Publicado por: MontePituco | 19/06/2021

10º CABODANO: XAN MONTENEGRO, IN MEMORIAM

Flores do ‘balcón da ría’ para Xan Montenegro no seu 10º cabodano

Parece mentira que pasaran dez anos dende aquel día no que unha voz triste me anunciaba, dende o outro lado do teléfono, o pasamento de Xan Montenegro. Mais non morre quen, dende o primeiro día da súa ausencia, segue moi presente entre familiares, amizades e veciñanza que recoñecemos nel o exemplo do compromiso coa terra, coa cultura e cuns principios marcados pola xustiza e pola honestidade. Non puidemos aprender del nin afondar na súa peculiar personalidade todo o que nos tivera gustado a causa da súa prematura marcha, pero a semente que deixou en forma de loita, perseverancia e firmeza callou o suficiente como para ofrecerlle, unha década despois, o froito do traballo que fixemos na súa memoria, defendendo o seu ‘balcón da ría’: o Pornedo luce florido grazas a que o cemento, o asfalto e o formigón foron derrotados. Seguimos combatendo ilegalidades cometidas por parte de quen ten a responsabilidade de xestionar o monte veciñal con criterios alleos aos seus intereses, mais contamos co impulso de Xan para turrar con folgos por mil primaveras máis para o Pornedo.

Como cada ano, tamén nestes tempos de pandemia e máscaras, houbo flores, música, versos e cereixas para celebrar e agradecer o seu legado, ao carón do monumento co seu icónico chapeu e cos letreiros que, simbolicamente, seguen reivindicando un compromiso incumprido: que a estrada de San Xulián leve o nome de Xan Montenegro. Só a falta da ‘avoa’ Lucinda, que xa campa canda o seu fillo, ensombreceu este día griseiro. Ambos deixaron un ronsel de sabedoría que, abofé, nos seguirán inspirando para construírmos un monte, unha parroquia, unha vila e un mundo mellor.

Un ano máis, na memoria de Xan Montenegro e, en diante, tamén de Lucinda Villanueva
Publicado por: MontePituco | 05/04/2021

MEIGH@S E PROPOLÍGON@S, FÓRA!

Capela de San Cibrán, en Tomeza (Pontevedra)

En tempos de pandemia hai que facer o esforzo -con todas as prevencións- de manter as tradicións para que non esmorezan. Como cada luns de Pascua, tocaba espantar o meigallo na capela de San Cibrán, no monte de Lusquiños pertencente ao val de Tomeza, botando sobre o tellado da ermida as nove pedriñas que manda o costume, unha por cada volta arredor do templo, disque, no sentido contrario ás agullas do reloxo.

De San Cibrán dise que é avogoso dos que practican a maxia boa, dos antigos ‘pastequeiros’ ou curandeiros dos maleficios e do mal de ollo; a el atribúeselle o famoso e cobizado ‘ciprianillo’ que contén rezos ou ensalmos, fórmulas máxicas e indicacións para atopar os tesouros que, durante séculos, levaron ao saqueo de numerosas mámoas e xacementos arqueolóxicos.

Enriba das tellas quedaron as nosas pedras de seixo branco, levadas dende o Monte Pornedo, para esconxurar as maldades dos inimigos do ‘balcón da ría’, que son poucos e covardes; que non foron quen de inundar todo o ‘balcón da ría’ con formigón e agora pretenden ir furando aos poucos cada recuncho con chafalladas… Meigos fóra, pro-polígonos fóra!

E de balcón a balcón, a visita a San Cibrán non pode rematar sen pasar polo seu miradoiro, que ofrece unha ampla panorámica que abrangue boa parte da cidade de Pontevedra, o val de Figueirido, a illa de Tambo e ata o Monte Pornedo! A elevación deste monte propiciou que fose un asentamento castrexo do que, lamentablemente, non parecen conservarse vestixios.

Coa pequena capela pechada a cal e canto e sen oportunidade de pasar tres veces -ou un múltiplo deste número que representa a Trinidade: Pai, Fillo e Espírito Santo- debaixo do santo, como mandaba o ritual; sen procesión e sen beizón dos ramos de herbas -malvarrosa, loureiro, ruda, romeu, olivo…- que se utilizaban para ‘limpar’ os fogares da negatividade, da envexa e dos maleficios; sen romaría, sen postos de rosquillas, sen música e sen baile… Unha sobria celebración de San Cibrán que -malia que xa non pasaba polos bos momentos de antano- agora agarda tempos mellores para seguir obrando milagres.

Publicado por: MontePituco | 27/03/2021

VISITA DA ESCOLA DE CONSERVACIÓN

O profesor Álvaro Arizaga co alumnado da Escola de Conservación e Restauración no miradoiro do Pornedo

O alumnado de 3º curso da Escola de Conservación e Restauración de Bens Arqueolóxicos de Galicia con sede en Pontevedra visitou esta semana o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños e o Monte Pornedo, tanto o miradoiro como os seus valiosos conxuntos rupestres. Acompañounos o xefe de estudos e profesor da Escola, o marinense Álvaro Arizaga, figura importante na defensa do patrimonio desta contorna fronte aos proxectos urbanísticos que a ameazaban.

Mágoa que estes futuros profesionais non puidesen aprezar os gravados rupestres nas mellores condicións que lles corresponde como Bens de Interese Cultural. Por desgraza, o desinterés e o desprezo tanto por parte dos propietarios dos terreos, a Comunidade de Montes de San Xulián cara ao mantemento destes vestixios prehistóricos, como do Concello de Marín pola súa desidia co patrimonio arqueolóxico do rural, conleva que non só estes estudantes, senón tamén os numerosos visitantes que se achegan ao monte nestes tempos de pandemia, marchen coa evidente impresión de abandono que presenta o milenario legado que atesoura este recuncho de Marín, aínda sendo a parroquia coa maior densidade de petróglifos.

Visita do alumnado da Escola de Conservación e Restauración ao conxunto rupestre do Pornedo

Mentres que a veciña Comunidade de Montes de Salcedo en Pontevedra atende con escrupuloso esmero a limpeza e a sinalización dos recursos arqueolóxicos inscritos no Espazo Sete Camiños dentro do seu ámbito territorial, San Xulián de Marín é a cara pésima da moeda; un lugar onde mozos e mozas que se forman como conservadoras e restauradoras teñen que aprender do que NON se debe facer.

Poderían ser uns magníficos aprendices do seu oficio formándose na investigación destes xacementos, deseñando proxectos de protección e posta en valor destes recursos a nivel cultural, educativo e turístico; non en van, o propio Arizaga ten ofrecido en numerosas ocasións o potencial humano desta recoñecida Escola en beneficio da sociedade marinense en xeral a través de convenios académicos que son unha práctica común e que achega beneficios ás partes implicadas: ao alumnado pola aprendizaxe e a posibilidade de mellorar a súa preparación, e á veciñanza polo resultado científico dos estudos realizados, a protección e a difusión do patrimonio. Sen embargo, nada se fai dende a Comunidade de Montes nin dende o Goberno Municipal. Unha mágoa e unha vergoña que, cunha Escola de prestixio tan preto, se estean facendo colaboracións en localidades máis lonxanas onde a aposta pola cultura é real; non de aparencia.

A visita do alumnado completouse na ruta das mámoas de Castiñeiras, con parada na Mámoa do Rei e nas cistas situadas nos arredores.

Grazas á dirección da Escola de Conservación e Restauración por organizar esta actividade e por achegarse ata o ‘balcón da ría’.

Publicado por: MontePituco | 21/03/2021

POR UN MONTE GALEGO CON FUTURO

Coincidindo co Día da Árbore, a Plataforma Por un Monte Galego con Futuro organizou concentracións nunha vintena de vilas e cidades do país. No caso de Pontevedra, a protesta -que estivo encabezada por integrantes da Asociación pola Defensa da Ría e da Mancomunidade de Montes de Pontevedra- enfocouse contra a presenza de Ence en Lourizán. Os asistentes portaron carteis co lema “Fóra da ría, xa!”

