Publicado por: MontePituco | 14/03/2011

UN FELIZ ALUMBRAMENTO

Comezamos a semana cunha fantástica noticia, a plena imaxe da felicidade, a celebración da vida. Parabéns a Margarita pola súa maternidade: un fermoso becerriño que colma de satisfacción a unha familia do Carballal, da que nos sentimos fondamente orgullosos por seguir honrando a figura da vaca, animal totémico da nosa cultura e da nosa economía tradicionais. Grazas a Xan por compartir unhas imaxes tan entrañables e fermosas, e parabéns, en especial, á súa nai: marabilloso agasallo para festexar o seu 89 cumpreanos. Por moitos anos.

Un eminente profesor de Moraña, Xesús Ferro Couselo, e mais Pedro Benavente, son os autores dun recente libro titulado precisamente “O libro da vaca”, no que traballaron durante vinte anos para crearen o que deron en chamar unha “monografía etnolingüística do gando vacún”. O escritor e editor Víctor Freixanes adícalle un interesante artigo a esta obra, que merece a pena coñecer:

Escribía Castelao en 1937 que o día que os galegos emitísemos papel-moeda deberíamos estampar nos billetes non o retrato de políticos, nin de sabios, nin de artistas, senón a figura dunha vaca, «símbolo da nosa economía humanamente distribuída». Tamén hai quen di que cun porquiño debaixo da escaleira o galego resiste o que lle boten, así veña a Terceira Guerra Mundial. Poden semellar estampas ou metáforas dun tempo que xa non existe, mais abofé que non está tan lonxe como parece e, en moitos casos, fica profundamente arraizado no noso imaxinario colectivo, mesmo ás veces no noso comportamento individual e social. Para ben e para regular.

Pedro Benavente Jareño e Xesús Ferro Ruibal, dous sabios, veterinario e filólogo respectivamente, veñen de publicar O libro da vaca (Centro Ramón Piñeiro), máis de 1.600 páxinas, formato enciclopédico, no que percorren de xeito abraiante e exhaustivo o universo mundo do gando vacún na cultura galega e co que reafirman entre nós unha especialización de vizoso rendemento: a etnolingüística. Non digo que non existan ensaios parciais desta disciplina, pero o traballo en cuestión a confirma. Non coñezo entre nós ningún outro desta dimensión.

Arredor da vaca xira o mundo enteiro. No imaxinario social galego a vaca é un tótem, non menor á significación relixiosa que pode ter noutras culturas, mais distinto, extraordinariamente rico. Dicían os vellos que os animais que teñen nome propio forman parte da familia e, por tanto, nin se comen nin se matan. As vacas da nosa infancia e da nosa mocidade (e aínda moitas de agora) teñen nome: Moura, Pinta, Doloriñas…, igual que o can da casa. O porco non. Cando lle colliamos cariño ao porco que os avós criaban no cortello e poñiámoslle nome para xogar con el, os vellos rifábannos. O nome é a alma das cousas (dicía Platón) e as cousas que teñen alma son criaturas de Deus, que non falen é só unha circunstancia.

Non se trata de poñérmonos nostálxicos. Non son eu nada dado ás morriñas. Mais invito ao lector a viaxar por este monumento da investigación lingüística, traballo de campo que ocupou aos seus autores durante anos e que ofrecen agora coma un tesouro: máis de 12.000 unidades léxicas, 2.000 locucións, case que 3.000 refráns, 1.200 cantigas populares, lendas, contos, adiviñas, fórmulas varias, ensalmos… O idioma érguese diante de nós coma unha xigantesca catedral labrega.

¿Saben de cantas maneiras distintas ou variantes denominamos no noso idioma o humilde e agradecido becerro, por exemplo? Ata de 64 formas diferentes, dende o acheite e a anella ata o redollo, que é o becerro de cría, ou o cortelleiro, que é o que acaba de nacer. E case cincocentas denominacións distintas segundo o animal teña os cornos: dende a achabada, que ten os cornos cara adiante, ou a broca, que os ten revirados, ata a chosca, que ten un corno só, ou a mosca, que non os ten. Por non falar das razas propias: pisca, caldelá, limiá, mirandesa, frieiresa, rubia, verinesa, vianesa. Todas nosas. Un monumento.

Víctor Freixanes (artigo publicado en La Voz de Galicia, febreiro de 2011).


Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s

Categorías

%d bloggers like this: