente de considerar esta zona nas súas previsións de hipotéticas infraestruturas, que volverían contar co rexeitamento e coa acción combativa desta Asociación.

 

Publicado por: MontePituco | 24/03/2019

RUTA POR SALCEDO COA PLATAFORMA MONTES DO MORRAZO

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

A primeira ruta desta primavera organizada pola Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo tivo como escenario a parroquia pontevedresa de Salcedo, moi aprezada dende a Asociación Monte Pituco pola activa defensa do monte veciñal que vén impulsando nos últimos anos a directiva da Comunidade de Montes que dirixe Fernando Pintos. Precisamente, o presidente destes comuneiros foi un dos asistentes ao roteiro, exercendo en varios momentos como anfitrión para explicar as melloras implementadas nos últimos anos tanto a nivel forestal como na recuperación e posta en valor do patrimonio etnográfico e prehistórico.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Coa igrexa de San Martiño de Salcedo como punto de inicio e de final da andaina, o itinerario discorreu polos lugares de O Cruceiro, O Carramal, o castro do Monte das Croas, os muíños dos regos do Batán e do Outeiro, O Nabalexo, o conxunto rupestre de Regato dos Buratos-Outeiro da Mina, A Armada, O Birrete e A Carballeira, coincidindo nalgúns puntos cos sendeiros sinalizados do roteiro ‘Salcedo no tempo’ e do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños.

 

A Igrexa de San Martiño de Salcedo, de estilo neoclásico, ten planta de cruz latina e teito a dúas augas. Foi construída enriba doutro templo anterior a partir do ano 1754, xunto coa casa reitoral, o camposanto e unha escola para cativos necesitados. Na fachada principal, entre as dúas torres dos campanarios destaca a figura en pedra de San Martiño de Tours, patrón da parroquia. Ademais, a igrexa está rodeada por un viacrucis de catorce estacións e no adro conta cun cruceiro co Cristo crucificado no anverso e coa Virxe e o Neno no reverso. No lateral dunha das torres destaca a presenza dun singular reloxo de sol ecuatorial.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

 

Na casa reitoral tamén hai, nunha esquina da súa fachada, un reloxo de sol co seu gnomon en perfecto estado de conservación. Preto deste conxunto eclesiástico atópanse varios cruceiros: do Tarabelo e do Cruceiro ou de Torres.

 

A parroquia de Salcedo pertenceu durante o Antigo Réxime á xurisdición de Pontevedra baixo o señorío eclesiástico do abadengo do arcebispado de Santiago de Compostela. Trala Constitución das Cortes de Cádiz de 1812 formou concello propio nos inicios dese século e posteriormente, desde o ano 1842 ata 1869, estivo asociada coa parroquia limítrofe de Lourizán, ata que finalmente nese ano ambas quedaron agregadas ao Concello de Pontevedra. Vencellada moi directamente coa terra e co agro, durante varios séculos os habitantes de Salcedo tiveron que pagar rendas e dezmos; posteriormente produciuse unha desamortización liberal desestruturante e inxusta, á que lle seguíu unha política decimonónica represora e caciquil. Como consecuencia dese contexto adverso, a principios do século XX houbo un intenso movemento sindical de carácter agrarista en defensa dos dereitos laborais da veciñanza.

 

O rego Cubela, tamén chamado Cubeiro, recibe os nomes de rego dos Buratos, das Fraires, do Outeiro e do Batán ou Ponte Batán segundo a zona por onde discorra. Ten os seus nacementos na península do Morrazo, na Chan da Lagoa, a uns 250m de altitude, e máis abaixo é afluente do rego de Tomeza ou dos Gafos, que ten a súa desembocadura nas Corbaceiras, en Pontevedra. É o principal curso de auga que atravesa Salcedo e a súa ribeira probablemente teña relación coa orixe do seu topónimo: Salcedo ten a súa raíz latina no bosque de salgueiro, sendo este unha das especies arbóreas predominantes na ribeira dos cursos de auga. O topónimo Cubela quizais estea relacionado coa fisonomía fortemente encaixonada ou cóncava que o rego produce no val en moitos dos seus treitos.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