Manifesto lido polo vicepresidente da Asociación pola Defensa da Ría e presidente da Federación Ecoloxista Galega, Benito Andrade

Preto de 60 organizacións ambientais galegas asinaron un documento rexeitando integramente a primeira revisión do Plano Forestal de Galiza, tanto a versión exposta a información pública (2018) como a presentada actualmente (2021) no Consello Forestal de Galiza, con vistas a ser aprobado no primeiro trimestre do ano. Tamén reclaman a súa anulación e a elaboración dunha nova planificación do monte a partir do Inventario Forestal Galego (aínda en elaboración) e seguindo como principios reitores a necesidade de afrontar a emerxencia climática, a preservación da diversidade de hábitats e especies, a multifuncionalidade de usos do monte, o aumento significativo do arborado autóctono, o mantemento dos servizos ecosistémicos e a sustentabilidade económica e social.

O anuncio da moratoria por parte do goberno galego prodúcese escasas horas despois de aprobar un novo Plano Forestal Galego, que significa o recoñecemento do grave problema económico e ambiental que ten Galiza polo monocultivo do eucalipto. Mais con todo, estas entidades denuncian que non ten valor ningún xa que non se estableceron as medidas específicas para aplicala de maneira efectiva mediante un reforzamento das medidas de control e vixilancia, impedindo, como está sucedendo, novas plantacións de eucalipto.

Pola contra, está a xerar un “efecto chamada” polo cal, desde o seu anuncio, estanse a intensificar as novas plantacións -legais e ilegais- con esta especie. Por outro lado, a moratoria sería só a primeira medida necesaria. No desenvolvemento do Inventario Forestal Galego, a Xunta debera identificar e cuantifiar aquela superfice do monte galego que foi ocupada ilegalmente con eucalipto e cuxa vocación orixinal debe ser reparada o antes posible.

As razóns polas que rexeitan este Plano Forestal e demandan a súa anulación imediata son:

1. Fai unha diagnose ficticia da situación do monte galego a partir dun inventario forestal irreal e desfasado (datos de 2009), que descoñece a superficie de partida do Eucaliptus globulus e do Eucaliptus nitens. A primeira revisión do Plan Forestal debería partir da actualización do Inventario Galego Forestal.

2. Carece de consenso social. Na súa tramitación non se viron representados todos os axentes sociais vinculados ao monte e ao medio rural.

3. Responde unicamente a intereses produtivistas e de carácter privado poñendo a ordenación dos usos do monte en mans das empresas madeireiras e forestais, e deixando de lado o interese público e xeral e a necesidade de manter unha reserva ecolóxica de hábitats naturais polo seu valor ecosistémico.

4. Fomenta o monocultivo e o aumento de especies pirófitas e invasoras ata acadar 1,4 millóns de hectáreas de piñeiros e eucaliptos en 2040, e o aumento de 3 millóns de metros cúbicos de cortas anuais de madeira de baixo valor engadido ata acadar os 12 millóns de metros cúbicos de cortas/ano.

5. Propón aumentar aínda máis a superficie ocupada por eucalipto Eucaliptus nitens, pese a ter rebasado xa en máis do dobre as previsións para 2030, e en detrimento das masas forestais autóctonas que apenas sufrirán incremento nos vindeiros 20 anos.

6. Promove a forestación de terras agrarias, ao deixar en mans de empresas madeireiras e forestais máis de 150.000 hectáreas destes terreos.

7. Favorece a vulnerabilidade do monte galego fronte ao cambio climático e desvía investimentos destinados a fin de conservación e servizos ambientais para fins produtivistas.

8. Potencia a proliferación e intensificación dos lumes forestais e a privatización da loita contra os incendios. Non formula solucións para as causas estruturais dos incendios e segue primando o investimento na extinción fronte a prevención.

9. Agrava a situación de abandono e desertización do rural galego, impedindo o desenvolvemento dun monte multifuncional que xere riqueza e recursos diversos para as persoas que viven e traballan no rural. Desbota unha vez máis a oportunidade de apostar por un modelo de montes sustentábel, pola madeira de calidade e polo peche dos ciclos produtivos dos distintos aproveitamentos do monte.

10. Alenta a desaparición dos montes veciñais en man común, favorecendo a súa privatización e a eliminación do carácter xermánico da titularidade veciñal. Propón a revisión da condición de veciño/a comuneiro/a, de dotar as mancomunidades de montes de personalidade xurídica, e que as comunidades de montes tributen no imposto sobre sociedades, como se fosen empresas mercantís.

Publicado por: MontePituco | 20/03/2021

PRIMAVERA COMBATIVA

Correo electrónico enviado á Comunidade de Montes de San Xulián reiterando a solicitude do proxecto do depósito de auga

Estreamos a primavera de xeito combativo, anunciando medidas contra a Comunidade de Montes de San Xulián pola construcción dun depósito de auga no Monte Pornedo que non conta coa aprobación da veciñanza dos núcleos de poboación máis próximos, A Pena e O Caeiro. Incumprindo o seu compromiso verbal -proba, unha vez máis, de que os principais responsables da Comunidade actúan de xeito unilateral, MENTINDO e ocultando información-, foi imposible ter acceso ao proxecto da obra: non só ao que tiñan previsto executar en principio, causando unha afección irreversible ao Regato das Presas, de onde pretendían obter a auga, senón tamén ao proxecto que finalmente se está realizando nunha ubicación próxima pero da que as veciñas e veciños descoñecen a orixe da captación.

Ante o REXEITAMENTO rotundo da proposta inicial que foi presentada dun xeito inaceptable, vindo dunha organización que pretenda considerarse ‘seria’, a directiva da Comunidade non volveu convocar ningunha outra xuntanza para presentar unha alternativa. Esta semana descubrimos con indignación o inicio duns traballos que carecen das garantías básicas, comezando pola falta de transparencia coas persoas interesadas que, de forma lexítima, esixen ser informadas e discrepan con argumentos das decisións interesadas que adopta a directiva de costas aos comuneiros e comuneiras.

Os cartos son o único impulso que move a Comunidade de (des)Montes: a urxencia por xustificar unha subvención prevalece sobre o dereitos da veciñanza, ENGANADA con frases do estilo: “se non estades de acordo, se ides denunciar a obra, non se fai”.

Cómpre reclamar, pois, a PARALIZACIÓN inmediata destes traballos que, en caso de continuar, levarán a emprender as accións legais que correspondan.

Publicado por: MontePituco | 24/12/2020

BO NADAL 2020

Feliz solsticio de inverno que o vindeiro 2021 nos traia azos para seguir traballando a prol da natureza e da paisaxe, da historia, do patrimonio e da cultura.

Dende o ‘balcón da ría’, Boas Festas!

Publicado por: MontePituco | 28/11/2020

A EXPO DO PORNEDO, NO DIARIO

Reportaxe de Agustín Durán e David Freire no Diario de Pontevedra

Homenaxe á defensa do Monte Pituco

O Museo Torres acolleu nas dúas últimas semanas a exposición titulada “10 anos na defensa do Pornedo”, cuxos últimos días para visitala son hoxe e mañá en horario matinal. Consta de case 60 pezas entre fotografías, ilustracións, cerámicas e arte en pedra inspiradas na paisaxe e na riqueza cultural desa contorna natural.

Este domingo finaliza a exposición “10 anos na defensa do Pornedo”, que centrou as actividades das IV Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián organizadas polo Colectivo Monte Pituco co apoio da Rede do Patrimonio Cultural de Galicia e da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo. A mostra, con preto de 60 pezas entre fotografías, creacións artísticas e elementos da natureza procedentes do ‘balcón da ría’, está aberta ao público este fin de semana de 11 a 14 horas no Museo Manuel Torres de Marín.

A exposición -coa charla complementaria que o Colectivo Monte Pituco ofreceu a través da súa canle en Instagram- ten o obxectivo de dar a coñecer a riqueza histórica, cultural e natural de San Xián, a parroquia marinense coa maior densidade e variedade de xacementos arqueolóxicos. Lonxe do aprezo social e institucional que merecen pola súa importancia, os petróglifos, as mámoas e os vestixios de asentamentos primitivos documentados en San Xián están nunha situación de absoluto abandono e en serio risco de desaparecer polo deterioro progresivo destes recursos e polas agresións que reciben debido á falta de sinalización e de concienciación.

