Publicado por: MontePituco | 28/11/2020

A EXPO DO PORNEDO, NO DIARIO

Reportaxe de Agustín Durán e David Freire no Diario de Pontevedra

Homenaxe á defensa do Monte Pituco

O Museo Torres acolleu nas dúas últimas semanas a exposición titulada “10 anos na defensa do Pornedo”, cuxos últimos días para visitala son hoxe e mañá en horario matinal. Consta de case 60 pezas entre fotografías, ilustracións, cerámicas e arte en pedra inspiradas na paisaxe e na riqueza cultural desa contorna natural.

Este domingo finaliza a exposición “10 anos na defensa do Pornedo”, que centrou as actividades das IV Xornadas pola protección e posta en valor do patrimonio de San Xián organizadas polo Colectivo Monte Pituco co apoio da Rede do Patrimonio Cultural de Galicia e da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo. A mostra, con preto de 60 pezas entre fotografías, creacións artísticas e elementos da natureza procedentes do ‘balcón da ría’, está aberta ao público este fin de semana de 11 a 14 horas no Museo Manuel Torres de Marín.

A exposición -coa charla complementaria que o Colectivo Monte Pituco ofreceu a través da súa canle en Instagram- ten o obxectivo de dar a coñecer a riqueza histórica, cultural e natural de San Xián, a parroquia marinense coa maior densidade e variedade de xacementos arqueolóxicos. Lonxe do aprezo social e institucional que merecen pola súa importancia, os petróglifos, as mámoas e os vestixios de asentamentos primitivos documentados en San Xián están nunha situación de absoluto abandono e en serio risco de desaparecer polo deterioro progresivo destes recursos e polas agresións que reciben debido á falta de sinalización e de concienciación.

Precisamente, a raíz dunha destas agresións no conxunto rupestre da Carrasca a finais de 2016, o colectivo Monte Pituco foi unha das entidades sociais que, a comezos de 2017, demandou a posta en marcha dun Plan de Protección do Patrimonio Arqueolóxico eficiente e de calidade, con medidas concretas, prazos de execución e contando coa participación e co asesoramento das asociacións culturais, de defensa do patrimonio e dos expertos nesta materia a nivel local e comarcal. Dende entón, o Plan de Protección que foi aprobado nuns termos mínimos e claramente insuficientes para as numerosas e urxentes necesidades que presenta o patrimonio marinense, brilla pola súa ausencia.

Pelagartos, en San Xián

Un dos puntos da parroquia de San Xián onde cómpre realizar unha actuación que bote luz sobre a súa relevancia arqueolóxica é Pelagartos, onde está documentada a localización dun muíño navicular, de varios petróglifos no propio lugar de Pelagartos, en Briasco e na Carballeira do Rei, ademais de testemuños orais dunha antiga lenda sobre unha moura recollidos por Ramón Sobrino e Félix Massó.

Trátase dunha zona onde, ademais, o investigador Antonio Costa localizou en 2017 restos de materiais cerámicos que remiten á existencia dun antigo asentamento.

A este patrimonio material e inmaterial súmase unha nova estación de arte rupestre localizada neste 2020 polo especialista en patrimonio natural e arqueolóxico Paulo Troitiño, que será catalogada como “Cachada do Cura”. Foi posible coas pescudas de María López nas notas do diario persoal de Ramón Sobrino Lorenzo-Ruza, con data do 21 de xuño de 1953 publicadas por Ángel Núñez Sobrino.

Os gravados descubertos representan cazoletas ou coviñas de distintos tamaños e pequenas combinacións de círculos con coviña central, mais cabe a posibilidade de que se trate dun petróglifo distinto ao referido por Ramón Sobrino, que estaba descrito como unha “pedra cunha ringleira de cazoletas”.

Por tanto, queda moito por estudar arredor da riqueza patrimonial de San Xián para coñecer mellor a historia local e os alicerces da vila de Marín.

Publicado por: MontePituco | 26/11/2020

UN MONTE PARA ENMARCAR

Reportaxe de Fernando Martínez, en Faro de Vigo (ed. Pontevedra)

Últimos días para visitar a exposición 10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO, no Museo Torres de Marín ata este domingo 29 de novembro. Un monte de museo: creacións artísticas, fotografías da biodiversidade, da paisaxe e do patrimonio da zona, elementos da natureza… “Un monte para enmarcar”!

Publicado por: MontePituco | 24/11/2020

COLECTIVOS CONTRA A URBANIZACIÓN DO CASTRO DA SUBIDÁ

As asociacións Irmandade Illa de Tambo, Umia Vivo, A Forneiriña, AnovaTerra, a Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e o Colectivo Monte Pituco rexeitamos as obras de “restauración e musealización” que se están realizando no castro da Subidá impulsadas pola Deputación de Pontevedra e polo Ministerio de Transportes, Mobilidade e Axenda Urbana, coa colaboración do Concello de Marín e co aval de Patrimonio da Xunta. Trátase dunha actuación prexudicial e agresiva para este xacemento castrexo polo movemento de terras e a instalación de mobiliario urbano sen garantías para a conservación das estruturas primitivas e dos gravados rupestres que as rodean, ademais de deturpar completamente a esencia do espazo natural no que se insire.

As entidades sociais, culturais e ambientais que denunciamos a urbanización do castro da Subidá esiximos a paralización inmediata das obras, que se anulen as autorizacións deses traballos así como do proxecto “Obras de restauración e musealización dos xacementos galaico-romanos de Pontevedra: trazas de Pontevedra (fase 1)” que, xunto coa Subidá, Toiriz (Silleda) e Alobre (Vilagarcía), tamén afectará nun segundo lote os castros da Lanzada (Sanxenxo), Penalba (Campo Lameiro), Mercado dos Mouros e Igrexa Vella (Valga), Adro Vello (O Grove), Alto dos Cubos (Tui), Cruz do Castro (Cotobade) e nunha terceira etapa os castros de Taboadexa (As Neves), Troña (Ponteareas), Trega (A Guarda), O Facho (Cangas), Cabeciña (Oia) e Castrolandín (Cuntis), suspendendo as tramitacións en curso.

Tamén reclamamos que o Ministerio modifique os proxectos de musealización presentados e que os someta á sinatura preceptiva dunha dirección arqueolóxica, en cumprimento do Decreto 199/1997 que regula a actividade arqueolóxica na Comunidade Autónoma de Galicia.

Actualmente o estado do castro da Subidá é moi preocupante, como alertan profesionais da arqueoloxía e expertos en patrimonio local e comarcal, pola transformación do espazo inmediato que rodea os restos arqueolóxicos en espazos de lecer de dubidosa utilidade coa instalación de bloques de pedra serrada a modo de bancos e lousas que pavimentan parcial e arbitrariamente o chan; tamén pola construción de zapatas de formigón ao carón dos xacementos que, ademais, están sendo utilizados como depósitos de material de obra; e ademais, pola retirada de pedras e terra sen que haxa garantías de que se están salvagardando os abundantes restos cerámicos que previsiblemente forman parte do terreo. Outro aspecto cuestionable deste investimento -cuxa primeira fase foi adxudicada á empresa murciana “Patrimonio Inteligente” por importe de 519.864,11 euros- é a plantación de especies de xardinería ornamental e exótica como “tradescantia purpurea”, “agapanthus africanus” e “paniculata” nun monte de carballeira natural.

O rexeitamento á urbanización do castro da Subidá vén precedido das queixas xurdidas entre a veciñanza de Silleda a conta dunhas obras similares realizadas no poboado castrexo de Toiriz, onde a instalación de mobiliario urbano para a creación dunha zona lúdica supuxo a realización de escavacións a unha profundidade considerable que atenta contra os valores arqueolóxicos e patrimoniais deste enclave pola presenza de restos de materiais cerámicos. Por este motivo, unha campaña na plataforma Change.org xa suma nos últimos días máis de 1.200 sinaturas contra o proxecto.

