Publicado por: MontePituco | 12/12/2017

AS ORIXES DE LOURIZÁN, CON ANTONIO DE LA PEÑA

Charla de Antonio de la Peña sobre o patrimonio arqueolóxico de Lourizán

“Así como Salcedo conserva moitos elementos da súa antigüidade, Lourizán apenas ten restos arqueolóxicos porque practicamente todo o territorio foi ocupado por diversas construcción”. A depuradora, a vía do ferrocarril, a autovía de Marín e o seu scalextric, e sobre todo, a instalación de Celulosas e de Elnosa, borraron do mapa o pasado desta ‘terra mártir’; un termo acuñado para referirse a esta parroquia na súa longa e tortuosa defensa da Praza dos Praceres. Lugares que antano foran frecuentados por xente de alta alcurnia acabaron sendo o patio traseiro de Pontevedra.

Unhas xornadas organizadas pola Asociación de Amigas e Amigos do Museo de Pontevedra procuraron reivindicar o esplendor de Lourizán e os recursos patrimoniais que antano lle deron lustre a este territorio maltratado. O arqueólogo do Museo de Pontevedra, Antonio de la Peña foi un dos participantes neste seminario monográfico sobre o Pazo de Montero Ríos, cuxa extensión chegaba ata os dominios da parroquia de Santo André.

20171128_192632-min

O achado dun artefacto lítico bifaz demostra a existencia de poboacións de cazadores e recolectores en tempos remotos. Mais non son os únicos restos prehistóricos dos que hai noticia, tendo en conta a aparición de dous machados de pedra pulimentada.  

Bótase en falta a presenza de pistas que conduzan á localización de mámoas, sendo O Morrazo unha bisbarra onde a existencia destes enterramentos se caracteriza pola súa dispersión. Entre as que se atopa máis preto de Lourizán, Antonio de la Peña citou a de Sete Camiños, no linde entre a parroquia marinense de San Xián e as pontevedresas de Lourizán e de Salcedo. 

En canto á presenza de gravados rupestres, o arqueólogo referiuse á figura de Enrique Campos Sobrino, que situaba dúas laxes en Outeiro do Casal e onde actualmente se atopa o colexio público de Praceres. Este último petróglifo atópase dentro do recinto escolar, co peche perimetral do centro de ensino xusto enriba da pedra, agredindo a área de cautela deste Ben de Interese Cultural: “Parece mentira que unha institución docente o teña nas condicións nas que se atopa”, lamentou Antonio de la Peña, en alusión ás posibilidades desaproveitadas dende o punto de vista educativo por introducir a sensibilidade polo patrimonio cultural dende o propio currículo académico.

Quizais pola ausencia de espazos libres da influencia humana, en Lourizán non se está dando o caso de atopar elementos de arte rupestre que permanecían inéditos, como está sucedendo en Salcedo e máis recentemente en San Xián de Marín en lugares con abundantes xacementos arqueolóxicos como A Carrasca.

Tamén sorprende que Lourizán sexa “das poucas parroquias que non ten un castro coñecido” fronte aos poboados da Subidá e das Croas, en Marín e Pontevedra, respectivamente. 

Charla de Antonio de la Peña sobre o patrimonio arqueolóxico de Lourizán

Avanzando no tempo, a charla de Antonio de la Peña abordou tamén a época da romanización, na que destacou a ausencia de hostilidades entre as comunidades castrexas e os romanos. A apertura de rutas comerciais supuxo que do século I en diante chegaran ata esta parte da ría numerosas importacións de ánforas con viños e outras mercadorías. 

Máis indicios: a aparición de restos de aras na zona do Igrexario, ou a figura do que deron en chamar un “demo” nun muro da finca de Montero Ríos. En opinión de Antonio de la Peña, trátase dunha “figura orante” máis que da representación do ‘deus’ Vestio ao que facían referencia as inscricións das aras atopadas, que tampouco estarían vinculadas ao legado romano.

20171128_195508-min

Charla de Antonio de la Peña sobre o patrimonio arqueolóxico de Lourizán

Co achado no lugar de Sartán dalgunhas moedas e dunha ‘falera’ -adornos no equipamento militar romano e na utillaxe dos cabalos-, xunto con indicios da existencia dunha fábrica de salazón, parece rematar a catalogación de bens arqueolóxicos en Lourizán. 

A conferencia de Antonio de la Peña foi repaso cronolóxico á riqueza ‘incompleta’ desta parroquia en materia patrimonial; un catálogo incompleto e cheo de misterios, como o da identidade do primeiro habitante documentado en Lourizán: unha muller chamada Severa.

*Sobre “A zona arqueolóxica de Lourizán” trata o artigo de Eloy Martínez Soto no “Relatorio sobre a protección do Pazo de Lourizán”, de recente publicación, coordinado polo presidente da Asociación de Amigas e Amigos do Museo de Pontevedra, Ernesto Vázquez-Rey Farto.

Relatorio sobre a protección do Pazo de Lourizán

Publicado por: MontePituco | 11/12/2017

TRALO PASO DO TEMPORAL ‘ANA’

Efectos do paso do temporal "Ana" no Monte Pituco

Poucas incidencias -aparentemente- se teñen rexistrado no Monte Pituco tralo paso do temporal “Ana”. O vento revirou e tronzou as pólas dun salgueiro que medraba no inicio da pista forestal, a carón do cruce do Regueiriño. Tamén tumbou un eucalipto de mediano tamaño en plena subida cara ao sendeiro que conduce ao miradoiro. 

Efectos do paso do temporal "Ana" no Monte Pituco

Efectos do paso do temporal "Ana" no Monte Pituco

A nota positiva, as precipitacións, que encheron as pozas e as pías. As nosas pisadas xa non levantan pó cando camiñamos sobre a terra seca; nótase baixo os pés a textura e mailo son esponxoso da auga que enchoupou a herba e os brións. Abofé, regatos e mananciais -tan mermados pola seca- recibiron estas chuvias como un bálsamo reparador.

Efectos do paso do temporal "Ana" no Monte Pituco

Efectos do paso do temporal "Ana" no Monte Pituco

 

Publicado por: MontePituco | 06/12/2017

PONTE MEDIEVAL DE COMBOA, EN SOUTOMAIOR

Ponte de Comboa, Soutomaior

Unha das pontes que se ergueron sobre o río Verdugo é a de Comboa, que enlaza esta parroquia coa de Romariz, en Soutomaior. Aínda que de orixe romana, foi modificado nos séculos XIII-XV. Froito desa influencia medieval é que un dos tres arcos que ten é lixeiramente apuntado, mentres que os outros dous son de medio punto.

Ponte de Comboa, Soutomaior

Ponte de Comboa, Soutomaior

Diversas instancias sociais e políticas veñen demandando nos últimos anos que se mellore a precaria situación na que se atopa este monumento, comezando polo reforzo dos seus contrafortes e a limpeza da maleza que rodea a estrutura.

DSC_0028-min

Ponte de Comboa, Soutomaior

Especies invasoras e pirófitas como as acacias rodean a contorna, dificultando a visión da súa arquitectura en conxunto. Tamén se aprecian restos de lixo nas súas bases, como sinal da actitude incívica de quen acude a esta contorna para depositar toda clase de residuos.

Ponte de Comboa, Soutomaior

Ponte de Comboa, Soutomaior

Pero á marxe do aspecto da ponte, da necesidade de recuperala como elemento patrimonial de interese cultural, histórico, paisaxístico e turístico, o máis preocupante neste enclave é o escaso caudal do río.

Ponte de Comboa, Soutomaior

Ponte de Comboa, Soutomaior

Varias organizacións sociais e políticas veñen amosando a súa oposición ao trasvase de auga proxectado pola Xunta e Augas de Galicia para reforzar o abastecemento da área de Vigo.

Ponte de Comboa, Soutomaior

A Plataforma en Defensa do Verdugo, que xurdiu en 2003 contra a instalación dunha ducia de minicentrais entre este río e o Oitavén, logrando que non se chegaran a instalar máis que dúas, ten que volverse reactivar case 15 anos despois para seguir defendendo a integridade do ecosistema fluvial fronte a esta nova agresión.

Manifestación contra o trasvase

Manifestación contra o trasvase

Manifestación contra o trasvase

 

Publicado por: MontePituco | 01/12/2017

REACCIÓNS POLÍTICAS E EMPRESARIAIS Á SENTENZA DO TSXG

Diario, 1 decembro 2017

Oposición y empresarios claman por un nuevo suelo industrial para Marín

El Concello, tranquilo al considerar que el PXOM ha sido validado por el TSXG. Estudiarán A Pastoriza como alternativa futura. La Autoridad Portuaria se abstiene de valorar la consolidación de los rellenos

“Simplemente pide que se le devuelva al Monte Pituco su catalogación anterior”.

Así é como toda unha alcaldesa minimiza o alcance dunha sentenza histórica: un minúsculo colectivo social gañoulle as batallas -en plural- a unha Administración autonómica e a un goberno municipal. David contra un dobre Goliat. Con argumentos, firmeza e moito tesón.

“La portavoz del PSOE, Luz Santiago, opina que apostar por Pastoriza es arriesgarse a que ocurra lo mismo que con O Pituco. “Allí no hay ninguna vía de alta capacidad cerca, ni servicio de agua, ni de electricidad”, apunta la socialista, que señala que A Brea hubiese sido la opción idónea. “Era un área más pequeña, pensada para las empresas de Marín, pero la gran oposición vecinal terminó por paralizarlo todo. Fue un error no aprovechar ese lugar”, sentencia. En la misma línea se expresa la portavoz del BNG, Pilar Blanco, que, aunque valora positivamente que no se haya anulado el PXOM en su totalidad, alega que “se tiveramos escollido A Brea como chan empresarial, agora non estariamos así, e iso foi culpa da chantaxe política feita polo PP na época na que se propuxo”.

Psoe e Bng, erre que erre. Xa o dicía no seu día a veciñanza da Brea, cando conseguiu, tamén con moito esforzo, paralizar outra barbaridade que pretendía perpetrar aquel nefasto bipartito na súa intención de crear outro polígono empresarial no medio dun núcleo habitado. Santiago&Blanco, dúas ‘vacas’ no millo. Tan soberbias e tan pouco humildes que ningunha -como tampouco os seus respectivos partidos- é quen de recoñecer sequera o erro cometido na clasificación do Monte Pituco como solo industrial, nin moito menos disculparse publicamente polo denigrante tratamento dispensado á asociación promotora da defensa deste espazo. Así lles vai e así lles irá. O tempo, como tamén ten demostrado a Xustiza, daralles o sitio que merecen: a ignominia.

“La Confederación de Empresarios de Pontevedra clama por la necesidad de una política empresarial en la provincia. “Tenemos que ser tremendamente ambiciosos para que las empresas de Pontevedra tengan infraestructuras competitivas con Portugal”, declara su presidente, Jorge Cebreiros, que lamenta que la rada no pueda contar con un puerto seco cerca”.

…Non todo vale!

Respecto para o medio ambiente.

Respecto para o patrimonio.

Respecto para a paisaxe.

Hai leis que os protexen!

…E respecto para a veciñanza que defende o medio ambiente, o patrimonio e a paisaxe contra os intereses especulativos…

Faro, 1 decembro 2017

Marín ve muy difícil contar con una gran área logística vinculada al puerto tras la sentencia del Pituco

“Cree que el municipio por su propia distribución del territorio y su perfil orográfico “tiene muy complicado “tener una zona empresarial y logística de gran tamaño vinculada a la actividad de la rada más allá de la propia zona portuaria. Es hacia ahí, garantizar e impulsar la actividad en la zona portuaria, hacia donde cree que debería mirar la acción del gobierno local, así como a pensar en la posible creación de pequeñas zonas de desarrollo empresarial o industrial a través de modificaciones puntuales del Plan Xeral”.

O Goberno local do PP, e tamén os seus antecesores do Psoe e do Bng, non se apean da burra vinculando o frustrado polígono industrial que proxectaran no Monte Pituco coa actividade portuaria. Esta pretensión choca co suposto rexeitamento da Autoridade Portuaria á elección do Monte Pituco como área loxística. Ou mentía José Benito Suárez Costa cando pronunciou estas palabras, en novembro de 2009?