Precisamente, a raíz dunha destas agresións no conxunto rupestre da Carrasca a finais de 2016, o colectivo Monte Pituco foi unha das entidades sociais que, a comezos de 2017, demandou a posta en marcha dun Plan de Protección do Patrimonio Arqueolóxico eficiente e de calidade, con medidas concretas, prazos de execución e contando coa participación e co asesoramento das asociacións culturais, de defensa do patrimonio e dos expertos nesta materia a nivel local e comarcal. Dende entón, o Plan de Protección que foi aprobado nuns termos mínimos e claramente insuficientes para as numerosas e urxentes necesidades que presenta o patrimonio marinense, brilla pola súa ausencia.

Pelagartos, en San Xián

Un dos puntos da parroquia de San Xián onde cómpre realizar unha actuación que bote luz sobre a súa relevancia arqueolóxica é Pelagartos, onde está documentada a localización dun muíño navicular, de varios petróglifos no propio lugar de Pelagartos, en Briasco e na Carballeira do Rei, ademais de testemuños orais dunha antiga lenda sobre unha moura recollidos por Ramón Sobrino e Félix Massó.

Trátase dunha zona onde, ademais, o investigador Antonio Costa localizou en 2017 restos de materiais cerámicos que remiten á existencia dun antigo asentamento.

A este patrimonio material e inmaterial súmase unha nova estación de arte rupestre localizada neste 2020 polo especialista en patrimonio natural e arqueolóxico Paulo Troitiño, que será catalogada como “Cachada do Cura”. Foi posible coas pescudas de María López nas notas do diario persoal de Ramón Sobrino Lorenzo-Ruza, con data do 21 de xuño de 1953 publicadas por Ángel Núñez Sobrino.

Os gravados descubertos representan cazoletas ou coviñas de distintos tamaños e pequenas combinacións de círculos con coviña central, mais cabe a posibilidade de que se trate dun petróglifo distinto ao referido por Ramón Sobrino, que estaba descrito como unha “pedra cunha ringleira de cazoletas”.

Por tanto, queda moito por estudar arredor da riqueza patrimonial de San Xián para coñecer mellor a historia local e os alicerces da vila de Marín.

Publicado por: MontePituco | 26/11/2020

UN MONTE PARA ENMARCAR

Reportaxe de Fernando Martínez, en Faro de Vigo (ed. Pontevedra)

Últimos días para visitar a exposición 10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO, no Museo Torres de Marín ata este domingo 29 de novembro. Un monte de museo: creacións artísticas, fotografías da biodiversidade, da paisaxe e do patrimonio da zona, elementos da natureza… “Un monte para enmarcar”!

Publicado por: MontePituco | 24/11/2020

COLECTIVOS CONTRA A URBANIZACIÓN DO CASTRO DA SUBIDÁ

As asociacións Irmandade Illa de Tambo, Umia Vivo, A Forneiriña, AnovaTerra, a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e o Colectivo Monte Pituco rexeitamos as obras de “restauración e musealización” que se están realizando no castro da Subidá impulsadas pola Deputación de Pontevedra e polo Ministerio de Transportes, Mobilidade e Axenda Urbana, coa colaboración do Concello de Marín e co aval de Patrimonio da Xunta. Trátase dunha actuación prexudicial e agresiva para este xacemento castrexo polo movemento de terras e a instalación de mobiliario urbano sen garantías para a conservación das estruturas primitivas e dos gravados rupestres que as rodean, ademais de deturpar completamente a esencia do espazo natural no que se insire.

As entidades sociais, culturais e ambientais que denunciamos a urbanización do castro da Subidá esiximos a paralización inmediata das obras, que se anulen as autorizacións deses traballos así como do proxecto “Obras de restauración e musealización dos xacementos galaico-romanos de Pontevedra: trazas de Pontevedra (fase 1)” que, xunto coa Subidá, Toiriz (Silleda) e Alobre (Vilagarcía), tamén afectará nun segundo lote os castros da Lanzada (Sanxenxo), Penalba (Campo Lameiro), Mercado dos Mouros e Igrexa Vella (Valga), Adro Vello (O Grove), Alto dos Cubos (Tui), Cruz do Castro (Cotobade) e nunha terceira etapa os castros de Taboadexa (As Neves), Troña (Ponteareas), Trega (A Guarda), O Facho (Cangas), Cabeciña (Oia) e Castrolandín (Cuntis), suspendendo as tramitacións en curso.

Tamén reclamamos que o Ministerio modifique os proxectos de musealización presentados e que os someta á sinatura preceptiva dunha dirección arqueolóxica, en cumprimento do Decreto 199/1997 que regula a actividade arqueolóxica na Comunidade Autónoma de Galicia.

Actualmente o estado do castro da Subidá é moi preocupante, como alertan profesionais da arqueoloxía e expertos en patrimonio local e comarcal, pola transformación do espazo inmediato que rodea os restos arqueolóxicos en espazos de lecer de dubidosa utilidade coa instalación de bloques de pedra serrada a modo de bancos e lousas que pavimentan parcial e arbitrariamente o chan; tamén pola construción de zapatas de formigón ao carón dos xacementos que, ademais, están sendo utilizados como depósitos de material de obra; e ademais, pola retirada de pedras e terra sen que haxa garantías de que se están salvagardando os abundantes restos cerámicos que previsiblemente forman parte do terreo. Outro aspecto cuestionable deste investimento -cuxa primeira fase foi adxudicada á empresa murciana “Patrimonio Inteligente” por importe de 519.864,11 euros- é a plantación de especies de xardinería ornamental e exótica como “tradescantia purpurea”, “agapanthus africanus” e “paniculata” nun monte de carballeira natural.

O rexeitamento á urbanización do castro da Subidá vén precedido das queixas xurdidas entre a veciñanza de Silleda a conta dunhas obras similares realizadas no poboado castrexo de Toiriz, onde a instalación de mobiliario urbano para a creación dunha zona lúdica supuxo a realización de escavacións a unha profundidade considerable que atenta contra os valores arqueolóxicos e patrimoniais deste enclave pola presenza de restos de materiais cerámicos. Por este motivo, unha campaña na plataforma Change.org xa suma nos últimos días máis de 1.200 sinaturas contra o proxecto.

No caso de Marín, o malestar das entidades que criticamos esta iniciativa acentúase polo mal estado no que se atopa a inmensa maioría do patrimonio arqueolóxico catalogado neste termo municipal en territorios de gran valor paisaxístico, natural, forestal, rural e agrario. Precisamente, a parroquia de San Xián, á que pertence o lugar onde se están realizando as obras de musealización do castro, é a zona coa maior densidade de gravados rupestres que se atopan nunha situación de absoluto abandono, ademais de ter sufrido agresións pola ausencia de sinalización e a falta de mantemento dos xacementos.

Mentres que o Concello de Marín unicamente se ocupa da promoción dos petróglifos de Mogor, esta nova actuación na Subidá é susceptible de incidir na degradación deste patrimonio pola urbanización e posterior masificación humana, no deterioro dos recursos arqueolóxicos e na alteración medioambiental da contorna, tendo en conta ademais que o escavado na actualidade non chega a un 5% do castro e que, segundo o PXOM de Marín, só está protexido patrimonialmente unha mínima parte na zona alta, xa que o resto, compartido entre as parroquias de San Xián e de Mogor,  está clasificado como solo forestal.

Publicado por: MontePituco | 22/11/2020

CHAFALLADA NO CASTRO DA SUBIDÁ

A contorna das estruturas habitacionais está sendo urbanizada con muros, bancos de pedra serrada e planchas no chan dispostas de forma arbitraria

Moita atención á desfeita que se está consumando no castro da Subidá! Esta actuación, que forma parte dun plan de musealización -máis ben de urbanización- de 17 xacementos castrexos na provincia impulsado pola Deputación de Pontevedra e o Ministerio de Fomento, vén de causar moita polémica en Toiriz (Silleda) e Alobre (Vilagarcía).

Ligazón á campaña de recollida de sinaturas premendo na imaxe

En Marín as obras tamén avanzan coa mesma feitura que, por riba, está provocando unha homoxeneización (anti)estética dos xacementos castrexos, privándoos de cadansúa fisonomía orixinal: bloques de pedra serrada deitados arbitrariamente na terra formando un sendeiro innecesario, construcción de muros e terrazas ao longo da ladeira, bases de formigón a escasa distancia de gravados rupestres e das propias estruturas habitacionais… e o máis sorprendente: o proxecto inclúe a plantación de especies de xardinería ornamental que non pintan nada nun monte de carballeira galega natural.