No caso de Marín, o malestar das entidades que criticamos esta iniciativa acentúase polo mal estado no que se atopa a inmensa maioría do patrimonio arqueolóxico catalogado neste termo municipal en territorios de gran valor paisaxístico, natural, forestal, rural e agrario. Precisamente, a parroquia de San Xián, á que pertence o lugar onde se están realizando as obras de musealización do castro, é a zona coa maior densidade de gravados rupestres que se atopan nunha situación de absoluto abandono, ademais de ter sufrido agresións pola ausencia de sinalización e a falta de mantemento dos xacementos.

Mentres que o Concello de Marín unicamente se ocupa da promoción dos petróglifos de Mogor, esta nova actuación na Subidá é susceptible de incidir na degradación deste patrimonio pola urbanización e posterior masificación humana, no deterioro dos recursos arqueolóxicos e na alteración medioambiental da contorna, tendo en conta ademais que o escavado na actualidade non chega a un 5% do castro e que, segundo o PXOM de Marín, só está protexido patrimonialmente unha mínima parte na zona alta, xa que o resto, compartido entre as parroquias de San Xián e de Mogor,  está clasificado como solo forestal.

Publicado por: MontePituco | 22/11/2020

CHAFALLADA NO CASTRO DA SUBIDÁ

A contorna das estruturas habitacionais está sendo urbanizada con muros, bancos de pedra serrada e planchas no chan dispostas de forma arbitraria

Moita atención á desfeita que se está consumando no castro da Subidá! Esta actuación, que forma parte dun plan de musealización -máis ben de urbanización- de 17 xacementos castrexos na provincia impulsado pola Deputación de Pontevedra e o Ministerio de Fomento, vén de causar moita polémica en Toiriz (Silleda) e Alobre (Vilagarcía).

Ligazón á campaña de recollida de sinaturas premendo na imaxe

En Marín as obras tamén avanzan coa mesma feitura que, por riba, está provocando unha homoxeneización (anti)estética dos xacementos castrexos, privándoos de cadansúa fisonomía orixinal: bloques de pedra serrada deitados arbitrariamente na terra formando un sendeiro innecesario, construcción de muros e terrazas ao longo da ladeira, bases de formigón a escasa distancia de gravados rupestres e das propias estruturas habitacionais… e o máis sorprendente: o proxecto inclúe a plantación de especies de xardinería ornamental que non pintan nada nun monte de carballeira galega natural.

Este proxecto está xerando moito malestar entre a veciñanza, mesmo co rexeitamento de profesionais da arqueoloxía razoablemente alarmados polo que consideran unha aberración: gastar recursos na urbanización dun xacemento tan importante que o único que necesitaba era mantemento e financiación de futuras campañas de excavación para seguir botando luz sobre a historia de Marín…

Como habitantes de San Xián, parroquia á que pertence a zona na que se están desenvolvendo as obras, Defende o Monte Pituco reclama a paralización deste despropósito e a reformulación do proxecto en termos sensatos que non deturpen a esencia deste espazo natural e patrimonial situado visualmente enfronte do Pornedo. Cabe preguntarse onde están os partidos políticos deste pobo, silenciosos e inmóbiles, sen reaccionar ante semellante chafallada pola súa complicidade coas siglas que gobernan no Goberno central, na Xunta, na Deputación e no Concello.

Planchas dun tipo de pedra que nada ten que ver coa xeoloxía da contorna, gravadas con palabras que non veñen a conto… Que ridículo proxecto é este?!
Nun contedor de obra deposítanse todo tipo de materiais, incluídas pedras das que se descoñece se cumprirían algunha función no ámbito do castro. Que criterio rexe estes traballos, que control arqueolóxico se está realizando nestas obras?

[Fotografías de María López]

Publicado por: MontePituco | 19/11/2020

CHARLA ’10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO’

Dende a sala de exposicións do Museo Torres de Marín, a partir das 20h, retransmisión da charla “10 anos na defensa do Pornedo” a través do Instagram Directo obalcondaria.

No Museo Torres pódese visitar ata o 29 de novembro a exposición de fotografías, creacións artísticas e elementos da natureza co lema “10 anos na defensa do Pornedo”. Esta iniciativa forma parte das ‘IV Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián’, que continuarán este venres cunha charla que se retransmitirá a partir das 20h a través da conta de Instagram obalcondaria. Porque a pesar da pandemia seguimos apostando pola ‘Cultura segura’ e reivindicando a necesidade de velar pola conservación do legado histórico-cultural -tan sensible a todo tipo de ameazas-, neste Día do Patrimonio queremos abrir unha fiestra a esta sala, especialmente para quen as restriccións de mobilidade motivadas pola pandemia lle impiden desprazarse ata Marín. Grazas por acompañarnos e, se tedes a oportunidade, non deixedes de visitarnos e compartirnos as vosas impresións. Vémonos no ‘balcón da ría’!

Publicado por: MontePituco | 15/11/2020

EXPOSICIÓN ’10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO’

A mostra, que consta dunhas 60 pezas entre fotografía, materiais artísticos e elementos da natureza, conta coa colaboración da Rede do Patrimonio Cultural de Galicia e da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo.

Un monte ‘de museo’! Xa se pode visitar a exposición 10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO no Museo Manuel Torres de Marín, no marco das “IV Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián”. Horario: de martes a venres de 11 a 14h e de 18 a 21h, sábado e domingo de 11 a 14h. Moitas grazas ás persoas que participan nesta mostra e a tod@s os que apoiaron a conservación do ‘balcón da ría’ ao longo deste tempo.

Expoñemos as sentenzas firmes contra o Concello de Marín e a Xunta ordeando a anulación da clasificación do Pornedo como solo industrial.
Panel dedicado ás creacións artísticas inspiradas na natureza, na paisaxe e no patrimonio do ‘balcón da ría’: ilustración dunha illa, de Belén Padrón; unha peza da serie Pintura no lugar, de Juan Rivas; unha xoia deseñada por Laura Romeu a partir dos petróglifos do Pornedo e elaborada en prata e cobre; e a serie “Retrados do monte”, de Laura Freire, coa técnica do pastel.
As paisaxes do Pornedo: unha andaina con Queremos Galego Marín, a inauguración do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños en 2015, dúas vistas cara á ría e cara ao val, esta última fotografada por Cándido Martínez, da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo, e un solpor de Fran Currás.
A homenaxe a Xan Montenegro, que bautizou o Pornedo como o ‘balcón da ría’. Canda o seu sombreiro, cedido polo seu amigo Xosé Vilas, pezas cerámicas realizadas no obradoiro Alén das Olas que representan o petróglifo desaparecido d’A Pena, que Xan tratou infrutuosamente de salvar durante a construcción da Variante de Marín.
Distintas representacións do petróglifo do Pornedo: o calco de Antonio de la Peña, a reconstitución dixital 3D realizada por Antonio Costa, a fotografía nocturna de Fran Currás coa Vía Láctea sobre este gravado rupestre e a fotografía tomada polo mestre Carlos Paratcha probablemente cando se descubriu este xacemento arqueolóxico. A escultura é unha reprodución en miniatura do artesán Francisco Ameixeiras.
Vistas do petróglifo do Pornedo nº2, onde José Meijón deixou tamén a súa impronta no pasado século XX.
O petróglifo de Pinal de Caeiro, coñecido como ‘O Ciclista’.
Os petróglifos de Sete Camiños, que destacan pola presenza de figuras zoomorfas, entre elas cuadrúpedos e certos trazos serpendiformes; destaca a figura dun cervo representado en escorzo, algo pouco frecuente na arte rupestre.
No panel frontal diversas representacións da flora e da fauna do Pornedo, coas achegas dos expertos en patrimonio natural e cultural do Morrazo: Paulo Troitiño e Cándido Martínez. E unha serie que permite apreciar o ‘antes/despois’ do monte: cando era un circuíto ilegal de motorismo e a súa rexeneración posterior; un antigo ‘camiño de carro’ coas marcas das rodeiras destrozado pola Comunidade de (des)Montes de San Xián para convertelo nunha pista; e a tala a matarrasa do piñeiral do Pornedo.