“La opción de Monte Pituco fue DESECHADA EN EL AÑO 2000 debido al desnivel del terreno que lo hacía inviable”

Faro de Vigo, 18 de noviembre de 2009: Suárez recuerda a Marín que la propuesta de Monte Pituco fue DESECHADA en 2000.

Publicado por: MontePituco | 30/11/2017

SOBRE A SENTENZA DO TSXG CONTRA O POLÍGONO INDUSTRIAL DO PXOM

A sentenza do TSXG que rexeita a clasificación do Monte Pituco (Pornedo) como solo industrial no PXOM de Marín é consecuente co fallo do mesmo Tribunal que xa en maio deste ano se pronunciou no mesmo sentido contra a inclusión do Monte Pituco no Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais deseñado pola Xunta; unha resolución que dende este pasado mes de setembro é firme e irrevocable. Dende a Asociación Monte Pituco celebramos con moita ledicia esta nova, aínda sendo prudentes e respectuosos diante da posibilidade de recurso de casación por parte do Goberno municipal.

Queremos dedicarlle esta nova vitoria xudicial ás persoas que xa non a poden celebrar connosco: os veciños Xan Montenegro, Saturno Vidal e Esmeralda Ruibal, que nos deixaron sabendo que o “balcón da ría” ten valores ambientais, culturais e paisaxísticos merecedores de conservalo e protexelo no marco do Espazo Natural dos Montes do Morrazo. Tamén agradecer a confianza e a dedicación do equipo xurídico que nos permitiu chegar ata aquí.

Dende que en decembro de 2009 este modesto colectivo comezou a dar os seus primeiros pasos na defensa do monte, foron numerosos os atrancos: un Concello entón gobernado por un alcalde do PSOE -Francisco Veiga- que se negou en repetidas ocasións a recibirnos e que chegou a admitir en sede plenaria que o máximo que fixera fora atendernos uns minutos por teléfono e nas escaleiras da Casa Consistorial; a mesma Casa Consistorial onde o edil socialista de parques e xardíns -Manuel Pazos Lamoso- nos asegurou que o Monte Pituco era o sitio “máis chan de todo Marín”; e onde o daquela concelleiro de Urbanismo do BNG afirmou que se o Monte Pituco tiña protección ambiental, “desafectábase, e punto”, ademais de lembrar que a edil nacionalista de cultura -Esther Crespo- rexeitou apoiar o proxecto do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños pola catalogación do Pituco como solo industrial.

Os atrancos continuaron co cambio de goberno e a entrada do PP, que en todo este tempo non deu ningún paso tendente á revisión do Planeamento en materia de solo industrial, nin tampouco se dignou en apoiar dende o punto de vista da promoción turística o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños cando a iniciativa se materializou no verán de 2015, como tampouco a concellería de Cultura fixo nada pola protección e posta en valor do patrimonio arqueolóxico do Monte Pituco en particular nin de San Xián en xeral malia ser a parroquia marinense coa maior densidade de xacementos de arte rupestre.

En vez de solidarizarse, apoiar e colaborar nas accións legais, culturais e informativas que se impulsaron con moito esforzo económico e persoal por parte dos integrantes da Asociación Monte Pituco, como cabía esperar dunha comunidade de montes responsable e preocupada por defender a integridade dun territorio que por lei se considera “indivisible, inalienable, imprescriptible e inembargable”, na de San Xián atopamos unha forte resistencia dos seus dirixentes, expectantes ante os intereses económicos que xeraban as pretensións do Concello e da Xunta para urbanizar o Pituco.

Un sector da parroquia chegou ao extremo de impulsar un auténtico acoso aos promotores da Asociación Monte Pituco, cunha campaña de desprestixio nas redes sociais, saboteando os carteis cos que o colectivo anunciaba as súas actividades e mesmo agredindo reiteradamente os sinais informativos do Espazo Sete Camiños, como aínda vimos de constatar con indignación esta mesma semana no panel instalado a carón da pista forestal de acceso ao monte, cuxa lámina xa fora arrincada a finais do ano pasado.

Pero en absoluto o negativo pesa máis que a valiosa carga positiva que nos vén deparando esta longa experiencia: no camiño temos coñecido a moitas persoas e entidades vencelladas á cultura e ao patrimonio, ao medio ambiente e ao ámbito dos montes veciñais, que nos ofreceron apoio, axuda e asesoramento. Temos aprendido canda eles a coñecer máis e mellor o monte que nos rodea; temos colaborado en numerosas iniciativas e máis accións nas que seguiremos traballando conxuntamente.

Por citar algunhas, dende a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, Queremos Galego Marín ou o Colectivo Cultural Ronsel a nivel comarcal e local, ata a Organización Galega de Comunidades de Montes Veciñais en Man Común ou a Federación Ecoloxista Galega no eido autonómico.

Con esta segunda sentenza, a Asociación Monte Pituco pide RESPECTO tanto ao propio colectivo como á dobre decisión do TSXG de validar os valores medioambientais, patrimoniais e paisaxísticos que xa foran acreditados nos informes técnicos elaborados a instancias da organización veciñal, probando a inviabilidade económica do polígono proxectado.

A Asociación Monte Pituco tamén fai un chamamento á cidadanía para que se anime a coñecer esta parte aínda non suficientemente valorada da xeografía marinense, a sentir orgullo por contar cun espazo rico en biodiversidade e elementos de interese histórico-cultural, e a promover o seu coidado para que a súa situación mellore. O labor da Asociación Monte Pituco seguirá sendo a protección deste enclave e do monte de San Xián, o fomento da cultura e do patrimonio da parroquia, e a divulgación a todos os niveis -social, educativo, corporativo- da importancia desta riqueza.

La Voz, 30 novembro 2017

La Voz de Galicia, Pontevedra: “El Monte Pituco no será industrial

Faro, 30 novembro 2017

Faro de Vigo, Pontevedra: “El TSXG anula del Plan Xeral de Marín el parque empresarial de Monte Pituco“.

Faro, 30 novembro 2017

Faro de Vigo: “Un proyecto con un importante impacto visual y ambiental“.

Diario, 30 novembro 2017

Diario, 30 novembro 2017

Diario de Pontevedra: “El TSXG obliga al PXOM a anular el uso industrial del suelo del Monte Pituco  

PontevedraViva, 29 novembro 2017

PontevedraViva: “El TSXG anula la clasificación del Monte Pituco como suelo industrial en el Plan Xeral de Marín“.

Sentenza do TSXG sobre a demanda contra o PXOM do Concello de Marín

A Asociación Monte Pituco (Pornedo) fai saber:
Que a día de hoxe -29 de novembro- deuse a coñecer a sentenza da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia sobre a demanda presentada por este colectivo veciñal contra o Concello de Marín pola clasificación do Monte Pituco (Pornedo) como solo industrial no Plan Xeral de Ordenación Municipal. A Sección Segunda ANULA as determinacións do PXOM de Marín relativas á clasificación dos terreos incluidos no solo urbanizable delimitado de uso industrial (SUD PL-1), “sen que proceda facer pronunciamento sobre a clasificación de dito solo, que será a que lle correspondera con anterioridade á aprobación do plan recorrido”.
…Dámoslle as GRAZAS, en primeiro lugar ao equipo xurídico por esta segunda vitoria xudicial trala sentenza do TSXG ordeándolle á Xunta retirar o Monte Pituco do Plan Sectorial de Áreas Empresariais. E dámoslle as GRAZAS a todas as persoas que dende 2009 se puxeron ao noso carón, axudándonos, apoiándonos, dándonos alento.

Seguimos adiante!

Publicado por: MontePituco | 29/11/2017

ASÍ FOI A RUTA POLO PATRIMONIO DE SAN XIÁN

A ruta pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián, derradeira actividade das Xornadas que comezaran na véspera coa charla de Antonio Costa, partiu do adro da igrexa parroquial.

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

A Carrasca 2

DSC_1038-min

A Carrasca 1

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

A Carrasca 3

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

A Carrasca 4, onde a análise da reconstitución dixital 3D permitiu que Antonio Costa aprecie a presenza dunha punta de alabarda gravada na rocha, unha figura da que non hai constancia nos calcos.

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

A Carrasca 5

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

Visita ao novo petróglifo reticulado descuberto por Paulo Troitiño, na Carrasca.

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

Champás 1, ‘ A Silla’

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

Champás 3

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

A precaria situación na que se atopa o grupo n° 3 de Champás polas raíces dun piñeiro que empurran un fragmento de roch, ameazando a integridade das escenas representadas ao seu pé.

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

Percorrido polo rego do Lameira

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

As ‘miserias’ do camiño: a o estilo trapalleiro dos responsables da tala de madeira, que non recollen nin trituran os restos das tarefas forestais; e verquidos ilegais.

Outro dos aspectos desfavorables e comentados negativamente polos asistentes á ruta foi a presenza abafantemente masiva de eucaliptos e acacias invasores.

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

Vista de Tambo dende a estrada do Lago de Castiñeiras.

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

Petróglifo de Briasco

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

Un afortunado descubrimento realizado durante a ruta por Antonio Costa, nas proximidades de Pelagartos, onde se atoparon restos da presenza dun asentamento humano na Idade do Bronce.

Ruta  das Xornadas polo patrimonio de San Xián

Publicado por: MontePituco | 28/11/2017

ASÍ FOI A ‘BARFERENCIA’ DE ANTONIO COSTA

'Barferencia' de Antonio Costa nas Xirnadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

'Barferencia' de Antonio Costa nas Xirnadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

A Adega A Capeleira encheuse de xente entusiasta da cultura, da historia e do patrimonio; tamén de veciñanza profana na materia pero curiosa e interesada en coñecer as nosas raíces identitarias. Cunha notable afluencia de público comezaron as ‘Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián’. 

Este establecemento hosteleiro marinense beneficiouse da rotunda negativa da Comunidade de Montes de San Xián a que a Asociación Monte Pituco -en colaboración coa Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo- celebrase no salón anexo ao bar da Comunidade este encontro que, ademais de afondar na promoción dos xacementos arqueolóxicos que se atopan nos montes da parroquia, tamén apostaba polo fomento da hostalería e pola dinamización da economía de proximidade.

'Barferencia' de Antonio Costa nas Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

IMG_9737-min'Barferencia' de Antonio Costa nas Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

Coa súa prohibición unilateral, en represalia e vinganza contra a Asociación Monte Pituco por ter exercido o seu lexítimo dereito a denunciar unha grave agresión ao patrimonio causada pola propia Comunidade de Montes (que non se tería producido se actuase con responsabilidade), a xunta rectora da Comunidade non só consumou o seu veto definitivo a unha entidade da parroquia distinguida polo seu compromiso en defensa do monte veciñal e dos seus valores naturais, culturais e paisaxísticos, senón que tamén perxudicou un negocio que con motivo destas Xornadas podería ter incrementado notablemente os seus ingresos servindo consumicións ao público que acudise á charla e ao coloquio posterior.

A Capeleira non só acolleu cos brazos abertos esta convocatoria da Asociación Monte Pituco e da Plataforma Montes do Morrazo sendo previamente informada da incómoda situación que supoñía reubicar unha actividade que xa fora anunciada e publicitada, senón que deu facilidades e flexibilidade para que a conferencia de Antonio Costa se levase a cabo con todo o despregue loxístico que supuxo: proxector, ordenador portátil, pantalla, cámara de vídeo, exposición do plano do roteiro e das fichas dos gravados rupestres incluídos no itinerario, e mostra de pezas de cerámica elaboradas con motivos gráficos tomados do conxunto rupestre do Pornedo.

'Barferencia' de Antonio Costa nas Xirnadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

'Barferencia' de Antonio Costa nas Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

Na conferencia co lema “Técnica da reconstitución dixital en 3D aplicada ao patrimonio rupestre de San Xián”, Antonio Costa explicou en que consiste o modelo de puntos no que se basea esta complexa ferramenta informática para representar fielmente os trazos existentes nunha rocha, partindo dun abundante material gráfico -máis de 100 fotos de media dependendo do tamaño do xacemento-, coa vantaxe de que as imaxes poden tomarse sen ter en conta as condicións lumínicas idóneas para captar fotografías dos petróglifos.