Este proxecto está xerando moito malestar entre a veciñanza, mesmo co rexeitamento de profesionais da arqueoloxía razoablemente alarmados polo que consideran unha aberración: gastar recursos na urbanización dun xacemento tan importante que o único que necesitaba era mantemento e financiación de futuras campañas de excavación para seguir botando luz sobre a historia de Marín…

Como habitantes de San Xián, parroquia á que pertence a zona na que se están desenvolvendo as obras, Defende o Monte Pituco reclama a paralización deste despropósito e a reformulación do proxecto en termos sensatos que non deturpen a esencia deste espazo natural e patrimonial situado visualmente enfronte do Pornedo. Cabe preguntarse onde están os partidos políticos deste pobo, silenciosos e inmóbiles, sen reaccionar ante semellante chafallada pola súa complicidade coas siglas que gobernan no Goberno central, na Xunta, na Deputación e no Concello.

Planchas dun tipo de pedra que nada ten que ver coa xeoloxía da contorna, gravadas con palabras que non veñen a conto… Que ridículo proxecto é este?!
Nun contedor de obra deposítanse todo tipo de materiais, incluídas pedras das que se descoñece se cumprirían algunha función no ámbito do castro. Que criterio rexe estes traballos, que control arqueolóxico se está realizando nestas obras?

[Fotografías de María López]

Publicado por: MontePituco | 19/11/2020

CHARLA ’10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO’

Dende a sala de exposicións do Museo Torres de Marín, a partir das 20h, retransmisión da charla “10 anos na defensa do Pornedo” a través do Instagram Directo obalcondaria.

No Museo Torres pódese visitar ata o 29 de novembro a exposición de fotografías, creacións artísticas e elementos da natureza co lema “10 anos na defensa do Pornedo”. Esta iniciativa forma parte das ‘IV Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián’, que continuarán este venres cunha charla que se retransmitirá a partir das 20h a través da conta de Instagram obalcondaria. Porque a pesar da pandemia seguimos apostando pola ‘Cultura segura’ e reivindicando a necesidade de velar pola conservación do legado histórico-cultural -tan sensible a todo tipo de ameazas-, neste Día do Patrimonio queremos abrir unha fiestra a esta sala, especialmente para quen as restriccións de mobilidade motivadas pola pandemia lle impiden desprazarse ata Marín. Grazas por acompañarnos e, se tedes a oportunidade, non deixedes de visitarnos e compartirnos as vosas impresións. Vémonos no ‘balcón da ría’!

Publicado por: MontePituco | 15/11/2020

EXPOSICIÓN ’10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO’

A mostra, que consta dunhas 60 pezas entre fotografía, materiais artísticos e elementos da natureza, conta coa colaboración da Rede do Patrimonio Cultural de Galicia e da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo.

Un monte ‘de museo’! Xa se pode visitar a exposición 10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO no Museo Manuel Torres de Marín, no marco das “IV Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián”. Horario: de martes a venres de 11 a 14h e de 18 a 21h, sábado e domingo de 11 a 14h. Moitas grazas ás persoas que participan nesta mostra e a tod@s os que apoiaron a conservación do ‘balcón da ría’ ao longo deste tempo.

Expoñemos as sentenzas firmes contra o Concello de Marín e a Xunta ordeando a anulación da clasificación do Pornedo como solo industrial.
Panel dedicado ás creacións artísticas inspiradas na natureza, na paisaxe e no patrimonio do ‘balcón da ría’: ilustración dunha illa, de Belén Padrón; unha peza da serie Pintura no lugar, de Juan Rivas; unha xoia deseñada por Laura Romeu a partir dos petróglifos do Pornedo e elaborada en prata e cobre; e a serie “Retrados do monte”, de Laura Freire, coa técnica do pastel.
As paisaxes do Pornedo: unha andaina con Queremos Galego Marín, a inauguración do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños en 2015, dúas vistas cara á ría e cara ao val, esta última fotografada por Cándido Martínez, da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, e un solpor de Fran Currás.
A homenaxe a Xan Montenegro, que bautizou o Pornedo como o ‘balcón da ría’. Canda o seu sombreiro, cedido polo seu amigo Xosé Vilas, pezas cerámicas realizadas no obradoiro Alén das Olas que representan o petróglifo desaparecido d’A Pena, que Xan tratou infrutuosamente de salvar durante a construcción da Variante de Marín.
Distintas representacións do petróglifo do Pornedo: o calco de Antonio de la Peña, a reconstitución dixital 3D realizada por Antonio Costa, a fotografía nocturna de Fran Currás coa Vía Láctea sobre este gravado rupestre e a fotografía tomada polo mestre Carlos Paratcha probablemente cando se descubriu este xacemento arqueolóxico. A escultura é unha reprodución en miniatura do artesán Francisco Ameixeiras.
Vistas do petróglifo do Pornedo nº2, onde José Meijón deixou tamén a súa impronta no pasado século XX.
O petróglifo de Pinal de Caeiro, coñecido como ‘O Ciclista’.
Os petróglifos de Sete Camiños, que destacan pola presenza de figuras zoomorfas, entre elas cuadrúpedos e certos trazos serpendiformes; destaca a figura dun cervo representado en escorzo, algo pouco frecuente na arte rupestre.
No panel frontal diversas representacións da flora e da fauna do Pornedo, coas achegas dos expertos en patrimonio natural e cultural do Morrazo: Paulo Troitiño e Cándido Martínez. E unha serie que permite apreciar o ‘antes/despois’ do monte: cando era un circuíto ilegal de motorismo e a súa rexeneración posterior; un antigo ‘camiño de carro’ coas marcas das rodeiras destrozado pola Comunidade de (des)Montes de San Xián para convertelo nunha pista; e a tala a matarrasa do piñeiral do Pornedo.

Esta exposición sería impensable hai 10 anos; especialmente nas propias instalacións municipais dun Concello que pretendía destruír a riqueza natural, cultural e paisaxística do Pornedo para construír nel un polígono industrial; un proxecto urbanístico que foi anulado hai tres anos por senllas sentenzas firmes do TSXG contra o Goberno local e a Xunta e que aínda non foron executadas polas institucións condeadas a anular a clasificación deste monte como solo empresarial. Quizais por iso o Concello de Marín segue ignorando o Pornedo en calquera acción de promoción das rutas de sendeirismo ‘oficiais’.

Marín a pé, si… Polo Pornedo, tamén!!!

Publicado por: MontePituco | 13/11/2020

COMEZAN AS IV XORNADAS DE PATRIMONIO DE SAN XIÁN

O Museo Manuel Torres de Marín acollerá a partir deste domingo 15 -véspera do Día do Patrimonio- a exposición “10 anos na defensa do Monte Pornedo”, organizada polo Colectivo Monte Pituco no marco das “IV Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián”. A mostra, que se poderá visitar ata o 29 de novembro, consta de preto de 60 pezas, entre fotografías, ilustracións, cerámicas e arte en pedra inspiradas na paisaxe e na riqueza cultural da contorna, xunto con elementos da natureza procedentes do “balcón da ría”.

Participan artistas como Belén Padrón, Laura Romeu, Laura Freire, Juan Rivas, Francisco Ameixeiras e o obradoiro Alén das Olas; tamén hai achegas dos expertos en patrimonio local e comarcal Antonio Costa, Antonio de la Peña, Paulo Troitiño e Cándido Martínez, xunto con imaxes de Francisco Currás e María López. Non faltan as homenaxes ao dirixente veciñal e activista cultural Xan Montenegro e ao mestre entusiasta da arte rupestre Carlos Paratcha. A mostra complétase cun percorrido visual pola traxectoria reivindicativa do Colectivo Monte Pituco contra as agresións que ameazan este espazo, coa anulación do proxecto de instalación dun polígono industrial como principal logro.

A Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e a Rede do Patrimonio Cultural de Galicia apoian a realización destas xornadas arredor do Día do Patrimonio. O Colectivo Monte Pituco é unha das entidades adheridas á Rede que, co gallo desta efeméride, organizan unha vintena de actividades a nivel galego para dar a coñecer o acervo cultural -tanto material como inmaterial- do país e sensibilizar a cidadanía sobre a importancia de preservar e difundir ese legado.