Esta exposición sería impensable hai 10 anos; especialmente nas propias instalacións municipais dun Concello que pretendía destruír a riqueza natural, cultural e paisaxística do Pornedo para construír nel un polígono industrial; un proxecto urbanístico que foi anulado hai tres anos por senllas sentenzas firmes do TSXG contra o Goberno local e a Xunta e que aínda non foron executadas polas institucións condeadas a anular a clasificación deste monte como solo empresarial. Quizais por iso o Concello de Marín segue ignorando o Pornedo en calquera acción de promoción das rutas de sendeirismo ‘oficiais’.

Marín a pé, si… Polo Pornedo, tamén!!!

Publicado por: MontePituco | 13/11/2020

COMEZAN AS IV XORNADAS DE PATRIMONIO DE SAN XIÁN

O Museo Manuel Torres de Marín acollerá a partir deste domingo 15 -véspera do Día do Patrimonio- a exposición “10 anos na defensa do Monte Pornedo”, organizada polo Colectivo Monte Pituco no marco das “IV Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián”. A mostra, que se poderá visitar ata o 29 de novembro, consta de preto de 60 pezas, entre fotografías, ilustracións, cerámicas e arte en pedra inspiradas na paisaxe e na riqueza cultural da contorna, xunto con elementos da natureza procedentes do “balcón da ría”.

Participan artistas como Belén Padrón, Laura Romeu, Laura Freire, Juan Rivas, Francisco Ameixeiras e o obradoiro Alén das Olas; tamén hai achegas dos expertos en patrimonio local e comarcal Antonio Costa, Antonio de la Peña, Paulo Troitiño e Cándido Martínez, xunto con imaxes de Francisco Currás e María López. Non faltan as homenaxes ao dirixente veciñal e activista cultural Xan Montenegro e ao mestre entusiasta da arte rupestre Carlos Paratcha. A mostra complétase cun percorrido visual pola traxectoria reivindicativa do Colectivo Monte Pituco contra as agresións que ameazan este espazo, coa anulación do proxecto de instalación dun polígono industrial como principal logro.

A Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e a Rede do Patrimonio Cultural de Galicia apoian a realización destas xornadas arredor do Día do Patrimonio. O Colectivo Monte Pituco é unha das entidades adheridas á Rede que, co gallo desta efeméride, organizan unha vintena de actividades a nivel galego para dar a coñecer o acervo cultural -tanto material como inmaterial- do país e sensibilizar a cidadanía sobre a importancia de preservar e difundir ese legado.

OUTRAS ACTIVIDADES

Ademais da exposición “10 anos na defensa do Pornedo”, o Colectivo Monte Pituco tamén ofrecerá unha charla a través da súa canle en Instagram -@obalcondaria- o vindeiro venres 20 de novembro ás 20:00 horas para facer balance dunha década de traxectoria que comezou a principios de 2010 realizando accións de promoción da riqueza natural, paisaxística e patrimonial deste enclave pertencente ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo, de defensa fronte ás iniciativas urbanísticas promovidas polo Concello de Marín e pola Xunta, e de denuncia das afeccións, como as verteduras ilegais e o abandono dos xacementos arqueolóxicos por parte da Comunidade de Montes de San Xián, entre outras problemáticas.

O Colectivo Monte Pituco culminou os seus obxectivos coa obtención -a finais de 2017 e a principios de 2018- de dúas sentenzas firmes nas que o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ordéalle ao Concello de Marín que retire a actual clasificación desta zona como solo industrial, e á Xunta que a exclúa do Plan Sectorial de Ordenación de Áreas Empresariais. Dende entón, esta organización vén esixindo o cumprimento dos mandatos xudiciais, ao tempo que reclama a reactivación do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños, do que forma parte o monte veciñal de San Xián, xunto cos territorios veciños de Salcedo e Lourizán.

A pesar das restriccións motivadas pola pandemia, o Colectivo Monte Pituco segue apostando pola “cultura segura” con todas as medidas de protección sanitaria e anima a visitar a exposición no Museo Torres de xeito individual ou en grupos de persoas conviventes, ademáis de sumarse á retransmisión da charla. A programación destas xornadas “de resistencia” completarase -cando as autoridades volvan permitir as xuntanzas- cunha futura andaina polo monte de San Xián visitano os achados de arte rupestre máis recentes nesta parroquia, que a nivel local conta coa maior densidade de xacementos arqueolóxicos.

Publicado por: MontePituco | 01/11/2020

ACTUALIZACIÓN: IV XORNADAS DE PATRIMONIO DE SAN XIÁN

ATENCIÓN: Nas últimas horas o Concello de Marín vén de actualizar o regulamento de uso das instalacións municipais, anunciando que “na Biblioteca Vidal Pazos e no Museo Torres non se poderán facer actividades en grupo, a non ser de que se trate dun grupo de convivintes”. Dende a Concellería de Cultura comunícasenos que se mantén a exposición programada a partir do día 15 deste mes no Museo e que se anula a charla programada para o 20 de novembro na Biblioteca. Esta última realizarase de forma virtual a través do Instagram Directo de @obalcondaria a partir das 20:00h. A andaina prevista para o sábado 21 tamén se suspende debido ás restriccións sanitarias estipuladas pola Xunta.

Animamos a todas as persoas interesadas a visitar a exposición “10 anos na defensa do Pornedo” a partir do domingo 15, ben de xeito individual ou en grupos de conviventes. Tamén facemos un chamamento a seguir, a través de Instagram, a charla na que repasaremos a traxectoria desta última década de traballo, cos logros acadados e as recentes descubertas relacionadas co patrimonio da parroquia.


Este 16 de novembro celébrase o Día Internacional do Patrimonio Mundial e xa estamos traballando para organizar -se a pandemia o permite!- as “IV Xornadas de protección e posta en valor do patrimonio de San Xián” de Marín, que contan coa colaboración da Plataforma en Defensa dos Montes do Morrazo e da Rede do Patrimonio Cultural de Galicia . Levamos 10 ANOS NA DEFENSA DO PORNEDO e queremos compartir a nosa experiencia coidando e aprendendo cada día máis do ‘balcón da ría’ cunha exposición no Museo Manuel Torres, do 15 ao 29 deste mes; unha charla o venres 20 ás 20h na Biblioteca Municipal, con aforo limitado; e se as restriccións de reunión se rebaixan, completariamos as Xornadas cunha andaina polo monte de San Xián o sábado 21 a partir das 10h dende o adro da igrexa parroquial.

Para iso cómpre sermos tod@s moi responsables no cumprimento das medidas sanitarias para frear a expansión do virus. Só desa maneira será posible evitar o confinamento nos fogares como recurso extremo; só así as empresas e os pequenos negocios seguirán operativos; só así se poderán manter as actividades culturais. Este é un reto colectivo que cómpre afrontar con solidariedade, paciencia e sentidiño.

A expensas de como evolucione a situación e das instruccións das autoridades sobre os protocolos e as normas a seguir, as persoas interesadas -neste momento, só do ámbito de Marín, Pontevedra e Poio a causa do peche perimetral destas tres localidades- poden inscribirse en montepituco@gmail.com. Seguiremos informando…

Publicado por: MontePituco | 10/10/2020

10 DIÁLOGOS NA PINTURA

O Pazo da Cultura de Pontevedra acolle, ata o 15 de novembro, a exposición “Diálogos na pintura. Na beira do río”, que acada a súa décima edición. Entre as obras expostas destaca a serie Pintura no lugar, do artista de Marín Juan Rivas. Enclaves como A Canteira da Laxe ou Miñán están representados nos seus cadros. Porque a Cultura é segura, ide velos!

Publicado por: MontePituco | 09/10/2020

DÍA EUROPEO DA ARTE RUPESTRE, NA PRENSA

Reivindican o patrimonio rupestre do Monte Pituco

Demandan maior atención das institucións ao mantemento do Espazo Natural e Arqueolóxico dous Sete Camiños no Día Europeo da arte Rupestre.