'Barferencia' de Antonio Costa nas Xirnadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

En A Carrasca n°2 o que semellaba ser un íbice non se revelou como tal na reconstitución dixital, aínda que se confirma a presenza dunha figura zoomorfa.

'Barferencia' de Antonio Costa nas Xirnadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

Unha das grandes sorpresas da análise das imaxes permitiu apreciar a representación dunha punta de alabarda da que non había constancia no grupo n°4 da Carrasca.

'Barferencia' de Antonio Costa nas Xirnadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

Tamén foi posible visualizar en 3D o novo petróglifo descuberto na área arqueolóxica da Carrasca, coa localización -por parte do experto en patrimonio Paulo Troitiño- dun elemento reticulado. É o único desta tipoloxía do que hai constancia actualmente no Morrazo. O propio Antonio Costa tiña descuberto outro antano, na Devesa do Rei, en Moaña, que lamentablemente foi destruído nas obras de construcción do Corredor do Morrazo.

'Barferencia' de Antonio Costa nas Xirnadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

Xesús R. Castro, do colectivo A Forneiriña, na charla de Antonio Costa

Trala conferencia houbo un coloquio no que, ente os que tomaron a palabra, destacou a intervención de Xesús Castro para poñer de manifesto o irrisorio investimento en patrimonio prehistórico por parte da Xunta nos últimos catro anos: 8 euros por ficha arqueolóxica, segundo datos da Administración galega obtidos polo colectivo A Forneiriña.

[Fotos: Asociación Monte Pituco e Plataforma Montes do Morrazo]

Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián (Foto: Fran Currás)

AS XORNADAS POLA PROTECCIÓN E POSTA EN VALOR DO PATRIMONIO DE SAN XIÁN DEPARAN NOVOS ACHADOS ARQUEOLÓXICOS NA PARROQUIA MARINENSE

“A parroquia de San Xián ten os mellores petróglifos, os máis singulares e coas mellores ubicacións en beleza paisaxística”, afirmou o investigador e divulgador Antonio Costa nas ‘Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián’. Esta iniciativa da Asociación Monte Pituco e da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo deparou novos achados no legado arqueolóxico desta parroquia marinense: a representación dunha punta de alabarda no grupo número 4 do xacemento da Carrasca e a figura doutra arma no grupo 6 dese mesmo conxunto rupestre, ademais da localización de restos de cerámica preto do asentamento prehistórico de Pelagartos cuxa orixe -castrexa ou medieval- terán que determinar os expertos.

A ‘barferencia’ que impartiu Antonio Costa na Adega A Capeleira permitiu descubrir elementos “inéditos” nos gravados rupestres catalogados en San Xián grazas á técnica da reconstitución dixital en tres dimensións. Costa ten rexistrado con esta metodoloxía arredor dun cento de petróglifos, principalmente no Morrazo, tomando unha media de 100 fotografías de cada un que logo son procesados durante horas cun novidoso sistema informático baseado nun “modelo de puntos”.

Nesta ocasión, a súa intervención centrouse principalmente na análise dos complexos rupestres da Carrasca e de Champás, dos que a Asociación Monte Pituco e a Plataforma Montes do Morrazo solicítanlles á Comunidade de Montes de San Xián e ao Concello de Marín a súa incorporación ao Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños e a conexión desta ruta co Lago de Castiñeiras.

Así, o material gráfico proxectado por Antonio Costa na súa charla e as “sorpresas” que xurdiron nalgunas desas imaxes, foron un anticipo da ruta de sendeirismo realizada ao día seguinte dende a igrexa parroquial ata os xacementos comentados na charla. Guiada por Cándido Martínez, da Plataforma Montes do Morrazo, e polo experto en patrimonio Paulo Troitiño, destacou a visita a un novo petróglifo reticular descuberto por este último na zona da Carrasca; o único destas características do que hai constancia en toda a bisbarra.

Ás actividades programadas nestas Xornadas asistiron representantes do Colectivo A Rula de Compostela, Irmandade Illa de Tambo, A Pedra Foxám, Vaipolorío, o Grupo Cultural Ronsel de Seixo, Queremos Galego Marín, Alén das Olas e A Forneiriña, entre outros. Precisamente, dende esta última organización lamentouse que a Xunta só dedicou “nos últimos catro anos oito euros a cada estación de arte rupestre”, segundo os datos obtidos da Administración galega.

Tamén se cuestionou a xestión do Goberno local de Marín en materia de protección e conservación do patrimonio, en tanto “só se promocionan os petroglifos de Mogor, o castro da Subidá e agora semella que tamén a pedrafita de Currás”, sinalou Antonio Costa, cando no ámbito municipal hai documentados máis de medio cento de gravados rupestres, os máis deles na parroquia de San Xián, nunha situación de total abandono.

A Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo fan unha valoración moi satisfactoria destas Xornadas, que terán continuidade no futuro. As descubertas realizadas no grupo rupestre da Carrasca logo de sometelo á técnica da reconstitución dixital seranlle notificadas á Dirección Xeral de Patrimonio da Xunta e á Concellería de Cultura de Marín para que as novidades detectadas sexan contrastadas polos técnicos e incorporadas aos inventarios oficiais

Coas ‘Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián’ rematou a campaña de actividades impulsada dende a Rede do Patrimonio Cultural á que pertence a Asociación Monte Pituco, arredor do Día Mundial do Patrimonio, e na que colaboraron unha trintena de entidades de toda Galicia organizando máis de corenta accións de divulgación, promoción e sensibilización.

Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián (Foto: Fran Currás)

[Fotos: Fran Currás]

Publicado por: MontePituco | 24/11/2017

HOXE COMEZAN AS XORNADAS DE PATRIMONIO DE SAN XIÁN

Faro, 21 novembro 2017

Jornadas para dar a conocer los petroglifos de San Xián

Diario, 21 novembro 2017

Monte Pituco organiza unhas xornadas de posta en valor de San Xián

PontevedraViva, novembro 2017

Barferencia de Antonio Costa sobre los petroglifos de San Xián

Publicado por: MontePituco | 23/11/2017

PREVIA DA ‘BARFERENCIA’ DE ANTONIO COSTA

Antonio Costa formou parte da Sección de Prehistoria e Arqueoloxía do Instituto Pai Sarmiento adscrito ao Consello Superior de Investigacións Científicas. Tamén foi correspondente do Museo de Pontevedra en Moaña -a súa vila natal- e durante a década de 1970 dedicouse a elaborar a catalogación arqueolóxica do Morrazo. Especialista en arte rupestre e megalítico, investigador e divulgador, actualmente dedícase á reconstitución dixital en 3D dos xacementos da contorna. As Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián de Marín comezarán cunha ‘barferencia’ na Adega A Capeleira de Marín (rúa do Forno, 23) na que explicará en que consiste esta técnica, aplicada aos petróglifos que abundan nos montes da parroquia. Ademais, é un dos integrantes de Anova Terra e preside a Irmandade Illa de Tambo.

Antonio Costa, tomando imaxes dos gravados que procesaría coa técnica da reconstitución 3D

Antonio Costa, tomando imaxes dos gravados que procesaría coa técnica da reconstitución 3D

Antonio Costa, tomando imaxes dos gravados que procesaría coa técnica da reconstitución 3D

Antonio Costa, tomando imaxes dos gravados que procesaría coa técnica da reconstitución 3D

DSC_0599 (2)-minAntonio Costa, tomando imaxes dos gravados que procesaría coa técnica da reconstitución 3D

Publicado por: MontePituco | 22/11/2017

O QUE VEREMOS NA RUTA POR SAN XIÁN (III): ARTE RUPESTRE

A CARRASCA nº1

Imaxe do xacemento anterior á tala do arborado que o rodeaba

Petroglifos da Carrasca, en San Xulián (Marín).

Calco de A Carrasca nº1

A carón de A Carrasca nº1 apareceu un novo gravado que estaba oculto baixo a terra e a vexetación

Novo xacemento a carón de A Carrasca nº1

Fotografía do xacemento posterior á retirada do arborado

Conxunto rupestre da Carrasca nº1 despois da tala do arborado

* * *

A CARRASCA nº2

A Carrasca nº2

Calco de A Carrasca 2

* * *

A CARRASCA nº3

Petroglifos da Carrasca, en San Xulián (Marín).

Calco A Carrasca 3

* * *

A CARRASCA nº4

Gravados rupestres no camiño aos petroglifos de Champás.

a-carrasca-4-champc3a1s-6-e1511510114811.jpg

* * *

A CARRASCA Nº5

Petroglifos da Carrasca, en San Xulián (Marín).

a-carrasca-5a-e1511509873607.jpg

* * *

CHAMPÁS nº1 (A ‘silla’ de Champás)

Champás nº1

Calco Champás 1

Fotografía histórica da ‘Silla de Champás’ anterior á introdución e expansión do eucalipto

Fotografía histórica da 'Silla de Champás'

* * *

CHAMPÁS nº2

Conxunto rupestre de Champás

champc3a1s-1h-e1511510852557.jpg

* * *

CHAMPÁS nº3

Un dos grupos do conxunto rupestre de Champás, con figuras de cérvidos.

champc3a1s-3a-e1511510968659.jpg

Fotografía de Carlos Paratcha do grupo nº3 de Champás, con vistas á ría, antes da eucaliptización

Conxunto rupestre de Champás nº3. Foto, posiblemente, de Carlos Paratcha, anos 50.

[Fotografías actuais dos xacementos: Asociación Monte Pituco / Calcos dos petróglifos: Antonio de la Peña]

Publicado por: MontePituco | 21/11/2017

O QUE VEREMOS NA RUTA POR SAN XIÁN (II): PAISAXE

Itinerario da ruta pola protección do patrimonio de San Xián

Itinerario da ruta pola protección do patrimonio de San Xián

Antigas corredoiras nas que aínda son visibles as marcas das rodeiras dos carros tradicionais

Na ruta de sendeirismo programada para este sábado como colofón ás Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián non só visitaremos os conxuntos rupestres da Carrasca e Champás, co propósito de dalos a coñecer e reivindicar a conexión destes xacementos co Lago de Castiñeiras a través da ampliación do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños.

Na contorna destacan tamén os petróglifos -tamén datados na Idade do Bronce- de Briasco e da Carballeira do Rei. Ao longo do camiño atoparemos tamén varias mostras da arte rupestre moderna que representan os gravados do marinense José Meijón, realizados no pasado século XX. 

Conxunto rupestre da Carrasca nº1 (foto, Paulo Troitiño)

Vista do conxunto rupestre da Carrasca nº1 coa ría e o arquipélago de Ons no horizonte (foto de Paulo Troitiño)

Polo seu interese etnográfico, na andaina fixarémonos nas corredoiras tradicionais que atravesan os vales e os montes de San Xián, e nas que aínda se poden apreciar as marcas das rodeiras dos antigos carros. Non faltarán, no curso do rego do Lameira, varios muíños: o do Sacristán, coa súa monumental canle e cun cubo en forma de valo; e o de Briasco, que ten un lavadoiro e unha fonte ao seu carón. 

No rego do Lameira

Ruta polo patrimonio de San Xián: vistas ao Monte Pituco (Pornedo)

Ruta polo patrimonio de San Xián: vistas ao Monte Pituco (Pornedo)

Vistas do Monte Pituco (Pornedo) dende o campo de fútbol de San Xián

Publicado por: MontePituco | 20/11/2017

O QUE VEREMOS NA RUTA POR SAN XIÁN (I): FLORA E FAUNA

Este sábado a Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo organizamos unha ruta pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián, con saída ás 10:00h dende o adro da igrexa parroquial. A andaina será a continuación da ‘barferencia’ que, na véspera, vai ter como protagonista o experto en patrimonio, investigador e divulgador Antonio Costa. Ao longo do percorrido visitaremos varios xacementos arqueolóxicos aos que se aludirá na charla previa.