As ribeiras do Cubela representan o hábitat natural prioritario de bosques aluviais da Europa atemperada, onde sobresae a presenza de ameneiros, salgueiros, abeleiras, bidueiros e freixos. No sotobosque tamén abunda o loureiro, xunto co sabugueiro, a pereira brava, o acivro ou a carrasca branca. Nos seus nacementos, na zona que transcorre polo rego das Fraires, existen áreas de brañas que se asocian aos hábitats naturais prioritarios de breixeiras húmidas atlánticas e de turbeiras altas activas, así como do hábitat de interese comunitario de augas estancadas oligotróficas ou mesotróficas. Así o evidencia a presenza de especies de flora acuáticas e palustres -esfagnos, fentos acuáticos e ciperáceas- máis fauna acuática vertebrada e invertebrada, con especies endémicas e vulnerables. Tamén están presentes os hábitats de interese comunitario de carballeiras galaico-portuguesas, con bos exemplos de carballos, xunto con arborado ribeireño e breixeiras secas europeas nas partes máis altas e montañosas.

 

Outro dos aspectos que caracteriza Salcedo é a grande importancia cultural e etnográfica da parroquia, que posúe muíños hidráulicos, canles, pontellas, presas, fontes, lavadoiros… Na contorna destes elementos patrimoniais construíronse vivendas, hórreos e muros de pedra que se insiren nun espazo onde predominan as veigas e os prados, proba da importancia que teñen -desde o pasado ata a actualidade- as actividades agropecuarias.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Entre os muíños hidráulicos destinados á moenda dos cereais procedentes dos cultivos, principalmente millo, destacan os muíños do rego do Batán. Este topónimo refírese a un mecanismo artesanal para bater tecidos que funcionaba coa forza da auga, mais hoxe en día xa non se conserva. Hai catro muíños de rodicio horizontal, conectados por canles de pedra; a maioría son de herdeiros, agás o de maior tamaño, que é de cubo vertical, dous infernos e un segundo andar con función de vivenda. Este último era privado e de maquía.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

 

Tamén están os muíños do rego do Outeiro: son cinco construccións de canle, a maioría deles dunha soa moa e de herdeiros, agás dous que eran de maquía. A maior parte dos muíños están abandonados e en desuso, pero varios deles foron restaurados e postos en valor pola veciñanza de Salcedo no ano 2014, coa colaboración da Comunidade de Montes da parroquia.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

 

No lugar de Birrete, á beira do rego Cubela ou do Batán, sitúase o Castro do Monte das Croas, un asentamento prerromano da Idade do Ferro onde, tralas excavacións realizadas en 1992, 1993 e 2014, atopáronse restos de estruturas habitacionais curvas, unha liña de muralla de mampostería e fragmentos de envases de cerámica e pezas de bronce. Estes restos datáronse cronoloxicamente entre os séculos VII e V aC, coa particularidade de que foi abandonado mentres se estaba procedendo a súa construción.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

A preservación da cultura inmaterial permitiu recoller unha lenda dunha moura sobre supostos tesouros e encantamentos coa veciñanza que ás veces aparecía polo lugar. No interior do castro tamén se localiza unha rocha con gravados modernos e no perímetro exterior están os restos dun cruceiro cunha inscrición no seu varal datado na Idade Moderna, o que denota unha cristianización do lugar.