OUTRAS ACTIVIDADES

Ademais da exposición “10 anos na defensa do Pornedo”, o Colectivo Monte Pituco tamén ofrecerá unha charla a través da súa canle en Instagram -@obalcondaria- o vindeiro venres 20 de novembro ás 20:00 horas para facer balance dunha década de traxectoria que comezou a principios de 2010 realizando accións de promoción da riqueza natural, paisaxística e patrimonial deste enclave pertencente ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo, de defensa fronte ás iniciativas urbanísticas promovidas polo Concello de Marín e pola Xunta, e de denuncia das afeccións, como as verteduras ilegais e o abandono dos xacementos arqueolóxicos por parte da Comunidade de Montes de San Xián, entre outras problemáticas.

O Colectivo Monte Pituco culminou os seus obxectivos coa obtención -a finais de 2017 e a principios de 2018- de dúas sentenzas firmes nas que o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ordéalle ao Concello de Marín que retire a actual clasificación desta zona como solo industrial, e á Xunta que a exclúa do Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais. Dende entón, esta organización vén esixindo o cumprimento dos mandatos xudiciais, ao tempo que reclama a reactivación do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños, do que forma parte o monte veciñal de San Xián, xunto cos territorios veciños de Salcedo e Lourizán.

A pesar das restriccións motivadas pola pandemia, o Colectivo Monte Pituco segue apostando pola “cultura segura” con todas as medidas de protección sanitaria e anima a visitar a exposición no Museo Torres de xeito individual ou en grupos de persoas conviventes, ademáis de sumarse á retransmisión da charla. A programación destas xornadas “de resistencia” completarase -cando as autoridades volvan permitir as xuntanzas- cunha futura andaina polo monte de San Xián visitano os achados de arte rupestre máis recentes nesta parroquia, que a nivel local conta coa maior densidade de xacementos arqueolóxicos.

Publicado por: MontePituco | 01/11/2020

ACTUALIZACIÓN: IV XORNADAS DE PATRIMONIO DE SAN XIÁN

ATENCIÓN: Nas últimas horas o Concello de Marín vén de actualizar o regulamento de uso das instalacións municipais, anunciando que “na Biblioteca Vidal Pazos e no Museo Torres non se poderán facer actividades en grupo, a non ser de que se trate dun grupo de convivintes”. Dende a Concellería de Cultura comunícasenos que se mantén a exposición programada a partir do día 15 deste mes no Museo e que se anula a charla programada para o 20 de novembro na Biblioteca. Esta última realizarase de forma virtual a través do Instagram Directo de @obalcondaria a partir das 20:00h. A andaina prevista para o sábado 21 tamén se suspende debido ás restriccións sanitarias estipuladas pola Xunta.

Animamos a todas as persoas interesadas a visitar a exposición “10 anos na defensa do Pornedo” a partir do domingo 15, ben de xeito individual ou en grupos de conviventes. Tamén facemos un chamamento a seguir, a través de Instagram, a charla na que repasaremos a traxectoria desta última década de traballo, cos logros acadados e as recentes descubertas relacionadas co patrimonio da parroquia.


Este 16 de novembro celébrase o Día Internacional do Patrimonio Mundial e xa estamos traballando para organizar -se a pandemia o permite!- as “IV Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián” de Marín, que contan coa colaboración da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e da Rede do Patrimonio Cultural de Galicia . Levamos 10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO e queremos compartir a nosa experiencia coidando e aprendendo cada día máis do ‘balcón da ría’ cunha exposición no Museo Manuel Torres, do 15 ao 29 deste mes; unha charla o venres 20 ás 20h na Biblioteca Municipal, con aforo limitado; e se as restriccións de reunión se rebaixan, completariamos as Xornadas cunha andaina polo monte de San Xián o sábado 21 a partir das 10h dende o adro da igrexa parroquial.

Para iso cómpre sermos tod@s moi responsables no cumprimento das medidas sanitarias para frear a expansión do virus. Só desa maneira será posible evitar o confinamento nos fogares como recurso extremo; só así as empresas e os pequenos negocios seguirán operativos; só así se poderán manter as actividades culturais. Este é un reto colectivo que cómpre afrontar con solidariedade, paciencia e sentidiño.

A expensas de como evolucione a situación e das instruccións das autoridades sobre os protocolos e as normas a seguir, as persoas interesadas -neste momento, só do ámbito de Marín, Pontevedra e Poio a causa do peche perimetral destas tres localidades- poden inscribirse en montepituco@gmail.com. Seguiremos informando…

Publicado por: MontePituco | 10/10/2020

10 DIÁLOGOS NA PINTURA

O Pazo da Cultura de Pontevedra acolle, ata o 15 de novembro, a exposición “Diálogos na pintura. Na beira do río”, que acada a súa décima edición. Entre as obras expostas destaca a serie Pintura no lugar, do artista de Marín Juan Rivas. Enclaves como A Canteira da Laxe ou Miñán están representados nos seus cadros. Porque a Cultura é segura, ide velos!

Publicado por: MontePituco | 09/10/2020

DÍA EUROPEO DA ARTE RUPESTRE, NA PRENSA

Reivindican o patrimonio rupestre do Monte Pituco

Demandan maior atención das institucións ao mantemento do Espazo Natural e Arqueolóxico dous Sete Camiños no Día Europeo da arte Rupestre.


Coincidindo co Día Europeo da Arte Rupestre, este 9 de outubro, o colectivo Monte Pituco destaca a oportunidade social e cultural, turística e económica, que supón que nunha área tan reducida se catalogase unha concentración tan elevada de bens patrimoniais, entre mámoas e petróglifos, que suman unha vintena de xacementos

PontevedraViva.com


Publicado por: MontePituco | 03/10/2020

VISITA AO ESPAZO SETE CAMIÑOS

Pista forestal do Monte Pornedo, en San Xián

Este vindeiro 9 de outubro celébrase o Día Europeo da Arte Rupestre, unha data na que o Colectivo Monte Pituco reivindica a necesidade de impulsar o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños. Neste 2020 cúmprense dez anos da posta en marcha da ‘comisión técnica’ multidisciplinar que impulsou esta iniciativa, finalmente materializada en 2015 coa sinalización e inauguración da ruta por parte das Comunidades de Montes de Salcedo e de Lourizán (Pontevedra) e de San Xián (Marín).

Nos últimos cinco anos, o Espazo Sete Camiños existe na medida en que perdura o patrimonio biolóxico e cultural que o conforma, e na firmen vontade de quen nunca deixou de darlle difusión; pero Salcedo é a única entidade que mantén autenticamente o seu compromiso no mantemento dos xacementos arqueolóxicos e na mellora continua do seu territorio a nivel forestal.

No extremo oposto, San Xián desentendeuse totalmente da súa responsabilidade, desmantelando o cartel informativo que lle daba a benvida aos visitantes no acceso á pista forestal do Pornedo, ignorando a reposición dos paneis afectados por actos de vandalismo e desentendéndose por completo da obriga de conservar en boas condición os puntos de interese histórico e paisaxístico, por máis que a súa xestión dende o punto de vista forestal é máis que cuestionable: talas a matarrasa, reforestación con sistemas que agreden un solo caracterizado pola súa forte pendente, desbroce de pistas e sendeiros sen tomar medidas de cautela arqueolóxica, abundante presenza de vertedoiros ilegais de lixo… por citar algúns dos problemas máis chamativos.

A aldea neolítica, vista dende o outeiro dos Apañados

A pesar de que a ruta inaugural nunca máis tivo continuidade en sucesivas andainas organizadas polas tres entidades, como tería sido desexable, son moitas as persoas que seguen botándose ao monte de xeito respectuoso para camiñar con mascotas ou practicar deporte, para visitar as mámoas, os petroglifos prehistóricos e os gravados modernos de José Meijón, para admirar a recreación do poboado neolítico construído en Chan das Mouras pola Comunidade de Montes de Salcedo e beber nas fontes instaladas a cada recanto do camiño, para rematar a xornada co espectáculo do solpor no ‘balcón da ría’, preto do conxunto rupestre do Pornedo.