Pero alén de gravados rupestres, este paseo polas corredoiras, os montes e a ribeira fluvial do Lameira ao seu paso por San Xián daranos a oportunidade de sermos conscientes da biodiversidade desta contorna: insectos, anfibios, aves e pequenos mamíferos habitan na matogueira, nas zonas húmidas ou entre a arboreda… nunha estación, ademais, na que o bosque nos agasalla cun atractivo abano cromático, por máis que a seca e a escaseza de chuvias maniféstanse tamén aquí como plasmación do progresivo e preocupante cambio climático que experimenta o planeta.

Esta camiñada tamén ten como obxectivo sensibilizar os asistentes sobre o negativísimo efecto das especies invasoras. Ao longo do itinerario comprobaremos como a presenza masiva e descontrolada de eucaliptos e acacias converteu o que antano era matogueira ou bosque autóctono nun caótico espazo coa terra empobrecida e onde se acumula unha preocupante carga combustible. Tanto os matos privados como o terreo comunal carecen en gran medida dunha axeitada xestión do arborado, por non falar da ausencia doutros aproveitamentos que redundarían en beneficio económico e social. Estamos moi lonxe aínda de enfocar o monte dende un punto de vista multifuncional.

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

O que veremos na ruta por San Xián

Xornadas pola protección do patrimonio de San Xián

A Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo organizan unhas “Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián” que comezarán este venres día 24 cunha barferencia ás 19:30 horas na Adega A Capeleira de Marín (rúa do Forno, 23) a cargo do experto en patrimonio, investigador e divulgador Antonio Costa.

Antonio Costa, en Pinal de Caeiro

Co lema “Técnica da reconstitución dixital 3D aplicada aos petróglifos de San Xián”, a charla de Costa permitirá apreciar -con imaxes en tres dimensións procesadas a través dun novidoso sistema informático- diversos gravados rupestres da Idade do Bronce. En especial, amosaranse algúns dos novos xacementos descubertos polo marinense Paulo Troitiño no conxunto rupestre da Carrasca, cuxa existencia foi notificada á Dirección Xeral do Patrimonio Cultural da Xunta para a súa catalogación. Entre eles atópase unha figura con forma reticular; a única da que se ten constancia da súa conservación na bisbarra do Morrazo.

Novos gravados descubertos na Carrasca: forma reticular

As Xornadas continuarán o sábado 25 cunha andaina que -guiada polo propio Paulo Troitiño e por Cándido Martínez, da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo- sairá ás 10:00 horas dende o adro da igrexa de San Xián, percorrendo os lugares de A Carrasca, Champás, o rego de Castiñeiras, os muíños do Sacristán e de Briasco, e Pelagartos, para finalizar sobre as 14:00 horas no punto de inicio da ruta.

O obxectivo destas Xornadas é dar a coñecer o importante e variado patrimonio cultural e arqueolóxico de San Xián, que vai dende o Neolítico ata a Era Moderna. Tamén pretenden concienciar a veciñanza sobre a riqueza desta parroquia como unha das zonas con maior densidade e diversidade de petróglifos prehistóricos non só do Concello de Marín, senón da península do Morrazo.

Ademais, reivindican a posta en valor dos conxuntos rupestre da Carrasca e de Champás, descoñecidos pola cidadanía, pola veciñanza da parroquia de San Xián e mesmo polos responsables da súa conservación. Amosando e divulgando os incuestionables valores culturais e ambientais destas paraxes, a Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo apelan ás Administracións autonómica, provincial e local, así como á Comunidade de Montes de San Xián, para que A Carrasca e Champás formen parte da necesaria conexión co corredor ambiental e cultural entre o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños e o Lago de Castiñeiras.

Precisamente, na ruta de sendeirismo do sábado visitaranse os petróglifos da Carrasca e de Champás, datados hai 4000 anos. Situados entre as concas dos regos de Castiñeiras e da Agrela, entre os 235 e os 345 metros de altitude sobre nivel do mar, estes xacementos arqueolóxicos abranguen seis estacións rupestres no caso da Carrasca e tres no de Champás. Os elementos representados son variados: círculos concéntricos, coviñas ou cazoletas, armas, figuras zoomorfas e reticulares, entre outros motivos. Ademais, seguen atopándose novas rochas con gravados dos que non había constancia.

As paraxes naturais onde se atopan -pequenos outeiros, camiños e corredoiras entre a matogueira ou preto de brañas e na ribeira fluvial- resaltan polo seu valor paisaxístico dentro dunha área de gran valor ambiental pertencente ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo, en solo rústico de especial protección de espazos naturais, segundo as Normas Complementarias e Subsidiarias de Planeamento da provincia de Pontevedra.

Malia que os xacementos documentados están inventariados e catalogados como Bens de Interese Cultural, coa máxima figura de protección a nivel autonómico, a lei non se está aplicando na maioría dos casos e moitos dos elementos están sendo afectados no seu ámbito de protección por distintas causas -desbroces, apertura de pistas forestais, paso de maquinaria pesada, eucaliptización- como xa denunciaron varios colectivos en xaneiro deste ano a causa dunha agresión no grupo número 5 do conxunto rupestre da Carrasca.

Ademais dos xacementos da Carrasca e Champás, tamén destacan polo seu interese os petróglifos da Idade do Bronce de Briasco e da Carballeira do Rei; asimesmo, pola súa particularidade, os gravados modernos realizados ao longo do século pasado polo marinense José Meijón. Dende o punto de vista etnográfico, a ruta tamén fará fincapé no valor das corredoiras tradicionais que atravesan entre os vales e os montes da zona, e na singularidade do muíño do Sacristán, cunha monumental canle e cubo en forma de valo, xunto coa súa presa de auga.

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

A nivel ambiental e paisaxístico salienta o lugar de Pelagartos, onde se atopou un asentamento humano da Idade do Bronce. Trátase dun dos achados de máis antigüidade da parroquia, moi anterior ao histórico igrexario moderno e barroco de San Xián dos Encoirados, que conforma o núcleo parroquial dende o Medievo e onde se atopan os alicerces da actual vila de Marín. Pola súa importancia ambiental non faltará a visita ao rego de Castiñeiras, leito principal do rego Lameira e fornecedor de recursos hídricos a nivel local dentro dunha parroquia que aínda conserva bastantes cualidades do seu carácter rural e agropecuario.

Estas Xornadas forman parte dunha convocatoria feita a nivel autonómico pola Rede do Patrimonio Cultural con motivo do Día Internacional do Patrimonio, que se conmemorou o pasado 16 de novembro. A Asociación Monte Pituco, adscrita a esta entidade, é un dos 25 colectivos de toda Galicia que participan nesta iniciativa, con máis de 40 actividades programadas.

Rede do Patrimonio Cultural #DiaDoPatrimonio

Publicado por: MontePituco | 17/11/2017

#DIADOPATRIMONIO (II)

"Segredos ao descuberto", de Buenaventura Aparicio, en Marín

20171116_211242-min

Publicado por: MontePituco | 16/11/2017

#DIADOPATRIMONIO (I)

16 de novembro

Día Internacional do Patrimonio

faro

El Día do Patrimonio se celebra en Marín con una charla y una ruta por San Xián

Las asociaciones Monte Pituco y Defensa dos Montes do Morrazo organizan las actividades


 

diario

NOTA IMPORTANTE

Con data do 10 de novembro dirixímonos á Casa de Montes de San Xián e preguntamos no bar se para celebrar unha actividade na sala anexa á cafetería hai que solicitar permiso á directiva da Comunidade de Montes ou se o uso dese espazo se xestiona dende o propio bar. Respóstasenos que abonda solicitar a reserva no bar, previa confirmación de que non estea cedida para outros usos. Con esta confirmación deséñase o cartel, difúndese nas redes e os medios de comunicación a nivel local informan da convocatoria. Unha semana despois, o sábado 18, dende a xerencia do bar infórmasenos que a directiva da Comunidade de Montes nos require para poñernos en contacto cos seus responsables. En conversa telefónica, o presidente da Comunidade de Montes comunícanos que a directiva non autoriza a Asociación Monte Pituco a facer uso de ningún espazo da Casa de Montes “mentres non os tratemos con respecto”. Sobre o motivo desa decisión unilateral, alude expresamente á denuncia presentada pola Asociación Monte Pituco contra esta Comunidade de Montes pola grave agresión cometida no conxunto rupestre da Carrasca a consecuencia dunhas tarefas de desbroce sen a preceptiva sinalización e supervisión, causando danos no gravado rupestre catalogado. Dende a Asociación Monte Pituco interpretamos esta medida como unha represalia por parte da xunta rectora da Comunidade coa pretensión de amordazar, reprimir, intimidar e coartar o dereito lexítimo desta entidade a criticar ou protestar ante as instancias oportunas polas actuacións que razoablemente entendamos que a Comunidade de Montes realiza de xeito lesivo para os intereses veciñais ou incumprindo as normativas de defensa do medio ambiente e do patrimonio. Entendemos que a directiva da Comunidade de Montes acentúa a súa actitude de hostilidade e de revancha contra a Asociación Monte Pituco despois de que o TSXG lle dese a razón a este modesto colectivo veciñal na demanda contra o Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais impulsado pola Xunta, ordeando que o Monte Pituco sexa retirado dese Plan.

Sendo así, a conferencia de Antonio Costa coa que principiarán as Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián celebrarase na Adega A Capeleira (rúa do Forno, 23) de Marín, o propio venres 24 ás 19:30h.

Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián

A Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo organizan unhas “Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián” no marco do Día Internacional do Patrimonio, que se celebra este 16 de novembro. A iniciativa forma parte da convocatoria feita a nivel autonómico pola Rede do Patrimonio Cultural, cun total de 40 actividades promovidas por unha trintena de colectivos de toda Galicia.

Os actos programados en Marín son unha conferencia do experto en patrimonio, investigador e divulgador Antonio Costa co lema “Técnica da reconstitución dixital 3D aplicada aos petróglifos de San Xián”, que se realizará o venres 24 a partir das 19:30 horas no bar da Casa de Montes de San Xián; seguiralle ao día seguinte unha andaina con saída ás 10:00 horas dende o adro da igrexa de San Xián, percorrendo os lugares de A Carrasca, Champás, o rego de Castiñeiras e Pelagartos, para finalizar sobre as 14:00 horas no punto de inicio da ruta.

A parroquia de San Xián conta cun importante e variado patrimonio cultural e arqueolóxico que vai dende o Neolítico ata a Era Moderna. A ‘barferencia’ que protagonizará Antonio Costa o venres 24 permitirá apreciar -con imaxes en tres dimensións procesadas a través dun novidoso sistema informático- diversos gravados rupestres da Idade do Bronce, especialmente algúns dos novos xacementos descubertos polo marinense Paulo Troitiño no conxunto rupestre da Carrasca, cuxa existencia foi notificada á Dirección Xeral do Patrimonio Cultural da Xunta para a súa catalogación. Entre eles atópase unha figura con forma reticular; a única da que se ten constancia da súa conservación na bisbarra do Morrazo.

Novos gravados descubertos na Carrasca: forma reticular

Precisamente, os petróglifos da Carrasca e de Champás, datados hai 4000 anos, formarán parte do itinerario da ruta de sendeirismo que haberá o sábado 25, coa que se pretende concienciar a veciñanza sobre a riqueza da parroquia de San Xián como unha das contornas de maior densidade e diversidade de petróglifos prehistóricos non só do Concello de Marín, senón da península do Morrazo.

Situados entre as concas dos regos de Castiñeiras e da Agrela, entre os 235 e os 345 metros de altitude sobre o nivel do mar, estes xacementos arqueolóxicos abranguen seis estacións rupestres no caso da Carrasca e tres no de Champás. Os elementos representados son variados -círculos concéntricos, coviñas ou cazoletas, armas, figuras zoomorfas e reticulares, entre outros motivos- e ademais seguen atopándose novas rochas con gravados dos que non había constancia. Con toda probabilidade, o patrimonio da parroquia de San Xián siga aumentando con máis descubrimentos.