 

 

No lugar do Nabalexo, fitónimo referente ao cultivo de nabos, atopouse un asentamento sen escavar con cerámica campaniforme, referente aos primeiros tempos da Idade dos Metais, de hai máis de 4.000 anos.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Na parte máis alta do rego Cubela ou das Fraires e, preto dos seus nacementos, no lugar de Regato dos Buratos, atópase o conxunto rupestre de Outeiro da Mina, Outeiro das Mouras ou Chan das Mouras, con doce estacións arqueolóxicas de gravados prehistóricos, incluídas as Pedras do Fundamento e do Encantamento. Remóntanse á Idade do Bronce, hai máis de 4.000 anos, e ofrecen unha ampla tipoloxía: circos concéntricos, coviñas, punteados, apéndices e un posible antropomorfo e zoomorfo esquematizados, de deseño único no territorio galego.

A Pedra do Fundamento ou das Mouras está asociada, na mitoloxía popular, coa cultura inmaterial. A maioría dos petróglifos xa eran coñecidos desde principios do século pasado; na actualidade teñen a catalogación de Ben de Interese Cultural e no ano 2015 foron postos en valor a través do proxecto de creación do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños, coa colaboración de varios colectivos veciñais e sociais e coas Comunidades de Montes das parroquias pontevedresas de Salcedo e Lourizán, principalmente, ás que se uniu a marinense de San Xián. Esta última, sen embargo, tense desvinculado na práctica das tarefas de mantemento e divulgación do Espazo.

 

No lugar de A Carballeira localízanse as instalacións da Misión Biolóxica de Galicia, dependente do Consello Superior de Investigacións Científicas e adscrita á área de Ciencias Agrarias, abranguendo diversos aspectos de conservación e caracterización de recursos fitoxenéticos dos principais cultivos a nivel galego. Dende 1927 as instalacións están nunha finca coñecida como Pazo do Gandarón que, en orixe e desde o século XVIII, pertenceu ao Arcebispo Malvar. Dende principios do pasado século XX pertence á Deputación de Pontevedra, que llas cedeu á Misión Biolóxica.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

 

As principais afeccións que padeceron as ribeiras do rego Cubela nas últimas décadas foron os monocultivos forestais, a eucaliptización, a invasión das acacias, os incendios forestais, as verteduras de lixo e de entullos, a construcción da AP-9, a instalación de torretas e cableado aéreo de alta tensión, o urbanismo incontrolado, as instalacións militares da BRILAT, a utilización de biocidas, o desbroce das brañas e a desnaturalización do medio. As ameazas parten principalmente da clasificación actual do solo segundo o Plan Xeral de Ordenación Urbana do Concello de Pontevedra, vixente desde o ano 1989, e que cataloga as ribeiras do rego Cubela como simple solo rústico común, instalacións de defensa militar e, como moito, hai algunhas zonas co rango de protección forestal. Sen embargo, non hai ningunha figura de protección ambiental axeitada.

 

Para a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, as ribeiras do rego Cubela -dada a súa importancia a nivel paisaxístico, ambiental e cultural e como corredor ecolóxico- deberían ter, como mínimo, a catalogación de Espazo Natural de Interese Local.

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Ruta por Salcedo coa Plataforma Montes do Morrazo

Texto: elaboración a partir dun artigo de Cándido Martínez, da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo

Gráficos: Paulo Troitiño

Fotografías: Asociación Monte Pituco

Publicado por: MontePituco | 18/03/2019

POBRE ARBOREDA, CADA VEZ MÁIS ABANDONADA

Na liña habitual da Comunidade de (des)Montes de San Xulián de ignorar, desatender e desprezar as necesidades do Monte Pituco, a arboreda lindante coa veciña parroquia pontevedresa de Lourizán, na estrada de Figueirido, está cada vez nunha situación de peor abandono:

* As silvas e a vexetación comezan de novo a adquirir un volume e unha densidade importantes sen que a directiva dispoña fondos para adecentala a pesar de que no último ano gastáronse (e mesmo se despilfarraron) milleiros de euros en desbrozar -excesivamente e sen adoptar, por certo, ningunha medida de protección do patrimonio arqueolóxico- amplas zonas de monte.