Coincidindo co Día Europeo da Arte Rupestre, este 9 de outubro, o colectivo Monte Pituco destaca a oportunidade social e cultural, turística e económica, que supón que nunha área tan reducida se catalogase unha concentración tan elevada de bens patrimoniais, entre mámoas e petróglifos, que suman unha vintena de xacementos

PontevedraViva.com


Publicado por: MontePituco | 03/10/2020

VISITA AO ESPAZO SETE CAMIÑOS

Pista forestal do Monte Pornedo, en San Xián

Este vindeiro 9 de outubro celébrase o Día Europeo da Arte Rupestre, unha data na que o Colectivo Monte Pituco reivindica a necesidade de impulsar o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños. Neste 2020 cúmprense dez anos da posta en marcha da ‘comisión técnica’ multidisciplinar que impulsou esta iniciativa, finalmente materializada en 2015 coa sinalización e inauguración da ruta por parte das Comunidades de Montes de Salcedo e de Lourizán (Pontevedra) e de San Xián (Marín).

Nos últimos cinco anos, o Espazo Sete Camiños existe na medida en que perdura o patrimonio biolóxico e cultural que o conforma, e na firmen vontade de quen nunca deixou de darlle difusión; pero Salcedo é a única entidade que mantén autenticamente o seu compromiso no mantemento dos xacementos arqueolóxicos e na mellora continua do seu territorio a nivel forestal.

No extremo oposto, San Xián desentendeuse totalmente da súa responsabilidade, desmantelando o cartel informativo que lle daba a benvida aos visitantes no acceso á pista forestal do Pornedo, ignorando a reposición dos paneis afectados por actos de vandalismo e desentendéndose por completo da obriga de conservar en boas condición os puntos de interese histórico e paisaxístico, por máis que a súa xestión dende o punto de vista forestal é máis que cuestionable: talas a matarrasa, reforestación con sistemas que agreden un solo caracterizado pola súa forte pendente, desbroce de pistas e sendeiros sen tomar medidas de cautela arqueolóxica, abundante presenza de vertedoiros ilegais de lixo… por citar algúns dos problemas máis chamativos.

A aldea neolítica, vista dende o outeiro dos Apañados

A pesar de que a ruta inaugural nunca máis tivo continuidade en sucesivas andainas organizadas polas tres entidades, como tería sido desexable, son moitas as persoas que seguen botándose ao monte de xeito respectuoso para camiñar con mascotas ou practicar deporte, para visitar as mámoas, os petroglifos prehistóricos e os gravados modernos de José Meijón, para admirar a recreación do poboado neolítico construído en Chan das Mouras pola Comunidade de Montes de Salcedo e beber nas fontes instaladas a cada recanto do camiño, para rematar a xornada co espectáculo do solpor no ‘balcón da ría’, preto do conxunto rupestre do Pornedo.

Petróglifos de Outeiro dos Apañados, en Salcedo

Ninfa de Mantis pau (Empusa pennata)

Petróglifos das Apañadas (tamén coñecidos como do Campo de Tiro, pola súa proximidade á Brilat)

O Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños podería seguir desenvolvéndose porque hai máis elementos que se poden incorporar a este itinerario, que abrangue unha das áreas de maior concentración de arte rupestre. Os gravados no outeiro dos Apañados en Salcedo, que non forman parte do roteiro ‘oficial’, ofrecen unha xenerosa combinación de círculos concéntricos e coviñas, ademais dunha ampla panorámica do Outeiro da Mina (ou Chan das Mouras).

Precisamente, neste último punto, a poucos metros da lendaria Pedra do Fundamento, chama a atención outro petróglifo formado por coviñas e círculos concéntricos realizados sobre xisto, que tampoco está destacado na guía do Espazo Sete Camiños.

Petróglifos realizados en xisto, ao carón da Pedra do Fundamento

Pedra do Fundamento, en Chan das Mouras

Eiruga de polilla raposa (Macrothylacia rubi)

Ogallá os concellos de Pontevedra e de Marín colaborasen para incorporar o Espazo Sete Camiños ás súas respectivas ofertas culturais, educativas e de lecer. Ogallá soprasen novos ventos de cambio na Comunidade de Montes de San Xián para que o desprezo polo patrimonio arqueolóxico se transforme en respecto, aprezo e revalorización.

Grazas a quen visita o Espazo Sete camiños e o Monte Pornedo (Pituco)
Publicado por: MontePituco | 28/09/2020

A ARBOREDA DO PORNEDO, UN BASUREIRO ILEGAL

Lixo na arboreda do Pornedo

Lixo na arboreda do Pornedo

Lixo na arboreda do Pornedo

Lixo na arboreda do Pornedo

Publicación de Sain_indo en Instagram

 

Lixo na arboreda do Pornedo

Levamos dende agosto solicitando -e agardando- que o Concello de Marín retire unha ducia de vertedoiros localizados en distintos puntos do Monte Pornedo, ante a indiferenza da Comunidade de Montes de San Xián, máis ‘interesada’ en que se acentúe a progresiva degradación do Pornedo a nivel natural, paisaxístico e patrimonial.

Pero nesta loita xa non estamos sós! Contamos coa solidariedade de quen observa este patético panorama e, lonxe de pasar de longo, non só se molesta en RECOLLER O LIXO, notificarlle a súa presenza á empresa concesionaria do servizo de limpeza e, ademais, denunciar esta situación nas redes sociais para chamar a atención e apelar á conciencia -se é que algo lles queda dela- dos que terían que estar atendendo as súas obrigas en vez de mirar para outro lado.

O rural marinense non pode serguir así por máis tempo! San Xián non é a única parroquia onde o lixo forma parte, indigna e desafortunadamente, da realidade cotiá. Urxe unha campaña informativa -como ten posto en marcha recentemente o Concello de Poio- e con medidas sancionadoras, para que os autores destas verteduras saiban que as súas accións non só atentan contra os bens comúns, a hixiene e o dereito a un entorno decente, senón que ademais non van quedar impunes.

Lixo na arboreda do Pornedo

Publicado por: MontePituco | 18/08/2020

OS VERSOS GALEGOS DE LORCA, NO PORNEDO

"Seis poemas galegos" de Federico García Lorca

Sumándonos ás homenaxes a Federico García Lorca para lembrar que o fascismo acabou coa súa vida -mais non co seu recordo e co seu legado literario- o 18 de agosto de 1936. Tamén sucumbiron á barbarie e á represión moitísimas máis vítimas, como a marinense Carme Pesqueira Domínguez ‘A Capirota’, asasinada no Pozo da Revolta naquel mesmo día. Dende Viznar en Granada, ata Mogor en Marín, canta sangue derramada…

Os “Seis poemas galegos” de Lorca soben ao ‘balcón da ría’ pola liberdade, pola memoria e pola cultura.

“…Herbas de prata e de sono

cobren a valeira lúa.

Olla a choiva pol-a rúa,

laio de pedra e cristal.

Olla o vento esvaído

sima e cinza do teu mar…”

Publicado por: MontePituco | 15/08/2020

MÁIS VERTEDURAS EN SAN XIÁN

Diario de Pontevedra, 15 agosto 2020

O Concello de Marín vén de facer un chamamento á veciñanza tras constatar “o depósito incontrolado de residuos voluminosos en zonas non habilitadas”, informa o Diario de Pontevedra deste sábado 15 de agosto. E para mostra, así (des)locen distintos puntos da parroquia de San Xián, en plena estrada provincial, nos lugares do Carballal, A Grela, A Pena e O Caeiro: varios sofás, sillóns, colchóns, persianas, sillas, un moble de baño co cristal roto e ata un carriño de bebé!