As paraxes naturais onde se atopan -pequenos outeiros, camiños e corredoiras entre a matogueira ou preto de zonas húmidas e na ribeira fluvial- resaltan polo seu valor paisaxístico dentro dunha área de gran valor ambiental pertencente ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo, en solo rústico de especial protección de espazos naturais, segundo as Normas Complementarias e Subsidiarias de Planeamento da provincia de Pontevedra.

Conxunto rupestre da Carrasca nº1 (foto, Paulo Troitiño)

Malia que os xacementos documentados están inventariados e catalogados como Bens de Interese Cultural, coa máxima figura de protección a nivel autonómico, a lei non se está aplicando na maioría dos casos e moitos dos elementos están sendo afectados no seu ámbito de protección por distintas causas -desbroces, apertura de pistas forestais, paso de maquinaria pesada, eucaliptización- como xa denunciaron varios colectivos en xaneiro deste ano a causa dunha agresión no grupo número 5 do conxunto rupestre da Carrasca.

Outro dos obxectivos desta andaina é reivindicar a posta en valor dos conxuntos rupestre da Carrasca e de Champás, descoñecidos pola cidadanía, pola veciñanza da parroquia de San Xián e mesmo polos responsables da súa conservación. Amosando e divulgando os incuestionables valores culturais e ambientais destas paraxes, a Asociación Monte Pituco e a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo apelan ás Administracións autonómica, provincial e local, así como á Comunidade de Montes de San Xián, para que A Carrasca e Champás formen parte da necesaria conexión co corredor ambiental e cultural entre o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños e o Parque da Natureza do Lago de Castiñeiras.

Ademais dos xacementos da Carrasca e Champás, tamén destacan polo seu interese os petróglifos da Idade do Bronce de Briasco e da Carballeira do Rei; asimesmo, pola súa particularidade, os gravados modernos realizados ao longo do século pasado polo marinense José Meijón. Dende o punto de vista etnográfico, a ruta tamén fará fincapé no valor das corredoiras tradicionais que atravesan os vales e os montes da zona, e na singularidade do muíño do Sacristán, cunha monumental canle e cubo en forma de valo, máis a súa presa de auga.

A nivel ambiental e paisaxístico salienta o lugar de Pelagartos, onde se atopou un asentamento humano da Idade do Bronce. Trátase dun dos achados de máis antigüidade da parroquia, moi anterior ao histórico igrexario moderno e barroco de San Xián dos Encoirados, que conforma o núcleo parroquial dende o Medievo e onde se atopan os alicerces da actual vila de Marín. Pola súa importancia ambiental non faltará a visita ao rego de Castiñeiras, leito principal do rego Lameira e fornecedor de recursos hídricos a nivel local dentro dunha parroquia que aínda conserva bastantes cualidades do seu carácter rural e agropecuario.

Roteiro polo patrimonio de San Xián

Publicado por: MontePituco | 06/11/2017

A SITUACIÓN DOS MONTES TRALOS INCENCIOS

Faro de Vigo, 5 novembro 2017

Los comuneros se centran en el control del eucalipto, que ocupa un tercio de sus terrenos

Apuestan por reducir y mantener limpias las plantaciones y alejarlas de las cercanías de las casas, fincas agrarias y ríos – El uso social del monte es la prioridad de las comunidades, que invitan a su disfrute general

El ejemplo modélico de los vecinos de Salcedo

Faro2

Claudio Quintillán: “De cada 100 hectáreas que arden, 70 son de propietarios particulares”

“La Administración debe orientarles sobre cuáles son las producciones alternativas al eucalipto y el pino”, propone


 

Xavier Simón (foto, Faro de Vigo)

Xavier Simón: “Para evitar os lumes temos que ir á raíz: transformar o sistema produtivo rural”

“Os gobernos aínda non se decataron da dimensión do cambio climático e das súas consecuencias para os incendios”

A. Leyenda | Vigo 06.11.2017

O doutor da Universidade de Vigo Xavier Simón leva anos analizando estratexias a prol dun mundo rural vivo e sostible nos eidos económico e ambiental. Viviu a tráxica vaga do 15 de outubro dende California, onde está a facer unha estadía académica na Universidade de Berkeley. Incide en que a única forma de frear a praga dos incendios é atallar o despoboamento rural, o que só se pode acadar recuperando a conexión das explotacións forestais coas agrarias e gandeiras. Cree que a Xunta carece de vontade política para camiñar nesa liña.

-Os incendios en Galicia, ¿son unha cuestión de orde pública ou hai factores socioeconómicos que inflúen?

-Os grandes incendios forestais non se poden entender de forma aillada. Non poden ser comprendidos fóra do medio rural nin sen ter en conta as conexións que existen entre o mundo rural e o urbano. Son un síntoma dun inadecuado modelo de produción que se impuxo nos últimos 80 anos. Situar o monte como un espazo forestal fóra das explotacións agrarias é a raíz do problema de despoboamento que sufrimos e sen abandono humano e produtivo non existirían os incendios coa dimensión que teñen hoxe en día.

-Se esa é a diagnose, ¿cales serían as solucións?

-Para tentarmos evitar o síntoma dos incendios temos que atacar a raíz do problema: transformar o sistema produtivo rural, considerar a totalidade do sistema agrario, co monte en conexión cos subsistemas agrícola e co gandeiro. Non hai outra estratexia para tentar atenuar os problemas do medio rural, e polo tanto tentar minimizar os incendios. É obvio que hoxe non estamos preparados, a nosa sociedade non é resiliente diante desta praga. E tardaremos algúns anos en estalo, pero debemos comezar o antes posible.

-Un monte produtivo e ben ordeado, ¿é garantía para reducir os incendios? Na área de Vigo hai casos de comunidades ben manexadas pero que tamén resultaron moi afectadas pola vaga.

-En contextos de enorme complexidade, con problemas ambientais globais,sempre haberá incertezas e sempre estará en risco todo o mundo. O que é verdade é que os territorios que están mellor preparados para afrontar incendios salvaxes resisten mellor cos que non o están, e se recuperan antes. Moitas comunidades de propietarios e moitas iniciativas privadas resistiron durante anos as embestidas do lume. Se só hai abandono, se non hai persoas e comunidades, o lume avanzará máis rapidamente e será máis devastador.

-Vostede está nunha estadía académica en California. ¿Hai relación entre os incendios de alí e os de Galicia?

-As raíces dos lumes sempre son as mesmas pero os procesos de resolución deben ser específicos. Por exemplo, en California, Portugal e Galicia hai elementos comúns que explican a virulencia do lume, como a biomasa acumulada nos montes. Esta acumúlase por falta de prácticas preventivas, como a gandaría, pola acumulación de restos forestais e pola non aplicación, onde existen, das imprescindíbeis faixas de seguridade. A ignición é na meirande parte dos casos humana, como causa de inicio, e propulsada posteriormente por diversas especies, como o eucalipto.

-Tras a vaga, houbo críticas ao dispositivo de extinción.

-A Xunta destina moitísimo máis diñeiro á extinción que á prevención,pero o que non podemos é propoñer que se muden as tornas desde o ano un. O sistema de extinción hai que mantelo e incluso reforzalo, corrixindo as eivas que ten. Levarían a unha catástrofe os camiños que se iniciasen para o seu desmantelamento.

-O sector forestal sempre apunta que o minifundismo galego é un obstáculo para unha boa xestión do monte. ¿Está dacordo?

-É normal que apele ao minifundismo, ao igual que apela á presenza de animais nos montes ou á estratexias multifuncionais como mecanismos que impiden o crecemento do seu negocio. Eu creo que os monocultivos deberían estar prohibidos, ou polo menos moi limitados. Diría, máis ben, que é o modelo de explotación intensiva só forestal o que non se adapta ao noso territorio e aos nosos ecosistemas. O que se precisa é conectar a explotación do monte coa produción de alimentos e fibras, e ocio, e benestar, e coa conservación dos recursos naturais. Teño moitas dúbidas de que esta sexa a aposta da Xunta. Por exemplo, a Lei de fomento da implantación de iniciativas empresariais é un exemplo camiña ao contrario: é posible que cheguen empresas ao rural, pero será expulsando ás persoas.

-Outro argumento habitual para explicar a falta de ordeación do monte é o tipo de propiedade.

-O importante é a responsabilidade que se exerce, ou non, sobre as propiedades. De nada valería unha altísima porcentaxe de propiedade pública do monte se non se executaran estratexias de conservación dos recursos e de prevención de problemas ambientais. As comunidades veciñais de montes en man común manexan auténticos latifundios cuxa responsabilidade de xestión exercen algunhas comunidades, pero non todas. E aquí a Xunta, que manexa miles de hectáreas de superficies comunitarias a través de convenios, aposta polo monocultivo e a lóxica forestalista. Este é o problema. Non sería necesario ningún cambio lexislativo, só vontade política para coverter esas miles de hectáreas en procesos de transformación do sistema produtivo.

-¿O cambio climático obriga a mudar as políticas antiincendios?

-A voracidade dos incendios deste verán non se pode entender sen ter en conta o cambio climático, pero os gobernos aínda non se decataron da súa dimensión e da necesidade de integrar as súas consecuencias nos protocolos de salvagarda dos nosos recursos. O que pasou en Galicia, Asturias e Portugal é un exemplo moi claro: é verdade que o furacán Ofelia podía ter mudado o seu rumbo, pero ante a evidencia da súa traxectoria as medidas preventivas e urxentes de curto prazo non existiron en ningún deses espazos.

Publicado por: MontePituco | 05/11/2017

MUÍÑO DO SACRISTÁN

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Trala visita aos muíños do Carballal, Salgueiro, Fornaco e Briasco -ou aos seus restos- quedou pendente outra das edificacións de gran valor etnográfico que temos na parroquia de San Xián, asociada ao curso do rego do Lameira, no roteiro de sendeirismo que ascende ata Castiñeiras. Volvemos por fin ao muíño do Sacristán, unha edificación ben singular dende o punto de vista arquitectónico que, afortunadamente, segue en pé, nun óptimo estado de conservación na súa apariencia externa.

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Tampouco faltan no muíño do Sacristán os gravados de José Meijón: o dintel de acceso ao interior da edificación e algunhas pedras da fachada presentan figuras e palabras labradas a golpe de cincel

Os elementos que presentan unha situación máis preocupante son a canle e o cubo do muíño, en ambos casos porque están cubertos de vexetación: hedras, silvas, arbustos e especies invasoras ameazan a súa estabilidade porque o peso que proxectan sobre a estrutura e as raíces penetrando nas xuntas entre as pedras, van abombando o conxunto e incrementando o risco de que acabe esborrallando se non se actúa a curto ou medio prazo.

Sería unha enorme perda que o patrimonio desta parroquia sumase un cadáver máis a súa longa lista de recursos perdidos ou destruídos por falta de atención da veciñanza, pola desidia da Comunidade de Montes que ten recursos abondo para colaborar na posta en valor do patrimonio colectivo, polo desinterese dun Goberno local que non pode presumir de protexer a cultura, a historia e a identidade da vila e do rural. 

Nesta parte de San Xián están os alicerces do actual Marín, no primitivo asentamento documentado no lugar de Pelagartos -onde se descubriu un muíño navicular adscrito á Idade do Bronce-. Tomar conciencia da importancia deste dato, reivindicar a vantaxe que conleva ser e estar no cerne dun pobo, protexer os recursos distintivos da zona e impulsar accións divulgativas deberían ser obxectivos básicos dunha comunidade normal e normalizada.

Que ten de particular o muíño do Sacristán? Por exemplo, que na parte posterior da edificación hai un estreito corredor pegado á parede e delimitado por un muro de pedra paralelo que permite acceder, a través duns chanzos, á parte superior da construcción: a parte final da canle, o cubo e o tellado.

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Temos patrimonio arqueolóxico, temos patrimonio etnográfico, temos patrimonio natural e temos paisaxe. Por que non se valora, non se coida, non se mantén, non se promociona?

Son palabras longamente repetidas; o seu eco resoa dende a última visita aos muíños que bordean o rego do Lameira. Mais nada significativo por parte do Concello e da Comunidade de Montes se ten feito dende entón, máis aló dalgunha limpeza superficial da vexetación de ribeira, inzada de acacias. Con iso non abonda, o compromiso ten que ser máis firme, máis concreto, máis palpable e duradeiro. 