Petróglifos de Outeiro dos Apañados, en Salcedo

Ninfa de Mantis pau (Empusa pennata)

Petróglifos das Apañadas (tamén coñecidos como do Campo de Tiro, pola súa proximidade á Brilat)

O Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños podería seguir desenvolvéndose porque hai máis elementos que se poden incorporar a este itinerario, que abrangue unha das áreas de maior concentración de arte rupestre. Os gravados no outeiro dos Apañados en Salcedo, que non forman parte do roteiro ‘oficial’, ofrecen unha xenerosa combinación de círculos concéntricos e coviñas, ademais dunha ampla panorámica do Outeiro da Mina (ou Chan das Mouras).

Precisamente, neste último punto, a poucos metros da lendaria Pedra do Fundamento, chama a atención outro petróglifo formado por coviñas e círculos concéntricos realizados sobre xisto, que tampoco está destacado na guía do Espazo Sete Camiños.

Petróglifos realizados en xisto, ao carón da Pedra do Fundamento

Pedra do Fundamento, en Chan das Mouras

Eiruga de polilla raposa (Macrothylacia rubi)

Ogallá os concellos de Pontevedra e de Marín colaborasen para incorporar o Espazo Sete Camiños ás súas respectivas ofertas culturais, educativas e de lecer. Ogallá soprasen novos ventos de cambio na Comunidade de Montes de San Xián para que o desprezo polo patrimonio arqueolóxico se transforme en respecto, aprezo e revalorización.

Grazas a quen visita o Espazo Sete camiños e o Monte Pornedo (Pituco)
Publicado por: MontePituco | 28/09/2020

A ARBOREDA DO PORNEDO, UN BASUREIRO ILEGAL

Lixo na arboreda do Pornedo

Lixo na arboreda do Pornedo

Lixo na arboreda do Pornedo

Lixo na arboreda do Pornedo

Publicación de Sain_indo en Instagram

 

Lixo na arboreda do Pornedo

Levamos dende agosto solicitando -e agardando- que o Concello de Marín retire unha ducia de vertedoiros localizados en distintos puntos do Monte Pornedo, ante a indiferenza da Comunidade de Montes de San Xián, máis ‘interesada’ en que se acentúe a progresiva degradación do Pornedo a nivel natural, paisaxístico e patrimonial.

Pero nesta loita xa non estamos sós! Contamos coa solidariedade de quen observa este patético panorama e, lonxe de pasar de longo, non só se molesta en RECOLLER O LIXO, notificarlle a súa presenza á empresa concesionaria do servizo de limpeza e, ademais, denunciar esta situación nas redes sociais para chamar a atención e apelar á conciencia -se é que algo lles queda dela- dos que terían que estar atendendo as súas obrigas en vez de mirar para outro lado.

O rural marinense non pode serguir así por máis tempo! San Xián non é a única parroquia onde o lixo forma parte, indigna e desafortunadamente, da realidade cotiá. Urxe unha campaña informativa -como ten posto en marcha recentemente o Concello de Poio- e con medidas sancionadoras, para que os autores destas verteduras saiban que as súas accións non só atentan contra os bens comúns, a hixiene e o dereito a un entorno decente, senón que ademais non van quedar impunes.

Lixo na arboreda do Pornedo

Publicado por: MontePituco | 18/08/2020

OS VERSOS GALEGOS DE LORCA, NO PORNEDO

"Seis poemas galegos" de Federico García Lorca

Sumándonos ás homenaxes a Federico García Lorca para lembrar que o fascismo acabou coa súa vida -mais non co seu recordo e co seu legado literario- o 18 de agosto de 1936. Tamén sucumbiron á barbarie e á represión moitísimas máis vítimas, como a marinense Carme Pesqueira Domínguez ‘A Capirota’, asasinada no Pozo da Revolta naquel mesmo día. Dende Viznar en Granada, ata Mogor en Marín, canta sangue derramada…

Os “Seis poemas galegos” de Lorca soben ao ‘balcón da ría’ pola liberdade, pola memoria e pola cultura.

“…Herbas de prata e de sono

cobren a valeira lúa.

Olla a choiva pol-a rúa,

laio de pedra e cristal.

Olla o vento esvaído

sima e cinza do teu mar…”

Publicado por: MontePituco | 15/08/2020

MÁIS VERTEDURAS EN SAN XIÁN

Diario de Pontevedra, 15 agosto 2020

O Concello de Marín vén de facer un chamamento á veciñanza tras constatar “o depósito incontrolado de residuos voluminosos en zonas non habilitadas”, informa o Diario de Pontevedra deste sábado 15 de agosto. E para mostra, así (des)locen distintos puntos da parroquia de San Xián, en plena estrada provincial, nos lugares do Carballal, A Grela, A Pena e O Caeiro: varios sofás, sillóns, colchóns, persianas, sillas, un moble de baño co cristal roto e ata un carriño de bebé!

Estes residuos voluminosos abandonados, que ofrecen unha pésima imaxe, súmanse ás verteduras ilegais localizadas no Pornedo que xa foran denunciadas ante o Concello. Curiosamente, unha semana despois de que a prensa local informase sobre a proliferación de lixo no monte veciñal da parroquia, detectouse que un dos vertidos situado á altura dos petróglifos de Sete Camiños xa foi eliminado… 

Eliminado un dos vertidos na pista do Pornedo

…NON así outras escombreiras, como os colchóns, enseres, electrodomésticos e material informático, roupa e calzado que seguen aínda emporcando a contorna do lugar coñecido como Fonte das Pulgas. Como tampouco foron retirados o cuantiosos entullos ao carón do túnel da Variante.

Cómpre, por tanto, unha ACTUACIÓN INTEGRAL que acabe con todo rastro de escombros e desperdicios no Pornedo e nos seus arredores e que se complete recuperando a sinalización que -cumprindo unha necesaria función informativa e disuasoria- foi incomprensible e irresponsablemente retirada do punto de acceso á pista forestal. 

Xa BASTA! Urxe unha campaña informativa que non só apele ao civismo e informe sobre os servizos municipais para a recollida de enseres, senón que ademais incida na contundencia das medidas coercitivas. Que deteriorar a conservación do rural non quede impune!

Un exemplo de que noutros concellos próximos xa se está actuando para atallar o abandono de enseres voluminosos e de lixo está en Poio, onde neste mes de agosto vén de poñerse en marcha unha campaña co lema “Poio é precioso, por que o estragas?”. Consiste en difundir os medios que a poboación ten ao seu alcance para que a empresa concesionaria da limpeza e do tratamento de residuos realice, gratuitamente, a recollida de mobles e electrodomésticos de gran tamaño, evitando que acaben na vía pública ou nos espazos naturais. Ogallá o Concello de Marín actúe na mesma liña!

Concello de Poio contra os vertidos

Publicado por: MontePituco | 08/08/2020

O ECO DAS VERTEDURAS, NA PRENSA LOCAL

A prensa local, impresa e dixital, fíxose eco da denuncia perante o Concello de Marín pola preocupante proliferación de verteduras ilegais no Pornedo. Agora, que as entidades responsables actúen canto antes retirando o lixo , repoñendo a sinalización disuasoria que prohibe botar refugallos, vixiando para que esta tendencia incíviva remate e sancionando a quen teña a ousadía de utilizar o monte coma unha escombreira.

117285279_3437524169612963_6849629972798310903_o

La Voz de Galicia, edición Pontevedra

A edición local de La Voz de Galicia foi a única que contactou coa Comunidade de Montes de San Xián para ofrecer a súa versión:

“Desde los comuneros ADMITIERON el problema y aseguran que retiran mucha basura del monte todos los años, pero que hay gente que sigue actuando de forma incívica”.

Punto nº1: A Comunidade de Montes de San Xián rompeu unilateralmente relacións -por máis que nunca foron boas- cando o colectivo Monte Pituco se uniu ás entidades culturais e de defensa do patrimonio que denunciaron a Comunidade de Montes de San Xián como promotora duns traballos de desbroce feitos de xeito irregular que provocaron unha agresión “grave” nun dos conxuntos rupestres da Carrasca e que supuxo o pago dunha sanción económica por parte da Comunidade de Montes. Dende entón, segundo o presidente da xunta rectora, calquera solicitude formulada polo colectivo Monte Pituco é ignorada ou rexeitada. “Non tedes nada que facer”, foron as súas palabras.