Estes residuos voluminosos abandonados, que ofrecen unha pésima imaxe, súmanse ás verteduras ilegais localizadas no Pornedo que xa foran denunciadas ante o Concello. Curiosamente, unha semana despois de que a prensa local informase sobre a proliferación de lixo no monte veciñal da parroquia, detectouse que un dos vertidos situado á altura dos petróglifos de Sete Camiños xa foi eliminado… 

Eliminado un dos vertidos na pista do Pornedo

…NON así outras escombreiras, como os colchóns, enseres, electrodomésticos e material informático, roupa e calzado que seguen aínda emporcando a contorna do lugar coñecido como Fonte das Pulgas. Como tampouco foron retirados o cuantiosos entullos ao carón do túnel da Variante.

Cómpre, por tanto, unha ACTUACIÓN INTEGRAL que acabe con todo rastro de escombros e desperdicios no Pornedo e nos seus arredores e que se complete recuperando a sinalización que -cumprindo unha necesaria función informativa e disuasoria- foi incomprensible e irresponsablemente retirada do punto de acceso á pista forestal. 

Xa BASTA! Urxe unha campaña informativa que non só apele ao civismo e informe sobre os servizos municipais para a recollida de enseres, senón que ademais incida na contundencia das medidas coercitivas. Que deteriorar a conservación do rural non quede impune!

Un exemplo de que noutros concellos próximos xa se está actuando para atallar o abandono de enseres voluminosos e de lixo está en Poio, onde neste mes de agosto vén de poñerse en marcha unha campaña co lema “Poio é precioso, por que o estragas?”. Consiste en difundir os medios que a poboación ten ao seu alcance para que a empresa concesionaria da limpeza e do tratamento de residuos realice, gratuitamente, a recollida de mobles e electrodomésticos de gran tamaño, evitando que acaben na vía pública ou nos espazos naturais. Ogallá o Concello de Marín actúe na mesma liña!

Concello de Poio contra os vertidos

Publicado por: MontePituco | 08/08/2020

O ECO DAS VERTEDURAS, NA PRENSA LOCAL

A prensa local, impresa e dixital, fíxose eco da denuncia perante o Concello de Marín pola preocupante proliferación de verteduras ilegais no Pornedo. Agora, que as entidades responsables actúen canto antes retirando o lixo , repoñendo a sinalización disuasoria que prohibe botar refugallos, vixiando para que esta tendencia incíviva remate e sancionando a quen teña a ousadía de utilizar o monte coma unha escombreira.

117285279_3437524169612963_6849629972798310903_o

La Voz de Galicia, edición Pontevedra

A edición local de La Voz de Galicia foi a única que contactou coa Comunidade de Montes de San Xián para ofrecer a súa versión:

“Desde los comuneros ADMITIERON el problema y aseguran que retiran mucha basura del monte todos los años, pero que hay gente que sigue actuando de forma incívica”.

Punto nº1: A Comunidade de Montes de San Xián rompeu unilateralmente relacións -por máis que nunca foron boas- cando o colectivo Monte Pituco se uniu ás entidades culturais e de defensa do patrimonio que denunciaron a Comunidade de Montes de San Xián como promotora duns traballos de desbroce feitos de xeito irregular que provocaron unha agresión “grave” nun dos conxuntos rupestres da Carrasca e que supuxo o pago dunha sanción económica por parte da Comunidade de Montes. Dende entón, segundo o presidente da xunta rectora, calquera solicitude formulada polo colectivo Monte Pituco é ignorada ou rexeitada. “Non tedes nada que facer”, foron as súas palabras.

Punto nº2: A Comunidade de Montes de San Xián pode que, supostamente, retire lixo noutros puntos da parroquia, pero no Pornedo non só non realiza ningunha tarefa de limpeza senón que a sinalización disuasoria que prohibe as verteduras de lixo foi retirada da súa ubicación, no acceso á pista forestal dende o cruce do Regueiriño.

e Punto nº3: Nos dez anos de traxectoria do colectivo Monte Pituco, non só contra o proxecto de construcción dun polígono industrial ilegal que foi anulado polo TSXG con dúas sentenzas firmes, senón tamén a prol da posta en valor do patrimonio histórico e en defensa da biodiversidade, todas as denuncias -ou a inmensa maioría delas- foron atendidas polo Goberno Local de Marín a través da Concellaría de Medio Ambiente. A última, a retirada dun importante depósito de pezas de automóbil na Fonte das Pulgas por parte de operarios municipais que, para máis señas, acoden ao colectivo Monte Pituco para informarse da localización dos vertidos. Unha das últimas queixas pola presenza de lixo formulouse en agosto de 2019, ante a presenza de restos de poda e outros residuos ao carón do sendeiro que conduce ao conxunto rupestre do Pornedo. Dende entón -pasou xa UN ANO!- a materia vexetal foi esparexida polo vento e o resto segue provocando a vergoña de quen transita por alí. A pesar de todo isto, directivos da Comunidade de Montes de San Xián teñen constancia desta vertedura porque circulan pola pista forestal no vehículo da Comunidade e en 12 meses NON tomaron ningunha medida! Por tanto a versión ofrecida ao xornal non só é unha EXCUSA senón que, ademais, é INCERTA.

Vertidos no Pornedo: Farode Vigo, 8 agosto 2020

Faro de Vigo, edición Pontevedra

Vertidos no Pornedo: Diario de Pontevedra, 8 agosto 2020

Diario de Pontevedra, delegación Marín

Vertidos: Pontevedraviva. 7 agosto 2020

PontevedraViva

Publicado por: MontePituco | 06/08/2020

MÁIS VERTEDURAS… DENUNCIA!

Verteduras na pista forestal do Pornedo

O colectivo Monte Pituco vén de solicitarlle ao Concello de Marín a retirada das numerosas verteduras ilegais que se localizan en diversos puntos do Monte Pornedo, ou Pituco, ante a falta de iniciativa da Comunidade de Montes de San Xián. Algúns dos refugallos foron abandonados nas últimas semanas, outros remóntanse ao recente período da desescalada posterior ao confinamento provocado pola pandemia de coronavirus, aínda que tamén segue habendo lixo cuxa presenza xa foi denunciada en agosto de 2019.

Dende o colectivo Monte Pituco cualifican de preocupante a proliferación destas agresións ao medio ambiente, das que se teñen contabilizado unha decena de casos entre a pista forestal principal do Pornedo e a arboreda situada no seu inicio, camiños secundarios e a vía de servizo paralela á Variante de Marín. Nesta última sitúase unha voluminosa vertedura de restos de obra, cemento, ladrillos e outros materiais de construcción, ao carón dun dos túneles deste vial.

No lugar da Fonte das Pulgas tamén se localiza un considerable foco de contaminación con obxectos de procedencia doméstica, como electrodomésticos, colchóns, enseres vellos, recipientes de cociña, roupa e calzado. Hai máis verteduras destas características -bolsas de plástico cheas de desperdicios, potas, grellas e outros refugallos- preto dos petróglifos de Sete Camiños.

Recente foco de contaminación, preto dos petróglifos de Sete Camiños

Algúns destes vertidos permanecían semiocultos pola vexetación ata que, unhas recentes tarefas de desbroce os deixaron completamente á vista. Por unha banda, todos estes entullos e refugallos representan unha pésima imaxe para un enclave de gran valor cultural e paisaxístico integrado na ruta do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños e pertencente ao Espazo Natural dos Montes do Morrazo.

Ademais do aspecto deplorable que ofrece, a presenza de lixo no monte provoca un indesexable “efecto chamada” que acentúa o risco de que aumente o número de verteduras realizadas por xente desaprehensiva e irresponsable. A isto súmase que a maior parte destes residuos -plásticos, madeiras, materiais téxtiles e sintéticos, restos vexetais procedentes de podas…- supoñen un serio perigo en plena época de incendios forestais, polo seu carácter altamente inflamable.

Por todo isto, o colectivo Monte Pituco insta o Concello de Marín a que, en coordinación coa Comunidade de Montes de San Xián -que como titular dos terreos ten a obriga irrenunciable de velar polo seu óptimo mantemento-, procedan a retirar urxentemente todas estas verteduras. A entidade veciñal ofrece a súa colaboración na identificación dos puntos onde se atopan e tamén demanda a aplicación de medidas efectivas para tratar de reducir a incidencia destas agresións, como repoñer a sinalización disuasoria contra os vertidos nos accesos á pista forestal do Pornedo, de onde foi retirada.