O regato precisa actuacións constantes e planificadas. Pero o patrimonio etnográfico asociado ao curso fluvial é tan importante ou máis: ademais do contexto natural no que se insiren, muíños e pontellas teñen un valor cultural adicional. Se non se lles presta atención a estas edificacións o seu deterioro pode chegar a un punto de non-retorno inxustificable. Non máis Salgueiros, Fornacos e Briascos borrados do catálogo patrimonial polo abandono, a irresponsabilidade e a indiferencia.

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

Muíño do Sacristán, en San Xián de Marín

 

Publicado por: MontePituco | 25/10/2017

NO TORREÓN DOS ANDRADE, PONTEDEUME

Torreón dos Andrade, Pontedeume

O Torreón dos Andrade remonta a súa construcción a finais do século XIV por mandato de Fernán Pérez de Andrade ‘O Boo’. É o único vestixio do pazo que esta familia nobre tiña en Pontedeume, formando parte do recinto amurallado da vila. A progresiva desaparición deste monumento foi motivo de controversia, con varias publicacións na Revista Cátedra nas que se analizou a súa progresiva decadencia e mesmo se chegou a calificar como “atentado contra o patrimonio” (Manuel M. Bello, 2011). En 1904 o concello mercoulle o pazo á Casa de Alba para, posteriormente botar abaixo a parte do edificio máis próxima ao torreón coa finalidade de abrir a estrada que conducía á nova estación ferroviaria. Malia que nos anos 20 fora declarado Monumento Histórico-Artístico, o que quedaba del foi derrubado en 1935 para ampliar unha praza.

Convertido actualmente en oficina de turismo e centro de interpretación, a fachada principal destaca pola presenza dun enorme escudo do século XVI que inicialmente se atopaba no Pazo dos Andrade.

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

En 1371 Enrique II concede a Fernán Pérez de Andrade III a xurisdición de Pontedeume e Ferrol, como pago aos servizos prestados na guerra civil que o enfrontou ao seu irmán Pedro I O Cruel. Titular do coto de Andrade, construtor do castelo na pena Leboreira, Fernán Pérez de Andrade III é membro dunha das familias da nobreza comarcal que arranca a principios do século XII con Fortunio Bermúdez e que medra exercendo o cargo de prestameiro á sombra da nobreza condal, concentrando propiedades e encomendando aos mosteiros de Caaveiro e Monfero, onde se fan enterrar.

Fernán Pérez de Andrade III, chamado O Boo, funda o convento de Montefaro, substitúe a ponte de madeira por outra de pedra, coa capela e hospital do Espírito Santo -que deixa ao coidado dos frades do citado convento- e posiblemente constrúe o palacio de Andrade e amplía o recinto amurallado coa inclusión da praza do Conde. Morre en 1397 e é enterrado en Betanzos.

[Fragmento da historia de Pontedeume, na web do Concello]

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Vidrieiras do Mosteiro de Caaveiro, que se conservan na Torre dos Andrade, no marco dunha exposición permanente sobre as orixes da vila, a historia dos Andrade e as guerras Irmandiñas

Vistas da contorna dende o alto da Torre dos Andrade

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Ao lonxe, a torre vixía cuxa construcción está asociada ao Torreón dos Andrade

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Torreón dos Andrade, Pontedeume

Fachada posterior da Torre dos Andrade

 

 

Publicado por: MontePituco | 25/10/2017

LIBRO DAS ‘AVES DO RÍO GAFOS’

Presentación do libro "Aves do río Gafos", de Ramón Sineiro

“Só se ama o que se coñece, só se protexe o que se ama”, di Ramón Sineiro no limiar de “Aves do río Gafos”, confiando en que esta obra sirva para que “moitas persoas dean ese paso adiante tan necesario de coñecer e de comprender a marabillosa natureza que nos rodea”.

Por palabras coma estas dé alguén que, como este ornitólogo que colaborara no documental sobre o Espazo Sete Camiños, un divulgador que utiliza o seu coñecemento para compartir e sensibilizar, paga a pena incorporar este libro á biblioteca particular; máis aínda, á biblioteca pública, para que estea a disposición de todo o público interesado no medio natural, que é moito e cada vez máis.

A Deputación de Pontevedra publica a segunda edición deste traballo de campo realizado por Ramón Sineiro ao abeiro da Asociación Vaipolorío, e coa colaboración dos naturalistas e ornitólogos Vítor Cabaleiro Barroso, Xoán López e Samuel Paz.

Se na primeira publicación o catálogo avícola do Gafos acadaba as 65 especies, desta volta a cifra supera as 108, evidenciando a crecente riqueza da fauna e da biodiversidade deste ecosistema fluvial que temos tan cerca. 

Empezando por describir as características do Gafos -percorrido, caudal, leito, canalización- e os biótopos que presenta en cada zona, fose urbana, semiurbana, mixta ou natural, o libro presenta en cada páxina unha especie de ave, con fotografías, datos da súa presenza no tempo e da súa fisonomía, ademais dos nomes que recibe en galego, portugués, castelán, catalán e éuscaro.

Dende o corvo mariño á escribenta, pasando polas distintas variedades de falcóns, a pomba, a curuxa, o chasco ou o ferreiriño… Unha guía, en definitiva, que non só anima a descubrir que paxaros habitan entre o arborado do Gafos, no seu nacemento ou na súa desembocadura, ou que están de paso nos seus tránsitos migratorios; senón que ademais procura captar o interese dos lectores para que tamén se poidan converter en expertos ornitólogos.

Non é doado… pero paga a pena ir aprendendo pouco a pouco, atendendo á cor da súa plumaxe, ao seu voo, ao seu canto.

 

Centro de Investigación Forestal de Lourizán

Sabes esa sensación que che queda cando escoitas falar a alguén e acabas coa impresión de que non ten nin idea do que di, que non se remexe no terreo que pisa, que só saen vaguedades da súa boca, que procesa mal a información… en definitiva, que non está esa persoa feita para o que ten entre mans?

Pois iso pasa coa conselleira de Medio Rural. Desde o respecto, sempre, pero co convencemento de que o posto lle vai grande, que non está preparada para un departamento desta complexidade e que leva moi mal a toma de decisións, de aí a súa ‘ausencia’ notoria e palmaria durante a crise da vaga de lumes do pasado 14 e 15 deste mes.

Hoxe visitaron Ángeles Vázquez e o director de Ordenación Forestal, Tomás Fernández-Couto, o Centro de Investigación Forestal de Lourizán, onde unha técnica e unha investigadora do departamento de Protección Forestal lles explicaron o que acontece cando os incendios se ceban no terreo: os cinco niveis de “severidade” do lume ata o máis lesivo que mesmo provoca alteracións no color do solo que lle dán tons ocres e alaranxados; e a partir de aí, como cómpre actuar localizando as zonas de risco de erosión, primeiro dende o aire e vía satélite e posteriormente a pé de campo, para aplicar técnicas tan custosas como o famoso mulching a base de cubrir de palla os espazos onde se detecta que é prioritario actuar.

Centro de Investigación Forestal de Lourizán

20171024_173908-min

20171024_173916-min

Dáse a casualidade de que mesmo antes de que acontecese o peor dos incendios, o Centro de Investigación Forestal de Lourizán tivera programada para mañá e pasado, 25 e 26 de outubro, unhas xornadas técnicas sobre “Planificación de Tarefas de Rehabilitación Urxente de Áreas Forestais Queimadas“. Virán destacados expertos na materia, como o anterior responsable do Centro de Lourizán, José Antonio Vega, actualmente na Sociedade Española de Ciencias Forestais, que pasa por ser un dos mellores neste ámbito a nivel científico.

Entre a vangarda dos especialistas que temos en Galicia e a ambigüidade dos políticos que están á fronte do Goberno non pode haber semellante abismo. Quizais co propósito de que as empresas forestais non se dean por aludidas, hai que poñer certa cara de póker cando a máxima responsable de Medio Rural contesta no Parlamento que descoñece se unha especie marcadamente pirófita como o eucalipto arde mellor ou peor que outras. Que por favor os científicos llo aclaren, ou que a conviden a esas xornadas técnicas. Mentres non dean o brazo a torcer -ese brazo ‘atado’ polo capital que representan firmas tan poderosas como Ence- seguiremos escoitando e lendo ambigüidades do estilo: “Que é o que podemos plantar ou non nos montes? Pois iso é o que ten que determinar a revisión do Plan Forestal”.

…Dous anos, ou máis, levan a tumbos co Plan Forestal. E mentras, #GaliciaArde #QueimanGalicia #LumesNuncaMais

20171024_175807-min

Publicado por: MontePituco | 24/10/2017

‘AVES DO RÍO GAFOS’, DE RAMÓN SINEIRO

Presentación do libro "Aves do río Gafos", de Ramón Sineiro

Publicado por: MontePituco | 23/10/2017

A SERRA MECÁNICA PASOU (E ARRASOU) POLA PISTA DO PORNEDO

A pista forestal do Monte Pituco (Pornedo) presenta un novo aspecto dende hai uns días; un aspecto máis desolado, máis pobre e desprotexido de raíces que apreixen a terra.

Un bo número de piñeiros foron talados ao longo do sendeiro no treito que vai dende a costiña que conduce ao miradoiro do Pornedo ata o cruce de Sete Camiños, no límite coas comunidades de Salcedo e Lourizán. Nesta última parte do camiño tamén foron talados uns cantos eucaliptos.

Ademais de botarse en falta a sombra que proxectaban na beira do camiño nos días solleiros, chama a atención que as pólas miúdas fican ciscadas na beira da pista, formando montóns desordeados.

Piñeiros talados na pista forestal do Monte Pituco

Sorprende tamén que esta tala non lle afectou aos abetos de Douglas ou piñeiros de Oregón que bordean a pista na marxe dereita en sentido ascendente.

Nas proximidades da Fonte das Pulgas a tala é se cabe máis chamativa porque era a zona na que a concentración de arborado era maior.

Nesta parte da pista a ausencia de arborado é máis notoria porque a tala realizouse a ambos lados do sendeiro.

DSC_0521Piñeiros talados na pista forestal do Monte Pituco

Dende a Fonte das Pulgas en diante, a pista presenta un predominio de eucaliptos, dos cales tamén foron derrubados un cantos exemplares xusto ata a encrucillada de Sete Camiños. Aí a tala cesa e os troncos fican apilados uns enriba doutros na beira do camiño, en varios montóns clasificados polo seu grosor.

Eucaliptos talados na pista forestal do Monte Pituco

DSC_0523Eucaliptos talados na pista forestal do Monte Pituco

Eucaliptos talados na pista forestal do Monte Pituco

Cabe facerse algunhas preguntas, á vista de como quedou esta parte do monte. Calquera mente minimamente curiosa pode cuestionarse, para empezar, a época elixida para esta actuación.

E sobre a motivación, a utilidade ou o propósito desta tala selectiva? Quizais os incendios poden ser a resposta, ou a súa prevención, en base a unha posible intención de converter a pista nun cortalumes ampliando a distancia entre as copas das árbores situadas a un e outro lado do sendeiro. Mais, se así fose, por que non se levou a cabo a corta do arborado antes da tempada estival e se agardou a estas alturas de outubro, en plena seca, cos mananciais practicamente secos?

Por outra banda, con que criterio se talan unhas árbores si -os piñeiros comúns- e outros non, no caso dos abetos de Douglas? Por que nuns treitos da pista a tala afecta só a unha marxe, mentres que noutras zonas a serra actuou en ambos lados?

Acaso para que sirvan de abono no propio terreo coa súa descomposición, é esa a razón pola que as pólas máis finas quedan ciscadas na cuneta da pista? Por que non se trituran, se a finalidade é a mesma, e se reduce así o risco de que actúen como potencial combustible?

Por que mentres na parte de San Xulián as pólas sobrantes e sen valor comercial como resultado dunha tala de arborado fican expostas á man de calquera desaprensivo mentres que na comunidade veciña de Salcedo, unha corta de eucalipto pasa completamente desapercibida no que a volume de materia orgánica se refire, sendo esta reducida a pedaciños que cobren o chan formando un manto homoxéneo?