Punto nº2: A Comunidade de Montes de San Xián pode que, supostamente, retire lixo noutros puntos da parroquia, pero no Pornedo non só non realiza ningunha tarefa de limpeza senón que a sinalización disuasoria que prohibe as verteduras de lixo foi retirada da súa ubicación, no acceso á pista forestal dende o cruce do Regueiriño.

e Punto nº3: Nos dez anos de traxectoria do colectivo Monte Pituco, non só contra o proxecto de construcción dun polígono industrial ilegal que foi anulado polo TSXG con dúas sentenzas firmes, senón tamén a prol da posta en valor do patrimonio histórico e en defensa da biodiversidade, todas as denuncias -ou a inmensa maioría delas- foron atendidas polo Goberno Local de Marín a través da Concellaría de Medio Ambiente. A última, a retirada dun importante depósito de pezas de automóbil na Fonte das Pulgas por parte de operarios municipais que, para máis señas, acoden ao colectivo Monte Pituco para informarse da localización dos vertidos. Unha das últimas queixas pola presenza de lixo formulouse en agosto de 2019, ante a presenza de restos de poda e outros residuos ao carón do sendeiro que conduce ao conxunto rupestre do Pornedo. Dende entón -pasou xa UN ANO!- a materia vexetal foi esparexida polo vento e o resto segue provocando a vergoña de quen transita por alí. A pesar de todo isto, directivos da Comunidade de Montes de San Xián teñen constancia desta vertedura porque circulan pola pista forestal no vehículo da Comunidade e en 12 meses NON tomaron ningunha medida! Por tanto a versión ofrecida ao xornal non só é unha EXCUSA senón que, ademais, é INCERTA.

Vertidos no Pornedo: Farode Vigo, 8 agosto 2020

Faro de Vigo, edición Pontevedra

Vertidos no Pornedo: Diario de Pontevedra, 8 agosto 2020

Diario de Pontevedra, delegación Marín

Vertidos: Pontevedraviva. 7 agosto 2020

PontevedraViva

Publicado por: MontePituco | 06/08/2020

MÁIS VERTEDURAS… DENUNCIA!

Verteduras na pista forestal do Pornedo

O colectivo Monte Pituco vén de solicitarlle ao Concello de Marín a retirada das numerosas verteduras ilegais que se localizan en diversos puntos do Monte Pornedo, ou Pituco, ante a falta de iniciativa da Comunidade de Montes de San Xián. Algúns dos refugallos foron abandonados nas últimas semanas, outros remóntanse ao recente período da desescalada posterior ao confinamento provocado pola pandemia de coronavirus, aínda que tamén segue habendo lixo cuxa presenza xa foi denunciada en agosto de 2019.

Dende o colectivo Monte Pituco cualifican de preocupante a proliferación destas agresións ao medio ambiente, das que se teñen contabilizado unha decena de casos entre a pista forestal principal do Pornedo e a arboreda situada no seu inicio, camiños secundarios e a vía de servizo paralela á Variante de Marín. Nesta última sitúase unha voluminosa vertedura de restos de obra, cemento, ladrillos e outros materiais de construcción, ao carón dun dos túneles deste vial.

No lugar da Fonte das Pulgas tamén se localiza un considerable foco de contaminación con obxectos de procedencia doméstica, como electrodomésticos, colchóns, enseres vellos, recipientes de cociña, roupa e calzado. Hai máis verteduras destas características -bolsas de plástico cheas de desperdicios, potas, grellas e outros refugallos- preto dos petróglifos de Sete Camiños.

Recente foco de contaminación, preto dos petróglifos de Sete Camiños

Algúns destes vertidos permanecían semiocultos pola vexetación ata que, unhas recentes tarefas de desbroce os deixaron completamente á vista. Por unha banda, todos estes entullos e refugallos representan unha pésima imaxe para un enclave de gran valor cultural e paisaxístico integrado na ruta do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños e pertencente ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo.

Ademais do aspecto deplorable que ofrece, a presenza de lixo no monte provoca un indesexable “efecto chamada” que acentúa o risco de que aumente o número de verteduras realizadas por xente desaprehensiva e irresponsable. A isto súmase que a maior parte destes residuos -plásticos, madeiras, materiais téxtiles e sintéticos, restos vexetais procedentes de podas…- supoñen un serio perigo en plena época de incendios forestais, polo seu carácter altamente inflamable.

Por todo isto, o colectivo Monte Pituco insta o Concello de Marín a que, en coordinación coa Comunidade de Montes de San Xián -que como titular dos terreos ten a obriga irrenunciable de velar polo seu óptimo mantemento-, procedan a retirar urxentemente todas estas verteduras. A entidade veciñal ofrece a súa colaboración na identificación dos puntos onde se atopan e tamén demanda a aplicación de medidas efectivas para tratar de reducir a incidencia destas agresións, como repoñer a sinalización disuasoria contra os vertidos nos accesos á pista forestal do Pornedo, de onde foi retirada.

Denuncia perante o Concello de Marín pola proliferación de verteduras

Publicado por: MontePituco | 02/08/2020

VAIPOLORÍO: 20 ANOS LIMPANDO O GAFOS

Mural de graffiti ao carón do río Gafos

Xa está case rematado o mural de graffiti que se está realizando debaixo do enlace coa autoestrada, nun obradoiro xuvenil coordinado por O Ras e organizado por Vaipolorío, no marco nun programa municipal de lecer

Remataba a primeira xornada da XX Campaña de Limpeza do Gafos que organiza Vaipolorío e un peregrino que camiñaba en grupo, ao observar o transporte das bolsas cheas co lixo retirado, dixo: “Grazas polo labor que realizan”. E coa satisfacción desas palabras sinceiras hai quedar, co recoñecemento social que xa supuxo varios premios na brillante traxectoria deste colectivo ecoloxista. Tamén cómpre valorar o aspecto xeral do río e da súa contorna, coa presenza de poucos residuos; sinal dunha crecente concienciación veciñal de respecto á natureza.

Na parte negativa, a preocupación polo escaso nivel do cauce fluvial a causa da prolongada seca e das numerosas captacións de auga nas vivendas situadas preto do río que, en ausencia de chuvias, merman considerablemente o seu caudal.

O vindeiro domingo, nova xornada de limpeza! Unha oportunidade para colaborar nunha boa causa e tamén para admirar a rica biodiversidade deste fermoso recuncho, catalogado como Espazo Natural de Interese Local.

XX Campaña de Limpeza do Río Gafos, organizada por Vaipolorío

Unha vintena de participantes, entre integrantes de Vaipolorío e voluntarios, sumáronse a esta xornada. Divididos en dous grupos, uns traballaron río arriba a partir do inicio da senda rural e outros actuaron río abaixo cara á zona urbana. Botellas, potas de cociña, latas de bebida, envoltorios de plástico, sacos e restos de bolsas de plástico, as terribles ‘toalliñas’ e ata un paraugas foron algúns dos refugallos retirados do río. Como en anteriores ocasións, mentres dúas persoas provistas de vadeadores realizaban a limpeza dende o interior do leito, as demais recollían o lixo nas marxes e daban soporte aos primeiros.

XX Campaña de Limpeza do Río Gafos, organizada por Vaipolorío

“Contemplando o val dende os montes próximos, podemos observar o río como se dunha cobra arbórea se tratara, que vai zigzagueando polo fondo do val entre veigas, sucando solos profundos con influencia freática. O bosque que se instala ao longo das dúas beiras do río recibe o nome de bosque ripícola…”

Flora do río dos Gafos: Francisco Javier Silva-Pando e Amancio Castro (Vaipolorío, Concello de Pontevedra, 2015)

 

Publicado por: MontePituco | 23/07/2020

DÍA DO LIBRO NO PORNEDO

 

 

Tería sido o 23 de abril pero a pandemia obrigou a pospoñer o Día do Libro tres meses despois, en pleno verán. Porque neste monte hai natureza, hai patrimonio, hai cultura… tamén hai libros, bos libros!

Susan Fenimore Cooper é a autora de “Diario rural, apuntes de una naturalista”, publicado por Pepitas de calabaza. Recomendamos esta lectura porque permite achegarnos ás fermosas paisaxes que describe con todo detalle nesta obra, ás flores, ás aves, aos costumes dunha vila de Nova Inglaterra no século XIX. Susan Fenimore foi unha pioneira da literatura de natureza, unha hábil observadora da contorna, unha muller con criterio propio e unha adiantada ao seu tempo sobre aspectos tan de actualidade aínda hoxe como a biodiversidade, as especies autóctonas fronte ás alóctonas ou a profesionalización da actividade agrícola.