Denuncia perante o Concello de Marín pola proliferación de verteduras

Publicado por: MontePituco | 02/08/2020

VAIPOLORÍO: 20 ANOS LIMPANDO O GAFOS

Mural de graffiti ao carón do río Gafos

Xa está case rematado o mural de graffiti que se está realizando debaixo do enlace coa autoestrada, nun obradoiro xuvenil coordinado por O Ras e organizado por Vaipolorío, no marco nun programa municipal de lecer

Remataba a primeira xornada da XX Campaña de Limpeza do Gafos que organiza Vaipolorío e un peregrino que camiñaba en grupo, ao observar o transporte das bolsas cheas co lixo retirado, dixo: “Grazas polo labor que realizan”. E coa satisfacción desas palabras sinceiras hai quedar, co recoñecemento social que xa supuxo varios premios na brillante traxectoria deste colectivo ecoloxista. Tamén cómpre valorar o aspecto xeral do río e da súa contorna, coa presenza de poucos residuos; sinal dunha crecente concienciación veciñal de respecto á natureza.

Na parte negativa, a preocupación polo escaso nivel do cauce fluvial a causa da prolongada seca e das numerosas captacións de auga nas vivendas situadas preto do río que, en ausencia de chuvias, merman considerablemente o seu caudal.

O vindeiro domingo, nova xornada de limpeza! Unha oportunidade para colaborar nunha boa causa e tamén para admirar a rica biodiversidade deste fermoso recuncho, catalogado como Espazo Natural de Interese Local.

XX Campaña de Limpeza do Río Gafos, organizada por Vaipolorío

Unha vintena de participantes, entre integrantes de Vaipolorío e voluntarios, sumáronse a esta xornada. Divididos en dous grupos, uns traballaron río arriba a partir do inicio da senda rural e outros actuaron río abaixo cara á zona urbana. Botellas, potas de cociña, latas de bebida, envoltorios de plástico, sacos e restos de bolsas de plástico, as terribles ‘toalliñas’ e ata un paraugas foron algúns dos refugallos retirados do río. Como en anteriores ocasións, mentres dúas persoas provistas de vadeadores realizaban a limpeza dende o interior do leito, as demais recollían o lixo nas marxes e daban soporte aos primeiros.

XX Campaña de Limpeza do Río Gafos, organizada por Vaipolorío

“Contemplando o val dende os montes próximos, podemos observar o río como se dunha cobra arbórea se tratara, que vai zigzagueando polo fondo do val entre veigas, sucando solos profundos con influencia freática. O bosque que se instala ao longo das dúas beiras do río recibe o nome de bosque ripícola…”

Flora do río dos Gafos: Francisco Javier Silva-Pando e Amancio Castro (Vaipolorío, Concello de Pontevedra, 2015)

 

Publicado por: MontePituco | 23/07/2020

DÍA DO LIBRO NO PORNEDO

 

 

Tería sido o 23 de abril pero a pandemia obrigou a pospoñer o Día do Libro tres meses despois, en pleno verán. Porque neste monte hai natureza, hai patrimonio, hai cultura… tamén hai libros, bos libros!

Susan Fenimore Cooper é a autora de “Diario rural, apuntes de una naturalista”, publicado por Pepitas de calabaza. Recomendamos esta lectura porque permite achegarnos ás fermosas paisaxes que describe con todo detalle nesta obra, ás flores, ás aves, aos costumes dunha vila de Nova Inglaterra no século XIX. Susan Fenimore foi unha pioneira da literatura de natureza, unha hábil observadora da contorna, unha muller con criterio propio e unha adiantada ao seu tempo sobre aspectos tan de actualidade aínda hoxe como a biodiversidade, as especies autóctonas fronte ás alóctonas ou a profesionalización da actividade agrícola.

Dende o conxunto rupestre de Pinal de Caeiro, ben que nos gustaría ter a súa capacidade para reflectir con palabras os sons que se perciben, para debullar un intenso relato sobre o miñato que sobrevoa o piñeiral, para calibrar a calidez da brisa, para plasmar o xogo da luz nestes petróglifos milenarios… Ogallá a editorial se anime a publicar o segundo volume deste “Diario” para seguir afondando na ollada desta autora a través do outono e do inverno.

Emily Dickinson

As propostas de lectura complétanse cunha escolma de poemas de Emily Dickinson, en edición bilingüe, traducidos por Eva Gallud; todos relacionados con flores e plantas. Este “Herbario & Antología botánica” complétase cunha reprodución facsímil dunhas páxinas do caderno de campo da autora, elaborado entre 1839 e 1846, con algunhas das especies citadas nos seus versos. un fermoso libro editado por Ya lo dijo Casimiro Parker.

No ‘balcón da ría’, apoiando os libros e as librarías.

#DiaDoLibro   #TodoComezaNunhaLibraria

Publicado por: MontePituco | 20/07/2020

A EPIDEMIA… DAS VERTEDURAS

Xa… é algo bestia comparar un virus mortal que anda pululando polo mundo enteiro cuns entullos por aquí, cuns mobles vellos por acolá, cunhas máscaras ou cunhas luvas ciscadas no camiño… Pero tantas agresións ao planeta non saen gratis: as continuas verteduras ilegais no Pituco son unha pinga máis -e non hai nada de esaxeración nestas palabras- ao vaso rebordado pola deforestación masiva, a contaminación por plásticos e outros residuos tóxicos, a caza e a pesca furtiva, a emisión de gases de efecto invernadoiro e outros moitos delictos medioambientais que se cometen a nivel mundial. Na nosa pequena parcela do Morrazo somos responsables do equilibrio ecolóxico que nos concilia co resto da Terra; temos a obriga de respectar e de coidar cada praia, cada cumio, cada regato, cada bosque, cada aldea e cidade…

Hai refugallos de recente aparición que se remontan ao post-confinamento, mentres que outros xa levan anos ‘botando raíces’ no monte. Mais todos provocan vergoña, indignación e impotencia ante o nulo aprezo polos ‘pulmóns’ naturais da bisbarra. Non hai palabras abondo para calificar a irresponsabilidade, a ignorancia, a prepotencia, a insolidariedade e a podremia moral e mental de quen se desfai do que lle sobra desta maneira tan obscena.

Os responsables de velar polas boas condicións de mantemento do monte veciñal de San Xián poderían escudarse no descoñecemento; circulando nun cómodo vehículo todoterreo as cousas vense dun xeito moi ‘distinto’ a como se perciben camiñando e observando a contorna con atención. Pero acontece que encargan desbrozar as pistas e pasan en grandes máquinas -como Atila arrasando aló por onde cabalga- pero nin así toman nota dos vertidos, que seguen invisibles a determinados ollos, selectivos ao que non interesa.

E claro, logo somos os veciños “denunciadores e molestos” os que poñemos o berro no ceo  -a través do Rexistro Municipal do Concello porque na entidade parroquial estamos vetados- fartos da indolencia, da indiferencia, da ineptitude e do desleixo. Basta! Respecto! Acción e sancións!

115776057_3382180015147379_8998786896339828202_o-min

Vertido de abundantes restos de obra na pista de servizo da Variante de Marín, realizado recentemente. Está situado a poucos metros do túnel que segue aos petróglifos de Pinal de Caeiro, en dirección Bueu.

Lixo variopinto a carón da Fonte das Pulgas, abandonado durante as primeiras semanas da desescalada posterior ao confinamento: electrodomésticos, enseres de uso doméstico, roupa, bolsos e zapatos, entullos…

Situado ao carón do verquido de lixo anterior, na Fonte das Pulgas, na beira da pista forestal en dirección ao límite con Salcedo tamén hai dous colchóns.

Máis colchóns, aínda que neste caso xa teñen ‘solera’, porque foron abandonados hai anos. Están situados, un en fronte do outro, na pista secundaria do Pituco, situada entre a pista de servizo da Variante e a pista forestal principal, pola parte de abaixo da Fonte das Pulgas.