Corta de eucalipto na veciña comunidade de Salcedo, cos restos triturados cubrindo o solo.

A poucos metros da pista forestal do Monte Pituco, no cruce de Sete Camiños, en terreo da Comunidade de Montes de Salcedo

 

Publicado por: MontePituco | 22/10/2017

NA MARCHA NON Á LEI ‘DEPREDACIÓN’

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

Hoxe e sempre, defendendo a terra que nos sustenta, a auga que bebemos, o aire que respiramos, o patrimonio cultural que nos foi legado.
…Camiñando polas rúas de Compostela entre colectivos tan cargados de razóns e dignidade como a veciñanza de Monte Cabral que rexeita o centro comercial proxectado neses terreos, a APDR ou a cooperativa Trespés. Non á Lei de ‘Depredación’!

 * * *

Aprobouse pola vía de urxencia o pasado martes 17, dous días despois de que Galicia padecese unha debacle incendiaria sen precedentes. Porque o (des)goberno da Xunta, como a radio e a televisión públicas de Galicia que emitían fútbol e teleseries mentres o país ardía, vai ao seu. E o seu é neste caso darlle carta branca ás grandes corporacións para que exploten os recursos naturais, amordazando e atando de pés e mans a cidadanía, impotente e sen armas para frear a especulación, os intereses políticos e económicos duns poucos.

Xa o fixeron co Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais contra o que a Asociación Monte Pituco loitou titanicamente con moito esforzo e modestísimos recursos, logrando que o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia dictase unha sentenza que agora é firme e irrevocable, ordeando a retirada do polígono industrial proxectado neste ‘balcón da ría’. Pero agora van un paso máis aló, chuzando pola porta de atrás unha Lei de Fomento de Implementación de Iniciativas Empresariais de Galicia -alias Lei de ‘Depredación’- da que non se ten dado información abondo para que a poboación sexa consciente do que nos vén enriba.

Se esta ‘Lei Depredadora’ fose aprobada antes de que o Monte Pituco fose clasificado como solo empresarial tanto no PXOM de Marín -cun recurso aínda pendente de resolución- como posteriormente no Plan Sectorial que fomos quen de tumbar, tería sido moito máis difícil ou practicamente imposible combatela cos argumentos técnicos, medioambientais e de protección ao patrimonio cultural que hai vixentes.

Como advertiu a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, “esta lei procura a a desregulamentación que elimina as cautelas ambientais e os dereitos dos administrados para outorgarlle patente de corso ás empresas mineiras e pasteiro-enerxéticas, modificando normas coma a Lei 8/2009 de aproveitamento eólico, a Lei 3/2008 de minería, ou a Lei 7/2012 de Montes”. É dicir, estamos ‘vendidos’.

A Plataforma Montes do Morrazo tamén sostén que a partir de agora a Xunta outórgalles aos proxectos empresariais “máis facilidades para eludir os controis, debido a que fai máis sinxela a súa consideración como proxectos industriais estratéxicos, que se benefician dun menor control urbanístico, dunha declaración de utilidade pública, da prevalencia sobre outras utilidades públicas e que adquiren unha incidencia supramunicipal, polo que poden eludir o control dos concellos; así mesmo, poden obter adxudicacións directas de solo e maiores subvencións”.

A Consellería de Industria pasa a ter practicamente ‘patente de corso’ para saltar por riba dos criterios que rexen en materia de medio ambiente, paisaxe, montes, patrimonio, residuos ou xestión hidráulica.

A manifestación celebrada en Compostela contra a Lei de Depredación tivo unha triste motivación extra, ao cumprirse unha semana dende que os lumes se cebaran cos montes e coa contorna de moitas vilas e cidades, tendo provocado a morte de catro persoas e numerosas perdas materiais -vivendas, granxas, alpendres, fábricas, vehículos…-, sen contar o dano irreparable aos bosques, á fauna e á flora que os sustentan, aos mananciais, e ao patrimonio prehistórico e etnográfico que atesouran.

Ante a ausencia da Administración tomando as rendas da situación, deron a volta ao mundo as imaxes da veciñanza portando mangueiras e formando cadeas humanas para extinguir as lapas con precarios baldes de auga

Aínda que a seca, as altas temperaturas e o vento fosen elementos adversos, é inaceptable que a Xunta atribúa a catástrofe ás condicións climatolóxicas, que cargue as tintas na orixe intencionada de moitos incendios, e por riba culpe a Portugal de non dar extinguido lumes na zona fronteiriza con Galicia, tal e como expuxo o presidente do Executivo galego cando por fin os responsables dos medios públicos galegos se dignaron en informar a cidadanía; total, para abrir os micrófonos á versión oficial, institucional e partidista.

É a enésima vaga de lumes; posiblemente a peor ou unha das peores que se teñan padecido. E sempre nos queda o temor de que a seguinte que veña -porque con esta política forestal estamos condenados a que a historia se repita- teña consecuencias aínda máis negativas.

A coordinación foi un fracaso, a maioría dos medios de extinción foran desactivados e a inmediatez coa que se declararon e propagaron os lumes acentuou o efecto da desmobilización e da desprevención,

“A nefasta política forestal que está a comportar un maior abandono do rural e da xestión dos montes, do desordenamento do territorio, da falta de prevención, da falta de medios para a extinción, da privatización destes e do espallamento incontrolado de especies pirófitas como o eucalipto, que son os factores máis importantes que fan que ano tras ano arda Galiza”, critica a Plataforma Montes do Morrazo.

Por riba, hai que aturar ambigüedades como as da conselleira do Medio Rural sobre a condición do eucalipto como especie pirófita ou do seu responsable de Ordenación Forestal negando as denuncias sobre recalificación dos terreos queimados para, a renglón seguido, admitir que abondaría unha xustificación “de interese xeral” -o eufemismo que todo o soporta- para obviar a prohibición que preserva durante décadas os solos calcinados.

A Lei de Depredación vén servir agora en bandexa calquera excusa para agredir o territorio con polígonos industriais, parques éolicos, minas, granxas acuícolas ou o que se tercie, sen importar a idoneidade da ubicación dende o punto de vista urbanístico, medioambiental, paisaxístico ou patrimonial.

“Cómpre abrir dunha vez o debate sobre que política forestal precisamos como país”, proclama a Plataforma Montes do Morrazo, “que ten pasar necesaria e urxentemente pola total prohibición das plantacións de eucalipto, a substitución progresiva das plantacións existentes por plantacións de especies caducifolias e autóctonas, a aplicación real das planificacións de defensa e prevención dos lumes e das redes de faixas de xestión da biomasa forestal e a desestacionalización da loita contra os lumes”.

E cómpre, engadimos dende a Asociación Monte Pituco, que a sociedade se implique, que os colectivos en defensa da natureza, as comunidades de montes, os propietarios de montes privados, as institucións académicas, os expertos en xestión de emerxencias e todos os sectores que poidan achegar experiencia e coñecemento se unan -sen deixarse contaminar por intereses partidistas- nun obxectivo común: Lumes, Nunca Máis.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

En Compostela, na manifestación contra a 'Lei Depredación'.

Publicado por: MontePituco | 21/10/2017

POLA PROTECCIÓN DOS MONTES DE TIRÁN

A Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo realizou a súa segunda andaina da tempada polos montes da parroquia de Tirán, no concello de Moaña, para dar a coñecer a importancia natural, paisaxística e cultural destes espazos, catalogados como solo rústico de especial protección forestal, patrimonial e de costas, ademais de reivindicar a importancia e a necesidade de preservalos.

De trazado circular, o roteiro partiu do igrexario e continuou por A Carrasqueira, o Castro dos Remedios, Catro Camiños, Vilela, Monte do Ramil, ata rematar nas praias de Niño do Corvo, da Videira e Río da Ribeira.

Igrexa de San Xoán, Tirán (Moaña)

A igrexa de estilo románico tardío de San Xoan de Tirán data do século XIII, aínda que recibiu  engadidos posteriores do século XVIII. Ao seu carón están o cemiterio e o adro, onde destaca o panteón onde están depositados os restos do escritor José María Castroviejo e de varios membros da súa familia. Trátase dun lugar cunha gran singularidade, pola súa situación ao carón da ría de Vigo.

DSC_0504-min

Panteón da familia Castroviejo

Situado entre Moaña e Cangas, o Monte do Castro ou Castro dos Remedios contén os vestixios dun dos meirandes castros prerromanos da Idade do Ferro na comarca do Morrazo. Conta cunha suposta divinificación propia e, no século XVI, a igrexa católica ordeou construír na súa cima, a unha altitude duns 124 metros de sobre o nivel do mar e con boas panorámicas da ría de Vigo, unha capela dedicada á Virxe dos Remedios, de aí os actuais topónimos.

Dous claros exemplos de agresión ao patrimonio e á paisaxe: unha enorme explanada formigonada na croa dun castro; ademais, na propia capela, porta e tellado de chapa

Ao carón da entrada da capela dos Remedios situase unha pequena rocha cun gravado serpentiforme da Idade do Bronce-Idade do Ferro. O penedo no que se atopa o gravado foi desprazado da súa ubicación orixinal e recuperado para ser depositado a carón do templo. Ao igual que o castro, este petroglifo tamén está asociado a lendas e historias sobre supostos encantamentos de mouros e mouras.

O petroglifo foi pintado de vermello, unha agresión grave 

Preto do castro e antes de que comezaran as obras de construcción do corredor de alta capacidade do Morrazo, nas catas arqueolóxicas atopouse un novo xacemento que representaba un asentamento prehistórico da Idade do Bronce e complementaba o propio castro. Finalmente, por desgraza, este xacemento foi un dos moitos vestixios prehistóricos que foron destruídos pola construción do corredor.

Vestixios dun antigo asentamento arrasado polo Corredor do Morrazo

Máis mostras de maltrato á paisaxe e ao medio ambiente: os eucaliptos volven agromar na ladeira do castro dos Remedios despois dunha corta agresiva; ata o cruceiro foi agredido engadindo enriba da pedra unha base feita de cemento

Nunha pedra fincada á beira da corredoira principal que atravesa o monte está gravado o nome de OYA, en clara referencia ao vencello no pasado da parroquia, a través do couto de Vilela, á xurisdición do mosteiro cisterciense de Oia.

No seu conxunto e dada a cantidade de material atopado, representa unha zona arqueolóxica cunha ampla adscripción cultural que abrangue desde a Idade do Bronce e do Ferro, na prehistoria, ata a Romana e o Medievo, en datas xa históricas.

Marca de xurisdicción do mosteiro de Oia

Cara ao sur e nas postrimerías do castro, rodeado de arborado caducifolio, está situado o petróglifo da Graña, da Idade do Bronce. Está no límite coa parroquia canguesa de Coiro e nun pequeno outeiro con boas vistas do val do rego Saíñas e da vila de Cangas ata a serra da Madalena e o Castelo de Darbo. Nunha rocha plana e de grandes dimensións, a súa superficie está chea de gravados con motivos xeométricos de diversa índole -trazos rectilíneos, circulares, ondulantes e coviñas-.

Petroglifos da Graña

Petroglifos da Graña

Coviñas nos petroglifos da Graña

Petroglifos da Graña

Gravados con forma de pés ou pegadas de animais, no xacemento da Graña

Preocupante situación destes petróglifos da Graña, completamente rodeados de vexetación seca, nunha zona onde antano as leiras eran cultivadas. Por riba, a escasos metros do xacemento foi instalada unha torreta eléctrica; un caso máis de obras que non respectan as áreas de cautela dos xacementos arqueolóxicos catalogados.

Na senda ata os Catro Camiños e saíndo do castro pola corredoira principal, sobresae a fondura da corredoira empedrada entre o bosque de carballos e castiñeiros.

Andaina por Tirán, Moaña

Ruta por Tirán, Moaña

Ruta por Tirán, Moaña

Monte do Ramil está ao carón da ría. Na parte máis afastada atopouse material arqueolóxico da época romana; na parte máis próxima á ría e riba da praia do Niño do Corvo, atopouse un asentamento prerromano da Idade do Bronce.