A arboreda do Pituco, un lugar abandonado pola Comunidade de Montes de San Xulián

Vexetación sen control, na arboreda do Monte Pituco

* As tres fontes existentes na arboreda botan auga a caño libre, desperdiciando así un recurso limitado e valioso en épocas de seca, sen que a Comunidade actúe para instalar billas novas ou para aplicar medidas alternativas que contribúan a racionalizar o uso dos acuíferos dos que se abastecen eses surtidores. Todos eles, ademais, son horrorosamente feos, entre os mamotretos de cemento e a plancha de pedra que semella unha lápida.

Falta de mantemento das tres fontes da arboreda, que botan auga a caño libre

Falta de mantemento das tres fontes da arboreda, que botan auga a caño libre

Falta de mantemento das tres fontes da arboreda, que botan auga a caño libre

* O arborado carece de tratamentos de poda e moitas das pólas están quebradas como consecuencia dos últimos temporais e ameazan con desplomarse, co conseguinte risco para a integridade de calquera usuario deste espazo natural.

Terra de dubidosa procedencia, extendida e aplastada nun recanto da arboreda do Pituco

* Ningunha das propostas de mellora presentadas pola Asociación Monte Pituco dirixidas á directiva da Comunidade foi atendida, malia que xa vai para tres anos da elaboración dun documento que, entre as 12 medidas que solicitaba, estaba a instalación dun valado perimetral que garantise a seguridade de quen acuda a esta área de lecer, para evitar caídas polo terraplén, cuxos bordes están ocultos pola vexetación.

Evidente falta de mantemento da arboreda do Pornedo

* Por riba de todas estas eivas, nos últimos días obsérvase que un dos extremos da arboreda presenta un recheo de terra de dubidosa e máis que cuestionable procedencia. Terra que foi extendida por riba do chan e aplastada coas rodas do propio vehículo que probablemente a depositou. Terra que deixa á vista abundantes restos de plásticos, anacos de entullo e outros residuos. En definitiva, o lema da Comunidade é: o que sobre nalgures e non sirva para ningures, para o Monte Pituco!

Terra de dubidosa procedencia, extendida e aplastada nun recanto da arboreda do Pituco

Por se isto fose pouco, a Comunidade de (des)Montes de San Xulián estaría mantendo unha práctica que xa se lle detectou na asemblea do pasado 2018 cando, entre os gastos enumerados e imputados nas contas do ano anterior, figuraba unha cuantía destinada á limpeza da arboreda do Pituco que, en realidade, non se fixo nin con fondos nin con persoal contratado pola Comunidade. Foi no verán de 2017 cando, con motivo da celebración do acto de entrega dos Premios da Lingua de Queremos Galego Marín, esta entidade solicitoulle á Comunidade de Montes de San Xulián que adecentase a arboreda para reunir alí os seus invitados, posto que a herba estaba xa moi alta. A Comunidade de Montes negouse a realizar ese traballo alegando falsamente que a zona estaba ‘afectada’ por Patrimonio, un extremo que a Asociación Monte Pituco e Queremos Galego puidemos desmentir persoalmente na Delegación Territorial da Xunta en Pontevedra, en contacto directo dun dos arqueólogos que negou rotundamente semellante afirmación; unha excusa e unha mentira en toda regra. Non obstante, a directiva autorizou, iso si, a que fosen integrantes de Queremos Galego quen limpasen. En efecto, xente de Queremos Galego Marín desprazouse á arboreda con fouces, luvas e rastros para retirar a vexetación máis crecida nun extremo do parque; o suficiente para acoller as persoas convidadas. A sorpresa viría na asemblea de abril de 2018 cando nas contas da Comunidade se declaraban uns cartos en concepto de limpeza da arboreda que, en realidade, fora parcialmente desbrozada por Queremos Galego. E de balde!