Distintos vertidos na pista forestal do Pituco. O primeiro, uns metros antes do cruce co camiño que conduce ao conxunto rupestre do Pornedo, é recente; o terceiro, no cruce da pista secundaria situada fronte ao camiño do Pornedo, leva moitos meses nese punto; e o segundo, uns metros antes da Fonte das Pulgas. Entullos, plásticos, recubrimentos, restos de poda…

Na pista de servizo da Variante de Marín, preto dos petróglifos de Pinal de Caeiro, atópanse dúas verteduras: restos de papel hixiénico e cristais nun saliente da pista que é utilizado como aparcadoiro; máis adiante en sentido Bueu, restos de obra.

110250814_3382178945147486_3787775822269401649_o-min

Durante a desescalada posterior ao estado de alarma pola pandemia de COVID-19 o Monte Pituco e o seu miradoiro recibiu a visita de moitas veciñas e veciños non só da parroquia de San Xián, senón de habitantes do casco urbano de Marín e mesmo de Pontevedra, que se achegaron aproveitando os horarios autorizados para as saídas. Nese tempo foron moitos os casos nos que se atoparon luvas de plástico, máscaras, botes de bebida e envoltorios de lambetadas tirados no chan. No miradoiro do Pornedo chegou a aparecer ciscado o contido dun cañón de serpentinas de plástico, e que custou moito traballo recoller.

Publicado por: MontePituco | 08/07/2020

DONA LUCINDA, IN MEMORIAM

Lucinda Villanueva Nores

Despedimos a unha gran “Señora” que marchou discretamente, deixando un ronsel de admiración e de agarimo entre quen tivemos a honra de coñecela. Muller valente e de brava estirpe, exemplo dunha xeración marcada pola guerra, polo sacrificio e polo traballo duro para saír adiante. Muller rural e orgullosa da súa terra, que inculcou na familia o compromiso coa identidade do país. Muller inspiradora, modelo de dignidade, semente de afouteza para o ‘balcón da ría’, como o seu fillo, Xan Montenegro. Dúas estrelas que xa relumbran xuntas no alto do Pornedo. Ata sempre!

Lucinda Villanueva Nores (1922-2020), in memoriam

 

Publicado por: MontePituco | 28/06/2020

ÁRBORES & DIVERSIDADE

O 28 de xuño celébranse o Día Mundial da Árbore e o Día do Orgullo LGTBI. Os bosques e a diversidade fan un bo tándem porque a natureza é o primeiro exemplo de convivencia entre especies distintas. Ogallá as persoas se guiasen polos principios do respecto á terra e aos demais seres vivos que habitan nela, porque sería tanto como respectarse a si mesmas.

"Arbolidades", de David Hernández Sevillano e Maite Mutuberria

…La canción del bosque cuenta

cómo todos los árboles

unieron sus raíces

para formar un solo ser: el bosque…

“Arbolidades”, poemas de David Hernández Sevillano e ilustracións de Maite Mutuberria (Kalandraka, 2020. Premio Internacional Cidade de Orihuela de Poesía para Nenas e Nenos)

Día da diversidade

Publicado por: MontePituco | 24/06/2020

SAN XOÁN NO MONTE PITUCO

Para que a sorte nos siga sorrindo…

Que non falte a tradición das herbas de San Xoán nos fogares e tampouco no Monte Pituco. Unha pequena pía nun penedo serviunos para honrar as forzas da natureza no día máxico, para celebrar o solsticio de verán e cumprir coa tradición.

A publicación “As herbas de San Xoán na contorna do río dos Gafos“, do profesor e educador ambiental Amancio Castro, membro do colectivo ecoloxista Vaipolorío, foi financiada pola Comunidade de Montes de Salcedo. 

Herbas de San Xoán, colleitadas no Monte Pituco

"As herbas de San Xoán", de Vaipolorío

Publicado por: MontePituco | 23/06/2020

O CACHO ‘ENMASCARADO’ DE SAN XOÁN, CON VAIPOLORÍO

O cacho 'enmascarado' de San Xoán, con Vaipolorío

Xa é tradición achegarnos cada 23 de xuño onda Amancio Castro e outros integrantes do colectivo Vaipolorío como Ramón Laxe e Xosé M. Feijóo para participar na elaboración do cacho de San Xoán, nesta ocasión, a carón do río Gafos, na Ponte da Condesa. Tralo confinamento e recén instalados na ‘nova normalidade’, tocaba inscribirse para non superar un aforo determinado malia estarmos nun espazo natural e levarmos máscara para minimizar o risco de contaxio.

Mais, a pesar das circunstancias, sempre se aprende sobre a flora autóctona e se intercambian impresións sobre os costumes nos distintos lugares. Todas as tradicións asociadas ás famosas herbas de San Xoán, coa relación das plantas máis empregadas, a súa numerosa nomenclatura e as propiedades medicinais asociadas a cada unha está recollida, ademais, nunha pequena e útil publicación titulada “As herbas de San Xoán na contorna do río dos Gafos”, financiada pola Comunidade de Montes de Salcedo.

Malvarrosa, ourego, artemisa, chuchamel, tromentelo, poenxo, mentraste, estalote, herba luisa, sabugueiro, macela, chopo branco, falsa árnica, follas de vide branca, de nogueira, de figueira, de limoeiro e laranxeiro… entre outras, volveron quedar ao dispór dos participantes logo de completar o cacho e cubrilo coa silveira para evitar escatolóxicas trasnadas na noite máis curta e máis máxica do ano… Feliz San Xoán, viva o verán, meigas e meigallos fóra!

O cacho 'enmascarado' de San Xoán, con Vaipolorío

O cacho 'enmascarado' de San Xoán, con Vaipolorío

106088710_3305177779514270_4882708295657958969_o

106004953_3305177499514298_658599244728084420_o

 

Publicado por: MontePituco | 21/06/2020

RÚA XAN MONTENEGRO VILLANUEVA

9º cabodano de Xan Montenegro

O Concello de Marín leva anos incumprindo o compromiso de dedicarlle a Xan Montenegro a estrada de San Xián, parroquia de cuxa asociación veciñal foi presidente e máximo impulsor das beirarrúas inauguradas en 2012. Por desgraza, Xan non chegou a ver cumprida unha demanda pola que loitou incansablemente ata o seu pasamento pero, nove anos despois de que nos deixase, amig@s e veciñ@s seguimos lembrándoo con admiración e agarimo. Aínda que sexa cubrindo media faciana con máscaras e tratando de manter as distancias de seguridade establecidas nos protocolos sanitarios contra a pandemia de coronavirus…

Na homenaxe deste serán, os seus compañeir@s de Marinenses Independentes depositaron un ramo de flores no monumento á súa memoria e instalaron dúas placas simbólicas co lema “Rúa Xan Montenegro Villanueva”. Se non pola vía oficial, pola vía social, que é como se acadan os grandes avances. O Monte Pornedo -o ‘balcón da ría’, como Xan lle chamaba- no horizonte, foi testemuña deste merecido recoñecemento.

XAN MONTENEGRO, IN MEMORIAM…

9º cabodano de Xan Montenegro

A melodía de Lía ao violín, interpretando “Lela”, abriu esta sinxela homenaxe, na que tampouco faltou o himno galego

9º cabodano de Xan Montenegro

9º cabodano de Xan Montenegro

9º cabodano de Xan Montenegro

9º cabodano de Xan Montenegro

9º cabodano de Xan Montenegro

9º cabodano de Xan Montenegro

Monumento elaborado polo artista marinense Pablo González, inaugurado en 2013

105567600_3299368846761830_8466961674417476521_o

9º cabodano de Xan Montenegro

Un ano máis -e o vindeiro serán dez- lembrando a Xan Montenegro, á sombra da nogueira, entre flores e versos, e ogallá cunha placa oficial denominando esta estrada co seu nome. E que o ‘balcón da ría’ no Pornedo siga sendo ese curuto verde e natural como telón de fondo.