Ruta por Tirán, Moaña

Praia do Niño do Corvo, Tirán (Moaña)

Na parte máis costeira e no medio do cantil sobresae, a nivel xeolóxico, a grande presenza de rochas de composición magmática e híbrida dentro do que, a xeóloga asturiana Gloria Gallastegui Suárez, catalogou como vaugneritas nos denominados “corredores de enclaves” na tese da súa licenciatura, a mediados da década dos oitenta do século pasado.

A presenza destes corredores de enclaves, por outra banda, espállase e a distintos niveis por boa parte da costa de Tirán ata o límite co concello de Cangas.

'Corredor de enclave' na praia de Niño do Corvo, Tirán (Moaña)

Praia do Niño do Corvo, Tirán (Moaña)

Este tramo de costa malia as afeccións das últimas décadas -verteduras ilegais, ocupación da área de servidume e de policía do dominio público marítimo terrestre…- segue a representar o territorio mellor conservado do concello moañés, cunha franxa litoral e intermareal de gran valor paisaxístico: xeomorfoloxía dos cantís e dos múltiples cons e illotes sumerxidos das mareas e a policromía dos areeiros pola grande arribazón das macroalgas… 

Litoral de Tirán, Moaña

…Sen esquecer o valor natural: orla verde arborada onde destacan a carballeira da antiga granxa de Castroviejo e do Foxón, e a contorna das praias desde o Niño do Corvo ata Río da Ribeira con carballos, chopos, loureiros, estripeiros e abruñeiros, fauna e flora dunar, presenza de fauna vertebrada e invertebrada terrestre e mariña e algas entre a zona supra e intermareal.

Litoral de Tirán, Moaña

A isto engádese a ampla e diversa presenza de aves acuáticas e mariñas en fase estacional -ou a visita ocasional de cetáceos-, xunto co interese socioeconómico e produtivo da explotación dos recursos mariños desta franxa da beira norte da ría, que polo momento segue estando libre de grandes obras portuarias e de masificación urbanística.

Litoral de Tirán, Moaña

Litoral de Tirán, Moaña

Dentro da cultura oral inmaterial, destaca tamén a denominada Cova da Lontra, unha pequena furna situada no cantil á beira da praia do Río da Ribeira. Está vencellada a algunha lenda que refire a presenza nela da lontra que sobresae polo seu tamaño, fisonomía e ferocidade. Tamén se fala da suposta conexión da cova co Castro dos Remedios e a existencia de resplandores no seu interior relacionados coa situación da cova xusto por debaixo do cemiterio parroquial. A lontra (Lutra lutra), sen ter as esaxeradas connotacións da lenda, existe fisicamente pola contorna da costa de Tirán e representa unha riqueza faunística engadida.

Cova da lontra

As principais afeccións para os montes e o litoral de Tirán nas últimas décadas foron a eucaliptización, a introdución e invasión de acacias e doutras especies alóctonas e invasoras, a falta de silvicultura, as cortas a ‘mata rasa’ e indiscriminadas do arborado, as verteduras incontroladas de lixo, a instalación de torretas e cableado aéreo de alta tensión, a construcción do corredor de alta capacidade do Morrazo e o incumprimento da protección patrimonial e costeira.

Litoral de Tirán, Moaña

No futuro subxace a probabilidade, como ameaza, da especulación urbanística. Xa ao longo da década pasada o Monte do Ramil, dentro de solo rústico de especial protección de costas, fora obxecto dun intento fallido de convenio urbanístico.

En abril de 2016 a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo solicitoulle á Xunta a declaración de Lugar de Especial Interese Paisaxístico (LEIP) para o Castro dos Remedios e o tramo de costa de Tirán entre as praias do Con e do Canabal, dentro do Catálogo das Paisaxes de Galiza.

Litoral de Tirán. Moaña

Texto: Cándido Martínez

Planos: Plataforma Montes do Morrazo

Fotos: Asociación Monte Pituco

Plano do roteiro por Tirán, Moaña

Plano do roteiro por Tirán, Moaña

Publicado por: MontePituco | 16/10/2017

LUME, NUNCA MÁIS

Lumes Nunca Máis

Pontevedra, Ourense, A Coruña, Lugo, Ferrol, Monforte, Cambados, Cangas, As Pontes, Ribadavia, Rianxo, Verín, Xinzo, Castrocaldelas, Foz, Vilagarcía, Nigrán, Viveiro, Ponteareas, Madrid, Barcelona, Brescia… nas rúas e nas prazas destas vilas e cidades soou con forza o berro de “Lume, Nunca Máis. 

Baixo a chuvia, e bendita chuvia, centos de persoas mollámonos na defensa dos montes e contra a lacra incendiaria que xa segou a vida de catro persoas, ademais de causarlles lesións de diversa consideración a varias persoas. Lamentando as vítimas mortais, solidarizándose cos feridos e aplaudindo o labor do persoal de extinción que leva moitas horas ás costas arriscando a súa integridade para sofocar as lapas, comezou a concentración na Praza da Peregrina.

Tamén foi motivo de eloxio o exemplo de civismo, cooperación e eficacia colectiva demostrada nos numerosos puntos da xeografía galega nos que, a falta de persoal e medios públicos, foi a propia veciñanza -as imaxes das cadeas humanas carrexando baldes de auga deron a volta ao mundo-a que se organizou con coraxe para salvar vidas, protexer vivendas, escolas ou infraestruturas sensibles.

Precisamente a ausencia inicial, a reacción tardía, a manipulación na información e a desviación cara a outros argumentos dos verdadeiros motivos que nos levaron a padecer esta lamentable situación, foron as razóns polas que tamén se esixiron as dimisións do presidente da Xunta e do responsable da radio e da televisión galegas, pola grave omisión no seu deber de servizo público cando a cidadanía máis precisaba de información puntual e veraz sobre cuestións tan básicas as zonas afectadas polas lapas ou as restriccións no tráfico viario.

Lanzouse un clamor contra as millonarias perdas en términos económicos para os sectores produtivos damnificados; mais tamén se advertiu sobre as repercusións incuantificables e irreparables en termos materiais: a paisaxe arrasada, os mananciais esgotados, a fauna e a flora seuilada, o patrimonio cultural danado de xeito irreversible…

Por iso, para aprender deste duro trance, para que tanto sufrimento non sexa en balde, erguéronse voces a prol dun cambio urxente na política forestal da Xunta e criticouse duramente o actual modelo enfocado á produción de eucalipto para o abastecemento exclusivo da todopoderosa empresa Ence. Como alternativa, a aposta pola explotación racional, integral e sostible do monte, que se fomenten os investimentos en materia de ordenación forestal, e se profesionalice o persoal destinado a esa misión preventiva.

Nesta tarefa debe implicarse toda a sociedade; non só as comunidades de montes, os propietarios de matos privados ou as empresas do sector. A sensibilización e o compromiso da cidadanía son fundamentais para que este cambio de rumbo sexa unha realidade xa non agora, senón de cara ao futuro. 

Abofé que esa mobilización social ten moito que ver coa necesidade de que a cidadanía se decate das graves repercusións que conleva a chamada ‘Lei de depredación de Galicia’ que nos deixa indefensos ante a voracidade das grandes corporacións que viven da explotación dos recursos naturais ou que, a partir de mañá coa súa aprobación, teñen vía libre para instslarse onde, cando e como lles pete, obviando estudos medioambientais, posibles alegacións e outras cautelas nas que actualmente prima a protección do territorio fronte aos intereses económicos e especulativos.

Lume, Nunca Máis

Publicado por: MontePituco | 15/10/2017

DÍA NEGRO, #ARDEGALICIA

Lumes, Nunca Máis

Escribo estas liñas de madrugada, en vela, coa roupa do día posta en vez de terme mudado para intentar durmir. Pero quen dorme co que está sucedendo aí fóra! Sopra un vento inusualmente cálido para estarmos ás portas de novembro, con rachas cada vez máis fortes, e o aire é irrespirable porque os montes de toda a contorna -con máis virulencia na bisbarra de Vigo- levan ardendo dende a madrugada do sábado ao domingo. 

Dende primeira hora da mañá as redes e os grupos de whatsapp canalizan unha enxurrada de fotos, vídeos e comentarios dando conta -con crecente e lóxica  indignación- do arrepiante inferno no que se converteron os montes como consecuencia dunha ecuación diabólica: a seca prolongada que mermou por completo ou ata niveis mínimos o caudal dos mananciais, as adversas condicións meteorolóxicas que nos depara a proximidade do furacán Ophelia no seu desprazamento cara ao norte, a polémica desactivación por parte da Xunta dunha parte das brigadas contra incendios (segundo o colectivo de Bombeiros Forestais de Galicia algúns concellos xa prescindiron delas; os operarios de Seaga remataron contrato o día 12 e malia que 24 horas despois prorrogáronllo ata o 31 de outubro, moitos aínda non se reincorporaron; e os de Tragsa tamén foron convocados onte para continuar traballando) e a acción criminal dos terroristas que prenden lume sen importarlles en absoluto xa non só o dano irreparable ao medio ambiente e ao patrimonio natural e cultural, ou as cuantiosas perdas económicas para o sector forestal e os graves desperfectos nas infraestruturas, senón que tampouco se apiadan do perigo para as vidas humanas nin do caos social nas aldeas, vilas e cidades cercadas polas lapas. 

Dende hoxe, como xa ocorrera na vaga de lumes de 2006, varias mortes pesan sobre a conciencia -se é que a tiveran- dos autores desta barbarie incendiaria. Se hai 16 anos foran dúas mulleres en Serrapio, Cerdedo, a desgraza foi bater agora a Chandebrito, Nigrán, con outras dúas anciás e un cadeliño que as acompañaba. En ambos casos, un vehículo engulido polo lume foi a súa perdición. Un home faleceu tamén en Abelenda, Carballeda de Avia, tratando de apagar o lume… A gravidade do acontecido nesta fin de semana sobrepasa con creces a traxedia de antano. Todo o peso da Lei debería caer sobre os responsables destes crueis e cobardes atentados; a prisión permanente revisable debería valorarse tamén nestes casos extremos. Quen lles paga? Que mafia está detrás das mans executoras? Como é posible que queden impunes?

Segue o vento pero non hai rastro da chuvia, que nunca tanto se fixo tan de rogar. Saio a unha das fiestras que están orientadas ao Monte Pituco para ver se na escuridade da noite asoma algún resplandor ameazante. Asómome logo a outra das fiestras que dan aos matos da Curxeira coa mesma intención de comprobar que todo segue en calma, agás o insoportable bafo a queimado que arrastra o aire dende as zonas calcinadas. O canto da avelaiona que sinto ao lonxe tranquilízame un pouco. Pero cando estendo os brazos na procura das ansiadas pingueiras de auga, as miñas mans só recollen restos da borralla que flota neste ambiente asfixiante. O único que caen do ceo dende primeira hora deste ‘Día Negro’ son faíscas cincentas. Ophelia, onde estás?!

#ArdeGalicia

 

Publicado por: MontePituco | 14/10/2017

PIÑEIROS SERRADOS POLO PÉ

Piñeiro serrado no monte veciñal

Nas nosas andainas polo Pituco volvemos detectar que se corta arborado no monte veciñal de San Xulián. Nesta ocasión, o piñeiro que observamos tallado polo pé atopábase a carón do rego das Presas.

Cómpre que os responsables de velar polo monte tomen medidas para evitar a sustracción de madeira e os danos ao patrimonio forestal da parroquia. Moitas destas accións ilícitas, algunhas das cales xa se puxeron de manifesto nas asembleas de comuneiros, prodúcense en fin de semana, ou a horas nas que non é frecuente a presenza da veciñanza no monte.

Que a Comunidade de Montes se dotara dun vehículo ‘todoterreo’ para acceder aos distintos puntos do territorio comunal está ben, pero o monte vixíase tamén a pé, chegando aos lugares onde non hai pistas nin sendeiros. Máis patear e menos conducir.

Older Posts »

Categorías