Máis do mesmo na asemblea deste pasado mes de xaneiro de 2019 cando a Comunidade detallou 459,80 euros en “recoller basura do monte”. O Monte Pituco foi o principal receptor de verquidos ilegais na parroquia de San Xulián -probablemente como consecuencia de que a Comunidade ordeou retirar os rótulos disuasorios-, con varios depósitos de entullos ao longo da pista forestal ao e un abundante lote de material de desguace ao carón da Fonte das Pulgas. Pero non foi a Comunidade de Montes a que procedeu a retirar eses residuos, senón os servizos municipais do Concello de Marín, que non lle pasaron a factura á Comunidade, como a Concelleira de Medio Ambiente, Marián Sanmartín, nos confirmou á Asociación Monte Pituco. 

A inmensa maioría das comuneiras e comuneiros descoñece estes feitos; acoden ás asembleas e asinten con absoluta candidez a todo o que se expón, reaccionan cun espírito acrítico e cunha vontade domesticada polas “subvencións” que reciben as asociacións veciñais ás que pertencen. “Só veciñais, non culturais”, como se encargou de argumentar o presidente da Comunidade ao ser preguntado por qué a Asociación Monte Pituco non percibía nin un céntimo dos recursos da Comunidade malia organizar actividades relacionadas coa parroquia e co monte comunal.

A realidade é que a Asociación Monte Pituco está vetada pola Comunidade porque non vai polo rego marcado; non entramos polo aro cando a directiva nos pediu que cedésemos o noso material gráfico á Comunidade, por exemplo; ou cando a Comunidade acudiu a este colectivo para que denunciaramos agresións no arborado malia que si se lle aconsellou como canalizar a protesta. Pola contra, a Asociación Monte Pituco nunca renunciou aos seus principios de protección e promoción do medio ambiente e do patrimonio: non só gañamos -cos nosos propios medios e méritos, sen ningún apoio da Comunidade- dúas sentenzas firmes e irrevocables do TSXG contra o polígono industrial proxectado no ‘balcón da ría’ polos gobernos local e autonómico, senón que seguimos defendendo o patrimonio catalogado fronte ás accións irresponsables como a “agresión grave” -así a catalogou a Dirección Xeral de Patrimonio- provocada pola Comunidade de San Xulián no conxunto rupestre da Carrasca. 

E o exercicio da coherencia, da dignidade e da excelencia ten un prezo, sobre todo cando a Comunidade de (des)montes é a ‘damnificada’: velaí a represión, a vinganza e o castigo a través da prohibición de uso das instalacións da Casa de Montes para impedirnos celebrar nela as Xornadas pola Protección e Posta en Valor do Patrimonio de San Xulián, que levamos dous anos realizando nun bar do centro de Marín. Isto, que non é pouco, máis as faladurías e o desprestixio persoal. E por riba, a directiva da Comunidade está demostrando ter a firme determinación de facer todo o posible por descoidar e deteriorar o Monte Pituco por vías aparentemente sutís, pero moi perceptibles aos nosos ollos.

Eles teñen o poder e o diñeiro, cada vez menos, por certo, porque os recursos da Comunidade de Montes minguan a pasos axigantados en mans destes pésimos xestores. Pero nós temos a verdade, a honestidade, a valentía e o tesón.

 

 

Publicado por: MontePituco | 15/03/2019

#FRIDAYSFORFUTURE #15MCLIMATICO

"Feminismo para o 99%: un manifesto" (VV.AA.) Catroventos, 2019

“Feminismo para o 99%: un manifesto”, de Cinzia Arruzza, Tithi Bhattacharya e Nancy Fraser. Tradución de Patricia Buxán. Catroventos Editora, 2019

“Ben que a crise ecolóxica actual non é a primeira na historia do capitalismo, si é sen dúbida a máis global e premente. O cambio climático que actualmente ameaza o planeta é o produto directo do recurso histórico do capital á enerxía fósil a fin de alimentar as fábricas de produción industrial masiva que constitúen a súa marca”.