Publicado por: MontePituco | 11/06/2020

A ARBOREDA DO PORNEDO, DESBROZADA… POR FIN!!!

A arboreda do Pornedo, desbrozada

Nesta semana que remata descubrimos que a arboreda do Pornedo POR FIN foi desbrozada. Perdemos xa a conta do tempo que pasou no máis absoluto abandono, coas silvas cubrindo por completo os postes perimetrais, con vexetación moi alta rodeando as mesas e ofrecendo unha imaxe deplorable de desidia e suciedade, coas fontes verquendo auga a caño libre, por non falar do lixo, dos restos de obra, dos enseres vellos e doutros residuos tirados a carón do contenedor. Pasou máis dun ano –marzo de 2019– do último artigo denunciando o lamentable estado deste lugar que, malia ofrecer moitas posibilidades de lecer e de esparcemento, está tan desaproveitado pola falta de interese da Comunidade de Montes de San Xián.

Nos primeiros días da fase inicial de desconfinamento unha familia instalouse nunha das mesas da arboreda para festexar un cumpreanos con petiscos e grilandas de papel de cores penduradas das árbores. Mágoa que dun entorno indigno e penosamente descoidado para unha celebración; reflexo da actitude neglixente de quen ten a responsabilidade de atender cada recuncho do monte veciñal, garantindo o seu óptimo estado de conservación…

 

Pero se os recursos que conforman o Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños situado no ámbito territorial de San Xián -petróglifos do Pornedo, de Sete Camiños, de Pinal de Caeiro- están nun estado calamitoso, rodeados de material combustible e coa sinalización estragada, non se pode esperar outra cousa da ‘porta de entrada’ ao Espazo.

A arboreda do Pornedo debería ser unha antesala agradable, un recibidor decente, un punto de encontro que dea unha benvida acolledora aos visitantes do Espazo Sete Camiños e que os convide a permanecer no monte -tomando o aperitivo, a merenda ou invitando ao descanso- unha vez que finaliza o percorrido. Pero con semellante tarxeta de presentación, de estrago e deixadez, o efecto que se consegue ante o público potencial é de espanto e rexeitamento. Velaí a ‘estratexia’ maquiavélica, precisamente, de quen se desentendeu do Espazo Sete Camiños: DESmotivar e fomentar o DEScoñecemento exercendo conscientemente o DEScoido da arboreda.

A saber cando lle tocará o seguinte desbroce!

A arboreda do Pornedo, desbrozada

Publicado por: MontePituco | 17/05/2020

LETRAS GALEGAS, SEMPRE

"Fosforescencias", de Lupe Gómez (Alvarellos Ed.)

Sempre é pracenteiro e percorrer a ruta do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños. Sobre todo cando se cruza o umbral imaxinario que dá paso á Comunidade de Montes de Salcedo, exemplo de transformación revolucionaria e de xestión avanzada do monte veciñal en termos de aposta polo bosque autóctono e de posta en valor do patrimonio histórico-cultural-etnográfico. 

Experiméntase unha mestura de sana envexa por pertencer a outra comunidade onde eses conceptos son extraterrestres; mais tamén un grande orgullo pola modestísima achega que fixemos cando o Espazo Sete Camiños era un proxecto do que fomos parte activa.

Entre os diversos gravados de Chan das Mouras, un detalle da rocha número 5 é o noso predilecto, pola determinación de quen fixo o petróglifo para embelecer un pequeno resalte na pedra.

“A memoria das pedras debuxa telegramas na inocencia do frío”.

Son palabras de Lupe Gómez en “Fosforescencias”, un libro de cartas que a poeta de Fisteus -amiga das vacas- editou o pasado ano en Alvarellos, con ilustracións de Anxo Pastor. Este Premio Gala do Libro 2020 á obra mellor editada é a nosa recomendación no Día das Letras Galegas. 

“Somos caracois que avanzan tranquilamente nun xardín de dalias iridescentes”

…Día das Letras Galegas o ano enteiro…

 

Publicado por: MontePituco | 02/05/2020

55 DÍAS DESPOIS…

Canto se bota de menos a paisaxe, a natureza, o colorido, o patrimonio, a brisa… do ‘balcón da ría’! Dende hai dez anos non pasara tanto tempo sen a visita de rigor ao miradoiro do Pornedo. Mais comprobamos con entusiasmo que a auga, as plantas, a vida segue o seu curso. Hoxe o monte foi o lugar elixido por moitos paseantes e deportistas na primeira xornada desta fase inicial de desconfinamento progresivo. Sentidiño… e ánimo!

A pista e os sendeiros do Pornedo foron transitados por camiñantes, deportistas correndo ou pedaleando. Por desgraza, tamén había algún que outro conductor circulando en vehículos, malia que non estivese permitido facer desprazamentos

55 días despois, voltamos ao Pornedo

Na ladeira do Pornedo, o vello (e agora solitario) piñeiro exerce de vixía

55 días despois, voltamos ao Pornedo

Ao carón do único supervivente do piñeiral, o rego das Presas volve lucir verde co exuberantes fento real. As chuvias dos últimos días fan que o caudal sexa xeneroso, ideal para a fauna acuática que abunda neste modesto curso de auga

55 días despois, voltamos ao Pornedo

As xestas florecidas deste recén estreado maio dan a benvida ao sendeiro que conduce ao miradoiro e o conxunto rupestre do Pornedo

55 días despois, voltamos ao Pornedo

A vexetación rodea os petróglifos do Pornedo, a xoia patrimonial desta contorna, xunto cos gravados de Sete Camiños e de Ponal de Caeiro

55 días despois, voltamos ao Pornedo

Primavera verde e colorida coa floración das xestas, dos estalotes e doutras moitas pequenas plantas

De volta no 'balcón da ría'!

O ‘balcón da ría’ reverdecido, cuberto de nubes, coa bruma desdebuxando o horizonte. Curta pero intensa, esta primeira de moitas próximas visitas ao miradoiro do Pornedo!

Publicado por: MontePituco | 23/04/2020

DÍA DO LIBRO ‘CONFINADO’

Día do Libro 2020

Neste Día do Libro non podían faltar unhas cantas lecturas máis ao ronsel de propostas; todas con nome de muller. Dende O Morrazo, os versos de Miriam Ferradáns: “Agosto“, en Apiario. Un proxecto colectivo en defensa do monte e da biodiversidade: “Árbores que non arden“, en Catro Ventos. En castelán, un ensaio estupendo; alguén dixo que se le coma unha novela e é totalmente certo: de Irene Vallejo, “El infinito en un junco“, en Siruela.
Neste monte hai Cultura!

“…Estou vendo os tulipáns, penso naquelas saias vermellas. Se lle dou a volta ao turbante, son idénticas. Alí non había ledicia, aquí tampouco”.

Fragmento de “Agosto”, o poemario máis recente da autora de Bueu Miriam Ferradáns. Unha delicada plaquette na colección Pan de Abella (Ed. Apiario, 2019)

📚

“…Unha invitación a reflexionar sobre o papel das mulleres na prevención de incendios forestais. Unha invitación a coñecer iniciativas innovadoras lideradas en feminino. E unha invitación a ler, agradable e divertida, tamén esteticamente…”

Proxecto Batefogo, coordinador da obra, na presentación. “Árbores que non arden. As mulleres na prevención de incendios forestais (Ed. Catro Ventos, 2019)

📚

“…Cada vez que hemos despertado del sueño de nuestras revoluciones o de la pesadilla de nuestras catástrofes humanas. el libro seguía ahí. Como dice Umberto Eco, pertenece a la misma categoría que la cuchara, el martillo, la rueda o las tijeras. Una vez inventado, no se puede hacer nada mejor…”

A autora, no limiar. Proféticas palabras. Que mellor que os libros para acompañarnos neste tempo de confinamento! “El infinito en un junco. La invención de los libros en el mundo antiguo”, de Irene Vallejo (Ed. Siruela, 2020)

 

Older Posts »

Categorías