Dende o conxunto rupestre de Pinal de Caeiro, ben que nos gustaría ter a súa capacidade para reflectir con palabras os sons que se perciben, para debullar un intenso relato sobre o miñato que sobrevoa o piñeiral, para calibrar a calidez da brisa, para plasmar o xogo da luz nestes petróglifos milenarios… Ogallá a editorial se anime a publicar o segundo volume deste “Diario” para seguir afondando na ollada desta autora a través do outono e do inverno.

Emily Dickinson

As propostas de lectura complétanse cunha escolma de poemas de Emily Dickinson, en edición bilingüe, traducidos por Eva Gallud; todos relacionados con flores e plantas. Este “Herbario & Antología botánica” complétase cunha reprodución facsímil dunhas páxinas do caderno de campo da autora, elaborado entre 1839 e 1846, con algunhas das especies citadas nos seus versos. un fermoso libro editado por Ya lo dijo Casimiro Parker.

No ‘balcón da ría’, apoiando os libros e as librarías.

#DiaDoLibro   #TodoComezaNunhaLibraria

Publicado por: MontePituco | 20/07/2020

A EPIDEMIA… DAS VERTEDURAS

Xa… é algo bestia comparar un virus mortal que anda pululando polo mundo enteiro cuns entullos por aquí, cuns mobles vellos por acolá, cunhas máscaras ou cunhas luvas ciscadas no camiño… Pero tantas agresións ao planeta non saen gratis: as continuas verteduras ilegais no Pituco son unha pinga máis -e non hai nada de esaxeración nestas palabras- ao vaso rebordado pola deforestación masiva, a contaminación por plásticos e outros residuos tóxicos, a caza e a pesca furtiva, a emisión de gases de efecto invernadoiro e outros moitos delictos medioambientais que se cometen a nivel mundial. Na nosa pequena parcela do Morrazo somos responsables do equilibrio ecolóxico que nos concilia co resto da Terra; temos a obriga de respectar e de coidar cada praia, cada cumio, cada regato, cada bosque, cada aldea e cidade…

Hai refugallos de recente aparición que se remontan ao post-confinamento, mentres que outros xa levan anos ‘botando raíces’ no monte. Mais todos provocan vergoña, indignación e impotencia ante o nulo aprezo polos ‘pulmóns’ naturais da bisbarra. Non hai palabras abondo para calificar a irresponsabilidade, a ignorancia, a prepotencia, a insolidariedade e a podremia moral e mental de quen se desfai do que lle sobra desta maneira tan obscena.

Os responsables de velar polas boas condicións de mantemento do monte veciñal de San Xián poderían escudarse no descoñecemento; circulando nun cómodo vehículo todoterreo as cousas vense dun xeito moi ‘distinto’ a como se perciben camiñando e observando a contorna con atención. Pero acontece que encargan desbrozar as pistas e pasan en grandes máquinas -como Atila arrasando aló por onde cabalga- pero nin así toman nota dos vertidos, que seguen invisibles a determinados ollos, selectivos ao que non interesa.

E claro, logo somos os veciños “denunciadores e molestos” os que poñemos o berro no ceo  -a través do Rexistro Municipal do Concello porque na entidade parroquial estamos vetados- fartos da indolencia, da indiferencia, da ineptitude e do desleixo. Basta! Respecto! Acción e sancións!

115776057_3382180015147379_8998786896339828202_o-min

Vertido de abundantes restos de obra na pista de servizo da Variante de Marín, realizado recentemente. Está situado a poucos metros do túnel que segue aos petróglifos de Pinal de Caeiro, en dirección Bueu.

Lixo variopinto a carón da Fonte das Pulgas, abandonado durante as primeiras semanas da desescalada posterior ao confinamento: electrodomésticos, enseres de uso doméstico, roupa, bolsos e zapatos, entullos…

Situado ao carón do verquido de lixo anterior, na Fonte das Pulgas, na beira da pista forestal en dirección ao límite con Salcedo tamén hai dous colchóns.

Máis colchóns, aínda que neste caso xa teñen ‘solera’, porque foron abandonados hai anos. Están situados, un en fronte do outro, na pista secundaria do Pituco, situada entre a pista de servizo da Variante e a pista forestal principal, pola parte de abaixo da Fonte das Pulgas.

Distintos vertidos na pista forestal do Pituco. O primeiro, uns metros antes do cruce co camiño que conduce ao conxunto rupestre do Pornedo, é recente; o terceiro, no cruce da pista secundaria situada fronte ao camiño do Pornedo, leva moitos meses nese punto; e o segundo, uns metros antes da Fonte das Pulgas. Entullos, plásticos, recubrimentos, restos de poda…

Na pista de servizo da Variante de Marín, preto dos petróglifos de Pinal de Caeiro, atópanse dúas verteduras: restos de papel hixiénico e cristais nun saliente da pista que é utilizado como aparcadoiro; máis adiante en sentido Bueu, restos de obra.

110250814_3382178945147486_3787775822269401649_o-min

Durante a desescalada posterior ao estado de alarma pola pandemia de COVID-19 o Monte Pituco e o seu miradoiro recibiu a visita de moitas veciñas e veciños non só da parroquia de San Xián, senón de habitantes do casco urbano de Marín e mesmo de Pontevedra, que se achegaron aproveitando os horarios autorizados para as saídas. Nese tempo foron moitos os casos nos que se atoparon luvas de plástico, máscaras, botes de bebida e envoltorios de lambetadas tirados no chan. No miradoiro do Pornedo chegou a aparecer ciscado o contido dun cañón de serpentinas de plástico, e que custou moito traballo recoller.

Publicado por: MontePituco | 08/07/2020

DONA LUCINDA, IN MEMORIAM

Lucinda Villanueva Nores

Despedimos a unha gran “Señora” que marchou discretamente, deixando un ronsel de admiración e de agarimo entre quen tivemos a honra de coñecela. Muller valente e de brava estirpe, exemplo dunha xeración marcada pola guerra, polo sacrificio e polo traballo duro para saír adiante. Muller rural e orgullosa da súa terra, que inculcou na familia o compromiso coa identidade do país. Muller inspiradora, modelo de dignidade, semente de afouteza para o ‘balcón da ría’, como o seu fillo, Xan Montenegro. Dúas estrelas que xa relumbran xuntas no alto do Pornedo. Ata sempre!

Lucinda Villanueva Nores (1922-2020), in memoriam

 

Publicado por: MontePituco | 28/06/2020

ÁRBORES & DIVERSIDADE

O 28 de xuño celébranse o Día Mundial da Árbore e o Día do Orgullo LGTBI. Os bosques e a diversidade fan un bo tándem porque a natureza é o primeiro exemplo de convivencia entre especies distintas. Ogallá as persoas se guiasen polos principios do respecto á terra e aos demais seres vivos que habitan nela, porque sería tanto como respectarse a si mesmas.

"Arbolidades", de David Hernández Sevillano e Maite Mutuberria

…La canción del bosque cuenta

cómo todos los árboles

unieron sus raíces

para formar un solo ser: el bosque…

“Arbolidades”, poemas de David Hernández Sevillano e ilustracións de Maite Mutuberria (Kalandraka, 2020. Premio Internacional Cidade de Orihuela de Poesía para Nenas e Nenos)

Día da diversidade

Publicado por: MontePituco | 24/06/2020

SAN XOÁN NO MONTE PITUCO

Para que a sorte nos siga sorrindo…

Que non falte a tradición das herbas de San Xoán nos fogares e tampouco no Monte Pituco. Unha pequena pía nun penedo serviunos para honrar as forzas da natureza no día máxico, para celebrar o solsticio de verán e cumprir coa tradición.

A publicación “As herbas de San Xoán na contorna do río dos Gafos“, do profesor e educador ambiental Amancio Castro, membro do colectivo ecoloxista Vaipolorío, foi financiada pola Comunidade de Montes de Salcedo. 

Herbas de San Xoán, colleitadas no Monte Pituco

"As herbas de San Xoán", de Vaipolorío

Older Posts »

Categorías