“En todo o mundo, as mulleres lideran loitas contra a privatización da auga e das sementes, pola conservación da biodiversidade e unha agricultura sustentable”.

“As reivindicacións das mulleres céntranse no mundo real, un mundo no que a xustiza social, o benestar das comunidades humanas e a sustentabilidade da natureza non-humana están estreitamente ligados. A liberación das mulleres e a defensa do planeta fronte ao desastre ecolóxico van da man: entre si e para vencer o capitalismo”. 

Dúas datas conmemorativas conflúen nesta reflexión: o novo éxito do movemento feminista que o pasado 8M encheu as rúas de Marín, de toda Galicia e do resto do Estado reclamando igualdade e dereitos para as mulleres; e o 15M Climático, que bebe do movemento #FridaysForFuture impulsado pola activista sueca Greta Thumberg. 

O Colectivo Feminista Zeivas prolonga aínda unha semana máis os actos do Día da Muller coa celebración dun faladoiro arredor do libro “Feminismo para o 99%: un manifesto”, elaborado polas investigadoras feministas Cinzia Arruzza, Tithi Battacharya e Nancy Fraser, e traducido ao galego por Patricia Buxán, que tamén é unha das cofundadoras do selo editorial que o publica, Catro Ventos. Unha das teses nas que se sustenta esta obra tan interesante afirma que “na súa loita para reverter a destrucción que o capital fai da Terra, o feminismo para o 99% é ecosocialista”. Este capítulo non está entre os máis longos do libro, pero as achegas que fai destacan o protagonismo das mulleres a nivel mundial na loita pola defensa da natureza.

Faladoiro organizado por Zeivas

Sábado 16 ás 12h no Espazo Lector Nobel de Marín, faladoiro con Patricia Buxán, tradutora do libro “Feminismo para o 99%”

As accións de rexeitamento ao polígono industrial co que o Concello de Marín e a Xunta pretendían destruír o ‘balcón da ría’; os estudos técnicos elaborados para probar a inviabilidade técnica das infraestruturas proxectadas; o soporte emocional necesario para alentar esta loita durante os últimos dez anos… levan nomes de fillas, nais e avoas. As mulleres están no cerne desta causa, traducida nunha dobre e merecida vitoria xudicial.

A lectura deste libro é un acto de (auto)afirmación feminista. Porque tras un logro titánico, cómpre reivindicar o tesón incansable, o espírito de sacrificio, os firmes principios, a intensa dedicación a esta causa; que detrás deste traballo estea o enfoque das mulleres forma parte do éxito acadado, sen subestimar a achega dos homes -tanto veciños como profesionais- que foron partícipes desta iniciativa. 

E todo a pesar das actitudes machistas sufridas nos últimos anos por parte de individuos que non están mentalmente preparados para asimilar que as mulleres sirvan para moito máis que adornar unha directiva; que non toleran que as mulleres teñamos opinión e voz propia sobre temas nos que eles se cren donos da verdade absoluta; que reaccionan con inxustificables ataques personais e burdas campañas de desprestixio profesional amparados no anonimato das redes sociais ante a súa incapacidade para cuestionar argumentos irrebatibles; ou que mesmo cheguen a proxectar a través de terceiras persoas ameazas veladas de risco para a integridade física intentando coartar a liberdade de movemento, ademais de recorrer á censura e ao veto como castigo e represalia por exercer o dereito á libre expresión, por non entrar polo aro de ninguén, por ser quen de liderar unha causa que desacreditou a un Concello, un Goberno autonómico e unha Comunidade de (des)Montes.

Canta falta fai que a cultura, a lectura, a reflexión e a autocrítica entren como o aire fresco en determinadas estancias. Especialmente naquelas nas que os libros se gardan baixo chave.

 

Older Posts »

Categorías